Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở việt nam

Trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính (CCHC) phục vụ cho nền kinh tế thị… 254 trang · Học viện Hành chính Quốc gia · 2014.

• Tác giả: Đậu Thế Tụng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Thâm
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý hành chính công
• Đề tài: Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường Đại học công lập ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
• 0.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ
• 0.5. Đối tượng nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu
• 0.7. Phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH, CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP
• 1.1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính
• 1.2. Khái niệm về thủ tục, thủ tục hành chính
• 1.3. Nguồn gốc, bản chất thủ tục hành chính
• 1.4. Mục đích, vị trí, vai trò, ý nghĩa của thủ tục hành chính
• 1.5. Đặc điểm thủ tục hành chính
• 1.6. Phân loại thủ tục hành chính
• 1.7. Các yếu tố cấu thành thủ tục hành chính
• 1.8. Nguyên tắc xây dựng, ban hành thủ tục hành chính
• 1.9. Nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính
• 1.10. Một số vấn đề về cải cách TTHC ở Việt Nam thời gian qua
• 1.11. Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học
• 1.12. Đặc điểm của các trường đại học công lập ở Việt Nam
• 1.13. Thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam
• 1.14. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM
• 2.1. Khảo sát các loại hình thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 2.2. Thủ tục tuyển sinh và đào tạo đại học hệ chính quy
• 2.3. Thủ tục hành chính trong Công tác học sinh, sinh viên
• 2.4. Thủ tục hành chính trong công tác thi tuyển, xét tuyển và đào tạo cán bộ, viên chức
• 2.5. Đánh giá chung thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập – những vấn đề đặt ra cần đổi mới
• 2.6. Nguyên nhân của tình trạng trên
• 2.7. Những vấn đề đặt ra cần đổi mới
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP HIỆN NAY
• 3.1. Yêu cầu chung đối với việc cải cách thủ tục hành chính và yêu cầu vận dụng vào hoạt động của các trường đại học
• 3.2. Nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường Đại học công lập Việt Nam
• 3.3. Những thách thức đặt ra đối với việc cải cách thủ tục hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động các trường đại học công lập hiện nay
• 3.4. Một số giải pháp chung cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.5. Nhận thức đúng về vai trò của thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học
• 3.6. Khảo sát và đánh giá lại các thủ tục hành chính hiện hành trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.7. Các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu để loại bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết, không còn phù hợp ở tất cả các khâu
• 3.8. Điều chỉnh các văn bản hướng dẫn thực hiện nội bộ còn tản mạn, chưa thống nhất, chưa rõ địa chỉ về thủ tục hành chính
• 3.9. Xây dựng các thủ tục hành chính mới cần đảm bảo tính khoa học, sát thực tiễn đơn giản, dễ thực thi
• 3.10. Một số giải pháp cụ thể nhằm tạo thuận lợi cho việc thực hiện thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập
• 3.10.1. Thực hiện phân quyền trong quản lý trường học, quy định rõ chức năng nhiệm vụ các cấp, từ cấp Bộ tới cấp trường
• 3.10.2. Xây dựng Bộ quy định về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị thuộc trường đại học
• 3.10.3. Xây dựng bộ quy trình xử lý các thủ tục hành chính để giải quyết các công việc của trường đại học
• 3.10.4. Quan tâm ứng dụng công nghệ thông tin và chú trọng khâu thực hiện các thủ tục hành chính
• 3.10.5. Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức liên quan đến việc giải quyết thủ tục hành chính
• 3.10.6. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp của các tổ chức chính trị xã hội trong trường học
• 3.10.7. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện thủ tục hành chính
• 3.10.8. Áp dụng ISO vào quản lý công việc trong nhà trường
• 3.10.9. Học tập kinh nghiệm quốc tế
• 3.10.10. Giao quyền giải quyết các công việc cụ thể trong hoạt động các trường dưới sự giám sát chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.10.11. Thí điểm và tiến tới triển khai cơ chế TTHC "một cửa" cho học sinh, sinh viên
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đại Học 55 ký tự

Trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính (CCHC) phục vụ cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được xác định là một khâu quan trọng. Mục đích ở đây được đặt ra là phục vụ tốt hơn yêu cầu, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ngày một tốt hơn. Bắt đầu từ những năm chín mươi của thế kỷ XX, vấn đề cải cách TTHC đã được đặt ra như là một yêu cầu cần thiết khách quan. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 38/CP ngày 01/4/1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân, tổ chức. Trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001 đến 2010, Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011 đến 2020 và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác, cải cách TTHC đều được nhấn mạnh. Sau nhiều năm TTHC đã được đơn giản hóa một bước. Nhiều giấy tờ không cần thiết đã được loại bỏ. Tuy vậy trên thực tiễn TTHC vẫn còn phức tạp cả về thể chế và thực hiện, gây không ít phiền hà cho cá nhân, tổ chức.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Nghiên cứu về TTHC từ trước đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu từ bài báo khoa học, luận văn thạc sĩ, đến đề tài nghiên cứu cấp bộ, sách chuyên khảo và qua đó nhiều phương diện, góc độ khoa học khác nhau của vấn đề đã được xem xét. Tuy vậy, cho đến nay giữa các nhà khoa học vẫn chưa có được một quan niệm thống nhất về TTHC. Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào chủ đề TTHC của các cơ quan hành chính, mà chưa có công trình nghiên cứu độc lập nào về TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có các trường đại học. Hơn nữa, thực tế TTHC trong hoạt động của các trường đại học được quy định còn tản mạn, không thống nhất. Mỗi trường đại học thường có những quy định riêng của mình về TTHC. Để đáp ứng yêu cầu giải quyết các công việc trong trường đại học, cần phải tìm ra những giải pháp hữu hiệu để cải cách TTHC và đây là một yêu cầu cần thiết khách quan hiện nay để góp phần thúc đẩy nền đại học nước ta trong thời kỳ tới.

1.2. Mục Tiêu và Nhiệm Vụ Nghiên Cứu Luận Án Cải Cách TTHC

Xuất phát từ tình hình thực tế đó tác giả đã chọn đề tài “Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của mình. Thông qua việc nghiên cứu một số trường đại học ở Việt Nam, đề tài cũng đặt ra những vấn đề của quá trình nghiên cứu CCHC nói chung, mong muốn góp phần làm phong phú hơn khoa học quản lý công, quản lý nhà nước. Mục tiêu nghiên cứu: Bổ sung, hoàn thiện thêm lý luận về thủ tục, về cải cách, đặc biệt là cải cách việc thực hiện TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL đáp ứng những đòi hỏi, yêu cầu do thực tiễn đặt ra. Chỉ ra các ưu điểm cũng như hạn chế và khó khăn khi triển khai các TTHC trong các trường ĐH, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy cải cách TTHC đối với hoạt động của các trường ĐHCL, góp phần đổi mới cách tổ chức các hoạt động cuả nhà trường ĐH có liên quan đến TTHC, nâng cao chất lượng quản lý của nhà trường và qua đó nâng cao chất lượng của GDĐH.

II. Thách Thức Thực Trạng Thủ Tục Hành Chính Đại Học 55 ký tự

Thủ tục hành chính trong hoạt động của bất cứ trường ĐH nào cũng đều liên quan mật thiết đến nhiều phương diện trong quá trình phát triển của nhà trường. Vì vậy, nếu TTHC được xây dựng và tổ chức triển khai tốt thì điều đó không chỉ làm cho sự phát triển của nhà trường thuận lợi hơn mà ảnh hưởng của nhà trường đối với nhiều phương diện của đời sống xã hội có liên quan cũng sẽ tốt hơn. Trong khi đó TTHC tại các trường ĐH hện còn rất nặng nề. Đó là cơ sở để khẳng định rằng nhiệm vụ cải cách TTHC đang đặt ra rất cấp thiết đối với các trường ĐH và nó đòi hỏi phải có sự quan tâm nghiên cứu để đổi mới. Hơn nữa, nếu nghiên cứu TTHC và đề xuất được những đổi mới và cải cách cần thiết thì đó sẽ là đóng góp quan trọng cho nhiệm vụ cải cách ĐH và cải cách giáo dục nói chung mà chúng ta hiện đang tiến hành theo Nghị quyết của Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI.

2.1. Giả Thuyết Nghiên Cứu Cải Cách TTHC Đại Học Công Lập

Thủ tục hành chính liên quan mật thiết tới quá trình điều hành hoạt động của bất cứ tổ chức nào kể cả đối với các trường ĐHCL. Nếu các hạn chế về ban hành và tổ chức triển khai các TTHC được chỉ rõ, các giải pháp thiết thực để khắc phục các hạn chế đó được đưa ra một cách thực tế, có tính thuyết phục, việc ban hành TTHC và tổ chức thực hiện chúng gắn với hoạt động của các trường ĐH được đổi mới và mang tính khoa học thì chắc chắn sẽ rất có ích cho các nhà trường trước mắt cũng như lâu dài, làm cho các trường ĐH hoạt động và phát triển tốt hơn. Đây là điều mà xã hội hiện nay đang rất mong chờ.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Sâu Về Vai Trò Của TTHC Trong Đại Học

Điều đáng nói là, hiện tại không phải cơ quan quản lý và trường ĐHCL nào cũng nhận thức đầy đủ và rõ ràng vai trò của TTHC trong nhà trường vì còn thiếu những nghiên cứu có chiều sâu, có tính hệ thống và đưa ra được những khuyến cáo hữu ích mang tính đột phá. Luận án của chúng tôi không chỉ nghiên cứu ưu điểm, các tồn tại, hạn chế trong việc ban hành và thực hiện các TTHC mà còn chỉ rõ nguyên nhân của các tồn tại, các hệ lụy mà chúng gây ra cho các trường ĐH, tìm kiếm các giải pháp hữu ích để khắc phục.

2.3. Bất Cập Trong Quy Trình Ban Hành TTHC Đại Học Công Lập

Ví dụ, việc các trường ĐHCL tự đề ra các thủ tục quản lý không theo quy định của Bộ GD&ĐT là không tốt. Nhưng cơ quan cấp trên là Bộ GD&ĐT cần làm gì trước hiện thực đó? Vì sao việc triển khai TTHC do ngành đề ra đối với các ĐHCL lại khó khăn và không hiệu quả? Giải pháp khắc phục có phải bắt đầu từ xây dựng lại quy chế, đổi mới nhận thức về xây dựng TTHC và tổ chức sao cho theo kịp tình hình mới hay không? Các ĐHCL sẽ phải tổ chức lại bộ máy để triển khai các TTHC mà cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã ban hành nhưng phải có những điều kiện gì? Phải học tập kinh nghiệm quốc tế như thế nào cho có hiệu quả trong lĩnh vực đang nói đến? Đó là những vấn đề đặt ra cho quá trình nghiên cứu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cải Cách Thủ Tục Hành Chính 58 ký tự

Với mục đích nêu trên, luận án đặt ra các nhiệm vụ sau đây: Một là, làm rõ những cơ sở lý luận về TTHC và cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL. Hai là, đánh giá thực trạng thực hiện TTHC và những vấn đề đặt ra liên quan đến nhiệm vụ này trong hoạt động của các trường ĐHCL thời gian qua. Ba là, trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp để thúc đẩy cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt Nam hiện nay phục vụ cho mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học, rộng hơn là phục vụ cho nhiệm vụ cải cách GDĐH Việt Nam đương đại.

3.1. Đối Tượng Và Nội Dung Nghiên Cứu TTHC Đại Học

Luận án lấy chủ thể TTHC, các quy phạm về TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt Nam hiện nay làm đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến ban hành, thực hiện TTHC và cải cách việc triển khai TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL qua một số khâu cụ thể như: Tuyển sinh và đào tạo hệ đại học; Công tác SV; Công tác thi tuyển, xét tuyển và đào tạo cán bộ, viên chức và một số vấn đề liên quan hoặc tác động nhiều đến cán bộ và SV.

3.2. Phạm Vi Nghiên Cứu TTHC Trong Đại Học Công Lập

Cần nói rằng các TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở nước ta liên quan đến nhiều phương diện trong đời sống nhà trường. Chúng cũng liên quan đến nhiều mặt khác nhau của đời sống xã hội vì các trường ĐH của ta cũng tham gia nhiều hoạt động xã hội theo chủ trương chung. Tuy nhiên, các hoạt động có tác động nhiều nhất đến sự phát triển, đến chất lượng đào tạo của các trường ĐH, đến cuộc sống của hầu hết cán bộ, SV nhà trường chính là tuyển sinh, tổ chức hoạt động đào tạo, đánh giá SV trong quá trình học tập và khi ra trường, xây dựng đội ngũ giảng viên. Đó là lý do vì sao chúng tôi đã chọn các TTHC liên quan đến các nhiện vụ vừa nói để nghiên cứu. Nếu tìm được các giải pháp làm cho các TTHC liên quan đến những nhiệm vụ đó được cải thiện, công việc trôi chảy, có chất lượng thì về cơ bản có thể tin là trường ĐH sẽ phát triển tốt hơn.

3.3. Giới Hạn Nghiên Cứu Cải Cách TTHC Đại Học Việt Nam

Để thuận lợi cho việc nghiên cứu và tìm ra tính điển hình luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu là trường ĐHCL. Các học viện, ĐH vùng, trường ĐH chuyên ngành thuộc các ĐH, các trường ĐH đặc thù như các trường thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, ĐH ngoài công lập chúng tôi chưa đề cập đến. Thủ tục hành chính liên quan đến các đối tượng là SV vừa làm vừa học, các lớp liên thông, liên kết và hợp tác đào tạo, học sinh trung học trong các trường đại học, HSSV là người nước ngoài cũng không được đặt ra để xem xét trong luận án này.

IV. Giải Pháp Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Đại Học 51 ký tự

Luận án giới hạn việc nghiên cứu các vấn đề TTHC nói chung và TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL ở Việt nam trong thời kỳ từ sau đổi mới đến nay, đặc biệt chú ý tập trung vào giai đoạn 1 của Chương trình cải cách TTHC (2001­2010) của Chính phủ và những năm đầu của Chương trình CCHC giai đoạn 2 (2011­2020). Trên cơ sở nhận thức theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng, các vấn đề về thủ tục, TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐH được xem xét trong mối liên hệ với công cuộc CCHC Nhà nước đang được đẩy mạnh hiện nay.

4.1. Tăng Cường Ứng Dụng CNTT Vào TTHC Trong Đại Học

Việc áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào quy trình TTHC giúp đơn giản hóa các bước thực hiện, giảm thiểu thời gian chờ đợi và tăng tính minh bạch. Sinh viên và cán bộ có thể dễ dàng truy cập thông tin, nộp hồ sơ trực tuyến và theo dõi tiến trình xử lý. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả làm việc của bộ phận hành chính mà còn tạo sự thuận tiện tối đa cho người dùng.

4.2. Xây Dựng Quy Trình TTHC Đại Học Rõ Ràng Công Khai

Mỗi TTHC cần được xây dựng thành một quy trình chi tiết, rõ ràng và công khai. Quy trình này phải được niêm yết tại các địa điểm dễ thấy trong trường và trên website của trường. Điều này giúp mọi người nắm rõ các bước cần thực hiện, hồ sơ cần chuẩn bị và thời gian xử lý, từ đó giảm thiểu tình trạng sai sót và khiếu nại.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thực Hiện TTHC Đại Học

Đội ngũ cán bộ thực hiện TTHC cần được đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng giao tiếp. Cán bộ cần nắm vững các quy định pháp luật liên quan, quy trình TTHC và có thái độ phục vụ tận tình, chu đáo. Việc này giúp đảm bảo TTHC được thực hiện đúng quy định, nhanh chóng và hiệu quả.

V. Kết Luận Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hiệu Quả 53 ký tự

Luận án hy vọng sẽ góp phần làm phong phú thêm lý luận về TTHC và cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐHCL. Các giải pháp đề xuất cần được nghiên cứu và áp dụng một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường để mang lại hiệu quả cao nhất. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế của các trường đại học Việt Nam.

5.1. Khuyến Nghị Để Cải Cách TTHC Đại Học Bền Vững

Để cải cách TTHC đạt hiệu quả bền vững, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo các trường đại học. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong trường và sự tham gia tích cực của sinh viên, giảng viên và cán bộ quản lý. Quá trình cải cách cần được thực hiện một cách bài bản, có lộ trình rõ ràng và thường xuyên đánh giá, điều chỉnh để phù hợp với thực tế.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cải Cách Hành Chính

Nghiên cứu này chỉ là bước khởi đầu trong hành trình cải cách TTHC tại các trường đại học công lập Việt Nam. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác nhau của vấn đề này, đặc biệt là việc ứng dụng các công nghệ mới và mô hình quản lý tiên tiến. Đồng thời, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và các tổ chức nghiên cứu để chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau xây dựng một hệ thống TTHC hiện đại, hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ với đề tài "Các giải pháp để thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam" do nghiên cứu sinh Đậu Thế Tụng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Văn Thâm, thuộc chuyên ngành Quản lý hành chính công (mã số: 62 34 82 01) tại Học viện Hành chính Quốc gia, bảo vệ năm 2014.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định là một khâu quan trọng trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính phục vụ nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Yêu cầu này đã được cụ thể hóa qua nhiều văn bản chỉ đạo như Nghị quyết số 38/CP ngày 01/4/1994 của Chính phủ, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001–2010 và Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011–2020. Mặc dù TTHC đã được đơn giản hóa một bước, thực tế triển khai vẫn còn phức tạp về mặt thể chế và khâu thực hiện, gây trở ngại cho cá nhân và tổ chức.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ ra là: các công trình nghiên cứu về TTHC trước đây chủ yếu tập trung vào cơ quan hành chính nhà nước mà chưa có công trình độc lập, chuyên sâu nghiên cứu TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là các trường đại học công lập. Tại các trường đại học công lập, các quy định TTHC còn mang tính tản mạn, thiếu thống nhất, mỗi trường áp dụng theo quy định riêng. Việc nghiên cứu có hệ thống nhằm tìm ra các giải pháp thúc đẩy cải cách TTHC trong hoạt động của các trường đại học công lập là yêu cầu khách quan nhằm đáp ứng đổi mới giáo dục đại học theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI.

Giả thuyết nghiên cứu

Luận án xây dựng hai giả thuyết nghiên cứu chính:

1. Thủ tục hành chính liên quan mật thiết đến các phương diện phát triển của nhà trường; nếu TTHC được xây dựng và tổ chức thực hiện tốt thì hoạt động của trường đại học sẽ thuận lợi hơn và tác động xã hội sẽ tích cực hơn, đóng góp vào mục tiêu cải cách giáo dục đại học.
2. Việc chỉ rõ các hạn chế trong ban hành và thực hiện TTHC, kết hợp với đề xuất các giải pháp khoa học và khả thi, sẽ khắc phục tình trạng các trường tự đặt ra quy định không đúng chuẩn mực, nâng cao hiệu quả điều hành của bộ máy quản lý và chất lượng đào tạo.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của luận án là bổ sung, hoàn thiện cơ sở lý luận về thủ tục và cải cách thực hiện TTHC trong trường đại học công lập; chỉ ra ưu điểm, hạn chế và khó khăn trong thực tiễn; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp thúc đẩy cải cách TTHC, nâng cao chất lượng quản lý và đào tạo đại học.

Luận án thực hiện ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Một là, làm rõ cơ sở lý luận về TTHC và cải cách TTHC trong hoạt động của các trường đại học công lập.
2. Hai là, đánh giá thực trạng thực hiện TTHC và các vấn đề đặt ra trong hoạt động của các trường đại học công lập thời gian qua.
3. Ba là, đề xuất các giải pháp thúc đẩy cải cách TTHC trong hoạt động của các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chủ thể TTHC, các quy phạm về TTHC và hoạt động cải cách TTHC trong trường đại học công lập ở Việt Nam.
• Nội dung nghiên cứu: Tập trung vào các khâu chính gồm: tuyển sinh và đào tạo hệ đại học chính quy; công tác học sinh, sinh viên (HSSV); công tác thi tuyển, xét tuyển và đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức. Luận án không nghiên cứu sâu TTHC đối với hệ vừa làm vừa học, liên thông, liên kết, lưu học sinh nước ngoài, học sinh trung học trong trường đại học, đào tạo sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) và hoạt động nội bộ của các tổ chức chính trị - xã hội.
• Không gian nghiên cứu: Các trường đại học công lập trên phạm vi cả nước; khảo sát trọng điểm tại 8 trường đại học: Đại học Nông nghiệp Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam), Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, Đại học Hàng hải Việt Nam, Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Lạt, Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, Đại học Tài chính - Marketing; kết hợp điều tra bằng phiếu hỏi tại Hội nghị Công tác HSSV năm 2012 tại thành phố Huế (thu thập ý kiến đại diện từ 106 trường đại học); tham khảo thực tế tại một số trường đại học ở Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia.
• Thời gian nghiên cứu: Giai đoạn từ sau đổi mới đến năm 2014, trọng tâm là giai đoạn thực hiện Chương trình CCHC 2001–2010 và những năm đầu của giai đoạn 2011–2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu ngoài nước

Tác giả đã điểm lại các công trình nghiên cứu quốc tế về khái niệm, bản chất TTHC và quản trị đại học:

• Về khái niệm TTHC: Bách khoa toàn thư Pháp (1994) và Từ điển Bách khoa Pháp (1999) định nghĩa thủ tục là toàn bộ những quy tắc, thể thức và phương pháp phải tuân theo để thiết lập quyền hoặc tình huống pháp lý. Ở Trung Quốc, Luật 168 và Đạo luật TTHC xác định TTHC là trung tâm của quá trình ra quyết định hành chính, cung cấp phương pháp, quy trình, thời hạn nhằm kiểm soát quyền lực công, bảo vệ quyền cơ bản của công dân và chuẩn hóa hành vi hành chính.
• Về TTHC trong trường đại học: Nghiên cứu quy định trên trang mạng của Đại học Oslo (Na Uy), Đại học Hawaii, Đại học Idaho, Đại học Tiểu bang Georgia, Đại học Virginia (Mỹ), Đại học Toronto (Canada). Trang thông tin Đại học Oslo xác định TTHC trong trường được quy định bởi các hành vi hành chính thể hiện qua quy chế, nội quy, hướng dẫn và quyết định cá nhân, trong đó mỗi trường tự sắp xếp thủ tục nhập học của sinh viên.
• Về cải cách hành chính và kinh tế giáo dục: Tác phẩm của S. Chiavo-Campo và P. Sundaram (2003, do Ngân hàng Phát triển Châu Á bảo trợ, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành) phân tích tính hiệu quả, sự công bằng và tính đúng đắn của pháp luật trong cải cách TTHC, cảnh báo nguy cơ văn bản chồng chéo, mơ hồ tại các nước đang phát triển. Công trình của Tất Tiểu Bình (Đại học Trung Sơn, Trung Quốc) nghiên cứu về "Thiết kế đánh giá công tác sinh viên", trình bày lưu trình và thủ tục cho vay trợ học. Cuốn sách "Kinh tế giáo dục" của Cận Nhị Bân phân tích hiệu suất và chi phí trong thiết kế hoạt động giáo dục.
• Các báo cáo khảo sát quốc tế của Bộ Nội vụ và Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ: Báo cáo số 01/TCCPCCHC (1999) về khảo sát cải cách hành chính tại Trung Quốc; Báo cáo số 527/BC-BNV (2002) tại Anh và Thụy Sĩ; Báo cáo năm 2004 tại Anh và Ai-len về mô hình tự chủ trường học và dịch vụ công; Báo cáo năm 2005 tại Hàn Quốc về đạo đức công vụ và chính phủ điện tử.

Các hướng nghiên cứu trong nước

• Về lý luận TTHC và cơ chế một cửa: Giáo trình và chuyên khảo của Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn (2001); các bài viết của Nguyễn Văn Thâm (1996, 1997, 2010, 2011); cuốn "Thuật ngữ hành chính" của Viện Nghiên cứu Hành chính do Bùi Thế Vĩnh và Đinh Ngọc Hiện chủ trì (2002); sách của Mai Hữu Khuê và Bùi Văn Nhơn (1995); bài viết của Nguyễn Hữu Khiển (2010); công trình về đổi mới tư duy hành chính của Bùi Thế Vĩnh; các bài nghiên cứu về công vụ của Diệp Văn Sơn (2006). Khái niệm TTHC được tổng kết và chuẩn hóa theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính.
• Về cải cách thể chế và đo lường hiệu quả quản lý: Đề tài khoa học của nhóm Nguyễn Minh Đoan, Bùi Thị Đào, Trần Ngọc Định, Trần Thị Hiền, Lê Vương Long, Bùi Xuân Phái về kiểm soát quyền lực, tính minh bạch và đạo đức công vụ; công trình của Nguyễn Đăng Thành, Lưu Kiếm Thanh, Nguyễn Hoàng Quy, Nguyễn Thị Thu Vân, Dương Dạch Long, Đoàn Văn Dũng (2011) về đo lường hiệu quả quản lý hành chính (chỉ số CPI, PAPI, RIA); Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Học viện Hành chính (2011) với các tham luận của Trần Đình Huỳnh, Ngô Hải Phan, Phạm Tuấn Khải, Hoàng Quang Đạt, Trương Thị Hồng Hà, Phạm Hồng Quang, Lê Hồng Sơn.
• Về TTHC và quản trị trong trường đại học: Nghiên cứu của Lê Đình Sơn (2010) trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ (Đại học Đà Nẵng) với số liệu khảo sát năm 2008 về dịch vụ hành chính trong trường đại học; bài viết của Hà Thị Thu Trang (2013) về TTHC mua sắm trang thiết bị tại trường CĐSPTW; tiểu luận của Nguyễn Thị Phượng (2013) về cải cách hành chính tại Đại học Cảnh sát nhân dân; luận án tiến sĩ của Phan Huy Hùng (2009) về quản lý nhà nước theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm của trường đại học.
• Các công trình công bố trước đó của tác giả: Đậu Thế Tụng (2009, Tạp chí Thị trường Giá cả; 2009, Tạp chí Tài chính Ngày nay; 2013, Tạp chí Tổ chức Nhà nước).

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

1. Bổ sung hệ thống lý luận chuyên biệt về TTHC và cải cách TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập, cụ thể là trường đại học công lập, phân biệt với TTHC tại cơ quan công quyền.
2. Làm rõ bản chất pháp lý, đặc điểm và xác định phạm vi điều chỉnh TTHC trong trường đại học dưới giác độ quản lý hành chính công về giáo dục và đào tạo.
3. Thực hiện điều tra, khảo sát thực nghiệm có hệ thống trên diện rộng (106 trường đại học và khảo sát sâu 8 trường) nhằm đánh giá toàn diện thực trạng, nguyên nhân cản trở và cung cấp cơ sở thực tiễn đề xuất các giải pháp cải cách đồng bộ.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Cơ sở lý luận nền tảng: Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam và các quy định pháp luật về cải cách hành chính, quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo.
• Khái niệm TTHC: Luận án vận dụng định nghĩa tại Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010: TTHC là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.
• Định nghĩa TTHC trong trường đại học của tác giả: Là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân phải tuân theo thông qua sự hướng dẫn của nhà trường khi giải quyết những công việc cụ thể.
• Khung phân tích lý luận: Phân loại TTHC theo thẩm quyền và quan hệ (nội bộ cơ quan và quan hệ với công dân/người học); phân tích vị trí TTHC như chiếc cầu nối giữa pháp luật nội dung và thực tiễn; chuyển dịch từ nền hành chính cai quản sang nền hành chính phục vụ; các nguyên tắc kiểm soát TTHC, cơ chế một cửa và một cửa liên thông.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích: Phân tích mối quan hệ giữa TTHC trường đại học với công cuộc CCHC nhà nước và cải cách giáo dục đại học; kết hợp phân tích hệ thống và phân tích định lượng dữ liệu khảo sát.
• Phương pháp lịch sử: Phân tích quá trình nhận thức và thay đổi của hệ thống TTHC qua từng giai đoạn phát triển thể chế hành chính tại Việt Nam.
• Phương pháp điều tra, khảo sát: Thu thập ý kiến qua phiếu khảo sát tại Hội nghị Công tác HSSV năm 2012 tại Huế (106 trường đại học tham gia) và khảo sát thực tế cơ cấu tổ chức, quy trình làm việc tại 8 trường đại học công lập trọng điểm.
• Phương pháp thống kê so sánh: Đối chiếu, so sánh các chỉ số thực tế, tỷ lệ đánh giá giữa các nhóm đối tượng khảo sát; so sánh quy trình TTHC giữa các trường trong nước và kinh nghiệm quản lý của một số trường đại học nước ngoài.
• Phương pháp tổng hợp hệ thống: Tổng hợp các dữ liệu thực nghiệm, văn bản thể chế thành hệ thống luận cứ khoa học để xây dựng bộ quy trình và mô hình giải pháp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp (Nghị quyết 38/CP, Nghị định 63/2010/NĐ-CP, Luật Giáo dục, Điều lệ trường đại học).
• Dữ liệu khảo sát thực nghiệm do tác giả thực hiện năm 2012 đối với đại diện 106 trường đại học.
• Báo cáo khảo sát cải cách hành chính quốc tế của Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ và Bộ Nội vụ (Trung Quốc, Anh, Thụy Sĩ, Ai-len, Hàn Quốc).
• Quy chế, nội quy, quy trình văn bản nội bộ của 8 trường đại học công lập được khảo sát sâu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động của các trường đại học công lập

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về thủ tục và TTHC:

• Khái niệm và bản chất: Thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo trình tự nhất định, thể lệ thống nhất gồm các nhiệm vụ liên quan nhằm đạt kết quả mong muốn. Bản chất của TTHC là phương thức phục vụ của công quyền, biểu hiện qua trật tự công vụ trong các mối quan hệ giữa công quyền với người dân, giữa các cơ quan với nhau và trong giao dịch nội bộ.
• Vị trí, vai trò, ý nghĩa: TTHC là bộ phận của thể chế hành chính, là cầu nối giữa pháp luật nội dung và thực tiễn đời sống. TTHC đảm bảo tính thống nhất, tính hợp pháp, hợp lý cho các quyết định quản lý, thể hiện trách nhiệm của nhà nước, ngăn chặn sự tùy tiện, sách nhiễu và tham nhũng.
• Đặc điểm: TTHC có tính trật tự quyền lực, chứa đựng các biện pháp tùy nghi cần thiết của hoạt động quản lý, có tính năng động và thay đổi nhanh hơn các quy phạm nội dung; có tính đa dạng, phức tạp tùy theo đối tượng và lĩnh vực quản lý.
• TTHC trong trường đại học công lập: Hoạt động của trường đại học công lập mang tính chất dịch vụ công ích về đào tạo. TTHC trong trường đại học là công cụ triển khai quy chế quản lý nhà nước về giáo dục, gắn liền với quyền lợi học tập của sinh viên và chế độ làm việc của giảng viên, viên chức.

Chương 2: Thực trạng thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập Việt Nam

Chương 2 phản ánh chi tiết hiện trạng ban hành và thực hiện TTHC tại các trường đại học công lập qua việc khảo sát các mảng nghiệp vụ:

Lĩnh vực khảo sát	Các thủ tục hành chính cụ thể được phân tích
Tuyển sinh và đào tạo đại học chính quy	- Thủ tục triệu tập thí sinh trúng tuyển vào trường (Hình 2.1) - Thủ tục và hồ sơ chuyển trường của sinh viên (Hình 2.2)
Công tác học sinh, sinh viên	- Thủ tục xét cấp trợ cấp xã hội (Hình 2.3) - Thủ tục thực hiện miễn, giảm học phí (Hình 2.4) - Thủ tục xét cấp học bổng khuyến khích học tập (Hình 2.5) - Thủ tục quản lý sinh viên nội trú ký túc xá (Hình 2.6) - Thủ tục đánh giá kết quả rèn luyện HSSV (Hình 2.7) - Thủ tục và hồ sơ xét kỷ luật HSSV (Hình 2.8)
Công tác cán bộ, viên chức	- Thủ tục cử viên chức tham gia thi nâng ngạch (Hình 2.9) - Quy trình thi tuyển, xét tuyển và đào tạo bồi dưỡng giảng viên, cán bộ

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Các trường đã từng bước chuẩn hóa hồ sơ tiếp nhận sinh viên, công khai kế hoạch đào tạo, triển khai các chính sách miễn giảm học phí, học bổng theo quy định nhà nước.
  • Hạn chế: Quy định TTHC còn rườm rà, tản mạn, thiếu thống nhất giữa các trường; nhiều trường tự đề ra các thủ tục nội bộ gây phiền hà, ách tắc cho cán bộ và sinh viên; thời gian giải quyết công việc còn kéo dài; việc niêm yết công khai thủ tục chưa đồng bộ.
  • Nguyên nhân: Do thói quen tư duy quản lý bao cấp; yếu tố con người và lợi ích cục bộ (tâm lý ban ơn, cửa quyền); thiếu sự phân định rõ ràng về thẩm quyền giữa Bộ GD&ĐT và cấp trường; chậm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị nội bộ; thiếu các bộ quy trình chuẩn và quy chế chức năng nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ban.

Chương 3: Giải pháp cải cách thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập hiện nay

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm giải pháp chung và giải pháp cụ thể:

• Nhóm giải pháp chung:
  1. Đổi mới nhận thức về vai trò của TTHC và tinh thần phục vụ của trường đại học công lập đối với người học và xã hội.
  2. Rà soát, khảo sát và đánh giá lại toàn bộ hệ thống TTHC hiện hành tại các cơ sở đào tạo.
  3. Cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu loại bỏ các thủ tục không cần thiết, không còn phù hợp ở tất cả các khâu tuyển sinh, quản lý đào tạo, chế độ chính sách sinh viên và quản lý viên chức.
  4. Điều chỉnh, chuẩn hóa các văn bản hướng dẫn nội bộ tản mạn, khắc phục tình trạng thiếu thống nhất về thẩm quyền giải quyết.
  5. Xây dựng các TTHC mới bảo đảm tính khoa học, sát thực tiễn, đơn giản và dễ thực thi.
• Nhóm giải pháp cụ thể về tổ chức và thực hiện:
  1. Thực hiện phân quyền trong quản lý trường học; làm rõ mô hình phân phối thẩm quyền giữa Bộ GD&ĐT và nhà trường (Hình 3.1).
  2. Xây dựng Bộ quy định về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc trường đại học.
  3. Xây dựng Bộ quy trình xử lý TTHC nội bộ (chuẩn hóa quy trình đánh giá kết quả rèn luyện, quy trình xét cấp học bổng - Hình 3.2; áp dụng biểu mẫu thống kê cập nhật, công bố TTHC - Bảng 3.1).
  4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết TTHC (đăng ký môn học trực tuyến, giải quyết giấy tờ sinh viên qua mạng) nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế tiêu cực.
  5. Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và đạo đức công vụ cho đội ngũ viên chức trực tiếp xử lý TTHC.
  6. Tăng cường sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và sự phối hợp của các tổ chức đoàn thể trong trường.
  7. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát TTHC; áp dụng mô hình đánh giá mức độ hài lòng của người học và giảng viên đối với dịch vụ hành chính (Biểu đồ 3.1).
  8. Triển khai áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO vào quản lý hành chính trong trường đại học.
  9. Học tập có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế về mô hình tuyển sinh và tự chủ quản trị trường học.
  10. Thí điểm và tiến tới triển khai cơ chế giải quyết TTHC "một cửa", "một cửa liên thông" phục vụ HSSV.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận

• Bổ sung và hệ thống hóa lý luận về thủ tục, TTHC và cải cách TTHC trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là trong hoạt động của các trường đại học công lập tại Việt Nam.
• Phân tích và làm rõ các yếu tố cấu thành, đặc điểm, vị trí, vai trò, nguyên tắc xây dựng, ban hành và thực hiện TTHC trong bối cảnh thực hiện Nghị định số 63/2010/NĐ-CP và chuyển đổi mô hình sang nền hành chính phục vụ.
• Luận giải mối liên hệ giữa cải cách TTHC trong trường đại học với công cuộc cải cách hành chính nhà nước và nhiệm vụ đổi mới giáo dục đại học.

Đóng góp về thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực trạng về việc thực hiện TTHC tại các trường đại học công lập ở Việt Nam dựa trên kết quả khảo sát đại diện 106 trường đại học (năm 2012 tại Huế) và nghiên cứu sâu tại 8 trường đại học trọng điểm; chỉ ra các nguyên nhân về tư duy, con người và lợi ích kinh tế.
• Đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, bãi bỏ các TTHC không còn phù hợp trong công tác tuyển sinh, đào tạo, chế độ chính sách sinh viên và quản lý viên chức.
• Cung cấp các công cụ quản lý cụ thể cho các trường đại học: khung xây dựng Bộ quy định chức năng nhiệm vụ, Bộ quy trình xử lý TTHC chuẩn hóa (đánh giá rèn luyện, xét học bổng...), và biểu mẫu thống kê kiểm soát TTHC.
• Giới thiệu mô hình ứng dụng công nghệ thông tin và giải pháp tổ chức bộ phận "một cửa" hỗ trợ sinh viên nhằm nâng cao mức độ hài lòng, giảm thiểu tiêu cực và phiền hà.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu ở các trường đại học công lập thông thường; chưa bao quát các học viện nghiên cứu, đại học vùng, các trường chuyên ngành trực thuộc đại học vùng, trường đại học thuộc khối lực lượng vũ trang (Bộ Quốc phòng, Bộ Công an) và hệ thống các trường đại học ngoài công lập.
• Chưa đi sâu khảo sát TTHC đối với các đối tượng người học đặc thù như: sinh viên hệ vừa làm vừa học, sinh viên các lớp đào tạo liên thông, liên kết, học sinh trung học trong trường đại học, lưu học sinh người nước ngoài, và học viên sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ).
• Chưa đi sâu phân tích toàn diện TTHC nội bộ của các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội trong trường đại học (Đảng ủy, Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, Hội Cựu chiến binh).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng nghiên cứu TTHC và cơ chế tự chủ đối với khối trường đại học ngoài công lập, các trường đại học đặc thù và các cơ sở giáo dục đại học có yếu tố quốc tế.
• Nghiên cứu cải cách TTHC trong tuyển sinh và đào tạo bậc sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) gắn với các viện nghiên cứu khoa học.
• Nghiên cứu xây dựng khung chỉ số đo lường sự hài lòng của sinh viên đối với dịch vụ hành chính công trong các cơ sở giáo dục đại học.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp): Luận án cung cấp luận cứ thực tiễn để hoàn thiện thể chế quản lý giáo dục đại học, rà soát cắt giảm thủ tục rườm rà trong quy chế tuyển sinh, công tác HSSV và đẩy mạnh phân cấp quản lý cho các trường.
• Đối với ban giám hiệu và cán bộ quản lý các trường đại học, cao đẳng: Các sơ đồ quy trình nghiệp vụ (Chương 2) và giải pháp xây dựng Bộ quy định chức năng, Bộ quy trình TTHC, mô hình "một cửa" cho sinh viên (Chương 3) là tài liệu tham khảo trực tiếp để áp dụng vào thực tế quản trị nhà trường.
• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên ngành Quản lý công, Quản lý giáo dục, Luật Hành chính: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu TTHC trong đơn vị sự nghiệp công lập, cách thức kết hợp khảo sát định lượng với phân tích thể chế hành chính.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa thế nào về TTHC trong hoạt động của trường đại học?

Theo luận án, TTHC trong hoạt động của các trường đại học là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân phải tuân theo thông qua sự hướng dẫn của nhà trường khi giải quyết những công việc cụ thể.

2. Dữ liệu thực nghiệm của luận án được thu thập từ những nguồn nào?

Dữ liệu khảo sát thực nghiệm của luận án được thu thập qua phiếu hỏi lấy ý kiến đại diện của 106 trường đại học tham dự Hội nghị Công tác HSSV năm 2012 tại thành phố Huế, kết hợp khảo sát trực tiếp cơ cấu tổ chức và quy trình TTHC tại 8 trường đại học công lập trọng điểm trên toàn quốc.

3. Chương 2 của luận án khảo sát và mô tả những sơ đồ quy trình TTHC cụ thể nào?

Chương 2 mô tả chi tiết 9 quy trình TTHC cụ thể qua các hình vẽ:

• Hình 2.1: Thủ tục triệu tập thí sinh trúng tuyển đại học, cao đẳng đến trường.
• Hình 2.2: Thủ tục và hồ sơ chuyển trường.
• Hình 2.3: Thủ tục xét cấp trợ cấp xã hội.
• Hình 2.4: Thủ tục thực hiện miễn, giảm học phí.
• Hình 2.5: Thủ tục xét cấp học bổng khuyến khích học tập.
• Hình 2.6: Thủ tục quản lý sinh viên nội trú.
• Hình 2.7: Thủ tục đánh giá kết quả rèn luyện học sinh, sinh viên.
• Hình 2.8: Thủ tục, hồ sơ xét kỷ luật học sinh, sinh viên.
• Hình 2.9: Thủ tục cử viên chức tham gia thi nâng ngạch.

4. Những công cụ quản trị cụ thể nào được luận án đề xuất cho các trường đại học?

Luận án đề xuất lãnh đạo các trường đại học xây dựng hai công cụ quản trị cốt lõi: Bộ quy định về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị thuộc trường (chuẩn hóa thể chế nội bộ) và Bộ quy trình xử lý các TTHC để giải quyết các công việc nội bộ và phục vụ sinh viên (chuẩn hóa trình tự, thời gian, trách nhiệm giải quyết).

5. Ý nghĩa của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC tại trường đại học là gì?

Luận án nhấn mạnh ứng dụng công nghệ thông tin giúp quy trình xử lý công việc trở nên công khai, nhanh chóng, chính xác, giảm sự tiếp xúc trực tiếp giữa người học/cán bộ với người giải quyết thủ tục, từ đó hạn chế tối đa tình trạng nhũng nhiễu, cửa quyền và tiêu cực trong quản trị nhà trường.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đậu Thế Tụng là công trình nghiên cứu hệ thống về cải cách thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập tại Việt Nam dưới góc độ khoa học quản lý hành chính công. Bằng việc kết hợp giữa khung lý luận về thể chế TTHC theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP với khảo sát thực nghiệm tại 106 trường đại học, luận án đã làm rõ thực trạng bất cập và nguyên nhân cản trở tiến trình cải cách TTHC trong nhà trường. Các giải pháp do luận án đề xuất, đặc biệt là việc xây dựng Bộ quy định chức năng nhiệm vụ, Bộ quy trình xử lý TTHC chuẩn hóa và triển khai cơ chế một cửa cho sinh viên, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác quản trị đại học và cải cách giáo dục đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính đối với hoạt động của các trường đại học công lập Chương 2: Thực trạng thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập Việt Nam Chương 3: Giải pháp cải cách thủ tục hành chính trong các trường đại học công lập hiện nay Dưới đây là nội dung chi tiết của các chương, mục trong luận án. 9 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Nghiên cứu về TTHC nói chung và TTHC, cải cách TTHC trong hoạt động của các trường ĐH là vấn đề rất được các nhà chuyên môn cũng như nhiều người hoạt động thực tế ở trong cũng như ở ngoài nước quan tâm. Dưới đây chúng tôi xin trình bày một cách tổng quan những nội dung của vấn đề này đã được những người đi trước chúng tôi nghiên cứu, những điều đã được giải quyết và những tồn tại cần tiếp tục xem xét hoặc để bổ sung thêm, hoặc để làm sâu sắc hơn các vấn đề được đặt ra trong luận án. Phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án đã được công bố ở trong và ngoài nước 1.

Các nghiên cứu ở ngoài nước Khái niệm TTHC từ lâu đã được các nhà hành chính trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Dưới đây là một số vấn đề mà chúng tôi đã tìm hiểu được. Về khái niệm thủ tục, thủ tục hành chính Ở Pháp, theo cuốn Bách khoa toàn thư Pháp (1994) [187, pp.824] và cuốn Từ điển Bách khoa Pháp (1999), định nghĩa thì, “Thủ tục là toàn bộ những quy tắc phải theo, những phương pháp tiến hành phải thực hiện đối với việc thiết lập một số quyền hay một số tình huống về pháp lý. Ví dụ: thủ tục ly hôn”[188, pp.

Mặc dù khái niệm trên không nói một cách cụ thể về: trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện, chủ thể quy định TTHC, nhưng có thể nói, đây là một trong những quan niệm có ảnh hưởng nhiều đến các nghiên cứu về khái niệm thủ tục, TTHC của các nhà khoa học, các nhà luật học ở Việt Nam nhiều năm qua. Bằng chứng là trong các nghiên cứu về Luật hành chính, Thuật ngữ hành chính và Giáo trình giảng dạy về TTHC của Học viện hành chính ở Việt Nam đều có đề cập và nhắc lại các khái niệm này. Chúng khá ngắn gọn và tương đối đầy đủ, có giá trị thực tế và có tính lịch sử, rất đáng để tham khảo sử dụng trong quá trình nghiên cứu và trình bày các vấn đề về lý luận TTHC. Trong giáo trình về Luật hành chính của Nga (đã dịch ra tiếng Việt) cũng có một định nghĩa tương tự về TTHC.

10 Ở Trung Quốc, theo Luật 168 thì “TTHC có một lịch sử lâu dài., được thiết kế để đảm bảo hiệu quả hành chính. TTHC là trung tâm của quá trình ra quyết định hành chính”[185]. Còn theo Đạo luật TTHC, “TTHC là hành vi hành chính của Luật cơ bản cung cấp cho các cơ quan hành chính các phương pháp hành động hành chính, quy trình, thủ tục, thời hạn, điều chỉnh các cơ quan hành chính và đối tác hành chính trong quản lý hành chính của mối quan hệ xảy ra trong hệ thống chỉ tiêu pháp lý. Các nguyên tắc cơ bản của TTHC bao gồm các nguyên tắc công khai, công bằng, theo nguyên tắc tham gia, các nguyên tắc xem xét, nguyên tắc hiệu quả, nguyên tắc thứ tự, nguyên tắc của chương trình một cách kịp thời.

TTHC làm luật, chống lạm dụng quyền lực công cộng, kiểm soát, bảo vệ nhân quyền, bảo vệ công dân quyền cơ bản và quyền tự do, chuẩn hóa hành vi hành chính, duy trì trật tự cạnh tranh thị trường, chuẩn hóa và đơn giản hóa TTHC”[186].