Giải pháp chiến lược phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu của Việt Nam từ nay đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh giải pháp chiến lược phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu của việt nam từ nay đến năm 2020, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lê Thành An
• Người hướng dẫn: Gs. Trần Văn Chánh
• Trường học: Trường đại học kinh tế tp. HCM
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải pháp chiến lược phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu của Việt Nam đến năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC
• 1.1. Quản trị chiến lược
• 1.2. Ưu nhược điểm của việc quản trị chiến lược kinh doanh
• 1.3. Quy trình xây dựng và lựa chọn chiến lược
• 1.3.1. Sơ mạng và mục tiêu của chiến lược hiện tại
• 1.3.2. Phân tích ảnh hưởng của môi trường đến chiến lược của doanh nghiệp
• 1.3.2.1. Môi trường vĩ mô
• 1.3.2.2. Môi trường vi mô
• 1.3.2.3. Môi trường nội bộ
• 1.3.3. Thiết lập các mục tiêu dài hạn
• 1.3.4. Xây dựng và lựa chọn chiến lược thực hiện
• 1.4. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG NGÀNH CHẾ BIẾN XUẤT KHẨU ĐIỀU VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của ngành chế biến xuất khẩu điều VN
• 2.2. Thực trạng ngành chế biến xuất khẩu điều Việt Nam trong thời gian qua
• 2.2.1. Tình hình chế biến
• 2.2.2. Tình hình tiêu thụ nhân điều trong thời gian qua
• 2.2.2.1. Thị trường nội địa
• 2.2.2.2. Thị trường xuất khẩu
• 2.2.3. Những thành tựu và tồn tại trong phát triển ngành điều xuất khẩu Việt Nam trong thời gian qua
• 2.2.3.1. Thành tựu
• 2.2.3.2. Phân tích ảnh hưởng của môi trường đến ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam
• 2.2.3.2.1. Phân tích ảnh hưởng của môi trường bên ngoài
• 2.2.3.2.1.1. Môi trường vĩ mô
• 2.2.3.2.1.2. Các yếu tố chính trị - pháp luật
• 2.2.3.2.1.3. Các yếu tố tự nhiên
• 2.2.3.2.1.4. Các yếu tố liên quan đến công nghệ
• 2.2.3.2.2. Môi trường vi mô
• 2.2.3.2.2.1. Đối thủ cạnh tranh
• 2.2.3.2.2.2. Khách hàng
• 2.2.3.2.2.3. Nhà cung cấp
• 2.2.3.2.2.4. Các sản phẩm thay thế
• 2.2.3.2.3. Xác định cơ hội và mối đe dọa từ môi trường đến ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam
• 2.2.3.2.3.1. Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (EFE)
• 2.2.3.2.4. Phân tích môi trường bên trong
• 2.2.3.2.4.1. Các nhân tố ảnh hưởng
• 2.2.3.2.4.1.1. Tổ chức và quản lý sản xuất
• 2.2.3.2.4.1.2. Nguồn nhân lực
• 2.2.3.2.4.1.3. Hoạt động Marketing
• 2.2.3.2.4.1.4. Máy móc thiết bị và nguồn vốn
• 2.2.3.2.4.2. Xác định điểm mạnh và điểm yếu của ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam
• 2.2.3.2.4.2.1. Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (IFE)
• 2.3. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGÀNH CHẾ BIẾN XUẤT KHẨU ĐIỀU VIỆT NAM TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Căn cứ xây dựng chiến lược
• 3.1.1. Định hướng phát triển ngành điều Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Mục tiêu chủ yếu
• 3.3. Lựa chọn chiến lược
• 3.4. Các giải pháp hỗ trợ thực hiện chiến lược
• 3.4.1. Nhóm giải pháp thực hiện chiến lược phát triển thị trường quốc tế, phát triển và mở rộng thị trường nội địa
• 3.4.1.1. Phát triển thị trường quốc tế
• 3.4.1.2. Phát triển và mở rộng thị trường nội địa
• 3.4.2. Nhóm giải pháp xây dựng vùng nguyên liệu điều bền vững
• 3.4.3. Nhóm giải pháp Marketing và xây dựng thương hiệu
• 3.4.4. Giải pháp về chất lượng và vệ sinh ATTP
• 3.4.5. Mở rộng kiến nghị
• 3.4.5.1. Kiến nghị với nhà nước
• 3.4.5.2. Kiến nghị với địa phương
• 3.4.5.3. Kiến nghị với Hiệp hội Điều (Vinacas)
• 3.4.5.4. Kiến nghị với các doanh nghiệp chế biến điều
• 3.5. Kết luận chương III
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam

Ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn nguyên liệu dồi dào, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu hạt điều hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần có những chiến lược rõ ràng và hiệu quả.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngành chế biến điều

Ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam đã hình thành từ những năm 1980, với sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Sự gia tăng sản lượng và kim ngạch xuất khẩu đã giúp ngành này khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành chế biến điều xuất khẩu

Hiện nay, ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gay gắt từ các nước khác, giá nguyên liệu tăng cao và yêu cầu về chất lượng ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

II. Những thách thức lớn đối với ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam

Ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà còn tác động đến khả năng cạnh tranh của ngành trên thị trường quốc tế.

2.1. Cạnh tranh từ các nước xuất khẩu khác

Việt Nam đang phải cạnh tranh với các nước như Ấn Độ, Brazil và các nước châu Phi. Những nước này cũng có nguồn nguyên liệu dồi dào và đang cải thiện chất lượng sản phẩm để thu hút khách hàng.

2.2. Biến động giá nguyên liệu và chi phí sản xuất

Giá nguyên liệu hạt điều trên thị trường thế giới có sự biến động lớn, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc quản lý chi phí hiệu quả là một thách thức lớn.

III. Giải pháp chiến lược phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu đến 2020

Để phát triển bền vững ngành chế biến điều xuất khẩu, cần có những giải pháp chiến lược cụ thể. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh.

3.1. Đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại

Việc áp dụng công nghệ chế biến hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào máy móc và thiết bị tiên tiến để cải thiện quy trình sản xuất.

3.2. Tăng cường chất lượng sản phẩm và chứng nhận quốc tế

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế, các sản phẩm hạt điều cần được cải thiện về chất lượng. Việc đạt được các chứng nhận quốc tế sẽ giúp nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành chế biến điều

Nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp phát triển ngành chế biến điều xuất khẩu đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

4.1. Kết quả từ các dự án nghiên cứu và phát triển

Nhiều dự án nghiên cứu đã được triển khai, giúp cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Những kết quả này đã góp phần tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hạt điều.

4.2. Các mô hình hợp tác thành công trong ngành chế biến điều

Các mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp và nông dân đã giúp nâng cao chất lượng nguyên liệu đầu vào, từ đó cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam

Ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng lòng từ các doanh nghiệp, nhà nước và người nông dân.

5.1. Triển vọng phát triển bền vững ngành chế biến điều

Với những giải pháp chiến lược hợp lý, ngành chế biến điều xuất khẩu Việt Nam có thể phát triển bền vững và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành chế biến điều. Các chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2006 đánh dấu cột mốc lịch sử của ngành nông sản Việt Nam khi ngành chế biến và xuất khẩu hạt điều chính thức vượt qua Ấn Độ để vươn lên vị trí số một thế giới về sản lượng xuất khẩu, đạt 127.000 tấn với kim ngạch 504 triệu USD. Đến năm 2007, quy mô toàn ngành tiếp tục tăng trưởng ấn tượng với sản lượng xuất khẩu đạt 151.000 tấn, mang về nguồn thu ngoại tệ 650 triệu USD và tạo công ăn việc làm ổn định cho hơn 300.000 lao động tại các vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nóng về quy mô là những bất cập mang tính cấu trúc: nguồn cung nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng khoảng 47,3% tổng công suất thiết kế của các nhà máy, tình trạng thiếu hụt vốn cùng áp lực biến động giá toàn cầu đã khiến ngành điều chịu mức thua lỗ nặng nề lên tới 1.000 tỷ đồng vào năm 2005 và gần 300 tỷ đồng vào năm 2006.

Trước bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 11 năm 2006, đề tài nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Làm thế nào để chuyển đổi ngành chế biến điều từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và phát triển bền vững? Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng giai đoạn 1990–2007, phân tích các lực lượng thị trường và xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược khả thi cho ngành chế biến điều xuất khẩu của Việt Nam từ năm 2008 đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng và khung hoạch định chính sách giúp các nhà quản trị doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý tối ưu hóa chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản trị chiến lược hiện đại của Fred R. David kết hợp với khung phân tích cạnh tranh ngành của Michael Porter. Quá trình quản trị chiến lược được triển khai qua ba giai đoạn liên hoàn: thiết lập chiến lược, thực thi chiến lược và đánh giá chiến lược. Trong đó, các khái niệm trọng tâm bao gồm sứ mạng doanh nghiệp, mục tiêu dài hạn, phân tích môi trường vĩ mô và vi mô.

Khung mô hình phân tích chiến lược được cấu trúc thành hệ thống ba bước đánh giá logic:

1. Giai đoạn nhập vào (Input Stage): Sử dụng Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (EFE) nhằm định lượng cơ hội và thách thức từ môi trường vĩ mô; Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (IFE) để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu nội tại; và Ma trận hình ảnh cạnh tranh (CPM) để so sánh tương quan năng lực giữa các đối thủ then chốt trên thị trường quốc tế.
2. Giai đoạn kết hợp (Matching Stage): Ứng dụng Ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - nguy cơ (SWOT/TOWS), Ma trận vị trí chiến lược và đánh giá hành động (SPACE), Ma trận BCG và Ma trận các yếu tố bên trong - bên ngoài (IE) để tổng hợp các phương án chiến lược khả thi.
3. Giai đoạn quyết định (Decision Stage): Ứng dụng Ma trận hoạch định chiến lược có thể định lượng (QSPM) để lựa chọn khách quan những chiến lược tối ưu nhất dựa trên trọng số điểm hấp dẫn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và cách tiếp cận hệ thống. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện trong giai đoạn 1990–2007 từ Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), Cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương và Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc (FAO).

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp lấy ý kiến chuyên gia. Tác giả tiến hành khảo sát nhóm mẫu gồm 25 chuyên gia đầu ngành, bao gồm các nhà khoa học nông nghiệp, lãnh đạo Hiệp hội Vinacas và giám đốc điều hành của các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu lớn tại 22 tỉnh thành (tập trung trọng điểm tại Bình Phước, Đồng Nai, Long An và TP. Hồ Chí Minh). Việc lựa chọn phương pháp chuyên gia nhằm đảm bảo tính khách quan và độ chính xác cao khi xác định hệ số trọng số và mức độ phân loại cho 8 yếu tố thành công then chốt trong Ma trận CPM cũng như các tham số trong ma trận EFE và IFE. Dữ liệu sau đó được xử lý bằng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh chéo để làm căn cứ thiết lập ma trận QSPM cho giai đoạn chiến lược 2008–2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tốc độ tăng trưởng sản lượng vượt bậc nhưng mất cân đối nguồn nguyên liệu: Giai đoạn 2000–2007, lượng nhân điều xuất khẩu của Việt Nam tăng bình quân 23,63%/năm và giá trị tăng bình quân 21,42%/năm. Năm 1988, toàn ngành chỉ có 3 cơ sở chế biến nhỏ với công suất 1.000 tấn/năm; đến năm 2007 đã bùng nổ lên hơn 200 cơ sở với tổng công suất thiết kế 700.000 tấn nguyên liệu/năm. Tuy nhiên, sản lượng điều thô nội địa năm 2007 chỉ đạt 450.000 tấn, đáp ứng được 47,3% công suất thiết kế, buộc các nhà máy phải nhập khẩu 150.000 tấn điều thô từ Campuchia, Indonesia và Tây Phi.

2. Vị thế cạnh tranh tương đối so với Ấn Độ và Brazil: Kết quả phân tích Ma trận hình ảnh cạnh tranh (CPM) cho thấy Ấn Độ dẫn đầu với tổng điểm quan trọng đạt 2,98; Việt Nam đứng vị trí thứ hai với 2,72 điểm; Brazil xếp thứ ba với 2,07 điểm. Việt Nam sở hữu lợi thế vượt trội về khả năng cạnh tranh giá (điểm đánh giá 0,56) và chất lượng sản phẩm thơm ngon (0,68), nhưng bộc lộ điểm yếu lớn về khả năng chủ động nguồn nguyên liệu (0,24), tiềm lực tài chính (0,26) và mạng lưới tiêu thụ quốc tế (0,10).

3. Cơ cấu thị trường mất cân đối nghiêm trọng: Năm 2007, hạt điều Việt Nam đã xuất khẩu sang trên 40 quốc gia, tập trung phần lớn vào thị trường Mỹ (chiếm 42% thị phần, tương đương 52.493 tấn, đạt 211 triệu USD), Hà Lan (22.677 tấn, đạt 93 triệu USD) và Trung Quốc (chiếm 17% thị phần, tương đương 26.072 tấn, đạt 89 triệu USD). Ngược lại, thị trường nội địa với hơn 80 triệu dân hoàn toàn bị bỏ ngỏ khi mức tiêu thụ trong nước chưa chạm ngưỡng 3% tổng sản lượng sản xuất, thấp hơn rất nhiều so với mức tiêu thụ nội địa 50% của Ấn Độ và 20% của Brazil.

4. Năng lực quản trị và quy chuẩn công nghệ phân hóa mạnh: Toàn ngành có 164 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu nhưng chỉ có 26 doanh nghiệp đạt quy mô kim ngạch từ 5 triệu USD/năm trở lên, trong đó chỉ có 14 doanh nghiệp đạt các chứng chỉ quản lý chất lượng quốc tế như ISO, HACCP và GMP. Hơn 126 cơ sở có quy mô công suất dưới 2.000 tấn/năm vận hành với công nghệ lạc hậu, lạm dụng lao động thủ công và thiếu liên kết chuỗi.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phát triển của ngành điều Việt Nam giai đoạn 1990–2007 phản ánh rõ nét sự mâu thuẫn giữa tốc độ mở rộng công suất chế biến và khả năng tự chủ nguyên liệu. Sự mất cân đối này có thể được trình bày rõ ràng qua đồ thị so sánh giữa đường tăng trưởng công suất chế biến (tăng gấp 700 lần sau 20 năm) và đường sản lượng thu hoạch điều thô nội địa, tạo nên một khoảng trống thiếu hụt nguyên liệu lên đến 52,7%. Khoảng trống này chính là nguyên nhân trực tiếp kích hoạt tình trạng tranh mua - tranh bán nguyên liệu, gian lận thương mại (ngâm nước, pha trộn tạp chất) và đẩy chi phí sản xuất lên cao. Khi giá xuất khẩu thế giới giảm sâu vào các năm 2005 và 2006, các doanh nghiệp thiếu vốn dự trữ lập tức rơi vào khủng hoảng thanh khoản, dẫn đến mức lỗ lũy kế hàng nghìn tỷ đồng.

Khi so sánh với Ấn Độ, mô hình của quốc gia này cho thấy một bài học lớn: thị trường nội địa tiêu thụ tới 50% tổng sản lượng đóng vai trò như một bộ đệm giảm sốc cực kỳ hiệu quả trước những cú sốc suy thoái kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, việc Việt Nam phụ thuộc tới hơn 97% vào xuất khẩu khiến ngành điều chịu tổn thương trực tiếp từ biến động tỷ giá và rào cản kỹ thuật khắt khe của các thị trường phương Tây. Về mặt công nghệ, Brazil đã cơ giới hóa trên 80% dây chuyền sản xuất giúp tối ưu hóa chi phí nhân công, tuy nhiên tỷ lệ thu hồi hạt nguyên của họ chỉ đạt 50%–55%. Việt Nam với tay nghề công nhân khéo léo đạt tỷ lệ hạt nguyên trên 70%, nhưng trước tình trạng dịch chuyển lao động sang các khu công nghiệp, việc nghiên cứu ứng dụng máy bóc vỏ lụa tự động là xu thế bắt buộc để giữ vững tỷ suất lợi nhuận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và quy hoạch vùng nguyên liệu điều bền vững:

   • Hành động: Quy hoạch ổn định diện tích trồng điều toàn quốc ở mức 450.000 ha tại các vùng sinh thái trọng điểm (Đông Nam Bộ và Tây Nguyên), đồng thời triển khai chương trình thâm canh, ghép cải tạo giống mới có năng suất cao từ 2,5–3 tấn/ha.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Nâng tỷ lệ tự chủ nguyên liệu nội địa từ 47,3% lên 70% vào năm 2015 và đạt trên 80% vào năm 2020.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh Bình Phước, Đồng Nai, Bình Thuận và Bà Rịa - Vũng Tàu.

2. Đẩy mạnh cơ giới hóa và nâng cao tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm:

   • Hành động: Khuyến khích các doanh nghiệp nhập khẩu và nội địa hóa thiết bị tự động (đặc biệt là máy chẻ vỏ, máy bóc vỏ lụa), giảm tỷ lệ vỡ vụn hạt xuống dưới 12%, đồng thời chuyển đổi quy trình sản xuất theo chuẩn ISO 9001, HACCP và GMP.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Đến năm 2015, 100% doanh nghiệp chế biến xuất khẩu lớn đạt chuẩn HACCP/ISO và giảm 40% chi phí nhân công thủ công.
   • Chủ thể thực hiện: Các doanh nghiệp chế biến điều dưới sự hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Khoa học và Công nghệ và hỗ trợ tài chính từ các ngân hàng thương mại.

3. Tái cơ cấu thị trường và phát triển mạnh thị trường tiêu thụ nội địa:

   • Hành động: Đa dạng hóa danh mục sản phẩm giá trị gia tăng sau nhân (điều rang muối, điều tẩm mật ong, bánh kẹo nhân điều, chế biến dầu vỏ hạt điều), đưa sản phẩm vào các kênh bán lẻ hiện đại (siêu thị, cửa hàng tiện lợi) với mức giá cạnh tranh.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Nâng tỷ trọng tiêu thụ nhân điều tại thị trường trong nước từ dưới 3% lên 10% vào năm 2015 và đạt 15%–20% tổng sản lượng vào năm 2020.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) phối hợp cùng các doanh nghiệp chế biến thực phẩm hội viên.

4. Thiết lập chuỗi liên kết giá trị và chính sách hỗ trợ tín dụng mùa vụ:

   • Hành động: Xây dựng mô hình liên kết bốn nhà (Nhà nước - Doanh nghiệp - Nhà khoa học - Nông dân), thành lập Quỹ bình ổn giá điều và cung cấp các gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp trong mùa vụ thu hoạch (từ tháng 2 đến tháng 6 hàng năm) để doanh nghiệp chủ động thu mua dự trữ nguyên liệu.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Kiểm soát 100% tình trạng ép giá nông dân và xóa bỏ tình trạng tranh mua tranh bán thiếu lành mạnh ngay từ vụ mùa 2009–2010.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương và Hiệp hội Vinacas.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý cấp cao tại các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản:

   • Lợi ích: Nắm vững quy trình ứng dụng hệ thống ma trận quản trị chiến lược (EFE, IFE, CPM, SWOT, QSPM) vào bài toán kinh doanh thực tế, từ đó xây dựng kế hoạch dự trữ nguyên liệu và quản trị rủi ro biến động giá xuất khẩu hiệu quả.

2. Chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước:

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu thực chứng và các luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch diện tích cây công nghiệp dài ngày, ban hành quy chế kiểm soát chất lượng nông sản xuất khẩu và thiết kế các gói kích cầu tín dụng mùa vụ cho ngành nông nghiệp.

3. Ban lãnh đạo Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) và các tổ chức xúc tiến thương mại:

   • Lợi ích: Sử dụng bộ dữ liệu thị trường quốc tế để xây dựng chiến lược đàm phán thương mại, mở rộng chỉ dẫn địa lý cho thương hiệu điều Việt Nam tại các thị trường cao cấp (Mỹ, EU, Nhật Bản) và định hướng điều phối nguồn cung ngành hàng.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh:

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu ứng dụng trong quản trị chiến lược ngành hàng xuất khẩu, cung cấp bài học thực tiễn về cấu trúc ngành nông sản Việt Nam giai đoạn tiền và hậu gia nhập WTO.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao ngành điều Việt Nam đứng đầu thế giới về xuất khẩu năm 2006 nhưng vẫn bị thua lỗ hàng nghìn tỷ đồng? Nguyên nhân chủ yếu do công suất chế biến (700.000 tấn/năm) vượt quá xa nguồn cung nguyên liệu trong nước (chỉ đáp ứng 47,3%). Doanh nghiệp phải vay vốn ngắn hạn để nhập khẩu nguyên liệu thô với giá cao, nhưng giá xuất khẩu nhân điều thế giới lại giảm mạnh, cộng với chi phí nhân công tăng cao khiến toàn ngành lỗ 1.000 tỷ đồng năm 2005 và gần 300 tỷ đồng năm 2006.

Ma trận hình ảnh cạnh tranh (CPM) đánh giá vị thế của ngành điều Việt Nam so với các đối thủ như thế nào? Ma trận CPM chấm điểm tổng hợp 8 yếu tố cho thấy Ấn Độ dẫn đầu với 2,98 điểm nhờ nguồn tài chính mạnh và kinh nghiệm thị trường; Việt Nam xếp thứ hai với 2,72 điểm nhờ ưu thế giá cạnh tranh và chất lượng thơm ngon; Brazil xếp cuối với 2,07 điểm do biến động sản lượng và tỷ lệ vỡ vụn hạt cao khi cơ giới hóa.

Thị trường tiêu thụ hạt điều của Việt Nam có đặc điểm gì nổi bật? Xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào các thị trường lớn: Mỹ chiếm 42% (52.493 tấn), EU chiếm 20%, Trung Quốc chiếm 17%. Trong khi đó, thị trường nội địa hơn 80 triệu dân gần như bị bỏ ngỏ với mức tiêu thụ chưa tới 3% tổng sản lượng, tạo ra rủi ro rất lớn khi thị trường quốc tế biến động.

Mức tiêu thụ nhân điều bình quân trên thế giới hiện nay ra sao? Mức độ tiêu thụ có sự chênh lệch lớn theo khu vực: người tiêu dùng tại Mỹ tiêu thụ trung bình 300 gram/người/năm, trong khi tại Tây Âu chỉ đạt khoảng 105 gram/người/năm. Điều này cho thấy khu vực châu Âu và châu Á vẫn là thị trường tiềm năng khổng lồ để Việt Nam mở rộng thị phần xuất khẩu trong tương lai.

Chiến lược nào là cấp bách nhất đối với ngành chế biến điều Việt Nam đến năm 2020? Giải pháp cấp bách nhất là quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu ổn định 450.000 ha nhằm nâng tỷ lệ tự cung ứng điều thô lên trên 80%, kết hợp đầu tư tự động hóa khâu bóc vỏ lụa để giảm chi phí nhân công và nâng tỷ lệ nhà máy đạt chuẩn quốc tế HACCP/ISO lên 100%.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận quản trị chiến lược và quy trình lựa chọn chiến lược 3 giai đoạn (Input, Matching, Decision) cho ngành chế biến điều xuất khẩu.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng phát triển ngành giai đoạn 1990–2007: đạt vị thế số một thế giới về sản lượng xuất khẩu (151.000 tấn năm 2007, kim ngạch 650 triệu USD) nhưng bộc lộ điểm yếu lớn về thiếu hụt 52,7% nguyên liệu nội địa.
• Định lượng hóa năng lực cạnh tranh thông qua Ma trận CPM, xác định rõ vị thế của Việt Nam (2,72 điểm) xếp sau Ấn Độ (2,98 điểm) nhưng xếp trên Brazil (2,07 điểm).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ đến năm 2020: ổn định vùng nguyên liệu 450.000 ha, tự động hóa dây chuyền sản xuất, nâng tiêu thụ nội địa lên 15%–20% và lập Quỹ bình ổn giá điều.
• Để thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược, các cơ quan ban ngành, Hiệp hội Vinacas và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng thiết lập liên kết chuỗi giá trị và chuẩn hóa chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ tp. HCM ------------------- Lª Thµnh An Gi¶I ph¸p chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngμnh CHÕ BIÕN ®iÒu XUÊT KHÈU CñA viÖt nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ TP. Hå ChÝ Minh - N¨m 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ tp. HCM ------------------- Lª Thµnh An Gi¶I ph¸p chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngμnh CHÕ BIÕN ®iÒu XUÊT KHÈU CñA viÖt nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 Chuyªn ngµnh : Qu¶n trÞ kinh doanh M· sè : 60.05 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: gs.

TrÇn v¨n ch¸nh TP. Hå ChÝ Minh - N¨m 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang Lêi më ®Çu 1 Ch−¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ chiÕn l−îc 4 1.2 Qu¶n trÞ chiÕn l−îc 4 1.3 ¦u nh−îc ®iÓm cña viÖc qu¶n trÞ chiÕn l−îc kinh doanh 6 1.2 Quy tr×nh x©y dung vµ lùa chän chiÕn l−îc 7 1.1 Sø m¹ng vµ môc tiªu cña chiÕn l−îc hiÖn t¹i 7 1.2 Ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña m«i tr−êng ®Õn chiÕn l−îc cña doanh nghiÖp 11 1.1 M«i tr−êng vÜ m« 12 1.2 M«i tr−êng vi m« 13 1.3 M«i tr−êng néi bé 16 1.3 ThiÕt lËp c¸c môc tiªu dµi h¹n 17 1.4 X©y dùng vµ lùa chän chiÕn l−îc thùc hiÖn 19 KÕt luËn ch−¬ng I 21 Ch−¬ng II: Thùc tr¹ng ngµnh chÕ biÕn xuÊt khÈu ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian qua 22 2.1 LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ngµnh chÕ biÕn xuÊt khÈu ®iÒu VN 22 2.2 Thùc tr¹ng ngµnh chÕ biÕn xuÊt khÈu ®iÒu ViÖt Nam trong thêi gian qua 23 2.1 T×nh h×nh chÕ biÕn 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 T×nh h×nh tiªu thô nh©n ®iÒu trong thêi gian qua 26 2.1 ThÞ tr−êng néi ®Þa 26 2.2 ThÞ tr−êng xuÊt khÈu 27 2.3 Nh÷ng thµnh tùu vµ tån t¹i trong ph¸t triÓn ngµnh ®iÒu xuÊt khÈu ViÖt Nam trong thêi gian qua 29 2.1 Thµnh tùu 29 2.3 Ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña m«i tr−êng ®Õn ngµnh chÕ biÕn ®iÒu xuÊt khÈu ViÖt Nam.1 Ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña méi tr−êng bªn ngoµi 31 2.1 M«i tr−êng vÜ m« 31 2.2 C¸c yÕu tè chÝnh trÞ - ph¸p luËt 32 2.3 C¸c yÕu tè tù nhiªn 33 2.4 C¸c yÕu tè liªn quan ®Õn c«ng nghÖ 33 2.2 M«i tr−êng vi m« 34 2.1 §èi thñ c¹nh tranh 34 2.2 Kh¸ch hµng 39 2.3 Nhµ cung cÊp 41 2.4 C¸c s¶n phÈm thay thÕ 41 2.3 X¸c ®Þnh c¬ héi vµ mèi ®e däa tõ m«i tr−êng ®Õn ngµnh chÕ biÕn ®iÒu xuÊt khÈu ViÖt Nam 42 2.3 Ma trËn ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè bªn ngoµi (EFE) 43 2.2 Ph©n tÝch m«i tr−êng bªn trong 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng 45 2.1 Tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt 45 2.2 Nguån nh©n lùc 46 2.3 Ho¹t ®éng Marketing 46 2.4 M¸y mãc thiÕt bÞ vµ nguån vèn 47 2.2 X¸c ®Þnh ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu cña ngµnh chÕ biÕn ®iÒu XuÊt khÈu ViÖt Nam 48 2.3 Ma trËn ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè bªn trong (IFE) 49 KÕt luËn ch−¬ng II 51 Ch−¬ng III: ChiÕn l−îc ph¸t triÓn ngµnh chÕ biÕn ®iÒu xuÊt khÈu ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 52 3.1 C¨n cø x©y dùng chiÕn l−îc 52 3.1 §Þnh h−íng ph¸t triÓn ngµnh ®iÒu ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020 52 3.2 Môc tiªu chñ yÕu 53 3.2 X©y dùng chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngµnh chÕ biÕn ®iÒu xuÊt khÈu ViÖt Nam tõ nay ®Õn n¨m 2020 55 3.3 Lùa chän chiÕn l−îc 56 3.4 C¸c gi¶i ph¸p hç trî thùc hiÖn chiÕn l−îc 63 3.1 Nhãm gi¶i ph¸p thùc hiÖn chiÕn l−îc ph¸t triÓn thÞ tr−êng quèc tÕ, ph¸t triÓn vµ më réng thÞ tr−êng néi ®Þa 63 3.1 Ph¸t triÓn thÞ tr−êng quèc tÕ 63 3.