ĐẶT VẤN ĐỀ Việt nam đang bƣớc vào thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hoá đất nƣớc,xã hội phát triển nhằm đáp ứng những nhu cầu và lợi ích của con ngƣời,song cũng dẫn tới những vấn đề nan giải nhƣ gây ra sự ô nhiễm môi trƣờng ngày càng tăng cao.Lƣợng rác thải thải ra từ sinh hoạt cũng nhƣ các hoạt động sản xuất của con ngƣời ngày càng nhiều,và mức độ gây ô nhiễm môi trƣờng ngày càng nghiêm trọng ở nhiều vùng khác nhau. Quá trình phát triển kinh tế xã hội, cùng với đô thị hóa nhanh chóng đã tạo nên sức ép nhiều mặt dẫn tới sự suy giảm chất lƣợng môi trƣờng sống và phát triển không bền vững.Theo đánh giá của Tổng cục Môi trƣờng - Bộ TN&MT (2012), chất thải rắn ở khu vực nông thôn phát sinh chủ yếu từ các hộ gia đình, nhà kho, chợ, trƣờng học, bệnh viện, cơ quan hành chính…Phần lớn chất thải rắn chủ yếu là chất thải rắn sinh hoạt là chất hữu cơ dễ phân hủy (có tỷ lệ chiếm tới 65% chất thải sinh hoạt gia đình ở nông thôn), còn lại là các loại chất thải khó phân hủy nhƣ: túi nilon, thủy tinh.Ƣớc tính lƣợng rác thải rắn sinh hoạt ở nông thôn phát sinh khoảng 18,21 tấn/ngày, tƣơng đƣơng với 6. Việc phân loại chất thải rắn nông thôn hiện vẫn còn rất nhiều hạn chế.Chất thải rắn sinh hoạt không đƣợc phân loại tại nguồn, vứt bừa bãi ra môi trƣờng. Một số nơi không quy định bãi tập trung rác, không có nhân viên thu gom rác.
Lƣợng rác tồn đọng tại các kênh, mƣơng rất lớn và phổ biến, dẫn đến ô nhiễm môi trƣờng nghiêm trọng. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nông thôn đạt khoảng 40 - 55%. Do vây cần có biện pháp quản lý thu gom và xử lý RTSH theo đúng quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo vệ sinh môi trƣờng và sức khỏe cộng đồng.Xã Thái Giang – Thái Thụy – Thái Bình cũng là một địa phƣơng không nằm ngoài sự bao trùm của hiên tƣợng ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt.Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng chất thải rắn sinh hoạt “ lấn sân” nhanh chóng đối với xã Thái Giang. Thứ nhất, do dân số địa phƣơng không ngừng gia tăng qua các năm.Năm 2014, dân số của xã Thái Giang là 6658ngƣời thì khối lƣợng chất thải rắn sinh hoạt là 778,10 tấn.Năm 2016, số dân tăng lên là 6747 ngƣời thì khối lƣợng chất 1 thải rắn sinh hoạt cũng tăng lên là 1178,80 tấn.Nhƣ vậy, lƣợng chất thải rắn sinh hoạt tỷ lệ thuận với số dân.
Thứ hai, ngƣời dân ở đây sản xuất nông nghiệp là chính do vậy khối lƣợng phân bón sử dụng mỗi năm là rất lớn nhƣng chủ yếu là phân bón hóa học nhƣ: NPK, phân Urea, Supe Lân,.đƣợc bón với liều lƣợng cao làm cho đất bị ô nhiễm, thoái hóa và bạc màu, ngoài ra còn ảnh hƣởng đến sức khỏe, gây ngộ độc, lâu ngày có thể gây các bệnh nguy hiểm cho con ngƣời. Thứ ba, do ý thức của ngƣời dân địa phƣơng chƣa cao, vẫn còn tồn tại nếp sống “ sạch nhà, bẩn ngõ” nên chất thải rắn sinh hoạt mới chỉ đƣợc ngƣời dân chú trọng khi đƣa ra khỏi gia đình mà chƣa đƣợc quan tâm đặt ở đâu, xử lý ra sao, ảnh hƣởng nhƣ thế nào. Thứ tƣ, do công tác quản lý của cán bộ xã Thái Giang về môi trƣờng nói chung và chất thải rắn sinh hoạt nói riêng chƣa thực sự đem lại hiệu quả cao.Các hình thức quản lý vẫn chƣa mang tính đồng bộ, chƣa có quy hoạch lâu dài và chƣa cho áp dụng các biện pháp tiên tiến ƣ ủ chất thải hữu cơ dễ phân hủy thành phân vi sinh nhằm vừa tận dụng đƣợc nguồn chất thải rắn sẵn có của địa phƣơng vừa tái chế thành nguyên liệu,nhiên liệu phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất. Vì vậy, việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Thái Giang hiện nay đang là vấn đề mang tính cấp thiết, cần đƣợc quan tâm,giải quyết cấp bách và hiệu qua.Để góp phần xử lý chất thải rắn sinh hoạt cho địa phƣơng, mang lại môi trƣờng “xanh- sạch- đẹp” cho ngƣời dân, nâng cao tính khoa học, chuyên môn cho công tác quản lý môi trƣờng và hƣớng tới phát triển bền vững địa phƣơng nghiên cứu, tôi chọn thực hiện đề tài: „„Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Thái Giang – Thái Thụy – Thái Bình” 2 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt 1. Khái niệm Khái niệm chất thải rắn sinh hoạt Theo quan niệm chung: chất thải rắn sinh hoạt là toàn bộ các loại vật chất ở thể rắn bị con ngƣời loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng,. Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải rắn sinh ra từ hoạt động sản xuất và hoạt động sống. chất thải rắn sinh hoạt có thể ở dạng rắn hoặc dạng bùn đƣợc thải ra trong quá trình sinh hoạt, trong các hoạt động sản xuất, dịch vụ và các hoạt động phát triển của động, thực vật.
Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình và nơi công cộng. Nhƣ vậy, chất thải rắn sinh hoạt là chất thải có liên quan đến hoạt động sống và tiêu dùng của con ngƣời.Nguồn tạo thành chủ yếu của chúng là từ các hộ gia đình, trƣờng học, chợ, bệnh xá, cơ quan hành chính,….Chúng có thành phần chủ yếu nhƣ : thức ăn thừa, rau, củ, quả, chai lọ, túi nilon, giấy, thủy tinh… 1.Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt Các nguồn chủ yếu phát sinh chất thải rắn bao gồm: - Rác sinh hoạt từ khu dân cƣ đô thị và nông thôn; - Rác sinh hoạt từ các trung tâm thƣơng mại - Rác từ các viện nghiên cứu, cơ quan, trƣờng học, các công trình công cộng - Rác từ các các dịch vụ đô thi - Rác từ các trạm xử lý nƣớc thải và từ các ống thoát nƣớc của thành phố - Rác từ các KCN, nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp ngoài KCN, các làng nghề 3 - Nguồn gốc phát sinh chất thải nguy hại chủ yếu từ các hoạt động y tế, công nghiệp và nông nghiệp CT sinh hoạt, CT nông nghiệp CT công nghiệp CT dịch vụ Khoáng sản Chất thải Làm giàu Sản xuất Tái chế, tái sử Sản xuất phụ dụng Tiêu thụ Môi trƣờng Hình 1. Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt ( Nguồn : Giáo trình quản lý chất thải rắn năm 2016 ) 1. Phân loại chất thải rắn sinh hoạt Mỗi nguồn thải khác nhau có các loại chất thải đặc trƣng khác nhau cho từng nguồn thải, nên việc phân loại chất thải rắn cũng đƣợc tiến hành theo nhiều cách.
Phân loại theo vị trí hiện hành Gồm các loại chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đƣờng phố, chợ. CT Sinh hoạt CT Dịch vụ CT nông nghiệp CT Công Nghiệp Khoáng sản Làm giàu Sản xuất Tái chế, tái sử dụng Sản xuất phụ Tiêu thụ Thải Môi trƣờng Đất đá Quặng đuôi 1. Phân loại theo thành phần hóa học và vật lý Gồm có các loại: Chất hữu cơ, chất vô cơ, cháy đƣợc, không cháy đƣợc, kim loại, phi kim, cao su. Phân loại theo bản chất nguồn tạo thành - Chất thải rắn sinh hoạt: Là các loại chất thải rắn sinh ra từ các hoạt động của con ngƣời, đƣợc tạo ra trong quá trình sinh hoạt, nguồn gốc chủ yếu từ các khu dân cƣ, khu đô thị, các cơ quan, trƣờng học, các trung tâm dịch vụ, thƣơng mại.
-Chất thải rắn công nghiệp: Là chất thải rắn sinh ra trong quá trình sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - Chất thải rắn xây dựng: Là các chất thải trong quá trình xây dựng các công trình (đất, đá, gạch, ngói, bê tông vỡ,.) - Chất thải rắn nông nghiệp: Là các chất thải rắn sinh ra trong quá trình sản xuất nông nghiệp nhƣ trồng trọt, thu hoạch cây trồng, các sản phẩm thải ra từ các lò giết mổ gia súc, gia cầm. Phân loại theo mức độ nguy hại - Chất thải rắn nguy hại: Là các chất có chứa các chất hoặc hợp chất mang một trong các đặc tính nguy hại ( dễ cháy, dễ nổ, làm ngộ độc, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm và các đặc tính gây nguy hại khác) hoặc tƣơng tác với các chất khác gây nguy hại đến môi trƣờng và sức khỏe con ngƣời - Chất thải rắn không nguy hại: Là các chất thải rắn không chứa các chất và hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại hoặc các tƣơng tác gây nguy hại 5 1. Phân loại theo khu vực phát sinh - Chất thải rắn đô thị: Là vật chất mà con ngƣời tạo ra ban đầu vứt bỏ trong khu vực đô thị không đòi hỏi sự bồi thƣờng cho sự bỏ đi đó. Thêm vào đó chất thải đƣợc coi là chất thải rắn đô thị nếu chúng đƣợc xã hội nhìn nhận nhƣ một thứ mà thành phố phải có trách nhiệm thu gom và tiêu hủy - Chất thải rắn nông thôn: Là chất thải rắn đƣợc sinh ra trong quá trình sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, làng nghề, các phụ phẩm nông nghiệp (rơm, rạ, trấu .ở khu vực nông thôn 1.
Đặc điểm Chất thải rắn sinh hoạt thƣờng có đặc điểm là không đồng nhất, chúng bao gồm cả những chất hữu cơ dễ phân hủy, các chất hữu cơ khó phân hủy và các chất vô cơ.Đặc điểm này gây khó khăn rất lớn cho các quá trình xử lý sau này. Nhìn chung rác thải sinh hoạt của nƣớc ta có những đặc điểm cơ bản sau: - Rác thải sinh hoạt chiếm tỷ lệ rất lớn khoảng 80% tổng các loại rác thải (13.8 triệu tấn), trong đó các chất thải từ nguồn thực vật chiếm số lƣợng nhiều hơn cả. - Chất thải hữu cơ từ rác thải sinh hoạt có nguồn gốc chủ yếu từ thực vật nên chúng có hàm lƣợng nƣớc rất cao, kết hợp với các chất dinh dƣỡng và vi sinh vật có sẵn trong chất thải gây nên hiện tƣợng thối rữa nhanh làm ô nhiễm đất, nƣớc và không khí nghiêm trọng.2 Ảnh hƣởng của chất thải rắn sinh hoạt đến môi trƣờng 1.1 Ảnh hưởng đến môi trường nước Rác thải ảnh hƣởng rất lớn đến nguồn nƣớc. Rác thải là những chất thải liên quan đến những hoạt động của con ngƣời, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cƣ, cơ quan, trƣờng học, bệnh viện, các trung tâm dịch vụ và thƣơng mại.
