Luận văn thạc sĩ dòng vốn quốc tế và sự phát triển kinh tế vai trò độ mở cửa tài chính

Luận văn thạc sĩ phân tích dòng vốn quốc tế và vai trò của độ mở cửa tài chính trong phát triển kinh tế. Tìm hiểu sâu về mối liên hệ này.

• Tác giả: Phan Gia Quyền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Dòng Vốn Quốc Tế Và Sự Phát Triển Kinh Tế: Vai Trò Độ Mở Cửa Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Nội dung nghiên cứu
• 1.6. Hướng phát triển đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp đo lường biến
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê miêu tả và ma trận tương quan
• 4.2. Kết quả ước lượng
• 4.3. Ảnh hưởng tương tác giữa sự phát triển kinh tế và mức độ mở tài chính đến tài khoản vãng lai
• 4.4. Kiểm tra tính vững chắc sự ảnh hưởng tương tác giữa độ mở tài chính và sự phát triển kinh tế đến tài khoản vãng lai
• 4.5. Nghiên cứu sự kiện: tài khoản vãng lai và sự mở cửa hội nhập tài chính
• 4.6. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Khuyến nghị hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Dòng vốn quốc tế và phát triển kinh tế

Dòng vốn quốc tế đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của các quốc gia. Nó không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra cơ hội việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của dòng vốn quốc tế và tác động của nó đến sự phát triển kinh tế.

1.1. Định nghĩa Dòng vốn quốc tế

Dòng vốn quốc tế được hiểu là sự chuyển giao tài chính giữa các quốc gia, bao gồm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư danh mục (FPI).

1.2. Vai trò của Dòng vốn trong phát triển kinh tế

Dòng vốn quốc tế giúp các quốc gia đang phát triển tiếp cận công nghệ mới, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường năng lực sản xuất.

II. Thách thức trong việc thu hút Dòng vốn quốc tế

Mặc dù dòng vốn quốc tế mang lại nhiều lợi ích, nhưng các quốc gia vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút và duy trì dòng vốn này. Những thách thức này có thể đến từ chính sách kinh tế, môi trường đầu tư và chất lượng thể chế.

2.1. Rào cản chính sách kinh tế

Chính sách kinh tế không ổn định có thể làm giảm sự hấp dẫn của một quốc gia đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

2.2. Chất lượng thể chế và môi trường đầu tư

Chất lượng thể chế kém và môi trường đầu tư không thuận lợi có thể cản trở dòng vốn quốc tế chảy vào.

III. Phương pháp thu hút Dòng vốn quốc tế hiệu quả

Để thu hút dòng vốn quốc tế, các quốc gia cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như cải cách chính sách, nâng cao chất lượng thể chế và tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

3.1. Cải cách chính sách kinh tế

Cải cách chính sách kinh tế nhằm tạo ra một môi trường đầu tư ổn định và hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

3.2. Nâng cao chất lượng thể chế

Cải thiện chất lượng thể chế sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thu hút dòng vốn quốc tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Dòng vốn quốc tế trong phát triển kinh tế

Dòng vốn quốc tế đã được ứng dụng thành công trong nhiều quốc gia, giúp cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.1. Ví dụ về các quốc gia thành công

Nhiều quốc gia như Việt Nam và các nước ASEAN đã thu hút thành công dòng vốn quốc tế, góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.

4.2. Tác động đến nền kinh tế toàn cầu

Dòng vốn quốc tế không chỉ ảnh hưởng đến các quốc gia nhận vốn mà còn có tác động lớn đến nền kinh tế toàn cầu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Dòng vốn quốc tế

Dòng vốn quốc tế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế toàn cầu. Các quốc gia cần phải nỗ lực hơn nữa để cải thiện môi trường đầu tư và thu hút dòng vốn này.

5.1. Tương lai của Dòng vốn quốc tế

Dự báo rằng dòng vốn quốc tế sẽ tiếp tục tăng trưởng, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng.

5.2. Khuyến nghị cho các quốc gia

Các quốc gia cần thực hiện các biện pháp cải cách để tối ưu hóa việc thu hút dòng vốn quốc tế, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, dòng vốn quốc tế đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của các quốc gia. Theo dữ liệu từ 89 quốc gia phát triển và đang phát triển trong giai đoạn 1995 – 2014, dòng vốn quốc tế có sự dịch chuyển phức tạp, không hoàn toàn tuân theo lý thuyết tân cổ điển khi vốn được kỳ vọng chảy từ các quốc gia giàu sang các quốc gia nghèo. Nghiên cứu này tập trung phân tích vai trò của độ mở cửa tài chính trong sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế và tác động của nó đến sự phát triển kinh tế, đặc biệt chú trọng đến trường hợp Việt Nam và các quốc gia ASEAN.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ liệu dòng vốn quốc tế có thực sự chảy từ các quốc gia nghèo sang các quốc gia giàu như nghịch lý Lucas đã đề cập hay không, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của độ mở cửa tài chính và sự phát triển kinh tế đến dòng vốn quốc tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 89 quốc gia trên thế giới trong giai đoạn 1995 – 2014, với trọng tâm phân tích dữ liệu bảng và sử dụng các phương pháp kinh tế lượng hiện đại.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế trong bối cảnh hội nhập tài chính toàn cầu, góp phần làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến dòng vốn quốc tế, từ đó hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng chiến lược thu hút vốn hiệu quả, đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam và khu vực ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tân cổ điển về dòng vốn quốc tế và nghịch lý Lucas. Lý thuyết tân cổ điển cho rằng vốn sẽ chảy từ các quốc gia giàu sang các quốc gia nghèo do sự khác biệt về năng suất biên của vốn (MPK). Tuy nhiên, Lucas (1990) phát hiện nghịch lý khi dòng vốn thực tế lại chảy ngược lại, từ các quốc gia nghèo sang các quốc gia giàu, nguyên nhân được giải thích bởi sự khác biệt về vốn con người và sự bất hoàn hảo của thị trường vốn, đặc biệt là rủi ro chính trị.

Ngoài ra, nghiên cứu còn áp dụng lý thuyết về độ mở cửa tài chính, trong đó độ mở cửa tài chính được xem là yếu tố quyết định chi phí giao dịch và khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Lý thuyết chiết trung của Dunning (1979) và các nghiên cứu về chất lượng thể chế cũng được sử dụng để giải thích sự khác biệt trong dòng vốn quốc tế giữa các quốc gia.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Dòng vốn quốc tế: được đo lường qua cán cân tài khoản vãng lai, phản ánh dòng vốn ròng chảy vào hoặc ra khỏi quốc gia.
• Độ mở cửa tài chính: chỉ số Chinn-Ito đo lường mức độ tự do hóa tài khoản vốn.
• Sự phát triển kinh tế: được đại diện bởi GDP bình quân đầu người theo ngang giá sức mua (PPP).
• Chất lượng thể chế: bao gồm các yếu tố như luật pháp, an ninh, và bộ máy tổ chức, ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 89 quốc gia phát triển và đang phát triển trong giai đoạn 1995 – 2014, thu thập từ các nguồn uy tín như World Bank, Chinn-Ito (2008), và PRS Group. Mẫu nghiên cứu loại bỏ các quốc gia không có dữ liệu liên tục hoặc có rủi ro chính trị cao nhằm đảm bảo tính chính xác.

Phương pháp phân tích chính là ước lượng GMM hệ thống hai bước, được lựa chọn để khắc phục các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi thường gặp trong ước lượng OLS truyền thống. Phương pháp này sử dụng các biến trễ làm công cụ để đảm bảo tính hiệu quả và không thiên lệch của ước lượng.

Ngoài ra, nghiên cứu còn áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện (event study) để đánh giá tác động của việc mở cửa hội nhập tài chính toàn cầu đến dòng vốn quốc tế, phân tích sự khác biệt trước và sau khi các quốc gia thực hiện mở cửa tài chính.

Timeline nghiên cứu trải dài từ việc thu thập và xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình kinh tế lượng, thực hiện ước lượng GMM, đến phân tích kết quả và kiểm định tính vững chắc của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dòng vốn dịch chuyển từ các quốc gia nghèo sang các quốc gia giàu khi có mở cửa tài chính: Kết quả ước lượng GMM cho thấy hệ số tương tác giữa độ mở cửa tài chính và sự phát triển kinh tế là dương và có ý nghĩa thống kê, khẳng định rằng các quốc gia giàu có xu hướng thu hút dòng vốn quốc tế nhiều hơn khi mở cửa tài chính. Điều này phản ánh nghịch lý Lucas được xác nhận trong giai đoạn nghiên cứu.

2. Việt Nam và các quốc gia ASEAN thu hút dòng vốn quốc tế hiệu quả hơn: So sánh với các quốc gia khác trong mẫu, Việt Nam và các quốc gia ASEAN có mức độ thu hút dòng vốn quốc tế cao hơn khi cùng mức độ mở cửa tài chính và phát triển kinh tế, với mức tăng dòng vốn ròng khoảng 15-20% so với trung bình mẫu.

3. Các biến nhân khẩu học và kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đáng kể đến dòng vốn quốc tế: Tỷ lệ phụ thuộc người cao tuổi, tốc độ tăng trưởng dân số, cán cân ngân sách, và tài sản ròng nước ngoài đều có ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực rõ ràng đến cán cân tài khoản vãng lai, với mức độ ảnh hưởng dao động từ 5% đến 12% theo các hệ số ước lượng.

4. Sự biến động của cán cân tài khoản vãng lai tăng lên trong giai đoạn có khủng hoảng tài chính: Thống kê mô tả cho thấy độ lệch chuẩn của cán cân tài khoản vãng lai cao hơn so với các nghiên cứu trước, phản ánh tác động của các cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á 1997-1998 và toàn cầu 2007-2008.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dòng vốn quốc tế dịch chuyển theo hướng nghịch lý Lucas được giải thích bởi sự tương tác giữa độ mở cửa tài chính và sự phát triển kinh tế. Các quốc gia giàu có với thị trường tài chính mở rộng và thể chế tốt hơn có khả năng thu hút vốn hiệu quả hơn, trong khi các quốc gia nghèo dù có mở cửa tài chính nhưng chưa đủ hấp dẫn do hạn chế về thể chế và rủi ro chính trị.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với phát hiện của Reinhart và cộng sự (2013) về vai trò của độ mở cửa tài chính và chất lượng thể chế trong thu hút vốn quốc tế. Đồng thời, sự khác biệt của Việt Nam và ASEAN so với các quốc gia khác cho thấy tầm quan trọng của chính sách mở cửa tài chính đi kèm với cải thiện thể chế và phát triển kinh tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tương tác giữa GDP bình quân đầu người và chỉ số mở cửa tài chính với dòng vốn ròng, cũng như bảng so sánh các hệ số ước lượng giữa các nhóm quốc gia để minh họa rõ nét sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường mở cửa tài chính một cách có kiểm soát: Các quốc gia nên thúc đẩy chính sách mở cửa tài chính nhằm giảm chi phí giao dịch và thu hút dòng vốn quốc tế, đồng thời thiết lập các cơ chế kiểm soát rủi ro để tránh biến động tài chính quá mức. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Chính phủ và Ngân hàng Trung ương.

2. Cải thiện chất lượng thể chế và môi trường đầu tư: Tăng cường pháp luật bảo vệ quyền sở hữu, minh bạch hóa các quy định và nâng cao an ninh để tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài. Thời gian thực hiện: 5 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

3. Phát triển nguồn nhân lực và vốn con người: Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao chất lượng lao động, giảm sự bất bình đẳng vốn con người, từ đó tăng năng suất biên của vốn và thu hút vốn hiệu quả hơn. Thời gian thực hiện: 5-10 năm; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo.

4. Tăng cường quản lý rủi ro chính trị và tài chính: Xây dựng các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, giảm thiểu rủi ro chính trị để tạo môi trường đầu tư an toàn, qua đó thu hút dòng vốn quốc tế bền vững. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan an ninh và tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ tác động của độ mở cửa tài chính và sự phát triển kinh tế đến dòng vốn quốc tế, từ đó xây dựng chính sách thu hút vốn hiệu quả và bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính quốc tế: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích hiện đại về dòng vốn quốc tế, đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm mới cho nghịch lý Lucas.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ môi trường đầu tư và các yếu tố ảnh hưởng đến dòng vốn quốc tế, giúp đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn tại các quốc gia đang phát triển.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế quốc tế: Là tài liệu tham khảo học thuật sâu sắc, giúp nâng cao kiến thức về dòng vốn quốc tế, mô hình kinh tế lượng và các vấn đề thực tiễn trong hội nhập tài chính toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

1. Dòng vốn quốc tế được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Dòng vốn quốc tế được đại diện bởi cán cân tài khoản vãng lai, phản ánh dòng vốn ròng chảy vào hoặc ra khỏi quốc gia, được thu thập từ cơ sở dữ liệu World Bank.

2. Tại sao lại sử dụng phương pháp ước lượng GMM hệ thống?
   Phương pháp GMM hệ thống giúp khắc phục các vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, đảm bảo kết quả ước lượng chính xác và hiệu quả hơn so với OLS truyền thống.

3. Nghịch lý Lucas là gì và nghiên cứu này giải thích như thế nào?
   Nghịch lý Lucas chỉ ra rằng dòng vốn quốc tế không chảy từ các quốc gia giàu sang các quốc gia nghèo như lý thuyết tân cổ điển dự đoán, mà ngược lại. Nghiên cứu này xác nhận nghịch lý này và giải thích rằng sự tương tác giữa độ mở cửa tài chính và sự phát triển kinh tế là nguyên nhân chính.

4. Vai trò của độ mở cửa tài chính trong thu hút dòng vốn quốc tế là gì?
   Độ mở cửa tài chính làm giảm chi phí giao dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn quốc tế chảy vào, đặc biệt khi đi kèm với sự phát triển kinh tế và chất lượng thể chế tốt.

5. Việt Nam và các quốc gia ASEAN có điểm gì khác biệt trong thu hút dòng vốn quốc tế?
   Việt Nam và các quốc gia ASEAN thu hút dòng vốn quốc tế hiệu quả hơn so với các quốc gia khác trong mẫu nghiên cứu khi có cùng mức độ mở cửa tài chính và phát triển kinh tế, nhờ cải thiện thể chế và chính sách hội nhập tài chính.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận dòng vốn quốc tế có xu hướng chảy từ các quốc gia giàu sang các quốc gia nghèo khi các quốc gia mở cửa tài chính, phù hợp với nghịch lý Lucas.
• Việt Nam và các quốc gia ASEAN thể hiện khả năng thu hút dòng vốn quốc tế vượt trội so với các quốc gia khác trong mẫu nghiên cứu.
• Các biến nhân khẩu học và kinh tế vĩ mô như tỷ lệ người cao tuổi, tốc độ tăng trưởng dân số, cán cân ngân sách có ảnh hưởng đáng kể đến dòng vốn quốc tế.
• Phương pháp ước lượng GMM hệ thống hai bước được áp dụng hiệu quả để xử lý các vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng.
• Đề xuất các chính sách mở cửa tài chính có kiểm soát, cải thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực nhằm tăng cường thu hút dòng vốn quốc tế bền vững.

Next steps: Mở rộng mẫu nghiên cứu, kéo dài thời gian phân tích và bổ sung các chỉ số đo lường độ mở cửa tài chính để nâng cao tính vững chắc của kết quả.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để thiết kế các chiến lược phát triển kinh tế và thu hút vốn quốc tế phù hợp với bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Trong chương này tôi đưa ra lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, các đóng góp của bài nghiên cứu và hướng phát triển đề tài. Chương 2: Khung lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây. Trong chương này tôi giới thiệu lý thuyết về sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế.

Sau đó, tôi tiến hành tổng quan các nghiên cứu trước đây và từ đó đưa ra lỗ hổng nghiên cứu (research gap) của các nghiên cứu trước đây. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Tôi tiến hành giới thiệu dữ liệu nghiên cứu, đưa ra cách đo lường các biến trong bài nghiên cứu, hơn thế nữa, tôi sơ lược qua mô hình nghiên cứu mà tôi sử dụng trong bài nghiên cứu và cuối cùng tôi trình bày phương pháp ước lượng. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Tôi tiến hành thảo luận các kết quả ước lượng từ các phương trình nghiên cứu dựa vào phương pháp ước lượng được đề cập trong Chương 3. Hơn thế nữa, tôi cũng thực hiện kiểm định tính vững chắc “nghịch lý Lucas” và nghiên cứu sự kiện. Chương 5: Kết luận và khuyến nghị. Trong chương này tôi đi đến các kết luận của bài nghiên cứu từ đó hướng đến việc khuyến nghị các hàm ý chính sách cho các quốc gia nói chung và Việt Nam và ASEAN nói riêng trong việc thu hút dòng vốn quốc tế, đồng thời tôi cũng nêu lên những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo từ các hạn chế này.

Ý nghĩa đề tài Bài nghiên cứu của tác giả đóng góp cả về mặt lý luận và mặt thực tiễn:  Về mặt lý luận: Bài nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm và bổ sung cho các nghiên cứu về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế, nhất là tại Việt Nam và ASEAN, số lượng các nghiên cứu về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế và nghịch lý Lucas vẫn còn khá khiêm tốn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7  Về mặt thực tiễn: Việc tìm ra bằng chứng dòng vốn chảy từ các quốc gia nghèo sang các quốc giàu giúp cho các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sâu sắc hơn về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế. Hơn thế nữa, với các phát hiện về sự khác biệt của Việt Nam và các quốc gia trong khu vực ASEAN với các quốc gia khác trong mẫu nghiên cứu có thể giúp ích cho các nhà hoạch định chính sách của các quốc gia này trong việc thu hút dòng vốn chảy vào trong nước. Hướng phát triển đề tài Các nghiên cứu sau này có thể phát triển đề tài này bằng cách mở rộng số lượng quốc gia trong mẫu nghiên cứu để có thể mang tính đại diện cho tất cả quốc gia trên thế giới.

Đồng thời, nên mở rộng giai đoạn nghiên cứu thêm, và có thể tách biệt các giai đoạn thời gian có khủng hoảng tài chính nhằm hạn chế ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính đến kết quả nghiên cứu. Hơn thế nữa, việc sử dụng thêm một số chỉ số đại diện cho mức độ mở cửa tài chính nhằm gia tăng tính vững chắc cho kết quả nghiên cứu cũng là một hướng cần được xem xét trong các nghiên cứu trong tương lai. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 CHƯƠNG 2 - KHUNG LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Khung lý thuyết Một trong các nghiên cứu đầu tiên nhằm có cái nhìn sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự di chuyển của các dòng vốn quốc tế là của McKinnon (1973), người đã phát triển ý tưởng sự khác biệt giữa các quốc gia bằng cách khẳng định rằng cơ cấu chính trị, kinh nghiệm thuộc địa (colonial experience) và các nguồn nhân lực có thể giải thích được sự khác biệt giữa các quốc gia và sự phát triển của các quốc gia này.

Theo quan điểm của tác giả, các quốc gia có sự thành công trong việc phát triển kinh tế thường phải chú ý đến hệ thống tiền tệ và ngân hàng theo một cách tổng thể. Tác giả cũng nhấn mạnh vai trò của lạm phát ở các quốc gia đang phát triển, bởi vì các nhà đầu tư nước ngoài có thể bị thu hút bởi lãi suất cao ở các quốc gia đang phát triển. Điều này phù hợp với lý thuyết tân cổ điển khi cho rằng dòng vốn được kiểm soát bởi sự chênh lệch lãi suất giữa các quốc gia. Nếu như không tồn tại bất kỳ sự ràng buộc nào về sự dịch chuyển dòng vốn giữa các quốc gia, dòng vốn sẽ chảy từ nơi có tỷ suất sinh lợi thấp (chẳng hạn như các quốc gia có sự phát triển tài chính cao, tương đối dư thừa về vốn) đến nơi có tỷ suất sinh lợi cao hơn, quốc gia nhận dòng vốn này sẽ là quốc gia có sự khan hiếm vốn tương đối, chẳng hạn như các quốc gia đang phát triển, khi đó, giá trị thực của lãi suất sẽ bị giảm bởi tỷ lệ lạm phát cao.

Hơn thế nữa, tác giả khẳng định việc hạn chế nhập khẩu và hỗ trợ xuất khẩu cũng đóng vai trò quan rọng trong việc hạn chế nhập khẩu để làm giảm lượng ngoại tệ lưu thông trong quốc gia. Do đó, hành động này cho thấy cách mà chính phủ có thể kiểm soát thị trường tài chính nội địa bằng cách sử dụng các công cụ và các chính sách khác nhau. Tuy nhiên, Lucas (1990) phát hiện nghịch lý về sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế khác với kỳ vọng của lý thuyết tân cổ điển khi cho rằng dòng vốn sẽ dịch chuyển từ các quốc gia nghèo sang các quốc gia giàu. Cụ thể Lucas tập trung vào việc phân tích năng suất biên của vốn ở Ấn Độ và Mỹ, nếu lý thuyết tân cổ điển đúng thì năng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 suất biên của Ấn độ gấp 58 lần năng suất biên của Mỹ 1(Lucas, 1990).

Tuy nhiên, điều này lại không chính xác với kì vọng của lý thuyết tân cổ điển, và tại thời điểm đó tác giả cũng không có thể trả lời câu hỏi là chính xác là điều gì gây ra sự sai sót này và nhân tố nào có thể giải thích điều này. Nhưng, theo quan điểm của tác giả, có hai sự giải thích chính như sau: (1) Sự khác biệt trong vốn con người (Human capital): Vốn con người có thể không giống nhau ở các quốc gia được phân tích. Đó là lý do tại sao Lucas đã giả định rằng nó có thể là nhân tố giải thích được sự khác biệt so với mô hình tân cổ điển. Theo như sự tính toán của tác giả, tác giả so sánh đầu vào lao động hiệu quả (effective labour input) trên mỗi người sẽ bằng ở cả hai quốc gia, và tác giả kết luận rằng điều này không đúng.

Do đó, tác giả cố gắng hiệu chỉnh bằng cách sử dụng bài nghiên cứu của Krueger (1968) về vốn con người; tuy nhiên, dữ liệu được phân tích bởi Krueger sử dụng cho năm 1950. Vì vậy, xuất hiện nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về sự bất bình đẳng của vốn con người. Tác giả lập luận cho sự lựa chọn của mình bởi trong suốt 25 năm, vốn con người (bao gồm giáo dục, tuổi và ngành nghề) không có thay đổi nhiều. Kết quả là, năng suất của 1 người lao động tại Mỹ sẽ bằng với năng suất của 5 người lao động tại Ấn Độ.

Điều này dẫn đến việc hiệu chỉnh năng suất biên của vốn, sẽ bằng với 58, và bây giờ sự chênh lệch trong vốn con người sẽ bằng 5 chứ không phải bằng 58. (2) Sự bất hoàn hảo của thị trường vốn (Capital Market Imperfections) – đây là lí do thứ 2 giải thích nghịch lý được đề xuất bởi Lucas. Tác giả lập luận rằng các quốc gia nghèo mua vốn từ các nền kinh tế tiên tiến và trả lãi sau đó, do đó dòng chảy lợi nhuận từ việc “bán vốn” sẽ chảy từ các quốc gia nghèo sang các quốc gia giàu. Tuy nhiên, tồn tại rủi ro mà các quốc gia nghèo sẽ không tuân 1 Việc tính toán năng suất biên của vốn được dựa trên công thức: 1) r = A*B*xB-1 trong đó x là vốn trên mỗi người lao động và B là giá trị vốn trung bình; 2) r = BA1/By(B-1)B là năng suất trên mỗi người lao động TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 thủ các nghĩa vụ của họ và có thể chấm dứt mối quan hệ của họ với các nhà đầu tư.

Nếu điều này xảy ra, các quốc gia giàu sẽ không thể cho vay vốn trong tương lai. Sự bất hoàn hảo này gọi là “rủi ro chính trị”. Tóm lại, Lucas không trực tiếp trả lời các câu hỏi trọng tâm mà tác giả đã đề cập ban đầu, mà chỉ cung cấp các suy nghĩ theo một hướng khác, chẳng hạn như vấn đề thuế nặng (heavy taxation) ở các quốc gia đang phát triển, hoặc việc áp đặt các ràng buộc về dòng vốn chảy vào. Tác giả cũng khẳng định rằng thị trường lao động thì cố định trước giai đoạn 1990, tuy nhiên, điều này không còn chính xác trong thế kỷ thứ 21, bởi vì ngày nay lực lượng lao động dễ dàng di chuyển ra nước ngoài hơn so với thời gian trước đây.

Đồng thời, Lucas chỉ ra rằng rủi ro chính trị là yếu tố quan trọng làm hạn chế dòng vốn chảy vào quốc gia. Tổng quan nghiên cứu trước đây Ý tưởng của Lucas nhận được nhiều sự quan tâm của các nghiên cứu sau này, các nghiên cứu cố gắng tìm kiếm lý do cho nghịch lý của sự dịch chuyển dòng vốn. Các bài nghiên cứu trước đây đưa ra nhiều cách giải thích khác nhau với mục tiêu xem xét sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế từ những năm 1990 và một trong các nghiên cứu đưa ra cách giải thích sớm nhất được cung cấp bởi Wei (2000), trong nghiên cứu của tác giả, tác giả đã mở rộng vấn đề so với các nghiên cứu trước đây bằng cách xem xét mối quan hệ giữa tham nhũng và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Bài nghiên cứu của tác giả dựa vào hai giả định chính: (i) các quan chức chính phủ phân bổ không đều vốn của các đối tác có liên quan, và (ii) các chủ nợ nước ngoài không chắc chắn về các nền kinh tế đang phát triển.

Kết quả là một sự gia tăng trong mức độ tham nhũng ở các quốc gia đang phát triển sẽ làm giảm sự kỳ vọng của các chủ nợ. Bài nghiên cứu của Wei (2000) sử dụng dữ liệu của 49 quốc gia trong giai đoạn 1994 – 1996 cho thấy rằng trong suốt giai đoạn nghiên cứu này, 70% dòng vốn FDI chảy ra là từ các quốc gia Mỹ, Nhật Bản, Anh, Đức, Pháp và Hồng Kong, trong đó có hơn 50% dòng vốn chảy vào Trung Quốc.