CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC 1. Một vài khái niệm cơ bản về nguồn nhân lực 1. Nhân lực Nhân lực chính là nguồn lao động, mọi sức lực của con người trải qua trong quá trình làm việc tại một đơn vị, tổ chức hay doanh nghiệp cụ thể. Sức lực này có thể lớn mạnh là dựa vào công sức, nhiệt huyết và tất cả sự phấn đấu không ngừng nghỉ của cả một thể con người [1].
Nhân lực bao gồm 2 yếu tố chính là thể lực và trí lực [2]. Nguồn nhân lực này một khi đã đủ lớn, nó sẽ có thể đáp ứng toàn bộ các điều kiện để người lao động tham gia vào các giai đoạn lao động và sản xuất. Vì những yếu tố đó đã tạo ra được sự khác biệt so với những nguồn nhân lực khác. Người lao động Những khái niệm về người lao động đã được nêu cụ thể và chi tiết tại Bô Luật Lao động, cụ thể đó như sau: Năm 2012, Bộ Luật Lao động đã quy định: “Người lao động là người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việc theo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động” [3].
Còn năm 2019, Bộ Luật Lao động lại quy định: “Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động” [4]. Những người thuộc trong nhóm người lao động là: − Người lao động tay chân; − Người lao động phổ thông; − Người lao động trí óc,… 1. Nguồn nhân lực 4 Theo bà Trần Kim Dung (2015) lại cho rằng: “Nguồn nhân lực của một tổ chức được hình thành dựa trên các cơ sở của từng cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết chặt chẽ với nhau theo những tiêu chí nhất định. Nguồn nhân lực khác với các nguồn lực khác của các doanh nghiệp do chính bản chất của mỗi con người.
Nhân viên có năng lực, những đặc điểm cá nhân không giống nhau, có tiềm lực phát triển, có những khả năng hình thành các hội nhóm, các tổ chức công đoàn để đứng ra bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Nguồn nhân lực có thể đánh giá và đưa ra các câu hỏi đối với các hoạt động của các cấp cán bộ quản lý, những hành vi của họ sẽ bị thay đổi phụ thuộc vào chính bản thân họ hoặc khi có sự tác động từ môi trường xung quanh [5]. Hai yếu tố chính khi nhắc tới nguồn nhân lực là: − Thứ nhất, về mặt số lượng: Đó là bộ phận những người thuộc trong độ tuổi lao động, làm việc theo các quy chuẩn, quy định của nhà nước và thời gian làm việc của họ có thể huy động được. − Thứ hai, về mặt chất lượng: Đó là tình trạng sức khỏe, kỹ năng kinh nghiệm, trình độ và những kiến thức lành nghề của người lao động.
Có rất nhiều lao động nằm trong lứa tuổi lao động đang tham gia và tích cực tìm kiếm cơ hội việc làm. Trong hầu hết các tổ chức, công ty và doanh nghiệp nào cũng đều sẽ có bộ phận nhân sự tuyển dụng (HR) quản lý trực tiếp các công việc liên quan đến tuyển dụng, đào tạo, đưa ra lộ trình phát triển, hay việc sa thải nhân lực tại đơn vị làm việc. Khái niệm và đặc điểm tuyển dụng nguồn nhân lực 1. Khái niệm về tuyển dụng nguồn nhân lực Tuyển dụng là quá trình thu hút và chọn lựa ra những ứng viên đạt được những tiêu chí mà tiêu chuẩn công việc đề ra [5].
Tuyển dụng nhân sự đồng thời là một quá trình trong đó các ứng viên được đánh giá qua nhiều cách thức khác nhau dựa trên các mục tiêu và yêu cầu của công việc để có thể tìm ra trong số những người được ứng tuyển xem người nào đáp ứng được các yếu tố mà doanh nghiệp đã đặt ra trước đó. 5 Các bước tuyển dụng phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu dưới đây: − Tuyển dụng phải căn cứ vào kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch tuyển dụng nhân lực [6]. − Tuyển dụng được những người lao động có trình độ chuyên môn đáp ứng được tiêu chuẩn cần cho các vị trí công việc đã nêu ra nhằm đạt được những năng suất cũng như đạt hiệu quả cao nhất trong công việc [6]. − Tuyển dụng những đối tượng nhân viên có tính kỷ luật, sự am hiểu công việc, tính trung thực có năng lực làm việc và sự gắn bó lâu dài trong doanh nghiệp [6].
Đặc điểm về tuyển dụng nguồn nhân lực Đặc điểm của khâu tuyển dụng nhân lực có bốn đặc điểm chính: − Thứ nhất, tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn: Đặc điểm này đã được nhắc đến trong các chiến lược và chính sách về con người trong tổ chức, công ty và doanh nghiệp, trong kế hoạch tuyển dụng của từng vị trí và từng bộ phận [2]. − Thứ hai, tuyển dụng theo tính dân chủ và công bằng: Mỗi một con người đều có cơ hội bình đẳng để có thể bộc lộ được cảm xúc, thể hiện tài năng và những thành tích của mình [2]. Ở bất kì một cương vị, vị trí nào thì ta cũng cần công khai các tiêu chuẩn, điều kiện một cách đầy đủ và rộng rãi nhất để có thể đảm bảo mọi người đều có thể tham gia ứng cử. − Thứ ba, tuyển dụng theo tài năng qua thi tuyển: Việc tuyển dụng thông qua các cuộc thi, kỳ thi đã trở nên phổ biến và phát triển rộng rãi vì mục tiêu mà tuyển dụng hướng đến là muốn nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhân viên về mọi khía cạnh [2].
− Thứ tư, tuyển dụng theo những điều kiện, tiêu chuẩn rõ ràng: Đối với trường hợp này khi đưa ra việc chọn lựa nhân viên điều quan trọng mà chúng ta cần tránh là chọn những ứng viên dựa theo cảm tính, trực giác hoặc là các ý kiến thay cho sự thật [2]. Công tác tuyển dụng nhân lực 1. Các nguồn tuyển mộ 6 Đối với việc tuyển mộ từ nội bộ của doanh nghiệp: Hoạt động tuyển mộ có tác động lớn đến chất lượng hồ sơ của ứng viên thu thập được, do quy trình tuyển mộ là tiền đề cho các hoạt động tuyển dụng. Các phương thức tuyển mộ phổ biến hiện nay: − Bảng thông báo về công việc: Nơi đây thông báo các vị trí, bộ phận thiếu nhân viên, được thông báo rộng rãi đến toàn thể các nhân viên làm việc tại các cơ quan, nhà máy, công ty hoặc được gửi văn bản đến cho từng bộ phận và phòng ban.
− Danh mục kỹ năng: Danh mục này được lưu trữ trong phòng lưu trữ của công ty về quá trình làm việc cũng như những vị trí, công việc trước đó nhân viên từng đảm nhiệm qua. − Qua sự đề cử của các cán bộ, công nhân viên: Mặc dù đây là hành vi không được rõ ràng, nhưng nó cũng có thể giúp bộ phận HR tìm được người phù hợp với các mục tiêu, tiêu chí tại vị trí đang cần. Đối với việc tuyển mộ từ bên ngoài doanh nghiệp: Việc tuyển mộ từ bên ngoài này không còn xa lạ với các doanh nghiệp, vì nó có sự đa dạng về các cách thức tuyển cũng như các nguồn đăng tuyển cụ thể là: − Đăng tin quảng cảo: Việc đăng tin quảng cáo khi giới thiệu về công ty hay sản phẩm công ty ta có kết hợp chung với việc đăng tin tuyển dụng để vừa giúp doanh nghiệp giảm thiểu các chi phí, công sức và thời gian đều thu hút được các nhà đầu tư cũng như gây được sự chú ý của người lao động. Có nhiều hình thức để quảng cáo từ quảng cáo trên các bài báo, tạp chí, trang web, fanpage, tờ rơi, biển hiệu, hay poster và các phương tiện truyền thông khác.
− Qua sự giới thiệu từ các đồng nghiệp, bạn bè: Các tổ chức, công ty và doanh nghiệp đều tạo mọi điều kiện cũng như tạo sự khuyển khích các nhân viên làm việc tại đơn vị mình có thể giới thiệu, đề xuất những người thân hay bạn bè của mình đến công ứng tuyển làm việc. 7 − Các trung tâm giới thiêu việc làm: Nơi đây là đơn vị làm việc trung gian lớn giữa người lao động và các tổ chức, công ty hay doanh nghiệp khi có như cầu cần tìm nhân lực. Họ nắm trong tay đủ các loại lao động từ phổ thông, cao đẳng, đại học, trung cấp nâng cao, họ hợp tác với từng khu vực, địa phương, trung ương để có được lượng ứng viên dồi dào (Công đoàn tỉnh, Sở lao động,…). − Tuyển tại các cơ sở đào tạo: Chúng ta có thể liên kết với các trường cao đẳng, đại học, trung cấp nghề để có biết được kết quả các ứng viên qua các năm học tập để có thể lựa chọn ra những ứng viên đủ điều kiện và mục tiêu mà ta hướng tới.
− Tuyển qua các nền tảng mạng xã hội (internet): Ngày nay mạng xã hội trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, việc các ứng viên tự đăng bài thông tin muốn ứng tuyển vào các vị trí họ muốn cũng như chủ động tìm đến các doanh nghiệp để trao đổi thông tin, qua mail hoặc số hotline ở trên trang panpage công ty chứ không cần bộ phận HR liên hệ đến từng cá nhân một. − Tại các diễn đàn giao lưu doanh nghiệp và người lao động: Nơi đây giúp các doanh nghiệp trực tiếp gặp gỡ các ứng viên tìm hiểu thông tin, những kinh nghiệm, sự am hiểu về lĩnh vực công ty đang hoạt động từ đó giúp quảng bá được thương hiệu công ty cũng như chọn ra người phù hợp với yêu cầu tìm kiếm nhân lực cần tìm kiếm. Các giai đoạn trong công tác tuyển dụng của doanh nghiệp Trong các doanh nghiệp giai đoạn tuyển dụng nguồn nhân lực thường phải trải qua 5 giai đoạn chính: − Giai đoạn 1: Chuẩn bị các công tác tuyển dụng bao gồm xác định thành viên tuyển dụng và đưa ra các thông báo tuyển dụng, tiêu chí, định hướng cụ thể. − Giai đoạn 2: Đăng tin tuyển dụng, các tổ chức, công ty và doanh nghiệp có thể sử dụng các trang mạng xã hội, phương tiện truyền thông, nhóm tuyển dụng,…để tìm kiếm ứng viên phù hợp.
− Giai đoạn 3: Ghi nhận thông tin, xem xét các ứng viên qua bản hồ sơ để lựa chọn ra những ứng viên phù hợp hoặc không phù hợp với các tiêu chí ban đầu doanh nghiệp đề ra.