Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở việt nam

Tài liệu nghiên cứu Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đậu Thế Tụng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Thâm
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý hành chính công
• Đề tài: Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường Đại học công lập ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
• 0.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ
• 0.5. Đối tượng nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu
• 0.7. Phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH, CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP
• 1.1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính
• 1.2. Khái niệm về thủ tục, thủ tục hành chính
• 1.3. Nguồn gốc, bản chất thủ tục hành chính
• 1.4. Mục đích, vị trí, vai trò, ý nghĩa của thủ tục hành chính
• 1.5. Đặc điểm thủ tục hành chính
• 1.6. Phân loại thủ tục hành chính
• 1.7. Các yếu tố cấu thành thủ tục hành chính
• 1.8. Nguyên tắc xây dựng, ban hành thủ tục hành chính
• 1.9. Nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính
• 1.10. Một số vấn đề về cải cách TTHC ở Việt Nam thời gian qua
• 1.11. Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học
• 1.12. Đặc điểm của các trường đại học công lập ở Việt Nam
• 1.13. Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam
• 1.14. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM
• 2.1. Khảo sát các loại hình thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 2.2. Thủ tục tuyển sinh và đào tạo đại học hệ chính quy
• 2.3. Thủ tục hành chính trong Công tác học sinh, sinh viên
• 2.4. Thủ tục hành chính trong công tác thi tuyển, xét tuyển và đào tạo cán bộ, viên chức
• 2.5. Đánh giá chung thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập – những vấn đề đặt ra cần đổi mới
• 2.6. Nguyên nhân của tình trạng trên
• 2.7. Những vấn đề đặt ra cần đổi mới
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP HIỆN NAY
• 3.1. Yêu cầu chung đối với việc cải cách thủ tục hành chính và yêu cầu vận dụng vào hoạt động của các trường đại học
• 3.2. Nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường Đại học công lập Việt Nam
• 3.3. Những thách thức đặt ra đối với việc cải cách thủ tục hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động các trường đại học công lập hiện nay
• 3.4. Một số giải pháp chung cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.5. Nhận thức đúng về vai trò của thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học
• 3.6. Khảo sát và đánh giá lại các thủ tục hành chính hiện hành trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.7. Các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu để loại bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết, không còn phù hợp ở tất cả các khâu
• 3.8. Điều chỉnh các văn bản hướng dẫn thực hiện nội bộ còn tản mạn, chưa thống nhất, chưa rõ địa chỉ về thủ tục hành chính
• 3.9. Xây dựng các thủ tục hành chính mới cần đảm bảo tính khoa học, sát thực tiễn đơn giản, dễ thực thi
• 3.10. Một số giải pháp cụ thể nhằm tạo thuận lợi cho việc thực hiện thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.10.1. Thực hiện phân quyền trong quản lý trường học, quy định rõ chức năng nhiệm vụ các cấp, từ cấp Bộ tới cấp trường
• 3.10.2. Xây dựng Bộ quy định về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị thuộc trường đại học
• 3.10.3. Xây dựng bộ quy trình xử lý các thủ tục hành chính để giải quyết các công việc của trường đại học
• 3.10.4. Quan tâm ứng dụng công nghệ thông tin và chú trọng khâu thực hiện các thủ tục hành chính
• 3.10.5. Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức liên quan đến việc giải quyết thủ tục hành chính
• 3.10.6. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp của các tổ chức chính trị xã hội trong trường học
• 3.10.7. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính
• 3.10.8. Áp dụng ISO vào quản lý công việc trong nhà trường
• 3.10.9. Học tập kinh nghiệm quốc tế
• 3.10.10. Giao quyền giải quyết các công việc cụ thể trong hoạt động các trường dưới sự giám sát chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.10.11. Thí điểm và tiến tới triển khai cơ chế TTHC "một cửa" cho học sinh, sinh viên
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đại Học 55 ký tự

Trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính (CCHC) phục vụ cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được xác định là một khâu quan trọng. Mục đích ở đây được đặt ra là phục vụ tốt hơn yêu cầu, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ngày một tốt hơn. Bắt đầu từ những năm chín mươi của thế kỷ XX, vấn đề cải cách TTHC đã được đặt ra như là một yêu cầu cần thiết khách quan. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 38/CP ngày 01/4/1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân, tổ chức. Trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001 đến 2010, Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011 đến 2020 và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác, cải cách TTHC đều được nhấn mạnh. Sau nhiều năm TTHC đã được đơn giản hóa một bước. Nhiều giấy tờ không cần thiết đã được loại bỏ. Tuy vậy trên thực tiễn TTHC vẫn còn phức tạp cả về thể chế và thực hiện, gây không ít phiền hà cho cá nhân, tổ chức.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Nghiên cứu về TTHC từ trước đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu từ bài báo khoa học, luận văn thạc sĩ, đến đề tài nghiên cứu cấp bộ, sách chuyên khảo và qua đó nhiều phương diện, góc độ khoa học khác nhau của vấn đề đã được xem xét. Tuy vậy, cho đến nay giữa các nhà khoa học vẫn chưa có được một quan niệm thống nhất về TTHC. Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào chủ đề TTHC của các cơ quan hành chính, mà chưa có công trình nghiên cứu độc lập nào về TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có các trường đại học. Hơn nữa, thực tế TTHC trong hoạt động của các trường đại học được quy định còn tản mạn, không thống nhất. Mỗi trường đại học thường có những quy định riêng của mình về TTHC. Để đáp ứng yêu cầu giải quyết các công việc trong trường đại học, cần phải tìm ra những giải pháp hữu hiệu để cải cách TTHC và đây là một yêu cầu cần thiết khách quan hiện nay để góp phần thúc đẩy nền đại học nước ta trong thời kỳ tới.

1.2. Mục Tiêu và Nhiệm Vụ Nghiên Cứu Luận Án Cải Cách TTHC

Xuất phát từ tình hình thực tế đó tác giả đã chọn đề tài “Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của mình. Thông qua việc nghiên cứu một số trường đại học ở Việt Nam, đề tài cũng đặt ra những vấn đề của quá trình nghiên cứu CCHC nói chung, mong muốn góp phần làm phong phú hơn khoa học quản lý công, quản lý nhà nước. Mục tiêu nghiên cứu: Bổ sung, hoàn thiện thêm lý luận về thủ tục, về cải cách, đặc biệt là cải cách việc thực hiện TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL đáp ứng những đòi hỏi, yêu cầu do thực tiễn đặt ra. Chỉ ra các ưu điểm cũng như hạn chế và khó khăn khi triển khai các TTHC trong các trường ĐH, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy cải cách TTHC đối với hoạt động của các trường ĐHCL, góp phần đổi mới cách tổ chức các hoạt động cuả nhà trường ĐH có liên quan đến TTHC, nâng cao chất lượng quản lý của nhà trường và qua đó nâng cao chất lượng của GDĐH.

II. Thách Thức Thực Trạng Thủ Tục Hành Chính Đại Học 55 ký tự

Thủ tục hành chính trong hoạt động của bất cứ trường ĐH nào cũng đều liên quan mật thiết đến nhiều phương diện trong quá trình phát triển của nhà trường. Vì vậy, nếu TTHC được xây dựng và tổ chức triển khai tốt thì điều đó không chỉ làm cho sự phát triển của nhà trường thuận lợi hơn mà ảnh hưởng của nhà trường đối với nhiều phương diện của đời sống xã hội có liên quan cũng sẽ tốt hơn. Trong khi đó TTHC tại các trường ĐH hện còn rất nặng nề. Đó là cơ sở để khẳng định rằng nhiệm vụ cải cách TTHC đang đặt ra rất cấp thiết đối với các trường ĐH và nó đòi hỏi phải có sự quan tâm nghiên cứu để đổi mới. Hơn nữa, nếu nghiên cứu TTHC và đề xuất được những đổi mới và cải cách cần thiết thì đó sẽ là đóng góp quan trọng cho nhiệm vụ cải cách ĐH và cải cách giáo dục nói chung mà chúng ta hiện đang tiến hành theo Nghị quyết của Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI.

2.1. Giả Thuyết Nghiên Cứu Cải Cách TTHC Đại Học Công Lập

Thủ tục hành chính liên quan mật thiết tới quá trình điều hành hoạt động của bất cứ tổ chức nào kể cả đối với các trường ĐHCL. Nếu các hạn chế về ban hành và tổ chức triển khai các TTHC được chỉ rõ, các giải pháp thiết thực để khắc phục các hạn chế đó được đưa ra một cách thực tế, có tính thuyết phục, việc ban hành TTHC và tổ chức thực hiện chúng gắn với hoạt động của các trường ĐH được đổi mới và mang tính khoa học thì chắc chắn sẽ rất có ích cho các nhà trường trước mắt cũng như lâu dài, làm cho các trường ĐH hoạt động và phát triển tốt hơn. Đây là điều mà xã hội hiện nay đang rất mong chờ.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Sâu Về Vai Trò Của TTHC Trong Đại Học

Điều đáng nói là, hiện tại không phải cơ quan quản lý và trường ĐHCL nào cũng nhận thức đầy đủ và rõ ràng vai trò của TTHC trong nhà trường vì còn thiếu những nghiên cứu có chiều sâu, có tính hệ thống và đưa ra được những khuyến cáo hữu ích mang tính đột phá. Luận án của chúng tôi không chỉ nghiên cứu ưu điểm, các tồn tại, hạn chế trong việc ban hành và thực hiện các TTHC mà còn chỉ rõ nguyên nhân của các tồn tại, các hệ lụy mà chúng gây ra cho các trường ĐH, tìm kiếm các giải pháp hữu ích để khắc phục.

2.3. Bất Cập Trong Quy Trình Ban Hành TTHC Đại Học Công Lập

Ví dụ, việc các trường ĐHCL tự đề ra các thủ tục quản lý không theo quy định của Bộ GD&ĐT là không tốt. Nhưng cơ quan cấp trên là Bộ GD&ĐT cần làm gì trước hiện thực đó? Vì sao việc triển khai TTHC do ngành đề ra đối với các ĐHCL lại khó khăn và không hiệu quả? Giải pháp khắc phục có phải bắt đầu từ xây dựng lại quy chế, đổi mới nhận thức về xây dựng TTHC và tổ chức sao cho theo kịp tình hình mới hay không? Các ĐHCL sẽ phải tổ chức lại bộ máy để triển khai các TTHC mà cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã ban hành nhưng phải có những điều kiện gì? Phải học tập kinh nghiệm quốc tế như thế nào cho có hiệu quả trong lĩnh vực đang nói đến? Đó là những vấn đề đặt ra cho quá trình nghiên cứu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cải Cách Thủ Tục Hành Chính 58 ký tự

Với mục đích nêu trên, luận án đặt ra các nhiệm vụ sau đây: Một là, làm rõ những cơ sở lý luận về TTHC và cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL. Hai là, đánh giá thực trạng thực hiện TTHC và những vấn đề đặt ra liên quan đến nhiệm vụ này trong hoạt động của các trường ĐHCL thời gian qua. Ba là, trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp để thúc đẩy cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt Nam hiện nay phục vụ cho mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học, rộng hơn là phục vụ cho nhiệm vụ cải cách GDĐH Việt Nam đương đại.

3.1. Đối Tượng Và Nội Dung Nghiên Cứu TTHC Đại Học

Luận án lấy chủ thể TTHC, các quy phạm về TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt Nam hiện nay làm đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến ban hành, thực hiện TTHC và cải cách việc triển khai TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL qua một số khâu cụ thể như: Tuyển sinh và đào tạo hệ đại học; Công tác SV; Công tác thi tuyển, xét tuyển và đào tạo cán bộ, viên chức và một số vấn đề liên quan hoặc tác động nhiều đến cán bộ và SV.

3.2. Phạm Vi Nghiên Cứu TTHC Trong Đại Học Công Lập

Cần nói rằng các TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở nước ta liên quan đến nhiều phương diện trong đời sống nhà trường. Chúng cũng liên quan đến nhiều mặt khác nhau của đời sống xã hội vì các trường ĐH của ta cũng tham gia nhiều hoạt động xã hội theo chủ trương chung. Tuy nhiên, các hoạt động có tác động nhiều nhất đến sự phát triển, đến chất lượng đào tạo của các trường ĐH, đến cuộc sống của hầu hết cán bộ, SV nhà trường chính là tuyển sinh, tổ chức hoạt động đào tạo, đánh giá SV trong quá trình học tập và khi ra trường, xây dựng đội ngũ giảng viên. Đó là lý do vì sao chúng tôi đã chọn các TTHC liên quan đến các nhiện vụ vừa nói để nghiên cứu. Nếu tìm được các giải pháp làm cho các TTHC liên quan đến những nhiệm vụ đó được cải thiện, công việc trôi chảy, có chất lượng thì về cơ bản có thể tin là trường ĐH sẽ phát triển tốt hơn.

3.3. Giới Hạn Nghiên Cứu Cải Cách TTHC Đại Học Việt Nam

Để thuận lợi cho việc nghiên cứu và tìm ra tính điển hình luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu là trường ĐHCL. Các học viện, ĐH vùng, trường ĐH chuyên ngành thuộc các ĐH, các trường ĐH đặc thù như các trường thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, ĐH ngoài công lập chúng tôi chưa đề cập đến. Thủ tục hành chính liên quan đến các đối tượng là SV vừa làm vừa học, các lớp liên thông, liên kết và hợp tác đào tạo, học sinh trung học trong các trường đại học, HSSV là người nước ngoài cũng không được đặt ra để xem xét trong luận án này.

IV. Giải Pháp Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đại Học 51 ký tự

Luận án giới hạn việc nghiên cứu các vấn đề TTHC nói chung và TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt nam trong thời kỳ từ sau đổi mới đến nay, đặc biệt chú ý tập trung vào giai đoạn 1 của Chương trình cải cách TTHC (2001­2010) của Chính phủ và những năm đầu của Chương trình CCHC giai đoạn 2 (2011­2020). Trên cơ sở nhận thức theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng, các vấn đề về thủ tục, TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐH được xem xét trong mối liên hệ với công cuộc CCHC Nhà nước đang được đẩy mạnh hiện nay.

4.1. Tăng Cường Ứng Dụng CNTT Vào TTHC Trong Đại Học

Việc áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào quy trình TTHC giúp đơn giản hóa các bước thực hiện, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng tính minh bạch. Sinh viên và cán bộ có thể dễ dàng truy cập thông tin, nộp hồ sơ trực tuyến và theo dõi tiến trình xử lý. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả làm việc của bộ phận hành chính mà còn tạo sự thuận tiện tối đa cho người dùng.

4.2. Xây Dựng Quy Trình TTHC Đại Học Rõ Ràng Công Khai

Mỗi TTHC cần được xây dựng thành một quy trình chi tiết, rõ ràng và công khai. Quy trình này phải được niêm yết tại các địa điểm dễ thấy trong trường và trên website của trường. Điều này giúp mọi người nắm rõ các bước cần thực hiện, hồ sơ cần chuẩn bị và thời gian xử lý, từ đó giảm thiểu tình trạng sai sót và khiếu nại.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thực Hiện TTHC Đại Học

Đội ngũ cán bộ thực hiện TTHC cần được đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng giao tiếp. Cán bộ cần nắm vững các quy định pháp luật liên quan, quy trình TTHC và có thái độ phục vụ tận tình, chu đáo. Việc này giúp đảm bảo TTHC được thực hiện đúng quy định, nhanh chóng và hiệu quả.

V. Kết Luận Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hiệu Quả 53 ký tự

Luận án hy vọng sẽ góp phần làm phong phú thêm lý luận về TTHC và cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL. Các giải pháp đề xuất cần được nghiên cứu và áp dụng một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường để mang lại hiệu quả cao nhất. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế của các trường đại học Việt Nam.

5.1. Khuyến Nghị Để Cải Cách TTHC Đại Học Bền Vững

Để cải cách TTHC đạt hiệu quả bền vững, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo các trường đại học. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong trường và sự tham gia tích cực của sinh viên, giảng viên và cán bộ quản lý. Quá trình cải cách cần được thực hiện một cách bài bản, có lộ trình rõ ràng và thường xuyên đánh giá, điều chỉnh để phù hợp với thực tế.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cải Cách Hành Chính

Nghiên cứu này chỉ là bước khởi đầu trong hành trình cải cách TTHC tại các trường đại học công lập Việt Nam. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác nhau của vấn đề này, đặc biệt là việc ứng dụng các công nghệ mới và mô hình quản lý tiên tiến. Đồng thời, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và các tổ chức nghiên cứu để chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau xây dựng một hệ thống TTHC hiện đại, hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính (CCHC) phục vụ nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những khâu đột phá chiến lược. Xuất phát từ Nghị quyết số 38/CP ngày 01/4/1994 của Chính phủ về cải cách một bước thủ tục hành chính, qua Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010, giai đoạn 2011 - 2020 và đặc biệt là Nghị định số 63/2010/NĐ-CP về Kiểm soát thủ tục hành chính, yêu cầu chuẩn hóa, công khai, minh bạch quy trình công vụ ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu và chính sách CCHC thời gian qua chỉ tập trung vào các cơ quan hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, để lại một khoảng trống học thuật và thực tiễn nghiêm trọng tại các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là hệ thống các trường đại học công lập (ĐHCL) - nơi cung ứng dịch vụ giáo dục đại học cho hàng triệu người học.

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công (Mã số: 62 34 82 01) của nghiên cứu sinh Đậu Thế Tụng với đề tài "Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam", do GS. Nguyễn Văn Thâm hướng dẫn khoa học tại Học viện Hành chính Quốc gia (2014), là công trình khoa học tiên phong giải quyết trực diện bài toán này. Luận án đặt ra các câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Bản chất, vị trí, vai trò và đặc thù của TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL dưới góc độ khoa học quản lý hành chính công là gì?
2. Thực trạng ban hành, thực thi TTHC tại các trường ĐHCL ở Việt Nam đang bộc lộ những điểm nghẽn, mâu thuẫn và nguyên nhân sâu xa nào?
3. Hệ thống giải pháp đồng bộ nào có khả năng thúc đẩy thực chất công cuộc cải cách TTHC trong các trường ĐHCL, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI?

Các giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses) được xây dựng chặt chẽ:

• H1: TTHC trong các trường ĐHCL là cấu phần không thể tách rời của thể chế quản lý nhà nước về giáo dục; nếu TTHC được chuẩn hóa, tinh gọn và minh bạch hóa sẽ trực tiếp nâng cao hiệu lực quản trị đại học và chất lượng đào tạo.
• H2: Sự trì trệ, rườm rà của TTHC trong các trường ĐHCL hiện nay xuất phát từ sự đứt gãy giữa quy định pháp luật vĩ mô với các quy chế tác nghiệp nội bộ tản mạn, chịu sự chi phối nặng nề của tư duy quản lý bao cấp, quyền lợi kinh tế cục bộ và sự thiếu hụt quy chuẩn kiểm soát công vụ.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management - NPM) của Christopher Hood (1991), Lý thuyết Hành chính công phục vụ (New Public Service - NPS) của Robert Denhardt & Janet Denhardt (2000), và Lý thuyết Thể chế (Institutional Theory) của Douglass North (1990). Phạm vi nghiên cứu bao quát hệ thống các trường ĐHCL trên toàn quốc giai đoạn từ sau Đổi mới đến năm 2014, trọng tâm là giai đoạn 2001 - 2014. Mẫu khảo sát định lượng và định tính quy mô lớn được thực hiện thông qua phiếu điều tra tại Hội nghị Công tác Học sinh, Sinh viên năm 2012 tại TP. Huế với sự tham gia của đại diện 106 trường đại học, kết hợp khảo sát thực chứng chuyên sâu tại 08 trường đại học công lập trọng điểm: Đại học Nông nghiệp Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam), Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, Đại học Hàng hải Việt Nam, Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Lạt, Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, Đại học Tài chính - Marketing. Ý nghĩa của luận án không chỉ dừng lại ở việc bổ sung hoàn thiện lý luận quản lý công mà còn cung cấp luận cứ thực tiễn trực tiếp cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ trong việc tái cấu trúc quy trình hành chính giáo dục đại học.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy ba dòng nghiên cứu (research streams) chính định hình nên không gian học thuật của đề tài:

Thứ nhất, dòng nghiên cứu về lý luận thể chế và kiểm soát thủ tục hành chính: Trên bình diện quốc tế, các công trình của S. Chiavo-Campo và P. Sundaram (2003) thuộc Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã cảnh báo sâu sắc về mối quan hệ giữa quy trình và hiệu năng công vụ. Tại Việt Nam, các công trình nền tảng của PGS. Nguyễn Văn Thâm và PGS.TS. Võ Kim Sơn (2001) trong Thủ tục hành chính: lý luận và thực tiễn, Mai Hữu Khuê và Bùi Văn Nhơn (1995), Bùi Thế Vĩnh và Đinh Ngọc Hiện (2002), Nguyễn Hữu Khiển (2010), cùng các nghiên cứu về tha hóa quyền lực công của Nguyễn Minh Đoan, Bùi Thị Đào (2011) đã chuẩn hóa khái niệm TTHC như một loại quy phạm pháp luật mang tính thủ tục, thiết lập trật tự quản lý nhà nước.

Thứ hai, dòng nghiên cứu về đo lường hiệu quả quản lý hành chính và hiện đại hóa công quyền: Nguyễn Đăng Thành, Lưu Kiếm Thanh, Nguyễn Hoàng Quy (2011) trong công trình Đo lường và đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước đã đưa ra các chuẩn mực đánh giá dựa trên chỉ số PAPI, CPI và phương pháp Đánh giá tác động pháp luật (RIA). Các báo cáo khảo sát quốc tế của Bộ Nội vụ (Báo cáo số 527/BC-BNV năm 2002 tại Anh và Thụy Sĩ; Báo cáo năm 2004 tại Ai-len; Báo cáo năm 2005 tại Hàn Quốc) cung cấp các góc nhìn đa chiều về tự chủ tài chính, ứng dụng Chính phủ điện tử và Luật đạo đức công vụ trong xử lý thủ tục hành chính.

Thứ ba, dòng nghiên cứu về quản trị đại học và dịch vụ hành chính trong giáo dục: Tại Trung Quốc, Tất Tiểu Bình (Đại học Trung Sơn) với chuyên khảo Thiết kế đánh giá công tác sinh viên đã chi tiết hóa quy trình giải quyết các thủ tục chính sách cho người học; Cận Nhị Bân phân tích góc độ kinh tế giáo dục và chi phí vận hành thể chế. Tại Việt Nam, Phan Huy Hùng (2009) nghiên cứu quản lý nhà nước theo hướng tự chủ đại học, Lê Đình Sơn (2010) bước đầu khảo sát dịch vụ hành chính trường học tại Đại học Đà Nẵng, Hà Thị Thu Trang (2013) nghiên cứu thủ tục mua sắm thiết bị, và Nguyễn Thị Phượng (2013) nghiên cứu CCHC tại Đại học Cảnh sát nhân dân.

                  ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                  │              KHOẢNG TRỐNG HỌC THUẬT LỚN                 │
                  │   Thiếu vắng công trình nghiên cứu hệ thống, độc lập   │
                  │  về TTHC và CCHC trong đơn vị sự nghiệp ĐH Công lập    │
                  └───────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                              │
         ┌────────────────────────────────────┼────────────────────────────────────┐
         ▼                                    ▼                                    ▼
┌─────────────────────────────┐  ┌─────────────────────────────┐  ┌─────────────────────────────┐
│  Trường phái Thể chế Luật   │  │   Trường phái Hiệu năng     │  │  Trường phái Quản trị ĐH    │
│       Hành chính Công       │  │       và Đo lường PAPI      │  │      & Dịch vụ Giáo dục     │
│ Nguyễn Văn Thâm (2001, 2011)│  │ Nguyễn Đăng Thành et al(2011│  │ Phan Huy Hùng (2009)        │
│ Bùi Thế Vĩnh (2002, 2006)   │  │ S. Chiavo-Campo (2003)      │  │ Lê Đình Sơn (2010)          │
│ Nguyễn Hữu Khiển (2010)     │  │ Báo cáo BNV (Anh,Hàn Quốc)  │  │ Tất Tiểu Bình (Trung Sơn)   │
└──────────────┬──────────────┘  └──────────────┬──────────────┘  └──────────────┬──────────────┘
               │                                │                                │
               └────────────────────────────────┼────────────────────────────────┘
                                                │
                                                ▼
                  ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                  │             VỊ TRÍ ĐỊNH VỊ CỦA LUẬN ÁN                 │
                  │  Tích hợp Lý thuyết Thể chế - Quản trị công mới (NPM)   │
                  │   và Hành chính phục vụ (NPS) giải mã toàn diện TTHC   │
                  │    trong trường ĐHCL: Tuyển sinh, Đào tạo, Công tác    │
                  │      HSSV và Nhân sự; kiến tạo Mô hình Một cửa ĐH      │
                  └────────────────────────────────────────────────────────┘

Trong bức tranh tổng quan đó, các cuộc tranh luận học thuật nổi lên với hai luồng quan điểm trái ngược:

1. Quan điểm truyền thống (Weberian Bureaucracy): Tuyệt đối hóa tính thứ bậc, coi TTHC là công cụ cai quản nội bộ khép kín nhằm bảo đảm sự phục tùng quy chế của cấp dưới và sinh viên.
2. Quan điểm quản trị hiện đại (NPM & NPS): Coi TTHC là giao diện cung ứng dịch vụ công, trong đó nhà trường là bên phục vụ, sinh viên và giảng viên là đối tượng thụ hưởng với các quyền lợi pháp lý bình đẳng.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

• Trường hợp Đại học Oslo (Na Uy): Quy định TTHC đại học được cá biệt hóa theo từng cơ sở đào tạo, trao quyền tùy nghi rất cao cho nhà trường trong quy trình nhập học và giải quyết khiếu nại (University of Oslo, administrative procedures regulations). Tuy nhiên, khi đối chiếu với Việt Nam - nơi hệ thống pháp luật quy định thẩm quyền ban hành TTHC thuộc về cơ quan nhà nước có thẩm quyền - việc áp dụng tính "tùy nghi" này đòi hỏi phải được chuẩn hóa thông qua khung quy trình thống nhất để tránh tình trạng lạm quyền.
• Trường hợp cải cách công vụ Trung Quốc (1998 - Đạo luật TTHC): Đại hội 15 (1997) và đợt CCHC 1998 của Trung Quốc cho thấy bài học đắt giá về việc bộ máy hành chính có xu hướng "phình to" trở lại sau tinh giản nếu không chuẩn hóa quy trình gắn với công nghệ.

Luận án của NCS. Đậu Thế Tụng định vị chính xác tại điểm giao thoa này: vừa kế thừa tính chuẩn mực pháp lý của khoa học hành chính Việt Nam, vừa tiếp thu tính linh hoạt, phục vụ của quản trị đại học tiên tiến, mở đường cho việc giải quyết mâu thuẫn giữa quản lý nhà nước tập trung và quyền tự chủ đại học.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã đóng góp vào sự phát triển của lý thuyết quản lý hành chính công tại Việt Nam qua việc mở rộng biên độ của chế định TTHC từ khu vực cơ quan công quyền sang khu vực đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ định nghĩa khoa học:

"Thủ tục hành chính là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất bao gồm các nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn." (Trích trang 29).

Đồng thời, luận án phát triển định nghĩa chuyên biệt cho môi trường giáo dục đại học:

"Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân phải tuân theo thông qua sự hướng dẫn của nhà trường khi giải quyết những công việc cụ thể." (Trích trang 34).

Bản chất của TTHC được luận giải sâu sắc thông qua việc kế thừa luận điểm của GS. Nguyễn Hữu Khiển:

"Bản chất của TTHC là phương thức phục vụ của công quyền. Hình thức của nó chính là quan hệ có tính trật tự công vụ, của mối quan hệ do con người nhận thức và thiết lập... Mối quan hệ diễn ra thủ tục giữa công quyền với người dân, giữa công quyền với nhau... giữa những người dân với nhau trong giao dịch dân sự." (Trích trang 34).

Luận án xác lập 4 mệnh đề lý thuyết (Theoretical Propositions):

• P1: TTHC trong trường ĐHCL mang tính lưỡng tính: vừa là công cụ thực thi pháp luật của Nhà nước (quy phạm ngoại sinh do Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ ban hành), vừa là công cụ điều hành tác nghiệp nội bộ (quy chế nội sinh của nhà trường).
• P2: Sự chuyển dịch từ "nền hành chính cai quản" sang "nền hành chính phục vụ" trong giáo dục đại học đòi hỏi TTHC phải được thiết kế theo hướng giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ cho người học và giảng viên.
• P3: Tính hiệu quả của TTHC đại học tỷ lệ thuận với mức độ phân quyền tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình và tính công khai, minh bạch của quy trình.
• P4: Ứng dụng công nghệ thông tin và tiêu chuẩn hóa ISO là điều kiện cần để triệt tiêu không gian tùy nghi và nguy cơ tha hóa quyền lực của cán bộ thừa hành trong xử lý hồ sơ sinh viên, cán bộ.

                    ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │               KHUNG PHÂN TÍCH TTHC ĐẠI HỌC             │
                    │         (Tích hợp Thể chế - Quản trị - Phục vụ)        │
                    └───────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                │
         ┌──────────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────┐
         ▼                                      ▼                                      ▼
┌───────────────────────────────┐ ┌───────────────────────────────┐ ┌───────────────────────────────┐
│     KHỐI TUYỂN SINH & ĐÀO TẠO │ │      KHỐI CÔNG TÁC HSSV       │ │   KHỐI NHÂN SỰ & VIÊN CHỨC    │
│- Đăng ký dự thi & xét tuyển   │ │- Trợ cấp xã hội & miễn học phí│ │- Tuyển dụng & thi tuyển viên  │
│- Triệu tập thí sinh trúng     │ │- Xét cấp học bổng khuyến khích│ │  chức giảng dạy               │
│  tuyển & nhập học             │ │- Quản lý ký túc xá, nội trú   │ │- Cử viên chức thi nâng ngạch  │
│- Chuyển trường, chuyển ngành  │ │- Đánh giá rèn luyện & kỷ luật │ │- Quy hoạch & đào tạo bồi dưỡng│
└───────────────┬───────────────┘ └───────────────┬───────────────┘ └───────────────┬───────────────┘
                │                                 │                                 │
                └─────────────────────────────────┼─────────────────────────────────┘
                                                  │
                                                  ▼
                    ┌────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │       CÁC TRỤ CỘT ĐỔI MỚI & CHUẨN HÓA VẬN HÀNH         │
                    │ 1. Ban hành Bộ Quy định chức năng, nhiệm vụ rõ ràng    │
                    │ 2. Xây dựng Bộ Quy trình xử lý TTHC chuẩn hóa (ISO)    │
                    │ 3. Triển khai Cơ chế TTHC "Một cửa" & "Một cửa liên    │
                    │    thông" ứng dụng CNTT (E-Campus)                     │
                    │ 4. Kiểm soát TTHC, đánh giá mức độ hài lòng (PAPI/RIA) │
                    └────────────────────────────────────────────────────────┘

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba lý thuyết nền tảng tạo nên cấu trúc 4 khối nghiệp vụ TTHC cốt lõi:

1. Khối Tuyển sinh và Đào tạo: Quy trình đăng ký dự thi, xét tuyển, triệu tập trúng tuyển, công nhận kết quả học tập và cấp văn bằng chứng chỉ.
2. Khối Công tác Học sinh, Sinh viên: Quy trình xét cấp trợ cấp xã hội, miễn giảm học phí, xét học bổng khuyến khích học tập, quản lý sinh viên nội trú ký túc xá, đánh giá kết quả rèn luyện và xử lý kỷ luật.
3. Khối Thi tuyển, Bổ nhiệm và Đào tạo Đội ngũ: Thủ tục tuyển dụng viên chức, cử viên chức tham gia thi nâng ngạch, quy hoạch đào tạo bồi dưỡng chuyên môn.
4. Khối Kiểm soát và Đo lường: Cơ chế rà soát văn bản, công khai hóa thủ tục, tiếp nhận và xử lý phản ánh kiến nghị, áp dụng hệ thống quản trị chất lượng ISO 9001 và mô hình đo lường sự hài lòng của người học.

Boundary conditions (Điều kiện biên): Khung phân tích này áp dụng trực tiếp cho các trường ĐHCL thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam chịu sự quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT và các Bộ/ngành chủ quản, hoạt động trong bối cảnh quá trình chuyển đổi cơ chế tự chủ tài chính và tự chủ học thuật giai đoạn 2011 - 2020.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với lập trường thực chứng luận mang tính thực tiễn (Pragmatic Epistemological Stance). Nghiên cứu sử dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Design) kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính quy phạm pháp luật và khảo sát định lượng thực chứng.

Thiết kế nghiên cứu đa cấp độ (Multi-level Design) được vận hành qua 3 cấp:

• Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Đánh giá hệ thống thể chế pháp lý, các Nghị quyết của Đảng, Nghị định của Chính phủ (Nghị định 63/2010/NĐ-CP, Nghị quyết 38/CP) và thông tư hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp.
• Cấp độ trung mô (Meso-level): Khảo sát cấu trúc tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ và hệ thống quy chế nội bộ tại Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Phòng Công tác Chính trị & Quản lý sinh viên, Phòng Tổ chức cán bộ tại 8 trường ĐHCL trọng điểm.
• Cấp độ vi mô (Micro-level): Đánh giá hành vi công vụ của cán bộ chuyên viên giải quyết thủ tục và cảm nhận, mức độ hài lòng của đối tượng thụ hưởng trực tiếp (sinh viên, giảng viên).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu (Sampling Strategy) kết hợp giữa mẫu ngẫu nhiên đại diện và mẫu chủ đích (Purposive Sampling):

• Khảo sát diện rộng thông qua phát phiếu lấy ý kiến đại diện của 106 trường đại học tham dự Hội nghị Công tác Học sinh, Sinh viên toàn quốc năm 2012 tại TP. Huế, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ các khối ngành (khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ, nông - lâm - ngư nghiệp, kinh tế, tài chính, sư phạm, y dược) và vùng miền (Bắc, Trung, Nam).
• Khảo sát thực địa và phỏng vấn sâu lãnh đạo, chuyên viên tại 8 trường ĐHCL tiêu biểu: ĐH Nông nghiệp Hà Nội, ĐH Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, ĐH Hàng hải Việt Nam, ĐH Tài chính - Quản trị kinh doanh, ĐH Đà Lạt, ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Nông lâm TP.HCM, ĐH Tài chính - Marketing.

Tam giác giác hóa nghiên cứu (Triangulation):

• Triangulation về dữ liệu: Kết hợp dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật, dữ liệu thống kê từ Cục Kiểm soát TTHC (Bộ Tư pháp), Ban Chỉ đạo CCHC Chính phủ, dữ liệu khảo sát từ phiếu hỏi và dữ liệu báo cáo nội bộ của các trường.
• Triangulation về phương pháp: Kết hợp phương pháp phân tích lịch sử, phương pháp thống kê so sánh, phương pháp điều tra khảo sát xã hội học và phương pháp tổng hợp hệ thống.
• Triangulation về lý thuyết: Đối chiếu kết quả dưới lăng kính đồng thời của Luật Hành chính, Kinh tế học Thể chế và Khoa học Quản lý Công.

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát và các nguồn thứ cấp được phân tích qua các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh chéo và đối chuẩn (Benchmarking). Luận án đối chiếu với các chỉ báo kinh tế - hành chính vĩ mô từ Đề án 30 của Chính phủ:

• Việc rà soát, đơn giản hóa 256 thủ tục ưu tiên đã mang lại hiệu quả ước tính cắt giảm chi phí tuân thủ hơn 6.000 tỷ đồng mỗi năm; toàn bộ hệ thống hơn 5.000 thủ tục hành chính và hơn 4.000 văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sửa đổi.
• Luận án phân tích sâu kết quả điều tra thực nghiệm của Lê Đình Sơn (2008, 2010) tại các trường đại học:
  • Chỉ có 31% cán bộ quản lý, chuyên viên được hỏi tán thành nhận định "CCHC trong các trường ĐH được giải quyết nhanh chóng thuận lợi";
  • Có tới 31% chưa hoàn toàn tán thành và 38% không có ý kiến;
  • Đặc biệt, đối với nhận định "Thủ tục giải quyết các công việc và mối quan hệ công tác giữa các cấp, các đơn vị trong nhà trường đã có quy trình, quy định bằng văn bản, thông báo rộng rãi", có tới 55% người được hỏi không tán thành.

Dữ liệu định tính được kiểm định chéo với các phát hiện từ chuyên khảo của S. Chiavo-Campo và P. Sundaram (2003):

"Về mặt tổng thể, quy trình sẽ trở nên vô nghĩa nếu không tính đến hiệu quả, nhưng ngược lại, nếu quá tập trung vào kết quả mà không quan tâm đến việc bảo vệ các quy định công bằng và quy trình đúng đắn thì cũng không thể có những cải thiện bền vững được." (Trích trang 12).

Điều này cung cấp cơ sở phương pháp luận vững chắc để đánh giá tính hợp pháp, hợp lý và chi phí kinh tế của hệ thống TTHC trong các trường ĐHCL.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Qua điều tra thực chứng tại 106 trường đại học và khảo sát thực địa tại 8 trường ĐHCL trọng điểm, luận án đã rút ra 5 phát hiện mang tính đột phá:

┌──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                             5 PHÁT HIỆN THỰC CHỨNG THEN CHỐT CỦA LUẬN ÁN                         │
├───────────────────────────────────┬──────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 1. Sự phân mảnh & tùy nghi thể chế│ 55% cán bộ khẳng định thiếu quy trình công khai; các trường  │
│    nội bộ                         │ tự đặt ra thủ tục trái quy định của Bộ GD&ĐT.                │
├───────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 2. Điểm nghẽn tư duy quan liêu    │ Rào cản CCHC lớn nhất là yếu tố con người, thói quen ban ơn  │
│    và quyền lợi kinh tế           │ và bảo vệ quyền lợi cục bộ (xác nhận luận điểm Diệp Văn Sơn).│
├───────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 3. Sự lạc hậu trong quy trình     │ Thủ tục xét cấp trợ cấp, miễn giảm học phí, học bổng rườm    │
│    công tác HSSV                  │ rà, yêu cầu nhiều giấy tờ xác nhận trùng lặp gây quá tải.    │
├───────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 4. "Bỏ ngỏ" đào tạo kỹ năng hành  │ Chuyên viên xử lý hồ sơ chưa từng được đào tạo kỹ năng công  │
│    chính cho cán bộ đại học       │ vụ, chuẩn mực giao tiếp và văn hóa hành chính công.          │
├───────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ 5. Hiệu ứng đòn bẩy vượt trội     │ Ứng dụng CNTT và Cơ chế Một cửa giúp giảm 40-60% thời gian xử│
│    của CNTT và Cơ chế Một cửa     │ lý hồ sơ, triệt tiêu tối đa nhũng nhiễu và tiêu cực.        │
└───────────────────────────────────┴──────────────────────────────────────────────────────────────┘

1. Sự phân mảnh và tùy nghi hóa thể chế nội bộ: Hệ thống văn bản hướng dẫn TTHC của Bộ GD&ĐT còn tản mạn, thiếu quy chuẩn rõ ràng về thời hạn và trách nhiệm giải trình. Hậu quả là các trường ĐHCL tự ý ban hành các quy định mang tính cục bộ, khép kín, làm sai lệch bản chất của TTHC chuẩn mực và tạo ra sự bất bình đẳng trong quyền tiếp cận dịch vụ giáo dục của sinh viên giữa các cơ sở đào tạo.
2. Điểm nghẽn tư duy quan liêu và rào cản quyền lợi kinh tế: Luận án chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi khiến CCHC trong các trường ĐHCL chậm trễ không phải do thiếu kinh phí mà do tư duy quản lý hành chính bao cấp ăn sâu bám rễ. Tình trạng cán bộ cửa quyền, hách dịch, coi việc giải quyết thủ tục là "ban ơn" vẫn còn phổ biến. Yếu tố quyền lợi kinh tế cục bộ và sự e ngại mất quyền lực kiểm soát là lực cản vô hình nhưng mạnh mẽ nhất chống lại sự minh bạch hóa.
3. Sự chồng chéo, bất cập trong các thủ tục công tác HSSV và nhân sự: Các quy trình xét trợ cấp xã hội, miễn giảm học phí, cấp học bổng khuyến khích học tập, quản lý nội trú KTX và đánh giá rèn luyện (thể hiện qua các Hình 2.1 đến 2.8 trong luận án) đòi hỏi quá nhiều tầng nấc xác nhận từ chính quyền địa phương và các phòng ban, làm gia tăng chi phí thời gian và tiền bạc của gia đình người học.
4. Khoảng trống hoàn toàn trong đào tạo, bồi dưỡng công vụ cho viên chức đại học: Đội ngũ cán bộ, chuyên viên trực tiếp giải quyết TTHC tại các phòng ban của trường đại học chủ yếu xuất thân từ chuyên môn giảng dạy hoặc hành chính sự nghiệp thuần túy, chưa từng được bồi dưỡng bài bản về kỹ năng giải quyết TTHC, đạo đức công vụ và văn hóa giao tiếp công sở.
5. Hiệu năng vượt trội của mô hình Ứng dụng CNTT và Cơ chế Một cửa: Thực tiễn tại các trường bước đầu ứng dụng phần mềm quản lý và ISO (như ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Nông nghiệp Hà Nội) chứng minh: khi chuyển đổi quy trình từ trực tiếp sang giao dịch điện tử, mức độ hài lòng của sinh viên và giảng viên tăng rõ rệt, hiện tượng lót tay "bôi trơn" và ách tắc hồ sơ giảm thiểu tới mức tối đa.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Luận án làm phong phú thêm lý thuyết quản trị khu vực công tại các quốc gia đang phát triển, cung cấp luận cứ chứng minh rằng cơ chế "Một cửa" và "Một cửa liên thông" hoàn toàn có thể và bắt buộc phải được áp dụng hiệu quả trong môi trường đại học.
• Về mặt phương pháp: Thiết lập khung tiêu chí đánh giá mức độ hài lòng dịch vụ hành chính trường học kết hợp giữa tiêu chuẩn ISO 9001 và các chỉ báo cảm nhận công vụ (SERVQUAL/PAPI).
• Về mặt thực tiễn quản lý: Đề xuất lãnh đạo các trường đại học xây dựng ngay hai công cụ điều hành cốt lõi:
  1. Bộ quy định chức năng, nhiệm vụ chuẩn hóa của từng đơn vị trực thuộc;
  2. Bộ quy trình xử lý TTHC chuẩn hóa (SOP) cho từng loại nghiệp vụ cụ thể.
• Về mặt chính sách: Kiến nghị Bộ GD&ĐT rà soát bãi bỏ các thủ tục không cần thiết trong Quy chế tuyển sinh, Quy chế đào tạo và Quy chế công tác HSSV; phân quyền mạnh mẽ cho các trường đại học tự chủ đi đôi với hậu kiểm và công khai hóa kết quả kiểm soát TTHC trên cổng thông tin điện tử quốc gia.

---

Limitations và Future Research

Nhìn nhận một cách khách quan và khoa học, luận án tồn tại một số giới hạn (limitations) nhất định gắn liền với bối cảnh nghiên cứu:

• Về phạm vi khách thể: Luận án chủ yếu tập trung vào hệ thống đại học chính quy tại các trường ĐHCL thuộc hệ thống dân sự; chưa đi sâu khảo sát các trường đại học khối lực lượng vũ trang (Bộ Quốc phòng, Bộ Công an), các đại học vùng với mô hình hai cấp phức tạp, các cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập, cũng như các hệ đào tạo sau đại học (Thạc sĩ, Tiến sĩ) và liên kết quốc tế.
• Về phương pháp định lượng: Do điều kiện công nghệ và thu thập dữ liệu tại thời điểm năm 2012 - 2014, nghiên cứu chưa áp dụng các mô hình cấu trúc tuyến tính phức tạp (SEM, PLS-SEM) để lượng hóa chính xác trọng số tác động của từng rào cản thể chế đến mức độ hài lòng của người học.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Nghiên cứu mô hình "Đại học số không giấy tờ" (Paperless University) và TTHC phi tiếp xúc (Zero-touch administration) dựa trên nền tảng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data).
2. Đánh giá tác động của Luật Giáo dục Đại học sửa đổi (Luật số 34/2018/QH14) và cơ chế tự chủ tài chính toàn diện đến sự biến đổi của cấu trúc TTHC trong các trường ĐHCL.
3. Nghiên cứu cơ chế kiểm soát TTHC trong hoạt động khoa học công nghệ, chuyển giao tri thức và sở hữu trí tuệ của đội ngũ học giả, nhà nghiên cứu tại các trường đại học định hướng nghiên cứu.
4. Nghiên cứu so sánh quốc tế chuyên sâu về chuẩn hóa TTHC trong khuôn khổ công nhận văn bằng và trao đổi tín chỉ xuyên biên giới tại các trường đại học khu vực ASEAN.

---

Tác động và ảnh hưởng

Công trình nghiên cứu của NCS. Đậu Thế Tụng mang lại những giá trị tác động đa tầng đối với xã hội và nền giáo dục nước nhà:

• Tác động học thuật: Luận án là tài liệu tham khảo nền tảng, mở đường cho hàng loạt luận văn, luận án và công trình nghiên cứu tiếp nối tại Học viện Hành chính Quốc gia, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM về cải cách thể chế giáo dục đại học.
• Tác động chính sách vĩ mô: Các đề xuất bãi bỏ thủ tục rườm rà trong tuyển sinh, công tác HSSV đã cung cấp luận cứ thực tiễn trực tiếp cho Bộ GD&ĐT trong việc sửa đổi Quy chế Tuyển sinh đại học chính quy (chuyển đổi từ kỳ thi tuyển sinh "3 chung" sang xét tuyển linh hoạt và kỳ thi THPT quốc gia sau 2014), tinh giản hồ sơ chính sách cho sinh viên nghèo, sinh viên dân tộc thiểu số theo hướng liên thông dữ liệu.
• Chuyển đổi tổ chức trong hệ thống đại học: Luận án tạo tiền đề trực tiếp thúc đẩy làn sóng thành lập Bộ phận Hành chính Một cửa dành cho sinh viên tại hàng loạt trường ĐHCL trên toàn quốc từ năm 2014 đến nay, ứng dụng hệ thống quản lý sinh viên điện tử (Portal sinh viên, E-Office) và chứng nhận ISO 9001:2008 / ISO 9001:2015 trong quản lý đào tạo.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Việc đơn giản hóa các thủ tục nhập học, cấp giấy xác nhận sinh viên, giải quyết học bổng và miễn giảm học phí giúp tiết kiệm hàng triệu giờ chờ đợi của sinh viên và phụ huynh mỗi năm, giảm thiểu chi phí đi lại, in ấn giấy tờ và loại bỏ triệt để các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới nghiên cứu Quản lý công / Giáo dục học: Tiếp cận khung lý thuyết và bộ công cụ khảo sát thực chứng mẫu mực về TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập; nhận diện các khoảng trống nghiên cứu về chuyển đổi số dịch vụ công.
• Lãnh đạo và Nhà quản trị các Trường Đại học: Sở hữu cẩm nang giải pháp toàn diện để tái thiết kế quy trình công việc nội bộ, xây dựng Bộ chức năng nhiệm vụ các phòng ban, triển khai mô hình Một cửa sinh viên và chuẩn hóa ISO.
• Cán bộ, Giảng viên và Đội ngũ Hành chính Đại học: Được hưởng lợi từ môi trường làm việc minh bạch, phân định rõ thẩm quyền trách nhiệm, giảm tải áp lực hồ sơ giấy tờ thông qua số hóa quy trình.
• Học sinh, Sinh viên và Phụ huynh: Đối tượng thụ hưởng trực tiếp sự tiện lợi, nhanh chóng, minh bạch và công bằng; được phục vụ theo chuẩn mực văn minh của nền hành chính hiện đại.
• Cơ quan Hoạch định Chính sách (Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp): Có được bức tranh thực trạng chân thực và các kiến nghị xác đáng để hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước về giáo dục đại học.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đó là việc mở rộng biên độ của Lý thuyết Hành chính công phục vụ (NPS) và Lý thuyết Thể chế vào đơn vị sự nghiệp đại học công lập. Luận án đã giải mã thành công tính chất "lưỡng tính" của TTHC trong nhà trường: vừa là sự chi phối của pháp luật hành chính nhà nước (ngoại sinh), vừa là các quy tắc tác nghiệp nội bộ (nội sinh); từ đó xác lập mô hình chuyển đổi tư duy quản trị từ "cai quản - ban ơn" sang "cung ứng dịch vụ giáo dục công lấy người học làm trung tâm".

2. Đột phá về phương pháp luận nghiên cứu so với các công trình trước đây?

So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ khảo sát đơn lẻ tại một trường cụ thể (như Lê Đình Sơn tại ĐH Đà Nẵng, Nguyễn Thị Phượng tại ĐH CSND) hoặc chỉ phân tích lý thuyết thuần túy (Nguyễn Văn Thâm, Mai Hữu Khuê), luận án của Đậu Thế Tụng là công trình đầu tiên thực hiện khảo sát xã hội học quy mô toàn quốc trên 106 trường đại học kết hợp khảo sát sâu thực địa tại 8 trường ĐHCL đa khối ngành, tạo nên độ tin cậy và giá trị đại diện mẫu mang tính bao quát toàn diện.

3. Phát hiện thực chứng gây bất ngờ và có ý nghĩa nhất?

Phát hiện bất ngờ nhất là: rào cản lớn nhất của cải cách TTHC trong trường đại học không nằm ở sự thiếu thốn về hạ tầng công nghệ hay kinh phí, mà nằm ở sự kháng cự của tư duy quản lý bao cấp và xung đột lợi ích kinh tế cục bộ. 55% cán bộ khảo sát thừa nhận nhà trường thiếu quy trình công khai, minh bạch bằng văn bản; các trường có xu hướng tự đặt ra các thủ tục con trái thẩm quyền để duy trì quyền kiểm soát tùy nghi của bộ máy thừa hành.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức để nhân rộng mô hình không?

Có. Luận án đã thiết kế chi tiết các sơ đồ quy trình nghiệp vụ chuẩn hóa (từ Hình 2.1 đến 2.8 và Biểu mẫu 3.1, 3.2), đồng thời đưa ra bộ công cụ giải pháp hành động cụ thể: cấu trúc Bộ quy định chức năng nhiệm vụ, mô hình vận hành cơ chế Một cửa sinh viên, lưu trình giải quyết học bổng/chính sách xã hội, và khung áp dụng ISO trong quản lý đại học.

5. Tầm nhìn 10 năm sau nghiên cứu được định hình ra sao?

Luận án đã dự báo chính xác xu thế tất yếu của giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2014 - 2024: chuyển đổi từ nền hành chính giấy tờ sang Chính phủ điện tử trong trường học (E-Campus), đẩy mạnh tự chủ đại học gắn liền với giải trình xã hội, và đưa bộ phận tiếp nhận - trả kết quả Một cửa trở thành tiêu chuẩn bắt buộc tại tất cả các trường đại học công lập ở Việt Nam.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đậu Thế Tụng là một công trình khoa học công phu, nghiêm túc và có giá trị lý luận, thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục đại học và cải cách hành chính nhà nước. Tổng kết lại, công trình mang đến 6 đóng góp cốt lõi:

1. Hoàn thiện hệ thống lý luận khoa học về bản chất, vị trí, vai trò, đặc điểm và phân loại TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL tại Việt Nam.
2. Cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện, xác thực với dữ liệu khảo sát từ 106 trường đại học, chỉ rõ những điểm nghẽn thể chế và nguyên nhân cốt lõi của sự trì trệ.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp vĩ mô giúp Bộ GD&ĐT và các cơ quan nhà nước hoàn thiện thể chế quản lý, loại bỏ các thủ tục rườm rà, phân quyền hợp lý cho cơ sở đào tạo.
4. Đề xuất bộ giải pháp vi mô cho các trường đại học: ban hành Bộ chức năng nhiệm vụ chuẩn hóa, thiết lập Bộ quy trình xử lý TTHC chuẩn hóa (SOP) và triển khai áp dụng hệ thống quản trị chất lượng ISO.
5. Tiên phong đề xuất và thiết kế mô hình Cơ chế TTHC "Một cửa" và "Một cửa liên thông" dành cho học sinh, sinh viên kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin.
6. Đặt nền móng cho việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ, chuyên viên hành chính trong các trường đại học - một lĩnh vực từng bị bỏ ngỏ suốt nhiều thập kỷ.

Vượt qua khuôn khổ của một luận án tiến sĩ, công trình đã tạo ra bước tiến quan trọng về mặt mô thức (Paradigm shift), thúc đẩy nền giáo dục đại học Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ theo hướng công khai, minh bạch, chuyên nghiệp và phục vụ tối đa lợi ích của xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính đối với hoạt động của các trường đại học công lập Chương 2: Thực trạng thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập Việt Nam Chương 3: Giải pháp cải cách thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập hiện nay Dưới đây là nội dung chi tiết của các chương, mục trong luận án. 9 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Nghiên cứu về TTHC nói chung và TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐH là vấn đề rất được các nhà chuyên môn cũng như nhiều người hoạt động thực tế ở trong cũng như ở ngoài nước quan tâm. Dưới đây chúng tôi xin trình bày một cách tổng quan những nội dung của vấn đề này đã được những người đi trước chúng tôi nghiên cứu, những điều đã được giải quyết và những tồn tại cần tiếp tục xem xét hoặc để bổ sung thêm, hoặc để làm sâu sắc hơn các vấn đề được đặt ra trong luận án. Phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án đã được công bố ở trong và ngoài nước 1.

Các nghiên cứu ở ngoài nước Khái niệm TTHC từ lâu đã được các nhà hành chính trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Dưới đây là một số vấn đề mà chúng tôi đã tìm hiểu được. Về khái niệm thủ tục, thủ tục hành chính Ở Pháp, theo cuốn Bách khoa toàn thư Pháp (1994) [187, pp.824] và cuốn Từ điển Bách khoa Pháp (1999), định nghĩa thì, “Thủ tục là toàn bộ những quy tắc phải theo, những phương pháp tiến hành phải thực hiện đối với việc thiết lập một số quyền hay một số tình huống về pháp lý. Ví dụ: thủ tục ly hôn”[188, pp.

Mặc dù khái niệm trên không nói một cách cụ thể về: trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện, chủ thể quy định TTHC, nhưng có thể nói, đây là một trong những quan niệm có ảnh hưởng nhiều đến các nghiên cứu về khái niệm thủ tục, TTHC của các nhà khoa học, các nhà luật học ở Việt Nam nhiều năm qua. Bằng chứng là trong các nghiên cứu về Luật hành chính, Thuật ngữ hành chính và Giáo trình giảng dạy về TTHC của Học viện hành chính ở Việt Nam đều có đề cập và nhắc lại các khái niệm này. Chúng khá ngắn gọn và tương đối đầy đủ, có giá trị thực tế và có tính lịch sử, rất đáng để tham khảo sử dụng trong quá trình nghiên cứu và trình bày các vấn đề về lý luận TTHC. Trong giáo trình về Luật hành chính của Nga (đã dịch ra tiếng Việt) cũng có một định nghĩa tương tự về TTHC.

10 Ở Trung Quốc, theo Luật 168 thì “TTHC có một lịch sử lâu dài., được thiết kế để đảm bảo hiệu quả hành chính. TTHC là trung tâm của quá trình ra quyết định hành chính”[185]. Còn theo Đạo luật TTHC, “TTHC là hành vi hành chính của Luật cơ bản cung cấp cho các cơ quan hành chính các phương pháp hành động hành chính, quy trình, thủ tục, thời hạn, điều chỉnh các cơ quan hành chính và đối tác hành chính trong quản lý hành chính của mối quan hệ xảy ra trong hệ thống chỉ tiêu pháp lý. Các nguyên tắc cơ bản của TTHC bao gồm các nguyên tắc công khai, công bằng, theo nguyên tắc tham gia, các nguyên tắc xem xét, nguyên tắc hiệu quả, nguyên tắc thứ tự, nguyên tắc của chương trình một cách kịp thời.

TTHC làm luật, chống lạm dụng quyền lực công cộng, kiểm soát, bảo vệ nhân quyền, bảo vệ công dân quyền cơ bản và quyền tự do, chuẩn hóa hành vi hành chính, duy trì trật tự cạnh tranh thị trường, chuẩn hóa và đơn giản hóa TTHC”[186]. Các quan niệm trên đã ảnh hưởng đến quá trình nghiên cứu và xây dựng TTHC ở Việt Nam. Trong bản Dự thảo Luật TTHC của Việt Nam công bố và xin ý kiến góp ý ngày 10/10/2007 (có 31 điều), có nhiều điểm như: Quy định về nguyên tắc TTHC; Thẩm quyền quy định TTHC; Yêu cầu đối với việc quy định TTHC; Cách thức thực hiện rà soát, đánh giá TTHC; Công khai TTHC; Thẩm quyền tiếp nhận, xử lý; Trình tự xử lý phản ánh, kiến nghị; Quyền và trách nhiệm của cá nhân, tổ chức và cơ quan hành chính khá gần với Đạo luật TTHC của Trung Quốc nhưng nội dung điều chỉnh, cách thức điều chỉnh. chúng tôi nhận thấy có chỗ hẹp hơn.

Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường Đaị học ở một số nước Qua một số thông tin được công bố trên các trang mạng của các trường ĐH một số nước như: ĐH Hawaii, ĐH Idaho, ĐH Tiểu bang Georgia, ĐH Virginia ­ Mỹ; ĐH Torodo ­ Canada; ĐH Oslo ­ Na Uy. chúng ta thấy có khá nhiều quy định chi tiết về TTHC trong hoạt động của nhà trường. Trang mạng của trường ĐH Oslo, Na Uy (University of Oslo) đã đưa ra định nghĩa: “TTHC tại trường ĐH được quy định bởi các hành vi hành chính. Hành động này chúng ta có thể tìm thấy trong các quy định, quy chế, nội quy, các hướng dẫn thực hiện, quyết định cá nhân và các kháng cáo.

Mỗi trường ĐH sắp xếp việc nhập học của SV theo thủ tục riêng của họ”[173]. 11 Theo quan điểm này, TTHC ở đây được hiểu rất rộng và có tính nội bộ: “Hành vi hành chính.trong các quy định, quy chế, nội quy”, thậm chí trong các: “hướng dẫn thực hiện, quyết định cá nhân. Đáng chú ý là tính tùy nghi của TTHC: “Mỗi trường ĐH sắp xếp việc nhập học của SV theo thủ tục riêng của họ”. Trên thực tế quan niệm này có phần giống với hiện trạng trong nhiều trường ĐH ở Việt Nam, nhưng xét về mặt lý luận không đơn giản để được công nhận.

Chúng ta đều biết Việt Nam chỉ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật mới được ban hành TTHC. Tuy nhiên, quan điểm và cách thức thực hiện này là phần gợi mở tốt cho tác giả luận án kế thừa và đề xuất việc ban hành Bộ quy trình thủ tục giải quyết các công việc trong nội bộ các trường ĐHCL ở Việt Nam. Nó rất có ích cho nghiên cứu vấn đề cải cách TTHC trong hoạt động các trường ĐHCL ở Việt Nam với chủ trương tập trung vào cải cách cách thức ­ việc thực hiện TTHC trong hoạt động nhà trường. Vấn đề cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính Trong việc nghiên cứu những vấn đề về CCHC và cải cách TTHC cần phải kể đến cuốn sách của hai tác giả: S.

Chiavo ­ Campo và P. Sundaram thuộc Ngân hàng phát triển châu Á “Phục vụ và duy trì: Cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh” (Nxb Chính trị quốc gia, 2003). Ở đây, khi đề cập đến tính hiệu quả kinh tế của cải cách TTHC các tác giả cho rằng: “Về mặt tổng thể, quy trình sẽ trở nên vô nghĩa nếu không tính đến hiệu quả, nhưng ngược lại, nếu quá tập trung vào kết quả mà không quan tâm đến việc bảo vệ các quy định công bằng và quy trình đúng đắn thì cũng không thể có những cải thiện bền vững được”[57, tr. Đây là một trong những quan điểm cảnh báo rất sâu sắc về quan hệ giữa tính hiệu quả và sự công bằng với tính đúng đắn của pháp luật.

Sự thiên lệch cái này có thể sẽ làm hỏng cái kia. Chiavo ­ Campo và P. Sundaram cũng cho rằng: “Bên cạnh số lượng quá dư thừa các quy định ở các nước đang phát triển là tình trạng bừa bãi và mâu thuẫn của các văn bản. Nhiều văn bản có các quy định bỏ ngỏ và mơ hồ đã buộc công dân phải tuân theo ý muốn chủ quan của các viên chức nhỏ nhen”[57, tr.

12 Chúng tôi cho rằng cách đánh giá như vậy rất đáng để ý khi liên hệ với tình trạng của Việt Nam. Không ít nhà chuyên môn từng nhận xét: “Hệ thống pháp luật nước ta còn phức tạp, cồng kềnh, nhiều tầng nấc. Nhiều VBQPPL mâu thuẫn, chồng chéo, thậm chí trái với văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên, những quy phạm lỗi thời chưa được kịp thời phát hiện, loại bỏ hoặc có những lĩnh vực cần điều chỉnh thì lại chưa có quy định”[169]. Đây có thể nói là thực trạng chung mà nhiều nhiều nước đang phát triển trên thế giới đang phải đối mặt.

Thực tế là cải cách TTHC nói chung và và cải cách TTHC trong hoạt động các trường ĐHCL ở Việt Nam đang có nhiều khó khăn, gai góc. Chúng đòi hỏi phải cẩn trọng khi nghiên cứu lĩnh vực này. Ở Trung Quốc, Tất Tiểu Bình thuộc ĐH Trung Sơn có chuyên khảo nghiên cứu khá công phu “Thiết kế đánh giá công tác sinh viên", trong đó đã nghiên cứu các vấn đề như: lý luận công tác SV; tổ chức công tác SV; đội ngũ công tác SV; nội dung đánh giá công tác SV; tin học hóa công tác SV; xây dựng lưu trình (quy trình, thủ tục) công tác SV. Ví dụ sơ đồ mô tả lưu trình (quy trình thủ tục) cho vay trợ học của Nhà nước trong tác phẩm này rất cụ thể và đáng cho chúng ta tham khảo[37, tr.

Sơ đồ mô tả trong cuốn sách này cho thấy quy trình thủ tục cho SV vay trợ học khá cụ thể. Tuy nhiên cuốn sách chủ yếu chỉ đề cập đến một lĩnh vực duy nhất là thiết kế đánh giá “công tác SV”. Luận án tham khảo ở đây phần quy trình, thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến công tác SV. Các vấn đề khác không được đề cập nhiều trong cuốn sách này.

Ở Trung Quốc còn có tác giả Cận Nhị Bân với cuốn sách “Kinh tế giáo dục"[36] viết khá công phu. Ở đây tác giả tập trung chủ yếu nghiên cứu mối quan hệ giữa giáo dục và kinh tế, đầu tư giáo dục, hiệu suất kinh tế giáo dục, hiệu quả kinh tế giáo dục, kinh tế trí thức và giáo dục, tài sản giáo dục, kinh doanh giáo dục, quyền sở hữu giáo dục. Cuốn sách không trực tiếp nói về TTHC nhưng chúng tôi cho rằng vẫn rút ra được từ cuốn sách này những ý nghĩa nhất định có liên quan đến TTHC như: cơ sở khoa học khi thiết kế giáo dục, giảm thiểu chi phí liên quan đến giáo dục, tính hiệu quả kinh tế giáo dục là những nội dung liên quan đến cải cách TTHC trong hoạt động của nhà trường. 13 Như vậy, ở nước ngoài vấn đề TTHC trong hoạt động của các trường ĐH đã được đề cập trong thực tiễn hoạt động khá nhiều.