Luận văn: Vận dụng sư phạm tương tác vào dạy kỹ năng nói tiếng Anh KET A2

Nghiên cứu ứng dụng sư phạm tương tác vào dạy nói tiếng Anh trình độ KET A2. Luận văn đề xuất các giải pháp giúp người học cải thiện kỹ năng giao tiếp.

• Tác giả: Văn Kim Lập
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Thị Xuân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Đề Xuất Giải Pháp Vận Dụng Quan Điểm Sư Phạm Tương Tác Vào Dạy Kỹ Năng Nói Tiếng Anh Trình Độ Ket (A2) Tại Trung Tâm Anh Ngữ Quốc Tế Sài Gòn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy kỹ năng nói tiếng Anh KET A2

Dạy kỹ năng nói tiếng Anh trình độ KET (A2) là một thách thức quan trọng trong giáo dục ngôn ngữ hiện đại. Tiếng Anh không còn là ngoại ngữ xa lạ mà trở thành công cụ giao tiếp toàn cầu thiết yếu. Nhiều học viên gặp khó khăn trong việc phát triển khả năng nói thành thạo, do thiếu tự tin, vốn từ vựng hạn chế, và phương pháp dạy học truyền thống chỉ tập trung vào đọc-viết. Trình độ KET A2 yêu cầu học viên có thể giao tiếp cơ bản trong các tình huống hàng ngày. Do đó, việc áp dụng các giải pháp dạy học hiện đại là điều cấp thiết để nâng cao hiệu quả giảng dạy và động lực học tập của người học.

1.1. Thực trạng dạy học truyền thống

Phương pháp dạy học truyền thống thường bỏ quên kỹ năng nói, chủ yếu tập trung vào lý thuyết ngữ pháp và dịch thuật. Học viên chỉ tiếp xúc với tiếng Anh qua các bài tập viết và đọc, thiếu cơ hội tương tác thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng học viên biết nhiều lý thuyết nhưng không thể nói, gây nên sự chán nản và mất động lực học tập lâu dài.

1.2. Nhu cầu cải thiện kỹ năng giao tiếp

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, kỹ năng nói tiếng Anh là yêu cầu bắt buộc của thị trường lao động. Các công ty quốc tế tuyển dụng những ứng viên có khả năng giao tiếp tốt bằng tiếng Anh. Do đó, các trung tâm đào tạo cần đổi mới phương pháp để giúp học viên phát triển kỹ năng này một cách hiệu quả.

II. Quan điểm sư phạm tương tác trong dạy nói tiếng Anh

Sư phạm tương tác là phương pháp dạy học hiện đại, nhấn mạnh mối quan hệ giữa ba yếu tố: người dạy, người học và môi trường học tập tương tác. Quan điểm này cho rằng ngôn ngữ không phải là một hệ thống trừu tượng mà là một công cụ giao tiếp thực tế trong các tình huống cụ thể. Khi áp dụng vào dạy kỹ năng nói KET A2, sư phạm tương tác giúp học viên tiếp xúc với ngôn ngữ sống động, tăng cơ hội luyện nói trong các bối cảnh thực, và phát triển tự tin giao tiếp. Phương pháp này dựa trên hoạt động của bộ máy thần kinh học viên, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và tương tác xã hội.

2.1. Các nguyên tắc cơ bản của sư phạm tương tác

Sư phạm tương tác dựa trên nguyên tắc: người học là trung tâm của quá trình học tập, giao tiếp thực tế là mục đích chính, và tương tác giữa học viên là chìa khóa phát triển. Phương pháp này khuyến khích học viên tham gia hoạt động nhóm, tranh luận, và giải quyết vấn đề cùng nhau, từ đó phát triển kỹ năng nói một cách tự nhiên.

2.2. Vai trò của giáo viên trong dạy học tương tác

Giáo viên không phải người truyền đạt kiến thức thụ động mà là người hướng dẫn và tạo điều kiện cho học viên phát triển. Giáo viên thiết kế các hoạt động tương tác, quản lý lớp học, và cung cấp phản hồi kịp thời. Vai trò này đòi hỏi giáo viên có kỹ năng quản lý tương tác cao để tối ưu hóa cơ hội nói của từng học viên.

III. Các giải pháp dạy nói tiếng Anh KET A2 theo hướng tương tác

Để cải thiện kỹ năng nói tiếng Anh KET A2, cần áp dụng các giải pháp dạy học tương tác như: hoạt động làm việc cặp (pairwork), thảo luận nhóm (groupwork), vai trò nhập vai (role-play), và các trò chơi tiếng Anh tương tác. Các hoạt động này tạo ra môi trường giao tiếp thực tế giúp học viên luyện nói một cách tự nhiên và hứng thú. Ngoài ra, sử dụng công nghệ giáo dục và các tài liệu nghe nhìn thực tế cũng giúp làm phong phú bối cảnh học tập và tăng động lực. Các giải pháp này phải được thiết kế phù hợp với trình độ KET A2, đảm bảo học viên có cơ hội sử dụng từ vựng và cấu trúc ngữ pháp phù hợp.

3.1. Hoạt động tương tác cặp và nhóm

Pairwork và groupwork là những hoạt động hiệu quả trong dạy kỹ năng nói. Học viên luyện tập giao tiếp trực tiếp với nhau trong các tình huống được thiết kế sẵn. Những hoạt động này giúp học viên vượt qua sợ hãi giao tiếp, tăng tần suất nói, và phát triển khả năng nghe hiểu bằng cách lắng nghe bạn cùng lớp.

3.2. Vai trò nhập vai và trò chơi tương tác

Role-play cho phép học viên thực hành giao tiếp trong bối cảnh thực tế như đặt phòng khách sạn, mua sắm, hay hỏi đường. Trò chơi tiếng Anh như trò chơi dành dụm (guessing games), hay trò chơi giải quyết vấn đề tạo ra không khí học tập vui vẻ và khuyến khích sự tham gia tích cực của tất cả học viên.

3.3. Sử dụng công nghệ và tài liệu thực tế

Tài liệu nghe nhìn và video đơn giản giúp học viên tiếp xúc với giọng nói tiếng Anh thực tế từ các bộ phim, podcast, hoặc bài hát. Công nghệ học tập trực tuyến cung cấp môi trường luyện tập linh hoạt và cơ hội ghi âm-tự đánh giá, giúp học viên theo dõi tiến trình của mình.

IV. Kỳ vọng và ứng dụng thực tiễn trong trung tâm đào tạo

Áp dụng sư phạm tương tác vào dạy kỹ năng nói tiếng Anh KET A2 tại các trung tâm đào tạo sẽ mang lại nhiều lợi ích. Học viên sẽ phát triển khả năng giao tiếp tự tin, vượt qua nỗi sợ hãi khi nói tiếng Anh, và đạt được kết quả học tập cao hơn. Giáo viên cũng sẽ cảm thấy công việc giảng dạy hiệu quả hơn khi thấy học viên tham gia tích cực. Để thành công, trung tâm cần đầu tư vào đào tạo giáo viên, chuẩn bị tài liệu và công nghệ phù hợp, và tạo ra lịch trình học linh hoạt giúp học viên luyện tập thường xuyên. Cần xây dựng văn hóa lớp học tương tác, nơi sai lầm được coi là cơ hội học tập, không phải mục tiêu chỉ trích.

4.1. Kỳ vọng kết quả từ phương pháp tương tác

Những học viên học theo phương pháp tương tác dự kiến sẽ đạt khả năng giao tiếp tốt hơn, tự tin hơn khi nói tiếng Anh, và giữ được động lực học tập lâu dài. Họ sẽ không chỉ biết lý thuyết ngữ pháp mà còn có thể sử dụng tiếng Anh một cách thành thạo trong các tình huống thực tế.

4.2. Chiến lược triển khai tại trung tâm đào tạo

Trung tâm cần đánh giá nhu cầu học viên, thiết kế chương trình đào tạo theo hướng tương tác, chuẩn bị tài liệu giảng dạy phong phú, và định kỳ đánh giá hiệu quả. Hợp tác với các giáo viên giàu kinh nghiệm và lắng nghe phản hồi của học viên là chìa khóa để cải thiện liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.Tổng quan kết quả nghiên cứu về quan điểm sư phạm tương tác trên thế giới và ở Việt Nam.Trên thế giới. Tư tưởng dạy học tương tác xuất hiện từ rất sớm, khi con người nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục và luôn tìm kiếm những cách thức để nâng cao kết quả học tập.Theo thời gian, tư tưởng giáo dục đó tiếp tục được khẳng định và có nhiều bước tiến khác.Trong lịch sử của nhân loại đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra các yếu tố, vai trò cũng như các mối quan hệ tương tác của các thành tố trong hoạt động dạy học. Ông chỉ ra các nguyên tắc dạy học như: dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, đảm bảo tính trực quan, tương tác….Tác phẩm đã trình bày tư tưởng cấp tiến, khoa học về mô hình giáo dục hiện đại mà ngày nay chúng ta đang cố gắng phấn đấu áp dụng. Comenxki chú ý phát triển mạnh mẽ năng lực nhận thức của học sinh làm bùng lên ngọn lửa khát khao tri thức nhiệt tình say mê học tập.Theo ông, để làm được điều đó phải kết hợp cái hứng thú với điều ích lợi khuyến khích tính tò mò của người học.

Helvétius (1715-1771) là nhà giáo dục người Pháp cho rằng ngoài hai yếu tố người dạy, người học thì nhân tố môi trường dạy học cũng hết sức quan trọng. Theo Helvétius có một sự tương đồng về tiếp nhận kiến thức giữa mọi người với điều kiện giáo viên có khả năng kiểm soát được môi trường xung quanh của học sinh qua tác phẩm “Con người, kiến thức và giáo dục” (1774)[3, tr. John Dewey (1859-1952) là triết gia và nhà giáo dục người Mỹ, ông cho rằng giáo viên cần phải xem trọng vốn kiến thức của mỗi học sinh, học đường không phải bao gồm lớp học mà còn ở phòng đọc sách, vườn cây, xưởng thợ….Để tăng hiệu quả dạy học, ông đề nghị học sinh nên làm việc theo nhóm, có sự tương tác, thảo luận trong nhóm. 8 Nhà tâm lý học L.Vygotsky(1896-1915) với lý thuyết dạy học biện chứng, ông cho rằng cơ chế của việc học là cơ chế kết hợp giữa cá nhân và học hợp tác, dạy học là sự hợp tác hai chiều giữa thầy và trò.

Kurt Lewin (1890 - 1947) – Nhà tâm lí học người Đức - là người khởi xướng trào lưu tương tác nhóm vào đầu những năm 40 của thế kỉ XX. Lý thuyết tương tác nhóm của Kurt Lewin đã đưa đến nhiều nghiên cứu khác về dạy học tương tác. Vào những năm 70 của thế kỉ XX, các nhà nghiên cứu sư phạm như Guy Brousseau, Claude Comiti.thuộc viện Đại học đào tạo giáo viên ở Gremnoble (Pháp) đã thiết kế các phương pháp dạy học dựa trên sự tương tác của các cá nhân trong tập thể lớp học. Họ đã đưa ra cấu trúc tác động dạy học gồm 4 nhân tố: Người dạy, người học, nội dung kiến thức và môi trường.Tuy nhiên, trong các nghiên cứu này thì yếu tố môi trường chưa được phân tích một cách bao quát hết các khía cạnh và các mặt khác nhau của môi trường dạy học.

Trong tác phẩm “Sư phạm tương tác- một tiếp cận khoa học thần kinh về dạy và học” của hai tác giả người Canada là Jean Marc Denommé và Madeleine Roy đã mở ra một quan điểm sư phạm tương tác với cấu trúc là một “bộ ba” gồm: người học, người dạy và môi trường, còn nội dung kiến thức như là một yếu tố khách quan mà người dạy muốn hướng người học chiếm lĩnh.Trong tác phẩm này, tác giả phân tích kĩ người học học như thế nào, về bộ máy học của người học.Tuy nhiên, tác phầm này vẫn chưa đề xuất các phương tiện cụ thể để thực hiện trong thực tiễn dạy học. Ở nước ta hiện nay đang tiến hành đổi mới phương pháp dạy học trong đó đặc biệt chú trọng đến người học, lấy người học làm trung tâm. Phương pháp dạy học nhằm giúp người học phát huy tính sáng tạo sáng tạo, tích cực, chủ động chiếm lĩnh trí thức. Hiện nay, dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác tương tác đang dần được phổ biến rộng rãi ở các trường.

Quan điểm sư phạm tương tác ở Việt Nam đang được quan tâm nghiên cứu và cũng đã có những kết quả nhất định như: Nguyễn Thị Bích Hạnh (2006), Biện pháp hoàn thiện kĩ năng tự học cho sinh viên ĐHSP theo quan điểm sư phạm tương tác, Luận án TS, Hà Nội. Tác giả khẳng 9 định khả năng ứng dụng quan điểm dạy học này vào quá trình dạy học, nhất là những đối tượng người học trong đào tạo nghề đem lại hiệu quả tốt. Phó Đức Hoài(2011), Phương pháp và công nghệ dạy học trong môi trường sư phạm tương tác,NXB ĐH Sư Phạm. Tác giả giới thiệu mô hình sư phạm tương tác và dạy học tích cực trong môi trường sư phạm tương tác.

Đồng thời, tác giả cũng giới thiệu một số phần mềm thiết kế giáo án điện tử theo quan điểm sư phạm tương tác. Phạm Quang Tiệp (2013), Dạy học dựa vào tương tác trong đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học, luận án TS, Hà Nội. Tác giả thiết kế năm mô hình dạy học dựa vào tương tác như :mô hình dạy học dựa vào tương tác theo kiểu thông báo - thu nhận, theo kiểu kiến tạo - tìm tòi, kiểu làm mẫu - luyện tập, kiểu khuyến khích - tham gia, kiểu tình huống - nghiên cứu. Các khái niệm cơ bản 1.

Quá trình dạy học: “ Quá trình dạy học(QTDH) là chuỗi liên tiếp các hành động dạy, hành động của người dạy và người học đan xen và tương tác với nhau trong khoảng không gian và thời gian nhất định, nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học. QTDH là bao gồm quá trình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh. Hai quá trình nay không tách rời nhau, có liên hệ mật thiết với nhau. Trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, điều khiển.

giúp học sinh tự khám phá ra tri thức. Đồng thời giáo viên còn là người cung cấp tri thức cho học sinh. Song chức năng này không phải là chức năng chính yếu trong quá trình dạy học. Phối hợp với hoạt động đó của giáo viên thì học sinh tích cực, tự giác.chiếm lĩnh tri thức nhằm đạt được mục tiêu dạy học và qua đó phát triển nhân cách của mình.

Các thành tố của quá trình dạy học Khi xem xét QTDH ở một thời điểm nhất định, thì QTDH bao gồm các thành tố như mục đích dạy học, nội dung dạy học, phương pháp, phương tiện, kiểm tra-đánh giá, hình thức tổ chức dạy học, giáo viên học sinh. 10 Mục đích dạy học là đơn đặt hàng của xã hội đối với nhà sư phạm, mục đích dạy học định hướng cho các thành tố khác trong quá trình dạy học, mục đích này được hiện thực hóa bằng nội dung dạy học, người giáo viên với hoạt động dạy, với phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học tác động đến động cơ của người học để thúc đẩy người học học tập. Sự tác động lẫn nhau giữa giữa hoạt động dạy của giáo viên và họat động học của học sinh tạo nên kết quả dạy học. Hoạt động dạy của giáo viên cũng phụ thuộc vào dạy cái gì, nghĩa là nội dung dạy học thể hiện mục đích sư phạm của hoạt động dạy.

Hoạt động học của học sinh cũng vậy, nó bị quy định bởi động cơ, nội dung dạy học, vai trò của môi trường xã hội phản ánh trong đơng đặt hàng của xã hội, trong hoạt động của giáo viên. Môi trường của QTDH bao gồm môi trường bên ngoài, đó là sự phát triển kinh tế xã hội, văn hóa, khoa học công nghệ, chúng ảnh hưởng tới những thành tố của QTDH. Ngoài ra còn có môi trường bên trong, đó là môi trường được tạo ra nên do sự tương tác giữa người giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh, cùng với việc vận dụng phương pháp, phương tiện, và hình thức tổ chức dạy học tác động vào nội dung dạy học, hướng vào thực hiện mục đích dạy học.Kĩ thuật dạy học Kĩ thuật dạy học( KTDH) là những động tác, cách thức hành động của của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. Các KTDH chưa phải là các phương pháp dạy học (PPDH) độc lập.

Các KTDH vô cùng phong phú về số lượng. Bên cạnh những KTDH thông thường, ngày nay người ta đặc biệt chú trọng các KTDH phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học, ví dụ: Kĩ thuật động não, kĩ thuật tia chớp, kĩ thuật lược đồ tư duy….Phương pháp dạy học Thuật ngữ phương pháp bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp (methodos) có nghĩa là con đường đi đếm mục đích. Theo đó, phương pháp dạy học(PPDH) là con đường để đạt đến mục đích dạy học. PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của GV và HS trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học.

11 Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì PPDH là cách thức làm việc giữa thầy và trò trong sự phối hợp thống nhất và sự chỉ đạo của thầy, nhằm làm trò tự giác, tích cực, tự lực để đạt được mục đích dạy học. PPDH là những hình thức, cách thức hành động của giáo viên và học sinh nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với những nội dung và những điều kiện dạy học cụ thể.  Mô hình cấu trúc hai mặt của phương pháp dạy học Mặt bên ngoài của PPDH: là những hình thức bên ngoài của hoạt động của GV và HS trong dạy học, có thể dễ dàng nhận biết ngay khi quan sát giờ học. Mặt bên ngoài của PPDH bao gồm: • Các hình thức cơ bản của PPDH: Dạy học thông báo (thuyết trình, biểu diễn trực quan, làm mẫu); cùng làm việc (các PP đàm thoại); làm việc tự lực của HS.

• Các hình thức hợp tác (hình thức xã hội của PPDH): dạy học toàn lớp, dạy học nhóm, học nhóm đôi và làm việc cá thể. Mặt bên trong của PPDH: là những thành phần không dễ dàng nhận biết ngay thông qua việc quan sát giờ dạy mà cần có sự quan sát kỹ và phân tích để nhận biết chúng. Mặt bên trong của PPDH bao gồm: tiến trình dạy học,các phương pháp logic: trong PPDH có thể sử dụng những phương pháp và thao tác logic nhận thức khác nhau như: phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hoá, khái quát hoá.