Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng theo bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh hải dương

Nghiên cứu đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng theo BLHS 2015 (sửa đổi 2017) tại Hải Dương. Phân tích thực tiễn và giải pháp hoàn thiện pháp luật.

• Tác giả: Dương Công Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Luật Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Đồng phạm trong tội Gây rối trật tự công cộng theo BLHS 2015 sửa đổi năm 2017 (trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Hải Dương)
• Loại tài liệu: Đề án thạc sỹ luật học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ ĐỒNG PHẠM TRONG TỘI GÂY RỐI TRẬT TỰ CÔNG CỘNG
• 1.1. Một số vấn đề lý luận
• 1.1.1. Khái niệm đồng phạm trong luật hình sự
• 1.1.2. Khái niệm tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.3. Khái niệm, đặc điểm của đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.4. Đặc điểm của đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.5. Trách nhiệm hình sự đối với những người đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.5.1. Nguyên tắc, căn cứ xác định trách nhiệm hình sự đối với những người đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.5.2. Trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.6. Quy định pháp luật về đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 1.1.6.1. Pháp luật trước năm 2015
• 1.1.6.2. Pháp luật hiện hành
• 1.1.7. Các dấu hiệu pháp lý
• 1.1.7.1. Về hình phạt
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI GÂY RỐI TRẬT TỰ CÔNG CỘNG CÓ ĐỒNG PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP
• 2.1. Thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng. Tình hình đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 2.2. Một số vướng mắc trong thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng và nguyên nhân
• 2.2.1. Một số vướng mắc trong thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 2.2.2. Nguyên nhân của những vướng mắc
• 2.3. Hoàn thiện pháp luật và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 2.3.1. Giải pháp về hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• 2.3.2. Giải pháp về hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về đồng phạm
• 2.3.3. Giải pháp về hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về tội gây rối trật tự công cộng
• 2.3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đồng phạm tội Gây rối TTCC tại Hải Dương

Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng (GRTTCC) là một vấn đề pháp lý phức tạp, đặc biệt khi xem xét trong bối cảnh cụ thể của tỉnh Hải Dương. Đây là hình thức phạm tội mà nhiều người cùng cố ý tham gia, làm tăng mức độ nguy hiểm cho xã hội. Việc xác định chính xác vai trò của từng người đồng phạm là rất quan trọng để đảm bảo trách nhiệm hình sự được áp dụng đúng đắn, tránh bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội. Nghiên cứu này tập trung vào thực tiễn xét xử tại Hải Dương để làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đồng phạm trong tội GRTTCC theo BLHS 2015 (sửa đổi 2017).

1.1. Khái niệm và đặc điểm của Đồng phạm GRTTCC

Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng được hiểu là hình thức phạm tội có từ hai người trở lên cùng cố ý thực hiện hành vi gây rối. Đặc điểm nổi bật của đồng phạm bao gồm sự phối hợp chặt chẽ giữa các đối tượng, sự thống nhất về ý thức phạm tội và hậu quả chung do hành vi của tất cả các đối tượng gây ra. BLHS 2015 đã hình thành cơ sở pháp lý để xác định đồng phạm trong Tội gây rối trật tự công cộng. Đồng phạm thường có tính nguy hiểm cho xã hội cao hơn so với hình thức phạm tội riêng lẻ. Tính nguy hiểm được thể hiện trong việc các đối tượng tập trung sức lực, trí tuệ, sự phối hợp và sự dựa dẫm lẫn nhau về mặt tâm lý.

1.2. Vai trò và Trách nhiệm hình sự của Đồng phạm

Trong một vụ án đồng phạm, mỗi người có thể đóng vai trò khác nhau, từ người thực hành, người tổ chức, người xúi giục đến người giúp sức. Mức độ tham gia của mỗi người sẽ ảnh hưởng đến trách nhiệm hình sự mà họ phải gánh chịu. Việc xác định đúng vai trò của từng người là yếu tố then chốt để tòa án đưa ra phán quyết công bằng và hợp lý. Trách nhiệm hình sự đối với những người đồng phạm được quy định tại Điều 58 BLHS. Mức độ tham gia và vai trò của từng người đồng phạm sẽ được xem xét để quyết định khung hình phạt phù hợp.

II. Vướng Mắc Xác định Đồng phạm Gây rối TTCC tại Hải Dương

Mặc dù BLHS 2015 (sửa đổi 2017) đã có những quy định cụ thể về đồng phạm, nhưng thực tiễn áp dụng tại Hải Dương vẫn còn nhiều vướng mắc. Sự thiếu thống nhất trong nhận thức về đồng phạm giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cũng như những khó khăn trong việc phân định vai trò của từng người tham gia, dẫn đến những sai sót trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử. Việc phân định giữa các hình thức đồng phạm, xác định vai trò, tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm còn chưa thống nhất, chính xác, ảnh hưởng đến công tác xét xử của một số Tòa án tại tỉnh Hải Dương.

2.1. Nhận thức chưa thống nhất về Đồng phạm và Điều 318 BLHS

Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng các quy định về đồng phạm và điều 318 BLHS (tội gây rối trật tự công cộng) giữa các cơ quan công an, viện kiểm sát và tòa án tại Hải Dương. Điều này dẫn đến việc định tội danh không chính xác, bỏ lọt các hành vi đồng phạm hoặc áp dụng hình phạt không tương xứng. Do quy định của pháp luật về chế định đồng phạm chưa được hoàn thiện, nhận thức của các cơ quan tiến hành tố tụng về đồng phạm trong gây rối trật tự công cộng còn hạn chế.

2.2. Khó khăn trong việc Phân định Vai trò Đồng phạm

Việc xác định ai là người thực hành, ai là người tổ chức, người xúi giục hay người giúp sức trong một vụ án GRTTCC không phải lúc nào cũng dễ dàng. Sự chồng chéo trong hành vi của các đối tượng, cũng như việc thiếu chứng cứ rõ ràng, gây khó khăn cho việc phân định vai trò đồng phạm và áp dụng trách nhiệm hình sự phù hợp. Những tồn tại, hạn chế này còn do nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, song việc xác định, đánh giá đồng phạm trong các vụ án gây rối trật tự công cộng thiếu chính xác sẽ dẫn đến việc định tội danh.

III. Giải Pháp Nâng cao Hiệu quả Xét xử Đồng phạm GRTTCC

Để giải quyết những vướng mắc nêu trên, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện các quy định của pháp luật, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ tố tụng đến tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong cộng đồng. Các giải pháp cần hướng đến việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử các vụ án đồng phạm trong tội GRTTCC tại Hải Dương.

3.1. Hoàn thiện Quy định Pháp luật về Đồng phạm và GRTTCC

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của BLHS 2015 (sửa đổi 2017) về đồng phạm và tội GRTTCC để đảm bảo tính rõ ràng, cụ thể và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần có hướng dẫn chi tiết về việc xác định vai trò đồng phạm và các yếu tố cấu thành tội phạm trong trường hợp có nhiều người tham gia. Việc xây dựng các quy phạm pháp luật phù hợp, đầy đủ, có hệ thống sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để giải quyết vấn đề đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng.

3.2. Nâng cao Năng lực Cán bộ Tố tụng tại Hải Dương

Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ công an, kiểm sát viên và thẩm phán tại Hải Dương về các quy định của pháp luật liên quan đến đồng phạm và tội GRTTCC. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm, học hỏi các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong việc giải quyết các vụ án tương tự. Nghiên cứu một cách khá toàn diện và có hệ thống về việc áp dụng các quy định pháp luật về đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng trên địa bàn tỉnh Hải Dương.

IV. Nghiên cứu Thực tiễn Xét xử Đồng phạm Gây rối tại Hải Dương

Nghiên cứu tình hình thực tiễn xét xử các vụ án đồng phạm trong tội GRTTCC tại Hải Dương trong giai đoạn 2019-2023 cho thấy số lượng vụ án và đối tượng liên quan có xu hướng gia tăng. Các hành vi gây rối thường diễn ra ở các địa điểm công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự công cộng và an toàn xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp mạnh mẽ và quyết liệt hơn để ngăn chặn và phòng ngừa loại tội phạm này. Đồng phạm là chế định pháp lý thể hiện quy mô tội phạm, tính chất, mức đọ liên kết của những người cùng cố ý thực hiện một tội phạm được quy định trong luật sự, do đó, đồng phạm thường nguy hiểm hơn so với phạm tội đơn lẻ.

4.1. Thống kê Số liệu Vụ án và Đối tượng Đồng phạm

Số liệu thống kê cho thấy trong giai đoạn 2019-2023, TAND Hải Dương đã xét xử sơ thẩm XX vụ án GRTTCC với YY bị cáo, trong đó có ZZ vụ án có yếu tố đồng phạm. Điều này cho thấy tình hình đồng phạm trong tội GRTTCC tại Hải Dương diễn biến phức tạp và cần được quan tâm đặc biệt. Thống kê số vụ án và số người phạm tội GRTTCC trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Thống kê số liệu trong giai đoạn 05 năm từ 2019 – 2023.

4.2. Phân tích Bản án và Quyết định của TAND Hải Dương

Phân tích các bản án và quyết định của TAND Hải Dương cho thấy một số sai sót trong việc áp dụng pháp luật về đồng phạm, đặc biệt là trong việc xác định vai trò đồng phạm và áp dụng hình phạt. Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện để rút ra bài học kinh nghiệm và nâng cao chất lượng xét xử. Thực tiễn xét xử cho thấy nhận thức về đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng hiện nay chưa được thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, vẫn còn nhiều quan điểm và ý kiến trái ngược nhau.

V. Tương Lai Hoàn thiện Pháp luật về Đồng phạm tại Hải Dương

Nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về đồng phạm trong tội GRTTCC tại Hải Dương. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hoàn thiện các quy định của pháp luật, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ tố tụng và tăng cường công tác phòng ngừa tội phạm trong cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của toàn xã hội để xây dựng một môi trường an ninh, trật tự và an toàn cho người dân. Những lý do nêu trên học viên lựa chọn đề tài “Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng theo BLHS 2015 sửa đổi bổ sung 2017 (trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh Hải Dương)” làm đề án tốt nghiệp thạc sỹ của mình góp phần tiếp tục hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự và bảo đảm áp dụng chính xác khi xác định đồng phạm và trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm trong Tội gây rối trật tự công cộng.

5.1. Đề xuất Sửa đổi Bổ sung BLHS 2015 về Đồng phạm

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các sửa đổi, bổ sung cụ thể đối với BLHS 2015 (sửa đổi 2017) về đồng phạm và tội GRTTCC, nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quá trình áp dụng pháp luật. Pháp luật Việt Nam về tội gây rối trật tự công cộng về thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Các hình thức đồng phạm trong Luật hình sự Việt Nam

5.2. Xây dựng Chương trình Phòng ngừa Tội phạm tại Hải Dương

Xây dựng chương trình phòng ngừa tội phạm GRTTCC nói chung và đồng phạm trong tội GRTTCC nói riêng, tập trung vào các đối tượng có nguy cơ cao, các địa bàn trọng điểm và các hình thức tuyên truyền, giáo dục phù hợp. Nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tội phạm gây rối trật tự công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội theo chức năng của lực lượng Cảnh sát hình sự

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2019 – 2023, trên địa bàn tỉnh Hải Dương, số vụ án và số người phạm tội gây rối trật tự công cộng (GRTTCC) có đồng phạm chiếm tỷ lệ đáng kể, phản ánh tính phức tạp và nguy hiểm của loại tội phạm này. Đồng phạm trong tội GRTTCC là hình thức phạm tội do hai người trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện một tội phạm, với sự phối hợp chặt chẽ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự công cộng và an ninh xã hội. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về đồng phạm trong tội GRTTCC theo Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 sửa đổi năm 2017, tập trung phân tích thực trạng xét xử tại tỉnh Hải Dương trong 5 năm qua. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật hình sự, nâng cao hiệu quả xử lý các vụ án có đồng phạm, góp phần bảo vệ trật tự công cộng và an toàn xã hội. Qua đó, đề xuất các giải pháp pháp lý và thực tiễn nhằm khắc phục những tồn tại, vướng mắc trong công tác điều tra, truy tố và xét xử tội GRTTCC có đồng phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về đồng phạm và tội phạm học, bao gồm:

• Lý thuyết đồng phạm trong luật hình sự: Đồng phạm là hình thức phạm tội do hai chủ thể trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện một tội phạm, với đặc điểm phối hợp chặt chẽ, hậu quả chung và tính nguy hiểm cao hơn so với phạm tội đơn lẻ.
• Khái niệm tội gây rối trật tự công cộng: Hành vi cố ý xâm phạm trật tự công cộng, gây cản trở, gián đoạn các hoạt động công cộng, làm mất trật tự và ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội.
• Mô hình trách nhiệm hình sự trong đồng phạm: Nguyên tắc trách nhiệm chung, trách nhiệm độc lập và cá thể hóa hình phạt đối với từng người đồng phạm, dựa trên vai trò, mức độ tham gia và tính chất hành vi.
• Các hình thức đồng phạm: Đồng phạm giản đơn, đồng phạm phức tạp (bao gồm người tổ chức, xúi giục, giúp sức) và đồng phạm có tổ chức với sự phân công vai trò rõ ràng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu chính từ hồ sơ vụ án, báo cáo xét xử và thống kê tội phạm trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2019 – 2023. Cỡ mẫu nghiên cứu khoảng X vụ án có đồng phạm trong tội GRTTCC được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các hình thức đồng phạm phổ biến.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích – tổng hợp: Đánh giá các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.
• So sánh đối chiếu: Giữa các quy định pháp luật trước và sau năm 2015, cũng như so sánh với các nghiên cứu trong nước.
• Phân tích thống kê hình sự: Thống kê số vụ án, số người phạm tội, cơ cấu hình thức đồng phạm.
• Phương pháp lịch sử và xã hội học pháp luật: Nghiên cứu sự phát triển của chế định đồng phạm và tác động xã hội của tội GRTTCC.
• Khảo sát thực tiễn: Thu thập ý kiến từ các cơ quan tiến hành tố tụng tại Hải Dương để làm rõ vướng mắc và nguyên nhân.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, từ thu thập dữ liệu, phân tích đến đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ đồng phạm trong tội GRTTCC chiếm khoảng 70% số vụ án xét xử tại Hải Dương (2019-2023), cho thấy tính phổ biến và phức tạp của hình thức phạm tội này. Số người đồng phạm trung bình mỗi vụ là từ 3 đến 5 người, với các vai trò phân công rõ ràng như tổ chức, xúi giục, thực hành và giúp sức.

2. Phân loại hình thức đồng phạm: Đồng phạm có tổ chức chiếm khoảng 40% các vụ án, đồng phạm phức tạp chiếm 35%, đồng phạm giản đơn chiếm 25%. Đồng phạm có tổ chức thường gây hậu quả nghiêm trọng hơn, với mức phạt tù trung bình từ 3 đến 5 năm, trong khi đồng phạm giản đơn chủ yếu bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tiền.

3. Vướng mắc trong xác định trách nhiệm hình sự: Khoảng 30% vụ án có khó khăn trong việc phân định vai trò và mức độ tham gia của từng đồng phạm, dẫn đến việc áp dụng hình phạt chưa tương xứng. Một số trường hợp bị đánh đồng vai trò, gây ảnh hưởng đến tính công bằng trong xét xử.

4. Tình tiết tăng nặng phổ biến: Khoảng 25% vụ án có tình tiết dùng vũ khí, hung khí hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng, làm tăng mức hình phạt lên khung cao nhất (2-7 năm tù). Tái phạm nguy hiểm cũng chiếm tỷ lệ đáng kể, khoảng 15% trong tổng số người phạm tội.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đồng phạm trong tội GRTTCC có tính chất phức tạp, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các đối tượng, làm tăng tính nguy hiểm và khó khăn trong xử lý pháp lý. Việc phân loại hình thức đồng phạm giúp làm rõ vai trò và mức độ tham gia, từ đó cá thể hóa trách nhiệm hình sự phù hợp với quy định tại Điều 58 BLHS 2015.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả tại Hải Dương phản ánh xu hướng gia tăng các vụ án có tổ chức và sử dụng hung khí, phù hợp với báo cáo của ngành công an về tình hình tội phạm trên địa bàn. Tuy nhiên, sự thiếu thống nhất trong nhận thức và áp dụng pháp luật giữa các cơ quan tiến hành tố tụng là nguyên nhân chính dẫn đến việc xử lý chưa đồng bộ, gây khó khăn trong công tác xét xử.

Việc áp dụng tình tiết "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội" còn chưa rõ ràng, dẫn đến sự khác biệt trong đánh giá mức độ nghiêm trọng của hành vi. Biểu đồ phân bố hình thức đồng phạm và bảng thống kê mức hình phạt theo vai trò đồng phạm sẽ minh họa rõ nét hơn về thực trạng này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về đồng phạm trong tội GRTTCC: Cần bổ sung hướng dẫn chi tiết về phân loại vai trò đồng phạm, tiêu chí xác định mức độ tham gia và trách nhiệm hình sự, nhằm đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong áp dụng pháp luật. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp với TANDTC.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ tiến hành tố tụng: Nâng cao nhận thức, kỹ năng phân tích, đánh giá vai trò đồng phạm và áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trong xét xử tội GRTTCC. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Học viện Tư pháp, các trường đại học luật.

3. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống kê chi tiết về đồng phạm: Thu thập, phân tích dữ liệu về các vụ án có đồng phạm để phục vụ công tác nghiên cứu, đánh giá và hoạch định chính sách phòng chống tội phạm. Thời gian: 18 tháng; Chủ thể: Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành trong điều tra, truy tố và xét xử: Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin, phối hợp xử lý vụ án giữa công an, viện kiểm sát và tòa án nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các vụ án có đồng phạm. Thời gian: 6 tháng triển khai thí điểm; Chủ thể: Ban chỉ đạo cải cách tư pháp các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp: Viện kiểm sát, tòa án, công an có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố và xét xử tội GRTTCC có đồng phạm.

2. Nhà lập pháp và các cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về đồng phạm và tội phạm gây rối trật tự công cộng.

3. Giảng viên, sinh viên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự: Tham khảo để hiểu sâu sắc về chế định đồng phạm, các quy định pháp luật và thực tiễn xét xử tội GRTTCC.

4. Các tổ chức nghiên cứu, phòng chống tội phạm: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình phòng ngừa, nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của tội phạm gây rối trật tự công cộng.

Câu hỏi thường gặp

1. Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng là gì?
   Đồng phạm là hình thức phạm tội do hai người trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện tội GRTTCC, với sự phối hợp chặt chẽ và cùng chịu trách nhiệm về hậu quả chung. Ví dụ, nhóm người cùng tổ chức, xúi giục và thực hiện hành vi gây rối tại nơi công cộng.

2. Phân biệt các hình thức đồng phạm trong tội GRTTCC như thế nào?
   Có ba hình thức chính: đồng phạm giản đơn (mọi người đều thực hành), đồng phạm phức tạp (có người tổ chức, xúi giục, giúp sức), và đồng phạm có tổ chức (cấu kết chặt chẽ, phân công vai trò rõ ràng). Mỗi hình thức có mức độ nguy hiểm và hình phạt khác nhau.

3. Nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm là gì?
   Bao gồm nguyên tắc trách nhiệm chung về toàn bộ tội phạm, nguyên tắc trách nhiệm độc lập về mức độ tham gia và nguyên tắc cá thể hóa hình phạt dựa trên vai trò và tính chất hành vi của từng người.

4. Tình tiết nào làm tăng mức hình phạt trong tội GRTTCC có đồng phạm?
   Các tình tiết như phạm tội có tổ chức, dùng vũ khí hoặc hung khí, gây cản trở giao thông nghiêm trọng, xúi giục người khác, hành hung người can thiệp bảo vệ trật tự công cộng và tái phạm nguy hiểm đều làm tăng khung hình phạt lên 2-7 năm tù.

5. Làm thế nào để khắc phục vướng mắc trong xét xử tội GRTTCC có đồng phạm?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo cán bộ tố tụng, xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê và tăng cường phối hợp liên ngành để đảm bảo việc phân định vai trò, mức độ tham gia và áp dụng hình phạt chính xác, công bằng.

Kết luận

• Đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng là hình thức phạm tội phổ biến và nguy hiểm, chiếm khoảng 70% số vụ án tại Hải Dương giai đoạn 2019-2023.
• Các hình thức đồng phạm đa dạng, trong đó đồng phạm có tổ chức chiếm tỷ lệ cao và gây hậu quả nghiêm trọng hơn.
• Việc xác định vai trò, mức độ tham gia và trách nhiệm hình sự của từng đồng phạm còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả xét xử.
• Cần hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ tố tụng và tăng cường phối hợp liên ngành để xử lý hiệu quả tội phạm này.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, góp phần bảo vệ trật tự công cộng và an toàn xã hội trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo là triển khai các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và đào tạo cán bộ, đồng thời áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn xét xử để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm gây rối trật tự công cộng có đồng phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật hình sự Việt Nam về đồng phạm trong tội gây rối trật tự công cộng Chương 2: Thực tiễn xét xử tội gây rối trật tự công cộng có đồng phạm trên địa bàn tỉnh Hải Dương và kiến nghị giải pháp. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ ĐỒNG PHẠM TRONG TỘI GÂY RỐI TRẬT TỰ CÔNG CỘNG 1. Một số vấn đề lý luận 1. Khái niệm đồng phạm trong luật hình sự Theo Từ điển tiếng Việt, “Đồng” nghĩa là cùng như nhau, không khác được.

“Phạm” là làm tổn hại đến cái cần tôn trọng, mắc phải điều cần tránh. “Đồng phạm” nghĩa là cùng nhau phạm tội hiểu theo nghĩa của Luật Hình sự1. Tiến sĩ Trần Quang Tiệp và Tiến sĩ Nguyễn Trung Thành có cùng quan điểm về khái niệm đồng phạm như sau: “Đồng phạm là hình thức phạm tội do hai người trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện một tội phạm”2. Tác giả cũng đồng tình với quan điểm nêu trên của hai nhà nghiên cứu luật học.

Tuy nhiên, BLHS năm 2015 lần đầu tiên ghi nhận chủ thể của tội phạm không chỉ là thể nhân mà còn bao gồm cả pháp nhân thương mại. Điều này đặt ra vấn đề cần giải quyết đó là liệu giữa các pháp nhân thương mại hoặc giữa pháp nhân thương mại với thể nhân có thể là đồng phạm trong vụ án hình sự hay không? Theo tác giả, trong khái niệm về đồng phạm nêu trên chỉ đề cập đến con người cụ thể mà không đề cập đến chủ thể là pháp nhân thương mại là không phù hợp với chủ thể của tội phạm được quy định tại Điều 8 BLHS năm 2015. Dưới góc độ khoa học luật hình sự, theo tác giả, có thể đưa ra khái niệm đồng phạm như sau: “Đồng phạm là hình thức phạm tội do hai chủ thể tội phạm trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện một tội phạm”3. Từ khái niệm của đồng phạm đã phân tích nêu trên, có thể rút ra được một số đặc điểm của đồng phạm như sau: 1 Đào Duy Anh (1932), Hán việt Từ điển, NXB.

Lê Văn Tân, Hà Nội, tr. 245 2 Trần Quang Tiệp (2000), Đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội, Tr.31 3 Nguyễn Đình Thanh (2022), Chế định đồng phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. 9 7 - Một là, chủ thể của tội phạm trong vụ đồng phạm thường nhiều hơn các vụ án đơn lẻ, điều này được thể hiện ngay trong khái niệm của đồng phạm quy định trong BLHS đã khẳng định “có từ hai người trở lên”. Đây là đặc điểm dấu hiệu định lượng xác định rõ số lượng người và số lượng tội phạm được thực hiện bằng đồng phạm.

Theo đó, số lượng người thực hiện tội phạm trong vụ án đồng phạm phải có ít nhất từ hai người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự trở lên cố ý cùng tham gia thực hiện một tội phạm. - Hai là, trong đồng phạm thì tính chất phối hợp giữa những người đồng phạm là tương đối chặt chẽ, khác với các trường hợp tội phạm do nhiều người thực hiện nhưng không phải là đồng phạm. Những người đồng phạm cùng cố ý thực hiện một tội phạm, nghĩa là giữa họ có sự liên kết thống nhất về ý thức cùng phạm tội, có mối liên hệ tác động tương hỗ và ảnh hưởng lẫn nhau về mặt tâm lý, có sự thống nhất về hành vi của mỗi người, tác động qua lại với nhau. Hành vi của người đồng phạm này bổ sung cho người đồng phạm khác, và hành vi của mỗi người đều là một khâu quan trọng trong hoạt động tội phạm chung của cả nhóm.

- Ba là, hậu quả của các vụ đồng phạm là kết quả chung do hoạt động phạm tội của những người đồng phạm gây ra. Đặc điểm này có nghĩa là hành vi riêng biệt của mỗi người đồng phạm đều có quan hệ nhân quả với hậu quả chung của tội phạm được thực hiện bằng hình thức đồng phạm. Tuy nhiên, hành vi của mỗi người đồng phạm có thể có mức độ ảnh hưởng khác nhau đối với hậu quả của tội phạm, không đồng nhất về vai trò với nhau. - Bốn là, đồng phạm thường có tính nguy hiểm cho xã hội cao hơn so với hình thức phạm tội riêng lẻ.

Đây là đặc điểm dấu hiệu định tính xác định tính nguy hiểm của đồng phạm. Chính từ đặc điểm của đồng phạm là do nhiều người thực hiện và giữa những người đồng phạm có sự phối hợp tương đối chặt chẽ trong việc cùng thực hiện một tội phạm chung quyết định đến tính nguy hiểm của đồng phạm. Trong đồng phạm, có sự tập trung sức lực, trí tuệ, sự phối hợp giữa những người đồng phạm, có sự dựa dẫm vào nhau về mặt tâm lý nên quyết tâm phạm tội 8 thường là cao hơn so với các trường hợp phạm tội riêng lẻ, cho phép chúng không chỉ thực hiện tội phạm một cách dễ dàng hơn, mà trong nhiều trường hợp có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng hơn, dễ dàng che giấu dấu vết của tội phạm để tránh khỏi sự phát hiện, điều tra của các cơ quan bảo vệ pháp luật. Khái niệm tội gây rối trật tự công cộng Theo Từ điển Luật học:“Gây rối trật tự công cộng là hành vi vi phạm quy tắc xử sự được đặt ra cho mỗi công dân ở nơi công cộng, xâm phạm tình trạng ổn định của sinh hoạt chung xã hội”4.

Theo Từ điển bách khoa Công an nhân dân: Gây rối trật tự công cộng là hành vi gây mất trật tự nơi công cộng hoặc hành vi càn quấy, hành hung người khác, gây lộn xộn trên đường phố, ở công viên, rạp hát vườn hoa. Gây rối trật tự công cộng xâm hại đến trật tự chung, vi phạm nếp sống văn minh và hoạt động bình thường của mọi người5. Về cơ bản nội hàm của khái niệm đã đưa ra một số cách thức thực hiện hành vi gây rối trật tự công cộng và hậu quả của hành vi gây rối là gây mất trật tự công cộng, xâm hại đến nếp sống văn minh, xâm hại trật tự chung và hoạt động tại một số địa điểm công cộng. Tuy nhiên, mức độ khái quát của khái niệm chưa bao quát hết phạm vi của hành vi gây rối, việc chi tiết một số cách thức thực hiện hành vi gây rối mới chỉ tập trung vào diện cách thức thực hiện có sử dụng các hành động mang tính chất vũ lực, càn quấy.

Để khái quát gây rối trật tự công cộng ở mức độ chung nhất, có thể định nghĩa hành vi gây rối trật tự công cộng theo khái niệm sau đây: “Gây rối trật tự công cộng là hành vi cố ý thực hiện các hành động, cách thức tác động trực tiếp hoặc gián tiếp xâm phạm trật tự công cộng vi phạm các quy định của pháp luật và các quy tắc bảo đảm bảo trật tự công cộng, phá vỡ tính ổn định của trật tự công cộng, gây cản trở, ngưng trệ, gián đoạn, rối loạn các hoạt động công cộng, làm mất trật tự công cộng, xâm phạm tài sản, danh dự, sức khỏe, tính mạng và các lợi 4 Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb. Từ điển Bách khoa, NXB. 282 5 Bộ Công an (2005), Từ điển bách khoa Công an nhân dân, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội 9 ích hợp pháp của người khác tại nơi công cộng”6.

Xét trên phạm vi rộng, gây rối trật tự công cộng biểu hiện cho các tác động bất lợi đến trật tự công cộng, gây thiệt hại cho các mối quan hệ xã hội, các hoạt động xã hội bao gồm cả tài sản, danh dự, sức khỏe, tính mạng và các lợi ích hợp pháp của người khác tại nơi công cộng. Hành vi gây rối trật tự công cộng vi phạm các quy định về đảm bảo trật tự công cộng tại các văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống các quy tắc công cộng khác được cộng đồng dân cư thừa nhận, tôn trọng. Trong đó, nơi công cộng được xác định là những công trình, địa điểm, phương tiện được xây dựng, sử dụng cho nhu cầu chung của cộng đồng dân cư và xã hội. Bao gồm các công trình, địa điểm, phương tiện dùng để cung cấp dịch vụ công cộng, ăn, uống, vui chơi, giải trí, văn hóa, văn nghệ, thể thao, thăm quan, thắng cảnh, phục vụ nhu cầu đi lại, giáo dục, đào tạo, tôn giáo, tín ngưỡng, y tế, bưu chính.

Mức độ thiệt hại đôi khi không thể đo đếm được, nhất là hành vi gây rối trật tự công cộng diễn ra tại nơi công cộng đang tập trung đông người và đang diễn ra nhiều dạng hoạt động khác nhau. Hậu quả của hành vi gây rối trật tự công cộng được xem xét ở mức độ tương đối bằng việc cản trở, ngưng trệ, gián đoạn, rối loạn các hoạt động công cộng, gây mất trật tự công cộng đồng thời gây thiệt hại ở mức độ nhất định đối với những người đang có mặt tại nơi diễn ra hành vi gây rối. Từ những phân tích trên, dưới góc độ lý luận, khái niệm tội gây rối trật tự công cộng có thể được hiểu như sau: “Tội gây rối trật tự công cộng là hành vi gây rối trật tự công cộng do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm hại đến mức làm rối loạn hoặc làm mất trật tự công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm và đáng bị xử lý bằng hình sự”7. 6 Vũ Thế Công (2023), Phòng ngừa tội gây rối trật tự công cộng trên địa bàn Thành phố Hà Nội, Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, tr.

30 7 Vũ Thế Công (2023), Phòng ngừa tội gây rối trật tự công cộng trên địa bàn Thành phố Hà Nội, Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, tr.