Yếu Tố Dự Báo Căng Thẳng Của Giáo Viên Trong Môi Trường Tiểu Học Có Trẻ Tự Kỷ Học Hòa Nhập

Chuyên khảo môi trường phân tích Yếu tố dự báo căng thẳng của giáo viên trong môi trường tiểu học có trẻ tự kỷ học hòa nhập, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Quí
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Vân
• Trường học: Đại học Quốc gia TP.HCM
• Chuyên ngành: Tâm lý học Lâm sàng
• Đề tài: Yếu Tố Dự Báo Căng Thẳng Nghề Nghiệp Của Giáo Viên Dạy Trẻ Tự Kỷ Học Hòa Nhập
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý thuyết tiếp cận nghiên cứu
• 1.3. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.4. Những nghiên cứu trong nước
• 1.5. Lý luận của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Căng thẳng và căng thẳng nghề nghiệp
• 1.7. Căng thẳng nghề nghiệp
• 1.8. Căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên dạy trẻ tự kỷ
• 1.9. Rối loạn phổ tự kỷ và hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ
• 1.10. Hòa nhập học đường
• 1.11. Nhận thức của giáo viên
• 1.12. Yếu tố dự báo
• 1.13. Mô hình nghiên cứu
• 1.14. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khách thể nghiên cứu và địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Khách thể nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chí chọn mẫu
• 2.4. Tổ chức nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Công cụ nghiên cứu
• 2.7. Các bước chuyển ngữ thang đo
• 2.8. Kiểm định độ tin cậy thang đo
• 2.9. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.10. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đánh giá mức độ căng thẳng
• 3.2. Mối tương quan giữa nhận thức của giáo viên và hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ với mức độ căng thẳng của giáo viên
• 3.3. Yếu tố dự báo đến tình trạng căng thẳng của giáo viên
• 3.4. Kiểm định các giả định của hồi quy
• 3.5. Mô hình hồi quy dự báo mức độ căng thẳng giáo viên
• 3.6. Bàn luận về kết quả nghiên cứu
• 3.7. Kiến thức của giáo viên
• 3.8. Ý kiến về giáo dục hòa nhập
• 3.9. Hành vi trong lớp học và hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ
• 3.10. Tương quan giữa nhận thức của giáo viên và hành vi của trẻ tự kỷ (ASD) với mức độ căng thẳng của giáo viên
• 3.11. Một số điểm hạn chế trong nghiên cứu
• PHẦN 3: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Căng Thẳng Giáo Viên Dạy Trẻ Tự Kỷ

Giáo dục là một nghề đầy thách thức, đặc biệt khi giáo viên phải đối mặt với việc giảng dạy trẻ tự kỷ trong môi trường hòa nhập. Nghiên cứu cho thấy căng thẳng giáo viên trẻ tự kỷ hòa nhập là một vấn đề đáng quan tâm. Việc hiểu rõ nguồn gốc và yếu tố ảnh hưởng đến căng thẳng này là bước đầu tiên để đưa ra các giải pháp hỗ trợ hiệu quả. Theo Phạm Thị Thanh Quý (2023), luận văn thạc sĩ đã đi sâu vào các yếu tố dự báo căng thẳng nghề nghiệp giáo viên, đặc biệt là trong bối cảnh giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ. Nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ những khó khăn mà giáo viên gặp phải, từ đó đề xuất các biện pháp can thiệp phù hợp.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Căng Thẳng Giáo Viên

Nghiên cứu về căng thẳng giáo viên là vô cùng quan trọng vì giáo viên đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của học sinh. Sức khỏe tinh thần giáo viên ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và môi trường học tập. Việc xác định các yếu tố gây căng thẳng giúp xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp, giảm thiểu tình trạng kiệt sức giáo viên dạy trẻ tự kỷ và nâng cao hiệu quả giáo dục. Hơn nữa, việc này còn giúp giữ chân những giáo viên giỏi, tâm huyết với nghề.

1.2. Thực Trạng Giáo Dục Hòa Nhập Cho Trẻ Tự Kỷ Tại Việt Nam

Giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều này đặt ra nhiều thách thức cho giáo viên, những người phải đối mặt với khối lượng công việc tăng lên, sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ giáo viên bị căng thẳng có xu hướng gia tăng khi số lượng trẻ tự kỷ trong lớp học hòa nhập tăng lên. Việc đánh giá trẻ tự kỷ hòa nhập và xây dựng chương trình can thiệp phù hợp đòi hỏi sự nỗ lực và kiên nhẫn rất lớn từ phía giáo viên.

II. Yếu Tố Nào Ảnh Hưởng Căng Thẳng Giáo Viên Dạy TK

Nhiều yếu tố có thể góp phần vào căng thẳng giáo viên dạy trẻ tự kỷ hòa nhập. Theo nghiên cứu của Phạm Thị Thanh Quý (2023), các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên và hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt về nguồn lực hỗ trợ, áp lực từ phía phụ huynh và đồng nghiệp, cũng như các vấn đề về quản lý lớp học cũng có thể làm gia tăng mức độ căng thẳng. Việc xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng căng thẳng giáo viên là cần thiết để xây dựng các biện pháp can thiệp toàn diện.

2.1. Nhận Thức Của Giáo Viên Về Trẻ Tự Kỷ và Giáo Dục Hòa Nhập

Nhận thức của giáo viên về trẻ tự kỷ và giáo dục hòa nhập có ảnh hưởng lớn đến mức độ căng thẳng của họ. Giáo viên có kiến thức đầy đủ về các đặc điểm của trẻ tự kỷ, phương pháp can thiệp hiệu quả và các nguồn lực hỗ trợ thường cảm thấy tự tin hơn và ít căng thẳng hơn. Ngược lại, sự thiếu hiểu biết và các quan niệm sai lầm có thể dẫn đến sự lo lắng và thất vọng. Do đó, đào tạo và bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên là yếu tố then chốt.

2.2. Hành Vi Của Trẻ Tự Kỷ Trong Lớp Học Hòa Nhập

Hành vi của trẻ tự kỷ trong lớp học hòa nhập cũng là một yếu tố gây căng thẳng cho giáo viên. Trẻ tự kỷ có thể gặp khó khăn trong việc giao tiếp, tương tác xã hội, kiểm soát cảm xúc và hành vi. Những hành vi thách thức như la hét, đập phá, tự làm đau có thể gây khó khăn cho việc quản lý lớp học và ảnh hưởng đến sự tập trung của các học sinh khác. Do đó, giáo viên cần được trang bị các kỹ năng quản lý hành vi và can thiệp phù hợp.

2.3. Áp Lực Công Việc Và Thiếu Hỗ Trợ Xã Hội Cho Giáo Viên

Bên cạnh các yếu tố liên quan đến trẻ tự kỷ, áp lực công việc và thiếu hỗ trợ xã hội cũng góp phần làm gia tăng căng thẳng cho giáo viên. Khối lượng công việc lớn, thời gian chuẩn bị bài giảng hạn hẹp, áp lực từ phía phụ huynh và đồng nghiệp có thể khiến giáo viên cảm thấy quá tải và kiệt sức. Sự thiếu hụt về nguồn lực hỗ trợ như nhân viên hỗ trợ giáo dục đặc biệt, chuyên gia tâm lý cũng làm gia tăng gánh nặng cho giáo viên.

III. Phương Pháp Đánh Giá Căng Thẳng Nghề Nghiệp Giáo Viên

Việc đánh giá căng thẳng nghề nghiệp giáo viên một cách khoa học và khách quan là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp can thiệp hiệu quả. Các phương pháp đánh giá có thể bao gồm sử dụng các thang đo tiêu chuẩn, phỏng vấn sâu, quan sát hành vi và thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Nghiên cứu của Phạm Thị Thanh Quý (2023) đã sử dụng các thang đo như AIQ, PSC-35 và PSC-14 để đánh giá nhận thức, hành vi và mức độ căng thẳng của giáo viên.

3.1. Sử Dụng Thang Đo Căng Thẳng Tiêu Chuẩn Đánh Giá Giáo Viên

Việc sử dụng thang đo căng thẳng tiêu chuẩn như Perceived Stress Scale (PSS) là một phương pháp phổ biến để đánh giá mức độ căng thẳng của giáo viên. Các thang đo này được thiết kế để đo lường cảm nhận chủ quan của cá nhân về mức độ căng thẳng trong cuộc sống. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kết quả từ các thang đo này nên được xem xét cùng với các thông tin khác để có được bức tranh toàn diện về tình trạng căng thẳng của giáo viên.

3.2. Phỏng Vấn Sâu Giáo Viên Tìm Hiểu Nguyên Nhân Căng Thẳng

Phỏng vấn sâu là một phương pháp định tính hữu ích để tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân và biểu hiện của căng thẳng ở giáo viên. Thông qua phỏng vấn, nhà nghiên cứu có thể thu thập thông tin chi tiết về những khó khăn, thách thức mà giáo viên gặp phải trong công việc, cũng như cách họ đối phó với căng thẳng. Phương pháp này đặc biệt hữu ích để khám phá những khía cạnh mà các thang đo định lượng không thể nắm bắt được.

IV. Giải Pháp Giảm Căng Thẳng Cho Giáo Viên Dạy Trẻ TK

Có nhiều cách giảm căng thẳng cho giáo viên. Các giải pháp có thể bao gồm đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, cung cấp nguồn lực hỗ trợ, xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội, áp dụng các kỹ thuật quản lý căng thẳng và thay đổi chính sách giáo dục. Theo Phạm Thị Thanh Quý (2023), cần hỗ trợ giáo viên dạy trẻ tự kỷ bằng cách đào tạo trước khi đưa trẻ vào lớp học bình thường và trong suốt quá trình giảng dạy.

4.1. Đào Tạo Và Bồi Dưỡng Chuyên Môn Cho Giáo Viên

Việc đào tạo giáo viên hòa nhập và bồi dưỡng chuyên môn là giải pháp quan trọng hàng đầu để giảm căng thẳng. Các khóa đào tạo nên tập trung vào cung cấp kiến thức về các đặc điểm của trẻ tự kỷ, phương pháp can thiệp hiệu quả, kỹ năng quản lý hành vi và cách thức làm việc với gia đình. Đào tạo liên tục và cập nhật kiến thức mới là cần thiết để giúp giáo viên tự tin hơn và ứng phó hiệu quả với các tình huống khó khăn.

4.2. Cung Cấp Nguồn Lực Hỗ Trợ Và Mạng Lưới Hỗ Trợ Xã Hội

Việc cung cấp nguồn lực hỗ trợ như nhân viên hỗ trợ giáo dục đặc biệt, chuyên gia tâm lý, tài liệu tham khảo và trang thiết bị cần thiết là rất quan trọng để giảm gánh nặng cho giáo viên. Bên cạnh đó, việc xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội cho giáo viên, bao gồm đồng nghiệp, gia đình và bạn bè, cũng có thể giúp họ chia sẻ kinh nghiệm, nhận được sự động viên và hỗ trợ tinh thần. Các buổi sinh hoạt chuyên môn, hội thảo và diễn đàn trực tuyến là những kênh hữu ích để kết nối giáo viên với nhau.

4.3. Kỹ Năng Quản Lý Căng Thẳng Và Thay Đổi Chính Sách Giáo Dục

Việc trang bị cho giáo viên các kỹ năng quản lý căng thẳng như thiền, yoga, tập thể dục, kỹ thuật thở sâu và quản lý thời gian có thể giúp họ giảm căng thẳng và cải thiện sức khỏe tinh thần. Ngoài ra, việc thay đổi chính sách giáo dục để giảm sĩ số học sinh trong lớp học hòa nhập, tăng cường hỗ trợ cho giáo viên và công nhận những đóng góp của họ cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Về Căng Thẳng Giáo Viên Dạy TK

Kết quả nghiên cứu về căng thẳng giáo viên có thể được ứng dụng để xây dựng các chương trình can thiệp và hỗ trợ phù hợp. Phạm Thị Thanh Quý (2023) khuyến nghị các biện pháp can thiệp nên tập trung vào việc nâng cao nhận thức, kỹ năng và nguồn lực hỗ trợ cho giáo viên. Việc đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp cũng rất quan trọng để đảm bảo chúng đáp ứng được nhu cầu thực tế của giáo viên.

5.1. Xây Dựng Chương Trình Hỗ Trợ Giáo Viên Dựa Trên Nghiên Cứu

Xây dựng chương trình hỗ trợ giáo viên dựa trên kết quả nghiên cứu là cách tiếp cận khoa học và hiệu quả để giải quyết vấn đề căng thẳng. Các chương trình này nên được thiết kế để đáp ứng các nhu cầu cụ thể của giáo viên, chẳng hạn như nâng cao kiến thức về trẻ tự kỷ, cải thiện kỹ năng quản lý hành vi và cung cấp hỗ trợ tâm lý. Việc đánh giá hiệu quả của các chương trình này là rất quan trọng để đảm bảo chúng mang lại lợi ích thực tế cho giáo viên.

5.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Căng Thẳng Nghề Nghiệp Giáo Viên

Việc nâng cao nhận thức về căng thẳng nghề nghiệp giáo viên trong cộng đồng và trong ngành giáo dục là rất quan trọng để tạo ra sự đồng cảm và hỗ trợ cho giáo viên. Các chiến dịch truyền thông, hội thảo và diễn đàn trực tuyến có thể được sử dụng để chia sẻ thông tin về căng thẳng, khuyến khích giáo viên tìm kiếm sự giúp đỡ và giảm thiểu sự kỳ thị liên quan đến các vấn đề sức khỏe tinh thần.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Về Căng Thẳng Giáo Viên Dạy TK

Nghiên cứu về căng thẳng giáo viên dạy trẻ tự kỷ vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các yếu tố dự báo căng thẳng, phát triển các phương pháp can thiệp mới và đánh giá hiệu quả của các chương trình hỗ trợ. Phạm Thị Thanh Quý (2023) đã chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu hiện tại và gợi ý các hướng nghiên cứu tiếp theo.

6.1. Khám Phá Yếu Tố Dự Báo Căng Thẳng Nghề Nghiệp Giáo Viên

Việc khám phá các yếu tố dự báo căng thẳng nghề nghiệp giáo viên là rất quan trọng để có thể can thiệp sớm và ngăn ngừa tình trạng căng thẳng trở nên nghiêm trọng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc xác định các yếu tố cá nhân, yếu tố môi trường và yếu tố tổ chức có liên quan đến căng thẳng của giáo viên. Các phương pháp nghiên cứu dọc có thể được sử dụng để theo dõi sự thay đổi của căng thẳng theo thời gian và xác định các yếu tố có vai trò nhân quả.

6.2. Phát Triển Phương Pháp Can Thiệp Mới Cho Giáo Viên

Việc phát triển các phương pháp can thiệp mới cho giáo viên là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu đa dạng của giáo viên và cải thiện hiệu quả của các chương trình hỗ trợ. Các phương pháp can thiệp có thể tập trung vào việc nâng cao kiến thức, kỹ năng, nguồn lực hỗ trợ, sức khỏe tinh thần và sự gắn kết của giáo viên với nghề. Các phương pháp can thiệp dựa trên bằng chứng và có sự tham gia của giáo viên nên được ưu tiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, tỷ lệ trẻ em mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD) đã tăng lên 3,49% vào năm 2020, so với 2,24% năm 2014. Tại Việt Nam, theo Tổng cục Thống kê năm 2019, có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật, trong đó ước tính khoảng 1 triệu người mắc tự kỷ, chiếm khoảng 1% trẻ em sinh ra. Sự gia tăng này đặt ra thách thức lớn cho ngành giáo dục, đặc biệt là giáo dục hòa nhập tại các trường tiểu học công lập ở TP. Hồ Chí Minh, nơi có số lượng học sinh tự kỷ ngày càng tăng.

Giáo viên tiểu học dạy lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập thường phải đối mặt với nhiều áp lực, trong đó căng thẳng nghề nghiệp là vấn đề nổi bật. Các yếu tố như hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ, nhận thức và thái độ của giáo viên về trẻ tự kỷ, cũng như sự thiếu hụt đào tạo chuyên môn được xác định là nguyên nhân chính gây ra căng thẳng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố dự báo căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên trong môi trường này, tập trung vào hai nhóm yếu tố chính: nhận thức của giáo viên và hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ.

Nghiên cứu được thực hiện trên 111 giáo viên tiểu học tại một số trường công lập ở TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 10 năm 2022. Việc khảo sát sử dụng các thang đo chuẩn hóa như AIQ (The Autism Inclusion Questionnaire) để đánh giá nhận thức và hành vi của trẻ, cùng thang đo PSS-14 để đo cảm nhận căng thẳng của giáo viên. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiểu biết về căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc cải thiện môi trường giáo dục hòa nhập, hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục và sức khỏe tinh thần của giáo viên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình giao dịch căng thẳng của Lazarus & Folkman (1984), coi căng thẳng là quá trình tương tác giữa cá nhân và môi trường, trong đó cá nhân đánh giá mức độ đe dọa và khả năng ứng phó với các tình huống gây căng thẳng. Mô hình này được mở rộng bởi Sukanlaya Sawang & Tian Po Oei (2010) với việc bổ sung giai đoạn tâm – sinh lý giữa đánh giá nhận thức và chiến lược ứng phó, giúp giải thích rõ hơn quá trình phát sinh và điều chỉnh căng thẳng.

Ba khái niệm chính được áp dụng trong nghiên cứu gồm:

• Căng thẳng nghề nghiệp: Sự mất cân bằng giữa yêu cầu công việc và khả năng đáp ứng của cá nhân, đặc biệt trong môi trường giáo dục hòa nhập có trẻ tự kỷ.
• Nhận thức của giáo viên: Bao gồm kiến thức, thái độ, ý kiến và chiến lược ứng phó của giáo viên đối với trẻ tự kỷ, ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ căng thẳng.
• Hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ: Các hành vi không hợp tác, gây rối hoặc đặc trưng của trẻ tự kỷ trong môi trường học hòa nhập, là nguồn gây áp lực lớn cho giáo viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phi thực nghiệm cắt ngang, khảo sát định lượng trên mẫu thuận tiện gồm 111 giáo viên tiểu học đang dạy lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập tại các trường công lập ở Quận 3, Quận 10, Quận Tân Phú và Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh. Cỡ mẫu được xác định dựa trên phần mềm G*Power nhằm đảm bảo độ tin cậy thống kê.

Dữ liệu được thu thập qua bảng hỏi trực tuyến (Google Forms) gồm ba thang đo chính:

• AIQ (The Autism Inclusion Questionnaire): Đánh giá nhận thức của giáo viên về trẻ tự kỷ, bao gồm kiến thức, thái độ, ý kiến về giáo dục hòa nhập, hành vi trong lớp học và chiến lược ứng phó.
• PSC-35: Đo lường hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ trong lớp học bình thường.
• PSS-14 (Perceived Stress Scale): Đo cảm nhận căng thẳng của giáo viên trong công việc.

Quá trình chuyển ngữ và chuẩn hóa các thang đo được thực hiện nghiêm ngặt qua các bước dịch ngược, kiểm định độ tin cậy với hệ số Cronbach’s Alpha đều đạt trên 0.6, đảm bảo tính hợp lệ và phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS, sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy đa biến để xác định các yếu tố dự báo căng thẳng nghề nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ căng thẳng của giáo viên: Kết quả thang đo PSS-14 cho thấy khoảng 35% giáo viên có mức độ căng thẳng từ mức bắt đầu quá tải đến mức nặng, với điểm trung bình căng thẳng là khoảng 28, vượt ngưỡng căng thẳng cấp tính.

2. Mối tương quan giữa nhận thức và căng thẳng: Có mối tương quan âm đáng kể giữa kiến thức, thái độ tích cực về trẻ tự kỷ và mức độ căng thẳng của giáo viên (r = -0.45, p < 0.01). Giáo viên có nhận thức tốt hơn về trẻ tự kỷ thường có mức độ căng thẳng thấp hơn.

3. Ảnh hưởng của hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ: Hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ trong lớp học có mối tương quan dương mạnh với mức độ căng thẳng của giáo viên (r = 0.62, p < 0.01). Tỷ lệ hành vi gây rối cao làm tăng đáng kể áp lực công việc và căng thẳng nghề nghiệp.

4. Yếu tố dự báo căng thẳng nghề nghiệp: Phân tích hồi quy đa biến cho thấy hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ là yếu tố dự báo mạnh nhất (β = 0.58, p < 0.001), tiếp theo là nhận thức của giáo viên (β = -0.32, p < 0.01). Mô hình giải thích khoảng 54% biến thiên của căng thẳng nghề nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ là nguồn gây căng thẳng lớn nhất cho giáo viên, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế trước đây. Việc giáo viên phải điều chỉnh phương pháp giảng dạy, quản lý lớp học với những hành vi đặc thù của trẻ tự kỷ làm tăng khối lượng công việc và áp lực tâm lý.

Mối tương quan âm giữa nhận thức của giáo viên và căng thẳng cho thấy vai trò quan trọng của kiến thức và thái độ tích cực trong việc giảm thiểu căng thẳng. Giáo viên được đào tạo bài bản, có hiểu biết sâu sắc về đặc điểm và nhu cầu của trẻ tự kỷ sẽ có chiến lược ứng phó hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu cảm giác quá tải.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân tán thể hiện mối quan hệ giữa điểm hành vi không hợp tác của trẻ và điểm căng thẳng của giáo viên, cũng như bảng hồi quy đa biến minh họa các yếu tố dự báo căng thẳng. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy sự nhất quán về vai trò của đào tạo và hỗ trợ giáo viên trong môi trường giáo dục hòa nhập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về tự kỷ cho giáo viên: Đào tạo kiến thức, kỹ năng quản lý hành vi và chiến lược ứng phó nhằm nâng cao nhận thức và giảm căng thẳng nghề nghiệp. Thời gian thực hiện: trong vòng 6 tháng, chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trung tâm đào tạo chuyên ngành.

2. Xây dựng hệ thống hỗ trợ tâm lý cho giáo viên: Thiết lập các buổi tọa đàm, nhóm hỗ trợ để giáo viên chia sẻ áp lực, nhận được sự tư vấn và nâng đỡ tinh thần. Thời gian triển khai: liên tục hàng quý, do nhà trường và các tổ chức tâm lý thực hiện.

3. Tăng cường nhân lực hỗ trợ giáo dục đặc biệt trong lớp học hòa nhập: Bổ sung nhân viên hỗ trợ giúp giáo viên quản lý hành vi trẻ tự kỷ, giảm tải công việc. Thời gian thực hiện: trong 1 năm, do các trường phối hợp với Sở Giáo dục.

4. Phát triển tài liệu hướng dẫn và công cụ hỗ trợ giảng dạy: Cung cấp tài liệu, phương pháp giảng dạy phù hợp với trẻ tự kỷ, giúp giáo viên dễ dàng áp dụng. Thời gian: 3-6 tháng, do các chuyên gia tâm lý và giáo dục biên soạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiểu học dạy lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập: Nắm bắt kiến thức về căng thẳng nghề nghiệp, nhận thức và hành vi trẻ tự kỷ để cải thiện phương pháp giảng dạy và quản lý lớp học.

2. Nhà quản lý giáo dục và các cơ quan chức năng: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo, hỗ trợ giáo viên và phát triển giáo dục hòa nhập hiệu quả.

3. Chuyên gia tâm lý học lâm sàng và giáo dục đặc biệt: Tham khảo để phát triển các chương trình can thiệp, hỗ trợ tâm lý cho giáo viên và học sinh tự kỷ.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành tâm lý học, giáo dục đặc biệt: Là tài liệu tham khảo khoa học về căng thẳng nghề nghiệp và giáo dục hòa nhập trẻ tự kỷ trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giáo viên dạy lớp có trẻ tự kỷ thường bị căng thẳng hơn?
   Do phải đối mặt với hành vi không hợp tác, nhu cầu học tập đặc biệt của trẻ tự kỷ, cùng với thiếu hụt đào tạo chuyên môn và hỗ trợ từ nhà trường.

2. Nhận thức của giáo viên ảnh hưởng thế nào đến căng thẳng nghề nghiệp?
   Nhận thức tích cực và kiến thức đầy đủ giúp giáo viên áp dụng chiến lược phù hợp, giảm thiểu áp lực và căng thẳng trong công việc.

3. Hành vi nào của trẻ tự kỷ gây căng thẳng nhất cho giáo viên?
   Hành vi không hợp tác, gây rối và các biểu hiện hành vi đặc trưng như rập khuôn, hung hăng là những yếu tố gây áp lực lớn nhất.

4. Làm thế nào để giảm căng thẳng cho giáo viên trong môi trường hòa nhập?
   Thông qua đào tạo chuyên môn, hỗ trợ tâm lý, tăng cường nhân lực hỗ trợ và cung cấp tài liệu hướng dẫn phù hợp.

5. Nghiên cứu có áp dụng được cho các cấp học khác không?
   Mặc dù tập trung vào tiểu học, các kết quả và đề xuất có thể tham khảo để áp dụng cho giáo dục hòa nhập ở các cấp học khác với điều chỉnh phù hợp.

Kết luận

• Giáo viên dạy lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập tại TP. Hồ Chí Minh đang chịu mức độ căng thẳng nghề nghiệp đáng kể, với khoảng 35% giáo viên ở mức căng thẳng từ quá tải đến nặng.
• Hành vi không hợp tác của trẻ tự kỷ là yếu tố dự báo mạnh nhất ảnh hưởng đến căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên.
• Nhận thức tích cực và kiến thức đầy đủ về trẻ tự kỷ giúp giảm thiểu căng thẳng cho giáo viên.
• Cần thiết triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu, hỗ trợ tâm lý và tăng cường nhân lực hỗ trợ giáo dục đặc biệt.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho việc cải thiện môi trường giáo dục hòa nhập, nâng cao chất lượng giáo dục và sức khỏe tinh thần của giáo viên.

Các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm giảm thiểu căng thẳng nghề nghiệp cho giáo viên, đồng thời nâng cao hiệu quả giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Giảng dạy được cho là một trong những nghề căng thẳng nhất ở nhiều quốc gia (Burak & Atabek, 2019). Vấn đề căng thẳng và kiệt sức đối với nghề dạy học đã và đang được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm; bởi vì giáo viên đóng một vai trò quan trọng trong việc thành công và phát triển của học sinh trong cả hiện tại và tương lai (Hattie, 2009, 2012).

Việc đưa học sinh khuyết tật vào lớp học bình thường là một trong những yếu tố góp phần tạo ra căng thẳng cho giáo viên (Horenstein, 2006). Bởi vì, cùng một lúc giáo viên phải đối mặt với nhiều yếu tố gây căng thẳng (Jennett, Harris, & Mesibov, 2003) như: khối lượng công việc tăng lên, các mối quan hệ trong công việc không thuận lợi, trục trặc thể chế, sự bất bình đẳng trong nhận thức, thiếu sự công nhận, thiếu hỗ trợ xã hội và các nguồn lực khác (Burke và cộng sự 1996). Một trong những yếu tố tiếp theo đã được xác định góp phần vào sự căng thẳng của giáo viên đó là việc phải đối phó với các hành vi có vấn đề của học sinh trong lớp học mà giáo viên đang giảng dạy (Hamama và cộng sự, 2013). Việc đưa học sinh tự kỷ vào lớp học hòa nhập đòi hỏi giáo viên phải thực hiện những thay đổi quan trọng về cơ cấu (ví dụ: tổ chức vị trí ngồi, thiết kế bài giảng, quản lý lớp học…) điều này làm tăng đáng kể khối lượng công việc của họ.

Những yếu tố căng thẳng của giáo viên đôi khi là do thiếu đào tạo về kiến thức, thiếu năng lực ứng phó với trẻ khuyết tật và cả sự nhìn nhận cá nhân đối với trẻ (Busby, Ingram, Bowron, Oliver, & Lyons, 2012). Tất cả những yếu tố này đã được Wisniewski & Gargiulo (1997) khẳng định rằng giáo viên trong lớp học có trẻ tự kỷ học hòa nhập thì mức độ căng thẳng cao hơn so với giáo viên trong lớp học bình thường khác. Khi số lượng học sinh mắc tự kỷ tăng lên, nhu cầu về giáo viên có hiểu biết các đặc điểm riêng biệt liên quan đến chứng tự kỷ cũng cần được nâng cao. Bởi vì, giáo viên là những người trực tiếp tiếp xúc, can thiệp cho trẻ dựa trên mục tiêu và chương trình can thiệp cá nhân được xây dựng phù hợp với từng trẻ.

2 Nhận thức, thái độ của giáo viên đối với trẻ tự kỷ và sự hòa nhập của trẻ có thể ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, sự hòa nhập trong tương lai của trẻ và căng thẳng của giáo viên (Al Faiziz, 2007). Như thế, việc giáo viên có nhận thức và thái độ đúng đắn, khoa học về trẻ tự kỷ là rất cần thiết. Trích dẫn theo Theo dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ cho biết; số trẻ tự kỷ tăng dần lên từ năm 2014. Tính đến năm 2020, thống kê mới nhất cho thấy con số này đã tăng mạnh lên đến 3,49% so với năm 2017 (Hannah Sparks, 2022).

Bảng 1: Tỷ lệ rối loạn Phổ tự kỷ ở trẻ em và thiếu niên tại Hoa Kỳ từ năm 2014 - 2020 Đến tháng 01 năm 2019, theo Tổng cục thống kê công bố Việt Nam có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên (chiếm khoảng 6,5% dân số). Trong đó có khoảng 1 triệu người tự kỷ, tỷ lệ trẻ tự kỷ ước tính 1% số trẻ em sinh ra. Số liệu trên cho thấy, trẻ trong độ tuổi đi học được chẩn đoán mắc tự kỷ tăng lên đáng kể, và việc đưa nhóm trẻ này vào lớp học bình thường đã trở nên phổ biến ở Việt Nam, điều đó trở thành mối quan tâm lớn của ngành giáo dục. Không chỉ đối với trẻ mà còn có cả giáo viên là người trực tiếp làm việc cùng trẻ cũng cần được quan tâm.

Tuy nhiên, hiện nay giáo viên dạy hòa nhập vẫn còn ít 3 được chú ý, nhất là về chất lượng đào tạo và sức khỏe tinh thần. Với tám năm trực tiếp thực hiện giáo dục và hướng dẫn hòa nhập cho trẻ tự kỷ. Tôi lắng nghe được những trăn trở, khó khăn và đôi khi phải chứng kiến nhiều giáo viên tâm huyết bỏ nghề vì nhiều yếu tố trong công việc cộng hưởng; trong đó việc tiếp nhận trẻ tự kỷ học hòa nhập đã mang đến cho giáo viên lượng công việc quá tải và những áp lực như: điều chỉnh chương trình giáo dục để đáp ứng nhu cầu đặc biệt của trẻ tự kỷ, hành vi của trẻ cũng gây nên khó khăn khi quản lý lớp học… Nhưng hầu hết căng thẳng của các giáo viên đang dạy tại lớp học này chưa được lắng nghe, chưa được nâng đỡ tinh thần cũng như chưa có hướng hỗ trợ giúp đỡ phù hợp từ các nguồn lực bên trong và bên ngoài. Nhìn nhận được những khó khăn mà giáo viên dạy hòa nhập đã và đang đón nhận và hiểu được việc nâng cao nhận thức, thái độ, tinh thần của giáo viên là rất quan trọng trong việc giáo dục hòa nhập.

Tác giả thực hiện nghiên cứu này với mong muốn hướng đến sự nâng đỡ về tinh thần cho giáo viên. Đồng thời từ nghiên cứu này tìm ra các biến dự báo căng thẳng nghề nghiệp. Từ đó, kiến nghị những hướng giải quyết nhằm giúp cải thiện môi trường giáo dục hòa nhập hướng đến mục tiêu đem lại hiệu quả cho học sinh, hạnh phúc cho giáo viên. Mục đích nghiên cứu Mục đích của nghiên cứu này gồm 3 phần: (a) Điều tra hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ tác động đến căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên.

(b) Các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên khi dạy tại lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập tác động đến căng thẳng nghề nghiệp. (c) Từ đó đưa ra các yếu tố dự báo đáng kể đến tình trạng căng thẳng của giáo viên trong lớp học có trẻ tự kỷ học hòa nhập. Từ kết quả nghiên cứu dưới góc độ tâm lý học lâm sàng giúp giáo viên cảm thấy được lắng nghe, thấu hiểu và được nâng đỡ hỗ trợ về mặt tâm lý. Ngoài ra với hy vọng đề xuất những định hướng giáo dục, can thiệp hỗ trợ cho trẻ tự kỷ khi học hòa nhập nhằm giảm thiểu tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu Bằng cách xác định hai yếu tố hành vi trong lớp học của trẻ và các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên tác động đến tình trạng căng thẳng nghề nghiệp. Nghiên cứu này trả lời cho các câu hỏi sau: Câu hỏi 1: Liệu hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ và các yếu tố thuộc về nhận thức: kiến thức về trẻ tự kỷ, ý kiến về giáo dục hòa nhập, thái độ và chiến lược ứng phó của giáo viên đối với trẻ tự kỷ có mối tương quan đáng kể đến tình trạng căng thẳng của giáo viên? Câu hỏi 2: Những hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ có phải là yếu tố dự báo đến tình trạng căng thẳng của giáo viên?. Câu hỏi 3: Các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên như: kiến thức về trẻ tự kỷ, ý kiến về giáo dục hòa nhập, thái độ và chiến lược ứng phó đối với trẻ tự kỷ có phải là yếu tố dự báo tình trạng căng thẳng nghề nghiệp?. Câu hỏi 4: Trong hai yếu tố: Hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ và các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên, yếu tố nào có dự báo mạnh nhất cho tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên?.

Xem xét dựa trên các nghiên cứu khoa học trước đây, đã đưa ra nhiều yếu tố như: hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ, khối lượng công việc, thiếu hiểu biết về trẻ tự kỷ… có mối tương quan đáng kể đến tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên dạy hòa nhập. Dựa vào mục đích của nghiên cứu là xác định hai yếu tố: hành vi trong lớp học của trẻ và các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên tác động đến vấn đề căng thẳng nghề nghiệp. Tác giả đã đưa ra các giả thuyết sau: H1: Hành vi trong lớp học của trẻ tự kỷ càng cao tỷ lệ thuận với tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên. H2: Các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên bao gồm: kiến thức về trẻ tự kỷ, ý kiến về giáo dục hòa nhập, thái độ và chiến lược ứng phó đối với trẻ tự kỷ càng tốt thì tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên càng giảm.

5 H3: Hành vi trong lớp học của trẻ và các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên là hai yếu tố góp phần dự báo đáng kể đến tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên. Phạm vi nghiên cứu Tác giả tập trung nghiên cứu các vấn đề hành vi của trẻ tự kỷ đang tham gia học hòa nhập và các yếu tố thuộc về nhận thức của giáo viên bao gồm: kiến thức về trẻ tự kỷ, ý kiến về giáo dục hòa nhập, thái độ và chiến lược ứng phó đối với trẻ tự kỷ là những yếu tố góp phần dự báo đến tình trạng căng thẳng nghề nghiệp của giáo viên. Tính mới của đề tài Đầu tiên, nghiên cứu này nhằm bổ sung các nghiên cứu trước đó đã chứng minh rằng giáo viên trong lớp có trẻ tự kỷ học hòa nhập thì mức độ căng thẳng cao (Wisniewski & Gargiulo,1997). Nhận thức của giáo viên về trẻ tự kỷ là một biến số rất nổi bật liên quan đến căng thẳng của giáo viên nên (Dahle, 2003; Harrower & Dunlap, 2001; Jordan, 2005) đề xuất giáo viên dạy ở lớp có trẻ tự kỷ cần được đào tạo về hiểu biết, thái độ và chiến lược giáo dục chính xác và đầy đủ để đưa đến giáo dục thành công cho trẻ và hạnh phúc cho giáo viên.

Thứ hai, nghiên cứu này đóng góp vào việc mở rộng thêm tài liệu về căng thẳng nghề nghiệp của giáo dạy trẻ tự kỷ học hòa nhập, với những khó khăn đặc trưng về tự kỷ mà nhóm trẻ này mang đến dưới góc nhìn Tâm lý lâm sàng. Tiếp đến, nghiên cứu này góp phần quan tâm đến sức khỏe tinh thần, đưa ra những đề xuất hỗ trợ tâm lý phù hợp cho giáo viên dạy trong lớp học có trẻ tự kỷ, đó được coi như là một trong những con đường để giảm thiểu cảm giác bị cô lập và sự kiệt sức của giáo viên. Chẳng hạn như: những buổi tọa đàm dành riêng để chia sẻ và lắng nghe áp lực, căng thẳng, khó khăn….