ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP BẮC NINH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: MĐ 16 - GIA CÔNG CHI TIẾT VÀ CỤM CHI TIẾT BẰNG DỤNG CỤ CẦM TAY NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG ( Ban hành kèm theo Quyết định số: 433a /QĐ- CĐCN, ngày 12 tháng 10 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh ) Bắc Ninh - 2022 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Nguội là công việc thường được sử dụng trong các quy trình công nghệ của các công đoạn sản xuất thuộc lĩnh vực chế tạo máy và gia công cơ khí. Với công cụ cầm tay và tay nghề của người thợ, có thể dùng phương pháp gia công nguội để thực hiện từ những công việc đơn giản đến những công việc phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao mà các máy móc, thiết bị không thể thực hiện được như: Sửa nguội khuôn, chế tạo dụng cụ, lắp ráp.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật nói chung và ngành cơ khí nói riêng, những năm gần đây đã có nhiều ngành học mới ra đới. Việc tổ chức biên soạn giáo trình cho các môn học, mô đun này là rất cần thiết. Khi biên soạn giáo trình chúng tôi xác định đây là tài liệu học tập, bồi dưỡng kỹ năng cho sinh viên chuyên ngành công nghệ ô tô. Nội dung của giáo trình dựa trên sự kế thừa những nội dung của các trường, tham khảo nhiều ý kiến và nhiều tài liệu của các giáo viên, giảng viên đầu ngành trong lĩnh vực này.
Trong giáo trình một số nội dung được giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết và thực hành. Do đó kết cấu phần nội dung của từng bài có trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản. Các bài luyện tập được giới thiệu tỷ mỉ trình tự và phương pháp thực hiện các công việc của nghề theo chương trình giảng dạy đã được ban hành. Mặc dù giáo trình đã thể hiện được những nội dung cơ bản và có tính logic, song cũng không thể tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được nhiều sự góp ý của các bạn độc giả, các bạn đồng nghiệp để giáo trình ngày càng được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! 2 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Văn Hiệu Chủ biên 2. Võ Văn Hùng Đồng chủ biên 3.
Nguyễn Văn Hạnh Thành viên 4. Lê Đức Tùng Thành viên 5. Nguyễn Đăng Tiến Thành viên 6. Nguyễn Quốc Hiệp Thành viên 3 MỤC LỤC Bài 1: Tổ chức nơi làm việc và an toàn lao động.
Khái niệm về gia công nguội cơ bản. Tổ chức nơi làm việc của thợ nguội. An toàn lao động thực tập nguội. Dụng cụ vạch dấu và kỹ thuật vạch dấu.
Thực hành vạch dấu. Mục tiêu của bài:. Nội dung của bài:. Cưa và kỹ thuật cưa kim loại.
Thực hành cưa-cắt kim loại. 28 Bài 4: Giũa kim loại. Mục tiêu bài học:. Nội dung của bài.
Dũa và kỹ thuật giũa kim loại. Thực hành giũa kim loại. Khoan – Khoét – Doa lỗ. Mục tiêu của bài:.
Nội dung của bài:. Cấu tạo và kỹ thuật khoan, khoét kim loại. Thực hành khoan, khoét kim loại. 56 Bài 6 :Cắt ren.
Mục tiêu của bài:. Nội dung của bài:. Dụng cụ cắt ren và kỹ thuật cắt ren. Thực hành cắt ren.
Gia công các mặt phẳng nhỏ hẹp. Mục tiêu của bài:. Nội dung bài:. Đọc bản vẽ.
Chuẩn bị phôi, dụng cụ và thiết bị. Trình tự thực hiện. Gia công các chi tiết theo bản vẽ. Lắp ghép các chi tiết.
Bài tập tổng hợp. Mục tiêu của bài:. Nội dung bài:. Lập qui trình gia công nguội.
Thực hành gia công chi tiết theo bản vẽ. 84 5 Bài 1: Tổ chức nơi làm việc và an toàn lao động Thời gian: 04 giờ (Lý thuyết: 02; Thực hành: 02; Kiểm tra: 0) I. Mục tiêu: - Trình bày được nội quy an toàn xưởng thực tập nguội; - Kiểm tra được an toàn thiết bị và cách bảo quản trang thiết bị trong xưởng nguội. - Tổ chức khoa học nơi làm việc của thợ nguội.
- Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập II. Khái niệm về gia công nguội cơ bản 1. Vai trị của gia công nguội cơ bản: Hiện nay toàn tại nhiều phương pháp gia công cơ khí, song thường được phân chia thành hai nhóm cơ bản: + Gia công không phôi + Gia công có phôi ( gia công bằng cắt gọt ) 1. Phương pháp gia công không phôi: bao gồm đúc, gia công áp lực, hàn… - Trong quá trình chế tạo vật phẩm, không xuất hiện phôi ( hoặc rất it ) mà chủ yếu dùng áp lực làm thay đổi hình dáng, kích thước của vật cần gia công - Trong gia công không phôi được chia thanh hai hình thức: gia công nóng và gia công nguội - Gia công nóng: kim loại trước khi gia công, được nung nóng tới một nhiệt độ nhất định sau đó mới dùng áp lực làm biến dạng kim loại.
- Gia công nguội: là gia công ở nhiệt độ thường hay ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ chuyển biến pha. Phương pháp gia công có phôi - Là phương pháp cắt bỏ đi trên bề mặt của phôi một lớp kim loại dư thừa để cho chi tiết cị hình dáng, kích thước, độ chính xác và độ bóng bề mặt theo yêu cầu. Có hai phương pháp thực hiện việc cắt kim loại: cắt kim loại bằng tay và cắt kim loại bằng máy. 6 - Cắt kim loại bằng tay là dùng dụng cụ cầm tay cùng kết hợp với một vài phương tiện khác để cắt.
đây là hình thức gia công chủ yếu của nghề nguội bao gồm: đục, cưa, dũa kim loại… - Cắt kim loại bằng máy là quá trình cắt gọt được thực hiện trên máy cắt ( như máy tiệt, máy phay, máy bào, máy khoan, máy mài…) nhờ các dụng cụ cắt ( như dao tiện, mũi khoan, dao phay, đá mài…). Phân loại nghề nguội Nghề nguội có thể được chia thành 4 loại sau: - Nguội chế tạo là gia công nguội nhằm tạo ra những chi tiết máy mới - Nguội sửa chũa là công việc sủa chữa làm lại hoặc làm bổ sung những chi tiết máy bị hỏng, điều chính lại máy móc để làm việc ở trạng thái bình thường - Nguội sửa chữa dụng cụ là chuyên sửa chữa, thay thế, phục hồi, các dụng cụ như dụng cụ cắt gọt, dụng cụ đo… - Nguội lắp ráp là công việc nguội nhằm tập hợp những chi tiết máy thành máy móc và thiết bị hoàn chỉnh. Tổ chức nơi làm việc của thợ nguội Hướng dẫn TT Nội dung Hướng dẫn thực hiện tổ chức 1 Bàn nguội là nơi làm việc Giới thiệu cách sắp xếp An toàn lao chính cho gia công bằng dụng dụng cụ ngăn nắp thông động: Để đảm cụ cầm tay qua quan sát. bảo an toàn lao - Bên phải bàn nguội là động, phòng ê tô.
tránh tai nạn và - Không xếp chồng để thực hiện dụng cụ lên nhau nhanh công việc trước bàn nguội yêu cầu, chỉ các - Bên trái bàn nguội là dụng cụ cần thiết Hình 1.1: sắp xếp nơi làm việc dụng cụ phụ, tiếp theo là cho công việc ngăn nắp các chi tiết. mới được bố trí - Bên trái phía sau ê tô trên bàn làm việc. là dụng cụ đo và kiểm tra (có khăn lót hoặc Xử lý thân thiện tấm lót) với dụng cụ, Lau chùi và bảo dưỡng dụng cụ đo và 7 dụng cụ làm việc kiểm tra. Các dụng cụ cần thiết cho công việc phải lau chùi sạch trước khi cất đi.
2 Chức năng và công dụng của Giáo viên làm mẫu/ thị Trong làm mẫu, ê tô phạm. khi kết thúc kẹp, Gá kẹp chi tiết bằng không được phép hàm ê tô song song đã dùng dụng cụ phụ tôi cứng. Ê tô có hai để tăng lực (như phần: hàm cố định và ống nối, búa) hàm động. Giáo viên làm mẫu về Lực kẹp tăng có hoạt động của ê tô: thể làm hỏng ê tô.
- hàm động mở về phía Trục vít, má ê tô, trước thân chính ê tô - hàm động mở về phía được làm từ gang Hình 1.2 Ê tô song song sau đúc hay thép rèn 3 Quy định tư thế làm việc với ê Các minh chứng cho Khi làm việc ở tô độ cao phù hợp của ê tô độ cao, nếu điều Phương pháp:cánh tay dưới - Sử dụng lực hiệu quả chỉnh ê tô không song song hơn đúng sẽ nhanh bị - Kết quả công việc tối mệt và ảnh hưởng ưu hơn (lượng kim loại đến sức khỏe được bóc đi nhiều hơn) Khi làm mẫu, cần chọn đúng chiều cao của ê tô theo hai phương pháp khi cơ thể đứng thẳng - Khoảng cách giữa cạnh trên của ê tô và cánh tay dưới khi ta Hình 1.3: Giới thiệu về độ cao ê tô gập tay song song là 8 (khoảng cách 5 - 8 cm giữa cạnh 5-8 cm trên ê tô đến cánh tay dưới khi gập - Tì khửu tay lên cạnh song song) trên của ê tô để cánh tay dưới đứng vuông góc, nắm tay đủ chạm vào cằm. Phương pháp: Cánh tay dưới Tì khửu tay lên cạnh dựng vuông góc trên của ê tô, gập cánh tay dưới vuông góc, nắm tay đủ chạm vào cằm Hình 1.4: giới thiệu chiều cao ê tô (cánh tay dưới vuông góc) 4 Điều chỉnh độ cao ê tô Làm mẫu cách điều Phù hợp với vị chỉnh: trí làm việc của - Điều chỉnh vô cấp chi tiết chiều cao ê tô bằng thiết bị điều chỉnh độ cao - Bổ sung bằng quay ê tô.5: Ê tô song song hàm động mở về phía trước, có thiết bị điều chỉnh độ cao 9 5 Sử dụng và bảo dưỡng ê tô Làm mẫu kẹp chặt một Phoi và ê tô bẩn chi tiết: có thể làm chi tiết - Kẹp chi tiết ngay biến dạng (hư ngắn vào giữa hàm ê hại). tô (má kẹp) - Kẹp vào chính tâm, Mỗi tuần một lần chi tiết sẽ được kẹp đều tháo ê tô ra để: trên suốt chiều dài kẹp Làm vệ sinh và - Tác động đều lên ê tô bôi mỡ cho trục vít, bạc đỡ và sống trượt Vệ sinh và bảo dưỡng ê tô Hình 1.6: Chi tiết kẹp vào giữa hàm ê tô 3. An toàn lao động thực tập nguội 3.
Phạm vi áp dụng Nội quy dành cho tất cả học viên theo học nghề.