CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về Tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp là môt tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời. Theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam số 60/2005/QH11 (ngày 29/11/2005) thì “Doanh nghiệp là tổ chức tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”.
Theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam số 68/2014/QH13 (ngày 26/11/2014) – có hiệu lực từ 1/7/2015, thì “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.” Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như nhà xưởng, thiết bị, nguyên vật liệu… và sức lao động để tạo ra yếu tố đầu ra là hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa đó để thu lợi nhuận. Quá trình hoạt động của mỗi doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối, và sử dụng quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Bên trong quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ dó là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của doanh nghiệp và bao hàm các quan hệ tài chính chủ yếu như: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước; giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức xã hội khác; giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp; Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp; Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. SV : Nguyễn Văn Thắng - MSV : 12145275 Page 8 Chuyên đề thực tập GVHD: TS.
Đoàn Phương Thảo Từ các vấn đề nêu trên, chúng ta có thể rút ra một số nhận xét như sau: Về bản chất, TCDN là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Về hình thức, TCDN là các quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Trên thực tế, vẫn tồn tại những quan điểm khác nhau về TCDN. Có ý kiến cho rằng: TCDN là các dòng tiền phát sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ gắn với các hoạt động của doanh nghiệp.
Ý kiến này đã đồng nhất giữa nội dung bên trong với biểu hiện bề ngoài của phạm trù TCDN. Cũng có ý kiến khác cho rằng: TCDN là phương thức huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của các doanh nghiệp nhằm đạt được những mục tiêu trong hoạt động kinh doanh. Ý kiến này đã đồng nhất TCDN với hoạt động tài chính – một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu của doanh nghiệp đề ra. Vai trò của tài chính doanh nghiệp với doanh nghiệp Vai trò của tài chính doanh nghiệp được ví như những tế bào có khả năng tái tạo, hay còn được coi như “cái gốc của nền tài chính”.
Sự phát triển hay suy thoái của sản xuất – kinh doanh gắn liền với sự mở rộng hay thu hẹp nguồn lực tài chính. Vì vậy vai trò của tài chính doanh nghiệp sẽ trở nên tích cực hay thụ động, thậm chí có thể là tiêu cực đối với kinh doanh trước hết phụ thuộc vào khả năng trình độ của người quản lý; sau đó nó còn phụ thuộc vào môi trường kinh doanh, phụ thuộc vào cơ chế quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước. Song song với việc chuyển sang nền kinh tế thị trường, nhà nước đã hoạch định hàng loạt chính sách đổi mới nhằm xác lập cơ chế quản lý năng động như các chính sách đầu tư kinh doanh, mở rộng khuyến khích giao lưu vốn,… trong điều kiện như vậy, tài chính doanh nghiệp có vai trò như sau: SV : Nguyễn Văn Thắng - MSV : 12145275 Page 9 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Đoàn Phương Thảo Vai trò huy động, khai thác thu hút nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu kinh doanh của doanh nghiệp và tổ chức sử dụng vốn có hiệu quả cao nhất: Để thực hiện mọi quá trình sản xuất kinh doanh, trước hết các doanh nghiệp phải có một yếu tố tiền đề - đó là vốn kinh doanh.
Do đó để có đủ vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính doanh nghiệp phải thanh toán nhu cầu vốn, lựa chọn nguồn vốn, bên cạnh đó phải tổ chức huy động và sử dụng đúng đắn nhằm duy trì và thúc đẩy sự phát triển có hiệu quả quá trình SXKD ở doanh nghiệp , đây là vấn đề có tính quyết định đến sự sống còn của doanh nghiệp trong quá trình cạnh tranh “khắc nghiệt” theo cơ chế thị trường. Vai trò đòn bẩy kích thích và điều tiết hoạt động kinh doanh: Thu nhập bằng tiền của doanh nghiệp được tài chính doanh nghiệp phân phối. Thu nhập bằng tiền mà doanh nghiệp đạt được do thu nhập bán hàng trước tiên phải bù đắp các chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất như: bù đắp hao mòn máy móc thiết bị, trả lương cho người lao động và để mua nguyên nhiên liệu để tiếp tục chu kỳ sản xuất mới, thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Phần còn lại doanh nghiệp dùng hình thành các quỹ của doanh nghiệp, thực hiện bảo toàn vốn, hoặc trả lợi tức cổ phần (nếu có).
Chức năng phân phối của tài chính doanh nghiệp là quá trình phân phối thu nhập bằng tiền của doanh nghiệp và quá trình phân phối đó luôn gắn liền với những đặc điểm vốn có của hoạt động SXKD và hình thức sở hữu doanh nghiệp. Ngoài ra, nếu người quản lý biết vận dụng sáng tạo các chức năng phân phối của tài chính doanh nghiệp phù hợp với qui luật sẽ làm cho tài chính DN trở thành đòn bẩy kinh tế có tác dụng trong việc tạo ra những động lực kinh tế tác động tới tăng năng suất, kích thích tăng cường tích tụ và thu hút vốn, thúc đẩy tăng vòng quay vốn, kích thích tiêu dùng xã hội. SV : Nguyễn Văn Thắng - MSV : 12145275 Page 10 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Đoàn Phương Thảo Vai trò là công cụ kiểm tra các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp: Tài chính doanh nghiệp thực hiện việc kiểm tra bằng đồng tiền và tiến hành thường xuyên, liên tục thông qua phân tích các chỉ tiêu tài chính.
Cụ thể các chỉ tiêu đó là: chỉ tiêu về kết cấu tài chính, chỉ tiêu về khả năng thanh toán, chỉ tiêu đặc trưng về hoạt động, sử dụng các nguồn lực tài chính; chỉ tiêu đặc trưng về khả năng sinh lời…Bằng việc phân tích các chỉ tiêu tài chính cho phép doanh nghiệp có căn cứ quan trọng để đề ra kịp thời các giải pháp tối ưu làm lành mạnh hoá tình hình tài chính – kinh doanh của doanh nghiệp. Đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm, mục tiêu đánh giá tình tình tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm đánh giá tình hình TCDN Tình hình tài chính doanh nghiệp là một vấn đề mà tất cả các nhà quản trị, nhà đầu tư đều quan tâm tới.
Nó cho thấy khả năng hoạt động, kinh doanh của doanh nghiệp, gián tiếp sẽ cho thấy khả năng sinh lời trong kỳ tới của doanh nghiệp như thế nào. Đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp là việc xem xét, phân tích một cách toàn diện trên tất cả các mặt hoạt động của tài chính doanh nghiệp để thấy được thực trạng tài chính là tốt hay xấu, xác định rõ nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tình hình tài chính, từ đó giúp các nhà quản lý doanh nghiệp có những quyết định kịp thời để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đánh giá tình hình tài chính được thực hiện thông qua việc tổng hợp các phương pháp phân tích tình hình tài chính đã qua và hiện nay, cũng như dự đoán tình hình tài chính trong tương lai, giúp cho nhà quản lý đưa ra các quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được công ty, đồng thời giúp các đối tượng quan tâm đưa ra các quyết định hợp lý, phù hợp với mục tiêu mà họ quan tâm. Mục tiêu đánh giá tình hình TCDN SV : Nguyễn Văn Thắng - MSV : 12145275 Page 11 Chuyên đề thực tập GVHD: TS.
Đoàn Phương Thảo Để quản trị tài chính doanh nghiệp có hiệu quả đòi hỏi các nhà quản trị phải luôn đánh giá được đúng đắn thực lực tài chính đơn vị, những thuận lợi, khó khăn về tài chính của doanh nghiệp. Từ đó nhà quản trị tài chính doanh nghiệp đưa ra những chiến lược, sách lược phù hợp, kịp thời và hiệu quả để đưa doanh nghiệp của mình hoạt động tốt nhất, duy trì được vị thế hay vượt qua những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải. Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp và mỗi đối tượng lại quan tâm theo mỗi góc độ khác nhau. Do đó đối với mỗi đối tượng thì đánh giá thực trạng tài chính doanh nghiệp cũng nhằm các mục tiêu khác nhau.
Trên góc độ nhà quản lý doanh nghiệp họ quan tâm tới các vấn đề như: - Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán… - Hướng các quyết định của ban giám đốc theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của DN như quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… - Phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở cho những dự đoán tài chính. - Phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp. Do đó, đánh giá, phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu của doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp từng đối tượng lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với mục đích mà họ quan tâm. Nội dung đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp 1.
Đánh giá tình hình huy động vốn của doanh nghiệp SV : Nguyễn Văn Thắng - MSV : 12145275 Page 12 Chuyên đề thực tập GVHD: TS.