Luận văn: Giải pháp xuất khẩu và cạnh tranh sản phẩm gỗ Việt Nam tại Hoa Kỳ

Luận văn phân tích giải pháp đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: GS.TS Võ Thanh Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Thương Mại
• Đề tài: Các Giải Pháp Đẩy Mạnh Kim Ngạch Xuất Khẩu Và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Sản Phẩm Gỗ Việt Nam Tại Thị Trường Hoa Kỳ Giai Đoạn 2007-2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tình hình hiện tại của ngành xuất khẩu gỗ Việt Nam

Ngành công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ. Từ năm 2000-2006, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ tăng mạnh mẽ, giúp Việt Nam vươn lên thành một trong những nước cung cấp gỗ hàng đầu cho thị trường Mỹ. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng lại có xu hướng giảm sụt nhanh chóng. Sự thiếu bền vững này đòi hỏi phải có những giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu gỗ thực sự hiệu quả. Các mặt hàng gỗ HTS 44 (gỗ thô và gỗ xẻ) và HTS 94 (nội thất gỗ) là những sản phẩm chính góp phần vào kim ngạch xuất khẩu. Để duy trì và phát triển vị thế cạnh tranh trên thị trường Hoa Kỳ, ngành cần nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm gỗ thông qua đầu tư công nghệ và cải thiện chất lượng.

1.1. Kim ngạch xuất khẩu gỗ Việt Nam vào Hoa Kỳ 2000 2006

Trong giai đoạn này, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ của Việt Nam tăng từ mức thấp lên hàng tỉ đô la. Việt Nam đã nhanh chóng hình thành các công ty quy mô lớn trong lĩnh vực chế biến gỗ. Tận dụng nguồn lao động có kỹ năng với chi phí rẻ, các doanh nghiệp Việt Nam đã tăng cường sản xuất và xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ. Sự tăng trưởng này phản ánh hiệu quả của các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ.

1.2. Những thách thức hiện tại của ngành

Mặc dù đạt được thành công, ngành vẫn đối mặt với những thách thức lớn. Chủng loại xuất khẩu còn hạn chế ở một số mặt hàng, năng lực cạnh tranh chưa ổn định. Tốc độ tăng trưởng giảm sụt nhanh chóng là dấu hiệu cảnh báo. Cạnh tranh từ Trung Quốc và các nước khác ngày càng gay gắt. Cần phải đổi mới chiến lược phát triển để duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ.

II. Chiến lược cải thiện năng lực cạnh tranh sản phẩm gỗ

Để đẩy mạnh xuất khẩu gỗ hiệu quả, Việt Nam cần tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua nhiều giải pháp toàn diện. Thứ nhất, đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại để cải thiện chất lượng sản phẩm gỗ. Thứ hai, phát triển các sản phẩm gỗ với giá trị gia tăng cao, đặc biệt là nội thất gỗ (HTS 94) thay vì chỉ xuất khẩu gỗ thô. Thứ ba, nâng cao trình độ quản lý và chuyên môn của đội ngũ lao động. Thứ tư, xây dựng thương hiệu sản phẩm gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp cần áp dụng mô hình SWOT để đánh giá năng lực cạnh tranh, từ đó phát triển chiến lược hợp lý cho mỗi mặt hàng xuất khẩu sản phẩm gỗ.

2.1. Đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng

Việt Nam nên tăng cường đầu tư công nghệ trong sản xuất gỗ để cạnh tranh với các nước phát triển. Áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng sản phẩm gỗ là bắt buộc. Cần trang bị máy móc hiện đại, nâng cao quy trình chế biến. Năng lực cạnh tranh sản phẩm gỗ sẽ tăng lên khi chất lượng được đảm bảo. Đó là chìa khóa để giữ và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ.

2.2. Phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao

Thay vì chỉ xuất khẩu gỗ dạng thô, Việt Nam nên tập trung vào sản xuất nội thất gỗ (HTS 94) và các sản phẩm có design hiện đại. Tăng tỉ lệ giá trị gia tăng sẽ giúp cải thiện lợi nhuận và năng lực cạnh tranh. Cần hợp tác với các nhà thiết kế quốc tế, tìm hiểu nhu cầu của thị trường Hoa Kỳ. Chiến lược này sẽ giúp sản phẩm gỗ Việt Nam không chỉ cạnh tranh bằng giá mà còn bằng chất lượng.

III. Vai trò của chính phủ trong đẩy mạnh xuất khẩu

Chính phủ Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ. Cần hoàn thiện môi trường pháp lý, cải cách hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ là cần thiết. Chính phủ nên mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế với Hoa Kỳ, tìm kiếm các hiệp định thương mại có lợi. Cần tạo lập các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp chuyên về xuất khẩu gỗ, cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ tiếp cận vốn. Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy sự hỗ trợ của chính phủ là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này.

3.1. Cải cách hành chính và hoàn thiện pháp lý

Chính phủ cần đơn giản hóa các thủ tục xuất nhập khẩu sản phẩm gỗ để tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Hoàn thiện các quy định về chất lượng, vệ sinh, môi trường sao cho phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Môi trường pháp lý ổn định sẽ thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gỗ và tăng kim ngạch xuất khẩu.

3.2. Xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu

Tổ chức các hội chợ, triển lãm quốc tế để giới thiệu sản phẩm gỗ Việt Nam với các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ. Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các sàn giao dịch thương mại lớn. Xây dựng website thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm gỗ Việt Nam trên toàn cầu. Chiến lược quảng bá hiệu quả sẽ giúp thị phần và kim ngạch xuất khẩu tăng nhanh.

IV. Học hỏi kinh nghiệm từ Trung Quốc và các nước khác

Trung Quốc đã trở thành một trong những nước xuất khẩu sản phẩm gỗ lớn nhất thế giới nhờ các chiến lược hiệu quả. Việt Nam nên học hỏi những thành công của Trung Quốc nhưng tránh những sai lầm. Thứ nhất, Trung Quốc đã tập trung vào quy mô sản xuất lớn, tạo ra các công ty khổng lồ để cạnh tranh giá. Thứ hai, họ đầu tư mạnh vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng từng bị áp dụng thuế chống bán hàng phá giá, gây thiệt hại kinh tế. Bài học là Việt Nam cần tránh bán hàng phá giá, thay vào đó tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh thực sự thông qua chất lượng. Cần xây dựng thị phần bền vững dựa trên giá trị, không phải chỉ giá thấp.

4.1. Những thành công của Trung Quốc trong xuất khẩu gỗ

Trung Quốc đã nhanh chóng tăng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ lên hàng chục tỉ đô la nhờ chiến lược phát triển ngành công nghiệp mạnh mẽ. Họ tập trung vào sản xuất nội thất gỗ (HTS 94) với quy mô lớn và giá cạnh tranh. Sự phát triển này chứng minh rằng năng lực cạnh tranh sản phẩm gỗ có thể được cải thiện nhanh nếu có đúng chiến lược.

4.2. Bài học từ vụ áp dụng thuế chống bán hàng phá giá

Khi Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán hàng phá giá lên sản phẩm nội thất gỗ của Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc gặp khó khăn. Bài học cho Việt Nam là cần phải xây dựng thị phần bền vững dựa trên chất lượng và thương hiệu, không phải chỉ cạnh tranh bằng giá thấp. Nên tập trung vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao để tránh xung đột thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT, SƠ NÉT THỊ TRƯỜNG GỖ HOA KỲ VÀ KINH NGHIỆM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU SẢN PHẨM GỖ CỦA TRUNG QUỐC 1.1 Các khái niệm về cạnh tranh 1.1 Khái niệm về cạnh tranh Cạnh tranh là quá trình đấu tranh giữa các chủ thể kinh tế nhằm hướng đến đạt được những mục tiêu mà mình mong muốn như chiếm lĩnh thị phần, giành khách hàng sao cho đạt được mức lợi nhuận cao nhất với mức chi phí thấp nhất tiến đến nâng cao vị thế của mình trên thị trường. Tóm lại, cạnh tranh phát sinh từ nhu cầu tối đa hoá lợi nhuận và thoả mãn lợi ích kinh tế của con người. Tuy nhiên cạnh tranh chỉ tồn tại khi có môi trường cạnh tranh và nó được vận hành dưới nền kinh tế thị trường.2 Sức cạnh tranh Là khả năng đứng vững của doanh nghiệp trước doanh nghiệp khác khi họ sản xuất các sản phẩm thay thế hoặc sản phẩm cùng loại với mức giá thấp hơn hoặc cung cấp các sản phẩm tương tự với các đặc tính về chất lượng hoặc dịch vụ ngang bằng hay cao hơn.3 Năng lực cạnh tranh trong xuất khấu Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: là năng lực tồn tại, duy trì hay gia tăng lợi nhuận, thị phần trên thị trường cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu của doanh nghiệp là khả năng quản trị chiến lược tạo lợi thế cạnh tranh, duy trì hay gia tăng lợi nhuận hay thị phần xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững trên thị trường cạnh tranh quốc tế.2 Mô hình năng lực cạnh tranh bền vững của Michael Porter.

Theo phân tích của Michael Porter, lợi thế cạnh tranh bền vững chỉ có thể Footer Page 14 of 21. Header Page 15 of 21. Trang 2 thông qua chi phí thấp và sự khác biệt hoá sản phẩm Lôïi theá caïnh tranh Chi phí thaáp Khaùc bieät hoùa Muïc tieâu 1. Khaùc bieät roäng chi phí hoùa Phaïm vi caïnh tranh Muïc 3A.

Taäp trung tieâu vaøo chi vaøo söï khaùc heïp phí bieät hoùa (Nguồn: Michael Porter, “Competitive Advantage”, 1985) Tại hầu hết các công ty thì lợi thế cạnh tranh xuất phát từ nhận thức tiến đến hành động những mục tiêu sau : • Nâng cao hiệu quả hoạt động • Nâng cao chất lượng sản phẩm • Đổi mới • Nâng cao sự thỏa mãn của khách hàng • Nâng cao hiệu quả hoạt động: là tạo ra hiệu suất lớn hơn với chi phí thấp dựa vào hiệu suất lao động và vốn. • Nâng cao chất lượng: tức tạo ra những sản phẩm hàng hoá-dịch vụ có chất lượng, có uy tín và tạo ra sự khác biệt nhằm đem lại giá trị sử dụng cao hơn cho khách hàng. • Đổi mới là khám phá những bí quyết công nghệ, bí quyết về quản lý nhằm đưa vào quy trình sản xuất tạo ra những sản phẩm có giá trị cao • Nâng cao sự thoả mãn của khách hàng là làm tốt hơn đối thủ trong việc nhận biết và đáp ứng những nhu cầu từ phía khách hàng 1.3 Các mô hình phân tích năng lực cạnh tranh 1.1 Theo quan điểm quản trị chiến lược Phương pháp phân tích theo cấu trúc của thị trường của Michael Porter và Footer Page 15 of 21. Header Page 16 of 21.Sachs của trường Đại học Harvard (1980-1990) thì có 5 yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện dưới bảng sau Các đối thủ tiềm năng Nguy cơ đe dọa người mới vào cuộc Quyền Sự cạnh tranh giữa các Quyền Người cung ứng thương đối thủ trong ngành thương Người mua lượng lượng bán mua Nguy cơ đe dọa từ sản phẩm thay thế Sản phẩm thay thế Từ mô hình 5 lực lượng cạnh tranh, Michael Porter đã xây dựng nên các chiến lược kinh doanh mà bất kỳ một doanh nghiệp hoạt động sản xuất trong một ngành nào đều phải hướng đến đó là Chiến lược dẫn đầu về chi phí, chiến lược khác biệt hoá sản phẩm và chiến lược tập trung.2 Theo quan điểm tân cổ điển Phân tích lợi thế cạnh tranh trên cơ sở phân tích lợi thế so sánh về chi phí hay khả năng sinh lời trên một đơn vị sản phẩm xuất khẩu.

Chỉ số về lợi thế chi phí sẽ phản ánh được mức độ đóng góp của doanh nghiệp vào nền kinh tế. Phương pháp này hiện nay đang được bổ sung theo phương pháp phân tích cạnh tranh động, do đó cần quan tâm đến các dự báo sau : 1) Biến động của chu kỳ sản phẩm xuất khẩu Footer Page 16 of 21. Header Page 17 of 21. Trang 4 2) Mức độ phát triển của công nghệ kỹ thuật 3) Những thay đổi về nhu cầu tiêu dùng 4) Vai trò của sản phẩm thay thế và bổ sung 5) Những thay đổi về chính sách của sản phẩm Theo quan điểm này thì chi phí thấp chỉ là sự khởi đầu cho quá trình nâng cao năng lực cạnh trong xuất khẩu, sự phát triển kinh doanh theo quan điểm mới thì ngoài yếu tố giá thì tất cả các yếu tố có tham gia vào quá trình sản xuất-phân phối đều góp phần tạo ra năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.3 Theo quan điểm tổng hợp Đây là quan điểm được tổng hợp từ sự kết nối của quan điểm quản trị chiến lược và quan điểm tân cổ điển.

Năng lực cạnh tranh của công ty là “ năng lực duy trì được lợi nhuận và thị phần” trên các thị trường trong và ngoài nước. Các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm : 1) Lựa chọn và thực thi các chiến lược kinh doanh dựa trên phân tích thị trường, lợi thế so sánh của doanh nghiệp 2) Năng suất lao động và năng xuất sản xuất của công ty 3) Tốc độ thay đổi công nghệ sản xuất 4) Chất lượng sản phẩm và sự khác biệt của sản phẩm, phát minh sáng chế liên quan đến kiểu dáng sản phẩm 5) Các yếu tố đầu vào liên quan đến giá cả sản phẩm 6) Mức độ tập trung và mức độ liên kết của các công ty Việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu của doanh nghiệp trước hết cần sự nỗ lực cuả bản thân doanh nghiệp và một phần góp vào sự thành công của doanh nghiệp chính là các chính sách của nhà nước đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển lợi thế cạnh tranh 1.4 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp Căn cứ vào phương pháp phân tích tổng hợp, tôi lựa chọn 3 tiêu chí tổng quát nhất nhằm đánh giá năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu sản phẩm gỗ của Footer Page 17 of 21. Header Page 18 of 21. Trang 5 doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.1 Năng lực quản trị chiến lược của doanh nghiệp Sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tùy thuộc vào các chiến lược kinh doanh và tính thực thi của các chiến lược này thông qua các chiến lược đặc thù : chiến lược sản phẩm, chiến lược phân phối và chiến lược xúc tiến thương mại.

Tất cả các chiến lược trên đều hoà quyện vào nhau góp phần đưa chiến lược nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp đạt hiệu quả.2 Thị phần và tốc độ phát triển của thị phần Đây là tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá triển vọng phát triển của doanh nghiệp. Những thông số về thị phần chứng minh tốc độ thâm nhập của thị trường và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong thời gian qua nhằm đáp ứng những yêu cầu của thị trường. Ngoài ra thị phần còn phản ánh mức độ tập trung trong sản xuất-kinh doanh đối với loại sản phẩm hàng hoá của doanh nghiệp trên thị trường. Thị phần xuất khẩu càng lớn càng chứng minh được sức mạnh tập trung vốn đầu tư sản xuất trong xuất khẩu và kênh phân phối sản phẩm có hiệu quả.

Thông qua thị phần, doanh nghiệp sẽ được phản ánh vị thế của người mua đối với sản phẩm cụ thể như uy tín, khả năng thanh toán, giá cả, chất lượng sản phẩm vả chất lượng dịch vụ sau bán hàng của sản phẩm đó.3 Quy mô đầu tư, trình độ khoa học công nghệ và trình độ tay nghề của đội ngũ lao động Quy mô đầu tư thể hiện được sức mạnh về tài chính và năng lực sản xuất của doanh nghiệp nhằm đáp ứng được yêu cầu của người mua. Song song với việc đầu tư theo quy mô thì việc áp dụng những công nghệ sản xuất hiện đại phù hợp với các tiêu chuẩn nhập khẩu của quốc tế. Ngoài ra, chất lượng tay nghề của đội ngũ lao động và kỹ năng quản lý của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến hiệu quả cạnh tranh của doanh nghiệp. Tóm lại, chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu của doanh nghiệp là một chiến lược toàn diện, nó không chỉ đòi hỏi bản thân doanh nghiệp có Footer Page 18 of 21.

Header Page 19 of 21. Trang 6 những chính sách kinh doanh đúng đắn và khả thi cao mà nó còn đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc từ chính phủ thể hiện qua các chính sách vĩ mô tác động tích cực đến tiến trình hội nhập nền kinh tế quốc tế của các doanh nghiệp trong xu thế hiện nay.5 Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh SWOT Đây là mô hình kết hợp giữa điểm mạnh-điểm yếu, cơ hội-nguy cơ để nhà quản trị có thể đề ra những chiến lược, những gỉải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước các đối thủ cùng ngành. Sự kết hợp các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp giúp cho doanh nghiệp hình thành các chiến lược cụ thể như sau : a) Các chiến lược SO: sử dụng và phát huy các điểm mạnh bên trong của công ty nhằm tận dụng các cơ hội bên ngoài. b) Các chiến lược WO: cải thiện những điểm yếu của doanh nghiệp bằng cách tận dụng các cơ hội bên ngoài.

c) Các chiến lược ST: sử dụng và phát huy điểm mạnh công ty để vượt qua hoặc tránh khỏi những mối đe dọa từ bên ngoài. d) Các chiến lược WT: là những chiến lược phòng thủ làm giảm đi các yếu điểm của doanh nghiệp và tránh khỏi những mối nguy hiểm từ bên ngoài 1.6 Sơ nét về thị trường tiêu thụ sản phẩm gỗ tại Hoa kỳ 1.1 Tổng quan kinh tế Hoa kỳ 1.1 Diện tích, tiểu bang và dân số Hoa Kỳ nằm ở Bắc Mỹ, phía đông là Bắc Đại Tây Dương, phía tây là Bắc Thái Bình Dương, phía bắc tiếp giáp với Canada và phía nam tiếp giáp với Mêhicô. Tổng diện tích là 9.091 km2 chiếm 6,2% diện tích toàn cầu, trong đó diện tích đất đai là 9.960 km2 và diện tích mặt nước là 470.