1 Bé GI¸O DôC Vμ §μO T¹O TR¦êNG ®¹i häc kinh tÕ tp. hå chÝ minh ÌÌÌ NGUYÔN V¡N NGUYÖN GI¶I PH¸P CHIÕN l−îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ph¸t triÓn kinh tÕ bÒN v÷ng trong vïng d©n téc khmer ë tØnh trμ vinh giai ®o¹n 2006-2015 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ 2 Tp. Hå ChÝ Minh - 2006 Bé GI¸O DôC Vμ §μO T¹O TR¦êNG ®¹i häc kinh tÕ tp. hå chÝ minh ÌÌÌ NGUYÔN V¡N NGUYÖN GI¶I PH¸P CHIÕN l−îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ph¸t triÓn kinh tÕ bÒN v÷ng trong vïng d©n téc khmer ë tØnh trμ vinh giai ®o¹n 2006-2015 Chuyªn ngμnh: qu¶n trÞ kinh doanh M· sè: 60.05 LuËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: Ts.
NguyÔn v¨n dòng 3 Tp. Hå ChÝ Minh – 2006 Më §ÇU 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tμi: Trong thêi ®¹i ngμy nay, sù bïng næ cña nh÷ng thμnh tùu khoa häc c«ng nghÖ ®−îc øng dông vμo s¶n xuÊt vμ ®êi sèng ®· lμm t¨ng ®¸ng kÓ cña c¶i, n©ng cao chÊt l−îng cuéc sèng cña con ng−êi, song mét bé phËn d©n c− vÉn bÞ nghÌo ®ãi. §ã lμ nghÞch lý trªn con ®−êng ph¸t triÓn.
Víi kho¶ng d©n sè thÕ giíi, tøc kho¶ng 1.2 tû ng−êi ®ang sèng trong t×nh tr¹ng nghÌo khæ thu nhËp d−íi 1 USD/ngμy, 800 triÖu ng−êi ®ãi, 40 triÖu ng−êi chÕt 1 n¨m do ®ãi ®· vμ ®ang trë thμnh vÊn ®Ò nhøt nhèi. §ãi nghÌo kh«ng chØ lμm cho ng−êi d©n kh«ng cã c¬ héi h−ëng thô nh÷ng thμnh qu¶ v¨n minh, tiÕn bé cña loμi ng−êi, g©y ra nhiÒu ®au khæ, hñy ho¹i tiÒm n¨ng, nguån nh©n lùc mμ cßn g©y ra nh÷ng hËu qu¶ nghiªm träng vÒ kinh tÕ- x· héi, tμn ph¸ m«i tr−êng sinh th¸i trªn tr¸i ®Êt. Nh− vËy, ®ãi nghÌo ®· vμ ®ang trë thμnh th¸ch thøc ®èi víi sù ph¸t triÓn vμ sù tôt hËu cña mét quèc gia, thËm chÝ cã thÓ dÉn tíi sù diÖt vong cña mét d©n téc. Râ rμng, nÕu vÊn ®Ò ®ãi nghÌo kh«ng ®−îc gi¶i quyÕt th× kh«ng mét môc tiªu nμo mμ céng ®ång quèc tÕ ®Æt ra nh− hßa b×nh, æn ®Þnh, ®¶m b¶o quyÒn con ng−êi ®−îc thùc hiÖn.
Do ®ã, ®©y lμ vÊn ®Ò x· héi bøc xóc víi tÊt c¶ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi, lμ vÊn ®Ò ®−îc chÝnh phñ, c¸c nhμ l·nh ®¹o, c¸c tæ chøc quèc tÕ quan t©m ®Ó t×m gi¶i ph¸p xãa bá n¹n ®ãi gi¶m ®Õn møc thÊp nhÊt vÒ t×nh tr¹ng nghÌo khã, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trªn ph¹m vi toμn cÇu. ë n−íc ta, qua 20 n¨m ®æi míi, §¶ng vμ ChÝnh phñ ViÖt Nam lu«n coi träng vÊn ®Ò xãa ®ãi gi¶m nghÌo lμ môc tiªu xuyªn suèt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc. §iÒu nμy ®−îc thÓ hiÖn qua cam kÕt cña ViÖt Nam trong viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu ph¸t triÓn quèc tÕ ®· ®−îc nhÊt trÝ t¹i héi nghÞ th−îng ®Ønh c¸c quèc gia n¨m 2000 vμ thÓ hiÖn trong ®−êng lèi ®æi míi cña §¶ng. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi, ViÖt Nam ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thμnh tùu ®¸ng tù hμo trªn nhiÒu lÜnh vùc, ®êi sèng nh©n d©n kh«ng ngõng ®−îc n©ng cao vμ tõng b−íc c¶i thiÖn.
ThÕ nh−ng, bªn c¹nh khèi d©n giμu cã vμ trung l−u ngμy mét gia t¨ng vÉn cßn mét bé phËn d©n c− nghÌo ®ãi. Theo sè liÖu thèng kª n¨m 2004, c¶ n−íc cã kho¶ng 4 10.2% hé nghÌo ®ãi so víi tæng sè hé trong c¶ n−íc. §iÒu ®Æc biÖt ®¸ng quan t©m lμ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, kho¶ng c¸ch thu nhËp gi÷a ng−êi giμu vμ ng−êi nghÌo cã xu h−íng ngμy cμng t¨ng; t×nh tr¹ng nghÌo ®ãi, l¹c hËu chñ yÕu tËp trung ë vïng s©u, vïng xa, vïng c¨n cø kh¸ng chiÕn, trong ®ã cã tØnh Trμ Vinh. Lμ mét TØnh thuéc diÖn nghÌo víi tû lÖ hé nghÌo chiÕm 17,45% cao h¬n møc b×nh qu©n chung c¶ n−íc, Trμ Vinh cßn cã ®Æc thï lμ ®ång bμo d©n téc Khmer chiÕm 30% d©n sè toμn tØnh, nh−ng cã tíi 39,8% hé nghÌo ®ãi, cã nh÷ng x· ®ång bμo th−êng xuyªn b¸n m¸u ®Ó sèng ®iÒu nμy ®· lμm cho t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo trong vïng ®ång bμo d©n téc Khmer trë nªn nhøt nhèi vμ bøc xóc víi tØnh Trμ Vinh h¬n.
§Æc biÖt, sau nh÷ng diÔn biÕn ë T©y Nguyªn cho thÊy vÊn ®Ò d©n téc vμ t«n gi¸o lμ vÊn ®Ò bøc xóc, c¸c thÕ lùc thï ®Þch lu«n lîi dông c¸c ®iÓm yÕu cña ng−êi d©n téc ®ã lμ tr×nh ®é v¨n hãa thÊp, thiÕu hiÓu biÕt vÒ ph¸p luËt, mang nÆng tËp qu¸n d©n téc vμ t«n gi¸o, t©m lý kh«ng v÷ng vμng, dÔ bÞ kÝch ®éng, ®Æc biÖt lμ bé phËn d©n téc cßn sèng ë møc nghÌo khæ, do ®ã rÊt dÔ bÞ c¸c thÕ lùc thï ®Þch dô dç, mua chuéc vμ l«i kÐo. Trong thêi gian gÇn ®©y, c¸c nhãm “Khmer Krom” l−u vong ë Mü vμ c¸c ®¶ng ph¸i ®èi lËp ë Campuchia ®· ®Èy m¹nh ho¹t ®éng tuyªn truyÒn ly khai chèng ViÖt Nam trong vïng d©n téc Khmer, th«ng qua m¹ng internet, ®μi ph¸t thanh, b¸o chÝ vμ b¨ng ®Üa nhËp lËu, chóng kÝch ®éng g©y hËn thï d©n téc, t− t−ëng h−íng ngo¹i, xuyªn t¹c lÞch sö vμ chÝnh s¸ch d©n téc cña §¶ng vμ Nhμ n−íc ta, lÊy ngμy 04/6 hμng n¨m lμm ngμy kû niÖm mÊt ®Êt. Do vËy, vÊn ®Ò t×m ra “Gi¶i ph¸p chiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng d©n téc Khmer ë tØnh Trμ Vinh” trë nªn cÊp thiÕt vμ ®−îc t¸c gi¶ chän lμm ®Ò tμi nghiªn cøu. Môc ®Ých vμ nhiÖm vô nghiªn cøu: 2.
Môc ®Ých: Lμm râ thùc tr¹ng kinh tÕ x· héi cña tØnh Trμ Vinh vμ ®Æc biÖt lμ t×nh tr¹ng nghÌo ®ãi trong vïng d©n téc Khmer trong TØnh, tõ ®ã ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo vμ ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng ®ång bμo d©n téc gãp phÇn æn ®Þnh an ninh chÝnh trÞ, ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trong tØnh nãi riªng vμ khu vùc T©y Nam bé nãi chung. NhiÖm vô: -Nªu lªn mét sè lý luËn vÒ xãa ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng; -Ph©n tÝch hiÖn tr¹ng kinh tÕ cña tØnh Trμ Vinh vμ t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo trong vïng d©n téc Khmer; -§−a ra gi¸i ph¸p chiÕn l−îc ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng d©n téc Khmer ë tØnh Trμ Vinh. Ph¹m vi nghiªn cøu: §Ò tμi nghiªn cøu gi¶i ph¸p chiÕn l−îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng d©n téc Khmer ë tØnh Trμ Vinh, víi kÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tr¹ng ®ãi nghÌo cña d©n téc Khmer ë tØnh Trμ Vinh tõ khi t¸i lËp tØnh (1992) ®Õn nay; ®ång thêi ®−a ra gi¶i ph¸p chiÕn l−îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng mμ chñ yÕu lμ tËp trung xãa bá t×nh tr¹ng ®ãi vμ t¸i ®ãi, t¸i nghÌo ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng d©n téc Khmer tõ nay ®Õn n¨m 2015. §Ò tμi nghiªn cøu gi¶i ph¸p chiÕn l−îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng, d−íi gèc ®é kinh tÕ tæng hîp, xem ®ãi nghÌo lμ hiÖn t−îng kinh tÕ - x· héi vμ t×m ra nguyªn nh©n tõ mèi quan hÖ s¶n xuÊt nhÊt lμ quan hÖ ph©n phèi g¾n víi sù æn ®Þnh chÝnh trÞ d−íi gèc ®é kinh tÕ vμ chÝnh trÞ, ®Ó ph¸t triÓn bÒn v÷ng theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa.
Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: Trªn c¬ së vËn dông lý luËn, lý thuyÕt vÒ ®ãi nghÌo vμ ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng, cïng nh÷ng quan ®iÓm, chñ tr−¬ng ®−êng lèi cña §¶ng vμ Nhμ n−íc, luËn v¨n sö dông mét sè ph−¬ng ph¸p cô thÓ nh−: Ph©n tÝch, so s¸nh, tæng hîp, thèng kª vμ kÕ thõa kÕt qu¶ nghiªn cøu lý luËn liªn quan ®Õn ®Ò tμi. ý nghÜa cña ®Ò tμi: Tõ nghiªn cøu lý luËn vÒ ®ãi nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng, t¸c ®éng cña ®ãi nghÌo ®Õn sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ vμ x· héi, ®Æc biÖt lμ t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo trong vïng d©n téc Khmer trong ®iÒu kiÖn ®Æc thï cña tØnh Trμ Vinh. MÆc kh¸c, gi¶i quyÕt ®ãi nghÌo, ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng trong vïng d©n téc Khmer hiÖn nay cßn thÓ hiÖn chÝnh s¸ch d©n téc cña §¶ng, ®Ó chèng l¹i ©m m−u chia rÏ d©n téc cña c¸c thÕ lùc thï ®Þch, cñng cè lßng tin cña toμn d©n ®èi víi môc tiªu vμ ®−êng lèi ®æi míi cña §¶ng. Tõ ®ã gãp phÇn cñng cè khèi ®oμn kÕt g¾n bã 6 gi÷a c¸c d©n téc cïng thùc hiÖn thμnh c«ng môc tiªu “d©n giμu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh” Ch−¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ XãA ®ãi gi¶m nghÌo Vμ ph¸t triÓn KINH TÕ bÒn v÷ng 1.
MéT Sè VÊN §Ò Lý LUËN LI£N QUAN §ÕN §ãi nghÌo vμ xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo. Quan niÖm cña thÕ giíi vÒ ®ãi nghÌo. LÞch sö x· héi loμi ng−êi ®· tr¶i qua nh÷ng nÊc thang ph¸t triÓn. Trong qu¸ tr×nh ®ã, con ng−êi kh«ng ngõng t×m mäi c¸ch ®Ó t¹o ra ngμy cμng nhiÒu cña c¶i ®¸p øng nhu cÇu cuéc sèng.
Còng nhê ®ã mμ n¨ng suÊt lao ®éng ®−îc n©ng lªn vμ cuéc sèng con ng−êi ngμy cμng tèt ®Ñp h¬n. ThÕ nh−ng, trong thùc tÕ, ®ãi nghÌo vÉn tån t¹i nh− mét nghÞch lý, nh− mét th¸ch thøc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña nh©n lo¹i. §ãi nghÌo ®· lμm chËm ®i b−íc tiÕn cña loμi ng−êi. §ãi nghÌo vÉn cïng chung sèng víi con ng−êi trong mäi thêi ®¹i.
Tõ thêi tiÒn sö m«ng muéi, loμi ng−êi trong khi t¸ch ra khái thÕ giíi ®éng vËt ®Ó trë thμnh ng−êi th× cïng víi b−íc ngoÆc vÜ ®¹i Êy, con ng−êi ®· ph¶i th−êng xuyªn ®èi mÆt víi ®ãi nghÌo. Trong nÒn v¨n minh s¬ khai Êy kh«ng cã ¸p bøc bãc lét vμ bÊt c«ng x· héi. ë ®©y nghÌo ®ãi lμ hÖ qu¶ cña l¹c hËu, m«ng muéi. Cã thÓ coi ®©y lμ ®iÓn h×nh sù thèng trÞ cña tù nhiªn ®èi víi con ng−êi, vμ ®· cã hμng triÖu n¨m diÔn ra sù ng−ng ®éng, tr× trÖ nh− thÕ cña lÞch sö.
§Õn khi chÕ ®é n« lÖ ra ®êi, víi th©n phËn ng−êi n« lÖ nh− mét c«ng cô lao ®éng biÕt nãi th× sù giμu cã cña giai cÊp chñ n« lμ ®ång hμnh víi sù nghÌo khæ cña ng−êi n« lÖ. Råi ®Õn chÕ ®é phong kiÕn vμ chÕ ®é t− b¶n chñ nghÜa lÇn l−ît ra ®êi. Cïng víi sù vËn ®éng cña lÞch sö, lùc l−îng s¶n xuÊt kh«ng ngõng ph¸t triÓn, cña c¶i ®−îc s¶n xuÊt ngμy cμng nhiÒu h¬n. ThÕ nh−ng, ®ãi nghÌo vÉn tån t¹i nh− mét cùc ®èi lËp víi sù giμu cã cña giai cÊp thèng trÞ.
ë thêi kú nμy, ®ãi nghÌo chñ yÕu do ¸p bøc bãc lét. Nh− vËy, ®ãi nghÌo kh«ng ph¶i lμ hÖ qu¶ cña t×nh tr¹ng lùc l−îng s¶n xuÊt kÐm ph¸t triÓn mμ cßn lμ hÖ qu¶ cña bãc lét, ¸p bøc khi x· héi loμi ng−êi xuÊt hiÖn sù ph©n chia giai cÊp.