CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SÀN GIAO DỊCH VẬN TẢI 1. Tổng quan sàn giao dịch vận tải 1. Giải thích từ ngữ - Vận tải: Giao thông vận tải là một trong những ngành công nghiệp lớn nhất trên thế giới. Theo định nghĩa, vận tải là những hoạt động liên quan đến sự vận chuyển các sản phẩm và nguyên liệu từ điểm này đến điểm khác.
Quá trình này bắt đầu với chuỗi cung ứng và kết thúc bằng việc vận chuyển thành phẩm đến tay người tiêu dùng. Vận tải là một yếu tố then chốt trong chuỗi logistics, giúp kết hợp những thành phần tưởng chừng như không liên quan đến nhau trong chuỗi cung ứng. Chính vì vậy, hệ thống vận tải cần phải được quản lý một cách tối ưu. Điều này đồng nghĩa với việc tất cả các thành viên trong chuỗi cung ứng đều phải có một tầm nhìn tuyệt đối và sự giao tiếp mạnh mẽ.
Sự thành công của bất kỳ chuỗi cung ứng nào đều có thể được đánh giá thông qua quá trình quản lý vận tải. Theo thống kê, logistics và vận tải có thể chiếm lên tới 7-14% doanh thu, tùy thuộc vào ngành kinh doanh. Vai trò của vận tải trong logistics: - Chi phí vận chuyển chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố thuộc doanh nghiệp như kho hàng, nhà cung cấp hàng hoá, địa điểm bán lẻ, khách hàng và người tiêu dùng. - Phương thức vận chuyển ảnh hưởng đến yêu cầu hàng tồn kho: Hệ thống vận chuyển tốc độ cao hoặc với chi phí cao sẽ tương đương với số lượng hàng tồn kho ít hơn, trong khi hệ thống vận chuyển tốc độ chậm và rẻ hơn sẽ đáp ứng số lượng hàng tồn kho lớn hơn.
- Việc lựa chọn tốc độ của các phương thức vận chuyển sẽ ảnh hưởng đến lịch trình giao hàng hoặc cách đóng gói hàng hóa. 8 - Quy tắc phân loại phương tiện vận chuyển và phương thức vận chuyển có khả năng ảnh hưởng đến bao bì sản phẩm. - Hợp đồng đàm phán có thể thay đổi cách thức hoạt động của quá trình vận tải. Quá trình vận tải bao gồm rất nhiều phương thức vận chuyển khác nhau.
Mỗi phương thức lại ảnh hưởng đến logistics theo các cách khác nhau, cụ thể như sau: - Vận tải đường bộ: Rất linh hoạt, có thể áp dụng cho dịch vụ giao hàng tận nhà. Vận tải đường bộ hỗ trợ cho việc vận chuyển hàng hóa đến các địa điểm cách xa cảng, trạm hoặc các điểm tải hàng. - Vận tải đường sắt: Đóng vai trò quan trọng trong giao thông vận tải. Phương thức này có thể vận chuyển hàng hóa theo khối lượng lớn một cách ổn định và với chi phí thấp hơn so với đường bộ.
- Vận tải hàng không: phù hợp với các lô hàng giá trị cao, thường được áp dụng để đảm bảo chất lượng hàng hoá. Tốc độ giao hàng nhanh giúp giảm thiểu rủi ro trong vận chuyển, từ đó cải thiện chất lượng tổng quát của dịch vụ logistics và giảm chi phí do thất lạc hàng hóa. - Vận tải đường thủy: Đây là loại hình vận tải phổ biến nhất được sử dụng trong logistics vì những ưu điểm như: công suất lớn, chi phí vận chuyển thấp,. Vận tải đường thủy được sử dụng chủ yếu trong giao dịch quốc tế.
Giao thông vận tải đóng một vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi các nguồn tài nguyên thành sản phẩm thực tế. Mục tiêu cuối cùng của mọi doanh nghiệp là giảm thiểu chi phí và tối đa hóa dịch vụ, và đó cũng là mục đích của logistics trong kinh doanh. Khi được lên kế hoạch cẩn thận, giao thông vận tải có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh hàng đầu cho các công ty. 9 - Sàn giao dịch: hay sàn là một thị trường (cái chợ) được tổ chức cho việc trao đổi hàng hóa, chủ yếu là giữa các mã chứng khoán, hàng hóa, ngoại hối, tiền mã hóa, hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn.
Các sàn giao dịch mang các nhà môi giới và các đại lý là những người mua và bán các đối tượng này lại cùng nhau. Những công cụ tài chính phong phú này thường có thể được bán thông qua sàn giao dịch này, đặc biệt với lợi ích của một trung tâm thanh toán để trang trải các rủi ro tín dụng, hoặc trao đổi ngang tắt (OTC), nơi thường có ít sự bảo vệ chống lại rủi ro đối tác hơn so với từ các trung tâm thanh toán. - Hàng hóa: là các loại hàng của Chủ hàng cần vận chuyển. Sàn không tham gia kinh doanh, không cung cấp công cụ mua bán hàng hóa trên website.
- Giao dịch thương lượng: là giao dịch đề xuất giá qua lại giữa Chủ xe và Chủ hàng để đi đến được giá thống nhất (Giá chấp thuận giữa 2 bên). - Giao dịch thầu kín: là giao dịch đề xuất giá 1 chiều, không có sự thương lượng giữa hai bên Chủ xe - Chủ hàng trước khi mở thầu. Giá bỏ thầu được giữ kín đến khi mở thầu. Khi đến thời điểm mở thầu người bỏ thầu không có quyền điều chỉnh giá bỏ thầu trước khi ngày hết hiệu lực mời thầu.
Chủ hàng hoặc Quản trị Sàn sẽ công bố người thắng thầu dựa trên danh sách giá bỏ thầu của các thành viên. - Giao dịch thầu mở: là giao dịch đề xuất giá tương tự như thầu đóng, tuy nhiên giá bỏ thầu của các thành viên được công bố cho các thành viên tham gia được biết trước khi có công bố người thắng thầu. Người bỏ thầu có quyền điều chỉnh giá bỏ thầu trước khi ngày hết hiệu lực mời thầu. Phân loại sàn giao dịch Các sàn giao dịch có thể được phân ra thành: - Theo đối tượng được trao đổi: 10 Sàn Giao Dịch Cổ Phiếu hay sàn giao dịch chứng khoán (chứng khoán ở đây chỉ gồm cổ phiếu/chứng chỉ quỹ, trái phiếu).
Sàn Giao Dịch Hàng Hóa - giao dịch nhiều loại phái sinh tài chính khác nhau. Thị Trường Ngoại Hối - hiện nay hiếm khi trong các hình thức của một tổ chức chuyên ngành. Thị trường tiền mã hóa (ví dụ: Bitcoin, Ethereum). - Theo loại hình trao đổi: Sàn giao dịch cổ điển - cho các trao đổi giao ngay.
Sàn Giao Dịch Hợp Đồng Tương Lai hay sàn giao dịch hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn - cho các phát sinh. Sàn giao dịch vận tải Khái niệm sàn giao dịch vận tải Sàn giao dịch vận tải là nền tảng được phát triển trên mạng Internet. Qua mạng lưới sàn giao dịch vận tải, chủ xe và chủ hàng có thể kết nối với nhau để thực hiện yêu cầu vận chuyển. Sàn giao dịch vận tải là một ứng dụng cụ thể của kinh tế chia sẻ trong logistics, một công cụ giúp nâng cao hiệu quả, giảm chi phí trong lĩnh vực này.
Từ các khái niệm trên theo tác giả sàn giao dịch vận tải là nơi kết nối người có phương tiện và người cần phương tiện nhằm mang lại hiệu quả cao nhất và chi phí thấp nhất. Chủ thể của Sàn giao dịch vận tải hàng hóa - Chủ hàng: là tổ chức hoặc cá nhân thuê đơn vị kinh doanh vận tải vận chuyển hàng hóa bằng xe ô tô trên đường bộ. - Chủ xe: là tổ chức hoặc cá nhân sử dụng xe ô tô để vận tải hàng hóa trên đường bộ. - Khách vãng lai: là người tham gia Sàn nhưng không tham gia giao dịch, đăng tin.
- Đại lý tư vấn: Là người tư vấn, hỗ trợ Thành viên đăng tin, hỗ trợ sử dụng các công cụ trên Sàn. Tùy theo phân cấp, Đại lý tư vấn có thể là người duyệt tin đăng của Thành viên. Chức năng của sàn giao dịch vận tải Chức năng chính của sàn giao dịch vận tải là kết nối giữa chủ xe và chủ hàng: Đối với chủ xe, sàn sẽ giúp khai thác thêm nguồn hàng, tối ưu hóa việc chạy xe trên đường, giảm chi phí xe chạy rỗng, tăng số giờ sử dụng trang thiết bị phương tiện vận tải, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh vận tải… Đối với chủ hàng, lợi ích mang lại là tìm kiếm được phương tiện vận chuyển trong thời gian nhanh nhất với giá cả hợp lý, tiết kiệm chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng hóa, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Ưu điểm và hạn chế của sàn giao dịch vận tải Sàn giao dịch vận tải trực tuyến được lập lên với kì vọng đem lại lợi ích cho các đơn vị kinh doanh vận tải, các chủ hàng cần tìm thuê xe với giá cả hợp lý.
Đồng thời góp phần kéo giảm chi phí logistics của Việt Nam. Hiện tại có khá nhiều các sàn giao dịch vận tải lớn như VietnamTrucking, VinaTrucking, Letgo24,. - Ưu điểm của phương thức tìm thuê xe chở hàng qua sàn giao dịch vận tải so với cách truyền thống là: Kết nối cung cầu: Tập trung chủ hàng và nhà xe thuận tiện cho việc tìm kiếm và kết nối qua lại, tăng khả năng tìm được nhà phù hợp. Thông tin minh bạch: Các thông tin về chủ hàng và chủ xe được cung cấp minh bạch trên sàn giao dịch.
Giao dịch tiện lợi: Giao dịch online, có thể tích hợp cả chức năng thanh toán tiện lợi. - Hạn chế Số thành viên tham gia và các giao dịch thành công rất ít. Lượng hàng hóa trên sàn giao dịch vận tải khan hiếm do: Giá cước cao: Chủ hàng đã quen với các phương thức tìm xe truyền thống và ngại thay đổi vì cước phí vận chuyển qua sàn không hề rẻ hơn, Bảo mật thông tin: Một số doanh nghiệp chủ hàng cho biết họ nghi ngại về việc kiểm soát thông tin đăng tải trên sàn giao dịch cũng như chế tài xử lý nếu các nhà xe vi phạm. Tính hiệu quả: Thông qua sàn giao dịch vận tải, chủ hàng không nhận được thông tin tức thời và hiệu quả.
Có rất nhiều trường hợp khi đã quá hạn thì chủ hàng mới nhận được thông báo giá cước. Sự cần thiết về việc thành lập sàn giao dịch vận tải hàng hóa - Giữa chủ phương tiện và chủ hàng thiếu kênh thông tin về khả năng cung ứng dịch vụ cũng như nhu cầu mua dịch vụ, việc kết hợp vận chuyển hai chiều rất thấp, điều đó làm cho giá thành vận chuyển cao, hiệu quả hoạt động vận tải thấp, gia tăng lưu lượng phương tiện trên đường. - Thị trường vận tải hàng hóa thiếu minh bạch, thiếu thông tin, chủ hàng không gặp trực tiếp với chủ phương tiện được mà phải thông qua một khâu trung gian, điều đó làm tăng giá cước khi chủ hàng thanh toán, đặc biệt các lô hàng vận chuyển có nguồn chi trả tiền cước từ ngân sách Nhà nước thường bị phía chủ phương tiện và chủ hàng thông đồng nâng giá cước khống để hưởng chênh lệch.