Luận Văn Thạc Sĩ: Áp Dụng Pháp Luật Hình Sự Đối Với Tội Cướp Tài Sản Từ Thực Tiễn Tỉnh Bình Phước

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản từ thực tiễn tỉnh bình phước, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Võ Thành Phước
• Người hướng dẫn: TS. Phan Anh Tuấn
• Trường học: Học Viện Khoa Học Xã Hội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Áp Dụng Pháp Luật Hình Sự Đối Với Tội Cướp Tài Sản Từ Thực Tiễn Tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI PHẠM CƯỚP TÀI SẢN
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội cướp tài sản
• 1.2. Khái niệm tội phạm trong Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• 1.3. Đặc điểm
• 1.4. Dấu hiệu pháp lý của tội cướp tài sản
• 1.5. Hình phạt của tội cướp tài sản
• 1.6. Phân biệt tội cướp tài sản với một số tội phạm khác trong Luật hình sự Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI PHẠM CƯỚP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về áp dụng pháp luật hình sự về tội cướp tài sản

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc phân tích các vấn đề lý luận liên quan đến áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản. Tội cướp tài sản được định nghĩa là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Điều này không chỉ xâm phạm đến quyền sở hữu mà còn ảnh hưởng đến quyền con người. Theo Bộ luật Hình sự Việt Nam, tội cướp tài sản có những đặc điểm cơ bản như tính nguy hiểm cho xã hội, lỗi cố ý của người phạm tội và tính trái pháp luật. Đặc biệt, tội cướp tài sản có thể bị xử lý với mức hình phạt nghiêm khắc, từ 3 năm đến chung thân, tùy thuộc vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Việc phân tích các yếu tố này giúp làm rõ hơn về bản chất của tội cướp tài sản và những khó khăn trong việc áp dụng pháp luật hình sự tại tỉnh Bình Phước.

1.1. Khái niệm tội phạm trong Bộ luật Hình sự

Theo Điều 8 của Bộ luật Hình sự, tội phạm được định nghĩa là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong luật và do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện. Tội cướp tài sản được quy định tại Điều 168, trong đó nêu rõ hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa nhằm chiếm đoạt tài sản. Điều này cho thấy rằng tội cướp tài sản không chỉ đơn thuần là hành vi chiếm đoạt mà còn liên quan đến việc xâm phạm quyền con người và quyền sở hữu. Việc hiểu rõ khái niệm này là rất quan trọng trong việc áp dụng pháp luật hình sự một cách chính xác và hiệu quả.

1.2. Đặc điểm của tội cướp tài sản

Tội cướp tài sản có những đặc điểm nổi bật như tính nguy hiểm cho xã hội, lỗi cố ý và tính trái pháp luật. Hành vi này không chỉ xâm phạm đến quyền sở hữu mà còn gây ra sự lo lắng, bất an cho cộng đồng. Đặc biệt, tội cướp tài sản có thể bị xử lý hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc, từ 3 năm đến chung thân, tùy thuộc vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả đối với loại tội phạm này.

II. Thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản tại Bình Phước

Tình hình tội phạm cướp tài sản tại tỉnh Bình Phước trong giai đoạn từ 2017 đến 2019 cho thấy sự gia tăng đáng kể về số vụ án. Mặc dù có nhiều nỗ lực trong công tác phòng chống tội phạm, nhưng hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự vẫn chưa đạt được như mong đợi. Các số liệu thống kê cho thấy rằng tội cướp tài sản vẫn diễn ra phức tạp và có chiều hướng gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Việc phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản tại Bình Phước sẽ giúp nhận diện rõ hơn những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý các vụ án cướp tài sản.

2.1. Tình hình tội phạm cướp tài sản tại Bình Phước

Tình hình tội phạm cướp tài sản tại Bình Phước trong giai đoạn 2017-2019 cho thấy sự gia tăng về số vụ án. Các vụ cướp tài sản thường diễn ra với tính chất manh động, liều lĩnh, gây ra nhiều lo ngại cho người dân. Mặc dù các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực trong việc phòng chống tội phạm, nhưng tình hình vẫn chưa được cải thiện đáng kể. Điều này cho thấy cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng pháp luật

Việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản tại Bình Phước gặp nhiều khó khăn. Một số nguyên nhân chính bao gồm sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự không nhất quán trong việc áp dụng các quy định giữa các cơ quan chức năng, và tính răn đe chưa cao trong công tác xét xử. Những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản.

III. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản, cần thiết phải đưa ra các giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội cướp tài sản, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong việc áp dụng. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ tư pháp, nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả trong việc xử lý các vụ án cướp tài sản. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong công tác phòng chống tội phạm, nhằm tạo ra một môi trường an toàn cho người dân.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội cướp tài sản, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong việc áp dụng. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý các vụ án cướp tài sản mà còn tạo ra sự răn đe đối với những hành vi phạm tội. Các quy định pháp luật cần được cập nhật và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn tội phạm hiện nay.

3.2. Tăng cường công tác đào tạo

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ tư pháp là rất cần thiết để nâng cao năng lực và hiệu quả trong việc xử lý các vụ án cướp tài sản. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật hình sự, nhằm giúp cán bộ tư pháp nắm vững các quy định và áp dụng một cách chính xác trong thực tiễn. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác xét xử và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội phạm cướp tài sản là một trong những loại tội phạm nghiêm trọng, có tính nguy hiểm cao đối với xã hội, đặc biệt tại các địa phương có sự phát triển kinh tế nhanh như tỉnh Bình Phước. Với diện tích 6.871,5 km² và dân số khoảng 905.300 người, Bình Phước là tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời cũng là cửa ngõ kết nối với Tây Nguyên và Campuchia. Từ năm 2017 đến 2019, số vụ án hình sự liên quan đến tội cướp tài sản tại tỉnh này có xu hướng giảm nhẹ nhưng vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số các vụ án xâm phạm sở hữu, với tỷ lệ xét xử đạt trên 96% mỗi năm.

Luận văn tập trung nghiên cứu việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Phước trong giai đoạn 2017-2019. Mục tiêu chính là phân tích thực trạng áp dụng pháp luật, đánh giá hiệu quả công tác xét xử và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm này. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các quy định pháp luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là Bộ luật Hình sự năm 2015 và các sửa đổi bổ sung, cùng với số liệu thực tiễn từ các cơ quan tư pháp tại Bình Phước. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện lý luận pháp luật hình sự mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm cướp tài sản tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết pháp luật hình sự cơ bản, trong đó có:

• Lý thuyết về tội phạm và trách nhiệm hình sự: Dựa trên quy định tại Điều 8 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, tội phạm được hiểu là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp được pháp luật bảo vệ. Tội cướp tài sản được xác định là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc nhằm chiếm đoạt tài sản, với lỗi cố ý trực tiếp.

• Lý thuyết áp dụng pháp luật hình sự: Áp dụng pháp luật hình sự là hoạt động quyền lực nhà nước do Tòa án thực hiện, nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật vào từng trường hợp cụ thể, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xét xử.

• Khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội cướp tài sản: Bao gồm khách thể (quyền sở hữu tài sản và quyền bất khả xâm phạm về nhân thân), mặt khách quan (hành vi dùng vũ lực, đe dọa hoặc làm cho người bị tấn công không thể chống cự), chủ thể (người từ đủ 14 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự), và lỗi phạm tội (cố ý trực tiếp).

• Mô hình phân tích các yếu tố tác động đến áp dụng pháp luật hình sự: Chất lượng quy phạm pháp luật, năng lực cán bộ áp dụng pháp luật, và sự phối hợp giữa các cơ quan hữu quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học đa dạng, bao gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Được áp dụng để xây dựng khái niệm, phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội cướp tài sản, cũng như tổng hợp các quy định pháp luật và kết quả xét xử thực tiễn.

• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý số liệu về số vụ án, số bị can, tỷ lệ xét xử và các hình phạt áp dụng từ năm 2017 đến 2019 tại tỉnh Bình Phước, nhằm đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản.

• Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study): Phân tích chi tiết một số vụ án điển hình được xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước, làm rõ cách thức áp dụng pháp luật, định tội danh, định khung hình phạt và quyết định hình phạt.

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Số liệu được thu thập từ các báo cáo của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, cùng hồ sơ vụ án và bản án hình sự trong giai đoạn 2017-2019. Cỡ mẫu gồm 54 vụ án với 97 bị cáo phạm tội cướp tài sản được xét xử.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017-2019, phù hợp với việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015 và các sửa đổi bổ sung có hiệu lực từ năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tội phạm cướp tài sản tại Bình Phước có xu hướng giảm nhẹ: Số vụ án khởi tố giảm từ 21 vụ năm 2017 xuống còn 15 vụ năm 2019, chiếm tỷ lệ khoảng 2% trong tổng số vụ án xâm phạm sở hữu. Tỷ lệ xét xử đạt trên 96% mỗi năm, thể hiện hiệu quả trong công tác xét xử.

2. Việc định tội danh và áp dụng pháp luật hình sự được thực hiện đúng quy định: Qua phân tích các bản án điển hình, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước đã áp dụng chính xác các điều khoản của BLHS năm 2015, đặc biệt là Điều 168 về tội cướp tài sản, đồng thời xem xét đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

3. Hình phạt áp dụng phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội: Trong 97 bị cáo, 37 bị xét xử theo khoản 1 Điều 168 (hình phạt từ 3 đến 10 năm tù), 60 bị cáo còn lại bị xử phạt theo khoản 2 với các tình tiết tăng nặng như có tổ chức, sử dụng vũ khí, tái phạm nguy hiểm. Ví dụ, một vụ án có bị cáo bị xử phạt 7 năm 6 tháng tù do sử dụng roi điện và dao khống chế người bị hại.

4. Chưa có trường hợp được hưởng án treo hoặc đình chỉ miễn trách nhiệm hình sự trong các vụ án cướp tài sản: Điều này cho thấy tính nghiêm minh và răn đe của pháp luật được duy trì trong xét xử tội phạm này tại Bình Phước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc giảm nhẹ số vụ cướp tài sản có thể liên quan đến sự phối hợp quyết liệt của các cơ quan chức năng trong công tác phòng chống tội phạm, cũng như việc áp dụng pháp luật hình sự ngày càng chặt chẽ và thống nhất. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, Bình Phước có tỷ lệ xét xử và áp dụng hình phạt khá cao, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật.

Việc áp dụng đúng pháp luật hình sự không chỉ giúp xác định chính xác trách nhiệm hình sự của người phạm tội mà còn góp phần nâng cao ý thức pháp luật trong cộng đồng, giảm thiểu hành vi vi phạm. Các bản án điển hình cho thấy Tòa án đã vận dụng linh hoạt các quy định pháp luật, đồng thời cân nhắc kỹ lưỡng các tình tiết vụ án và nhân thân bị cáo để đưa ra quyết định hình phạt phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ án và tỷ lệ xét xử qua các năm, bảng phân loại hình phạt theo các khoản điều luật, cũng như sơ đồ mô tả quy trình áp dụng pháp luật hình sự trong xét xử tội cướp tài sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho cán bộ tư pháp: Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ xét xử hình sự, đặc biệt về tội cướp tài sản, nhằm đảm bảo áp dụng pháp luật chính xác và thống nhất. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm; Chủ thể: Tòa án, Viện kiểm sát.

2. Hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật liên quan đến tội cướp tài sản: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn, tăng tính rõ ràng, minh bạch trong áp dụng. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

3. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong phòng chống tội phạm: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa công an, viện kiểm sát, tòa án và các ban ngành liên quan để nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố và xét xử. Thời gian: ngay lập tức và duy trì thường xuyên; Chủ thể: UBND tỉnh, các cơ quan tư pháp.

4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật và giáo dục ý thức pháp luật trong cộng đồng: Tập trung vào các nhóm đối tượng có nguy cơ phạm tội cao, nhằm phòng ngừa tội phạm từ gốc. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở Tư pháp, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và pháp luật: Thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư có thể sử dụng luận văn để nâng cao hiểu biết về áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản, từ đó nâng cao chất lượng xét xử và tư vấn pháp lý.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú, hỗ trợ trong giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về luật hình sự và tội phạm học.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Các cơ quan như Bộ Tư pháp, UBND tỉnh có thể tham khảo để xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật và các giải pháp phòng chống tội phạm hiệu quả.

4. Sinh viên ngành luật và các ngành liên quan: Tài liệu tham khảo hữu ích giúp sinh viên hiểu rõ hơn về thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, đặc biệt trong lĩnh vực tội phạm cướp tài sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội cướp tài sản được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tội cướp tài sản là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công không thể chống cự nhằm chiếm đoạt tài sản, theo Điều 168 BLHS năm 2015.

2. Ai là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự đối với tội cướp tài sản?
   Chủ thể là người từ đủ 14 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự, thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp.

3. Các hình phạt áp dụng cho tội cướp tài sản gồm những gì?
   Hình phạt chính gồm tù từ 3 năm đến tù chung thân, tùy theo tình tiết tăng nặng như có tổ chức, sử dụng vũ khí, gây thương tích, chiếm đoạt tài sản giá trị lớn. Ngoài ra còn có hình phạt bổ sung như phạt tiền, quản chế, cấm cư trú.

4. Tại sao việc áp dụng pháp luật hình sự đúng đắn lại quan trọng trong xét xử tội cướp tài sản?
   Việc áp dụng đúng pháp luật đảm bảo công bằng, răn đe, giáo dục người phạm tội, đồng thời góp phần phòng ngừa tội phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

5. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản?
   Bao gồm chất lượng quy phạm pháp luật, năng lực cán bộ tư pháp, sự phối hợp giữa các cơ quan hữu quan và công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong xã hội.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các dấu hiệu pháp lý và khái niệm áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản theo Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thực tiễn xét xử tại tỉnh Bình Phước giai đoạn 2017-2019 cho thấy việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cướp tài sản được thực hiện nghiêm minh, đúng quy định, góp phần giảm thiểu tội phạm.
• Các bản án điển hình minh chứng cho việc định tội danh, định khung hình phạt và quyết định hình phạt phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.
• Luận văn đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự, bao gồm đào tạo cán bộ, hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp và tuyên truyền pháp luật.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu để cập nhật tình hình tội phạm và áp dụng pháp luật trong các giai đoạn tiếp theo.

Hành động khuyến nghị: Các cơ quan tư pháp và quản lý nhà nước nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm cướp tài sản, đồng thời tăng cường đào tạo và hoàn thiện pháp luật nhằm bảo vệ an ninh trật tự xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI PHẠM CƯỚP TÀI SẢN 1. Những vấn đề lý luận về tội cướp tài sản. Khái niệm tội phạm trong Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tại Điều 8 BLHS quy định nội hàm về tội phạm, cụ thể: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự”. Điều 8 BLHS được coi là nội hàm cơ bản nhất trong luật hình sự Việt Nam; là cơ sở thống nhất cho việc xác định những nguyên tắc cơ bản của luật hình sự Việt Nam và xác định những tội phạm cụ thể.

Nội hàm của tội phạm cướp tài sản là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản và được quy định tại Điều 168 của BLHS. Đặc điểm Tội cướp tài sản có những đặc điểm cơ bản: Là hành vi nguy hiểm cho xã hội Hành vi tội phạm cướp tài sản là hành vi trực tiếp dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực xâm phạm đến quyền nhân thân và sở hữu bị hại và do đó có 6 tính nguy hiểm cho xã hội. Tội phạm cướp tài sản xâm phạm trực tiếp tới quyền bất khả xâm phạm về nhân thân và sở hữu của người bị hại và có tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội. Là hành vi có lỗi của người phạm tội Lỗi được hiểu là trạng thái tâm lý bên trong của những người có hành vi phạm tội đối với hành vi trái pháp luật, gây nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra nên tội cướp tài sản là lỗi cố ý trực tiếp, bởi chủ thể đã lựa chọn, quyết định thực hiện hành vi khi có điều kiện lựa chọn và quyết định các cư xử khác không nguy hại cho xã hội.

Là hành vi trái pháp luật hình sự Một hành vi gây nguy hiểm cho xã hội nhưng không được quy định trong pháp luật hình sự thì không được coi là tội phạm, chỉ những hành vi tác động đến các đối tượng được pháp luật hình sự bảo vệ, thỏa mãn các dấu hiệu trong pháp luật hình sự thì mới bị coi là tội phạm. Đây là đặc điểm được quy định bởi dấu hiệu nội dung của tội phạm là tính nguy hiểm cho xã hội và có lỗi. Là hành vi phải chịu hình phạt Khung hình phạt cao nhất được áp dụng đối với tội phạm cướp tài sản là chung thân, điều này cho thấy hậu quả mà người thực hiện hành vi đó phải gánh chịu tương thích với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, có lỗi khi làm trái với quy định của pháp luật hình sự. Dấu hiệu pháp lý của tội cướp tài sản - Khách thể của tội cướp tài sản: Khách thể của tội cướp tài sản là quyền sở hữu tài sản và quyền bất khả xâm phạm về nhân thân của con người.

Đối tượng tác động của tội cướp tài sản là tài sản bao gồm tài sản được quy định trong pháp luật dân sự và con người; riêng đối với tài sản đặc biệt 7 như vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự, chất độc, chất cháy, chất ma túy…thì được xem là đối tượng tác động của các tội phạm cụ thể khác mà không là đối tượng tác động của tội phạm cướp tài sản nói riêng hay tội phạm về sở hữu nói chung. - Mặt khách quan của tội phạm. Hành vi khách quan của tội cướp tài sản được thể hiện một trong các hành vi: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản, được hiểu là: + Dùng vũ lực là dùng sức mạnh vật chất có vũ khí hoặc công cụ, phương tiện khác chủ động tấn công người quản lý tài sản hoặc người khác có khả năng gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe của người bị tấn công, làm cho họ lâm vào tình trạng mất khả năng chống cự lại. + Đe dọa dùng ngay tức khắc là đe dọa dùng ngay sức mạnh vật chất có vũ khí hoặc công cụ, phương tiện khác chủ động tấn công nếu người bị tấn công không chịu chống trả; lúc này, người bị tấn công phải sợ và tin rằng nếu không để cho họ lấy tài sản thì tính mạng, sức khỏe sẽ bị nguy hại.

Thông thường, hành vi đe dọa ngay tức khắc thường thể hiện bằng sử dụng vũ lực và thái độ, cử chỉ, lời nói nhằm tạo cho người quản lý tài sản sợ và tin rằng sẽ có bạo lực ngay tức khắc nếu không giao tài sản. + Hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được hiểu là người bị tấn công biết sự việc đang xảy ra nhưng không thể chống cự, không thể nhận thực được sự việc đang xảy ra như bị dùng thuốc mê hoặc bị bị nhét đồ vật vào mồm không thể kêu la được… Người bị tấn công là người đang quản lý, trông coi tài sản, tuy nhiên vẫn có trường hợp người bị tấn công là người không có trách nhiệm quản lý tài sản nhưng có thể làm cản trở việc chiếm đoạt của người phạm tội, nhưng 8 người phạm tội thường hướng đến tấn công là người đang trực tiếp quản lý tài sản. Tội cướp tài sản là tội phạm có cấu thành tội phạm hình thức và được coi là hoàn thành từ thời điểm người phạm tội đã thực hiện một trong các hành vi dùng bạo lực, đe dọa dùng ngay tức khắc vũ lực hoặc hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được, không kể người phạm tội có chiếm đoạt được tài sản hay không. Tội cướp được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp, điều này được thể hiện người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi cướp tài sản và mong muốn chiếm đoạt tài sản đó.

Mục đích chiếm đoạt tài sản là yếu tố bắt buộc cấu thành tội cướp tài sản; còn khi không nhằm mục đích chiếm đoạt mà người thực hiện có dùng bạo lực, đe dọa dùng ngay tức khắc hoặc hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được vẫn không cấu thành tội phạm cướp tài sản. - Chủ thể của tội phạm Chủ thể của tội cướp tài sản là người đủ từ 14 tuổi trở lên đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Hình phạt của tội cướp tài sản Tội cướp tài sản quy định tại Điều 168 BLHS quy định bốn khung hình phạt chính và 01 hình phạt bổ sung là phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm. Khoản 1 có mức hình phạt từ 03 năm đến 10 năm, là khung hình phạt định tội (nhằm để phân biệt tội phạm) được áp dụng cho những trường hợp không có tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự.

9 Từ khoản 2 đến khoản 4 được áp dụng khi có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, cụ thể: - Khoản 2 được áp dụng và người phạm tội bị áp dụng mức hình phạt từ 07 năm đến 15 năm tù khi có các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự như: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%; sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác; chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000 đồng đến dưới 200.000 đồng; phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tái phạm nguy hiểm. - Khoản 3 được áp dụng và người phạm tội bị áp dụng mức hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù khi có các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự như: chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000 đồng đến dưới 500.000 đồng; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; lợi dụng thiên tai, dịch bệnh. - Khoản 4 được áp dụng và người phạm tội bị áp dụng mức hình phạt từ 18 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân khi có các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự như: gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của một người từ 61% trở lên hoặc của hai người trở lên mà mỗi người từ 31% trở lên; làm chết người (1); chiếm đoạt tài sản có trị giá từ năm trăm triệu đồng trở lên; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp. (1) Xem: Nghị quyết số 04/HĐTP/1986 hướng dẫn việc định tội danh đối với một số trường hợp vừa có hành vi chiếm đoạt tài sản vừa có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác được xử lý như sau: Đối với hành vi dùng vũ lực chiếm đoạt tài sản có gây thương tích nặng, gây tổn hại nặng cho sức khỏe (tức là cố ý về hành vi và vô ý về hậu quả) thì xử lý về tội cướp tài sản.

Đối với hành vi nhằm chiếm đoạt tài sản mà giết chủ sở hữu hay người quản lý tài sản, giết người chống cự lại, hoặc bắn trả người đuổi bắt thì xử lý về tội giết người và tội cướp tài sản. 10 - Áp dụng khoản 5 khi chuẩn bị phạm tội và mức hình phạt tù phải gánh chịu là từ 01 năm đến 05 năm. Phân biệt tội cướp tài sản với một số tội phạm khác trong Luật hình sự Việt Nam 1.