Đời Sống Văn Hóa Của Cư Dân Đảo Hòn Tre, Thành Phố Nha Trang

Khám phá đời sống văn hóa độc đáo của cư dân đảo Hòn Tre, Nha Trang, Khánh Hòa qua các phong tục, tập quán và nét đẹp truyền thống.

• Tác giả: Trương Thị Quốc Ánh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Yến Tuyết
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn hóa học
• Đề tài: Đời Sống Văn Hóa Của Cư Dân Đảo Hòn Tre, Thành Phố Nha Trang, Tỉnh Khánh Hòa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đời Sống Văn Hóa Cư Dân Đảo Hòn Tre Nha Trang

Đảo Hòn Tre Nha Trang không chỉ là điểm đến du lịch nổi tiếng mà còn là nơi sinh sống lâu đời của một cộng đồng cư dân với những nét văn hóa đặc thù. Nghiên cứu về đời sống văn hóa của cư dân nơi đây giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự thích nghi và sáng tạo của con người trong môi trường biển đảo. Bài viết này sẽ đi sâu vào các khía cạnh văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần, từ đó làm nổi bật những giá trị truyền thống và bản sắc riêng biệt của cộng đồng dân cư Hòn Tre.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Ảnh Hưởng Đến Văn Hóa Hòn Tre

Vị trí địa lý của Hòn Tre có ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa của cư dân. Là một hòn đảo nằm trong vịnh Nha Trang, Hòn Tre có điều kiện tự nhiên đặc biệt, từ đó hình thành nên những hoạt động kinh tế và sinh hoạt văn hóa riêng. Sự gần gũi với biển cả đã tạo nên những phong tục tập quán, tín ngưỡng và ẩm thực độc đáo, gắn liền với văn hóa biển đảo.

1.2. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Cộng Đồng Dân Cư

Quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng dân cư Hòn Tre là một phần quan trọng trong việc định hình văn hóa nơi đây. Từ những nhóm cư dân đầu tiên đến sự phát triển của các làng chài, mỗi giai đoạn lịch sử đều để lại dấu ấn trong đời sống văn hóa của người dân. Sự giao thoa văn hóa với các vùng đất khác cũng góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Hòn Tre.

II. Khám Phá Đời Sống Văn Hóa Vật Chất Của Cư Dân Hòn Tre

Đời sống văn hóa vật chất của cư dân đảo Hòn Tre thể hiện rõ nét qua các hoạt động kinh tế, sinh hoạt hàng ngày và cách thức khai thác tài nguyên biển. Từ phương tiện đánh bắt cá truyền thống đến các nghề thủ công mỹ nghệ, mỗi hoạt động đều mang đậm dấu ấn của văn hóa biển đảo. Sự thích nghi với môi trường tự nhiên và sự sáng tạo trong lao động đã tạo nên một đời sống phong phú và đa dạng.

2.1. Phương Tiện Đánh Bắt và Khai Thác Thủy Hải Sản Hòn Tre

Các phương tiện đánh bắt và khai thác thủy hải sản đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế của cư dân Hòn Tre. Từ những chiếc thuyền thúng đơn sơ đến các loại lưới, đăng, câu hiện đại, mỗi phương tiện đều phản ánh kinh nghiệm và kỹ năng của người dân trong việc chinh phục biển cả. Hoạt động khai thác thủy hải sản không chỉ mang lại nguồn thu nhập mà còn là một phần của văn hóa truyền thống.

2.2. Nghề Truyền Thống và Tiểu Thủ Công Nghiệp Độc Đáo

Bên cạnh khai thác thủy hải sản, cư dân Hòn Tre còn duy trì và phát triển nhiều nghề truyền thống và tiểu thủ công nghiệp độc đáo. Nghề vá lưới, chế tác hàng thủ công mỹ nghệ từ vỏ ốc, làm mành... không chỉ tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa địa phương. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ thường mang đậm nét văn hóa Hòn Tre.

2.3. Ẩm Thực Biển Hòn Tre Hương Vị Đặc Trưng Khó Quên

Ẩm thực Hòn Tre là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của cư dân. Các món ăn được chế biến từ hải sản tươi ngon, mang hương vị đặc trưng của biển cả, đã trở thành một nét hấp dẫn đối với du khách. Từ những món ăn dân dã hàng ngày đến các món đặc sản cầu kỳ, ẩm thực biển Hòn Tre luôn mang đến những trải nghiệm khó quên.

III. Đời Sống Văn Hóa Tinh Thần Phong Phú Của Cư Dân Hòn Tre

Đời sống văn hóa tinh thần của cư dân đảo Hòn Tre thể hiện qua các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội và văn học dân gian. Những giá trị truyền thống được gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ, tạo nên một bản sắc văn hóa độc đáo. Sự gắn kết cộng đồng và lòng biết ơn đối với biển cả là những yếu tố quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân.

3.1. Tín Ngưỡng Thờ Cúng và Lễ Hội Truyền Thống Hòn Tre

Tín ngưỡng thờ cúng và các lễ hội Hòn Tre truyền thống đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cư dân. Các hoạt động tín ngưỡng như thờ Thần Thành Hoàng, thờ Cá Ông, thờ Mẫu... thể hiện lòng biết ơn và sự kính trọng đối với các vị thần linh, đồng thời cầu mong sự bình an và thịnh vượng cho cộng đồng. Các lễ hội thường được tổ chức long trọng, thu hút đông đảo người dân tham gia.

3.2. Văn Học Dân Gian và Nghệ Thuật Diễn Xướng Đặc Sắc

Văn học dân gian và nghệ thuật diễn xướng là những hình thức văn hóa truyền miệng, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Các câu chuyện cổ tích, truyền thuyết, ca dao, tục ngữ... phản ánh cuộc sống, tâm tư, tình cảm của người dân Hòn Tre. Nghệ thuật diễn xướng như hát bả trạo, múa lân... mang đến những giây phút giải trí và gắn kết cộng đồng.

3.3. Tri Thức Bản Địa Về Biển Cả và Kinh Nghiệm Sinh Tồn

Cư dân Hòn Tre sở hữu những tri thức bản địa quý báu về biển cả, được tích lũy qua nhiều năm kinh nghiệm. Tri thức về thời tiết, dòng chảy, các loại hải sản... giúp người dân khai thác tài nguyên biển một cách hiệu quả và an toàn. Kinh nghiệm tránh bão, cứu hộ trên biển cũng là những tri thức quan trọng, giúp người dân đối phó với những khó khăn, thách thức từ thiên nhiên.

IV. Du Lịch và Bảo Tồn Văn Hóa Hòn Tre Hướng Phát Triển Bền Vững

Phát triển du lịch Hòn Tre mang lại nhiều cơ hội kinh tế cho địa phương, nhưng cũng đặt ra những thách thức đối với việc bảo tồn văn hóa. Cần có những giải pháp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa, đảm bảo rằng các giá trị truyền thống được gìn giữ và phát huy trong quá trình hội nhập và phát triển. Phát triển du lịch Hòn Tre cần gắn liền với việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng về bảo tồn văn hóa.

4.1. Ảnh Hưởng Của Du Lịch Đến Đời Sống Văn Hóa Cư Dân

Du lịch có thể mang lại những tác động tích cực như tăng thu nhập, cải thiện cơ sở hạ tầng, giao lưu văn hóa... Tuy nhiên, cũng có những tác động tiêu cực như làm mai một các giá trị truyền thống, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân. Cần có những biện pháp quản lý và điều tiết du lịch một cách hợp lý để giảm thiểu những tác động tiêu cực.

4.2. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, cần có sự chung tay của cộng đồng, chính quyền và các tổ chức liên quan. Các giải pháp có thể bao gồm: tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về văn hóa, hỗ trợ các nghệ nhân và người làm nghề truyền thống, tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống, xây dựng các bảo tàng, nhà trưng bày văn hóa... Việc bảo tồn văn hóa cần được thực hiện một cách bài bản và có hệ thống.

4.3. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Liền Với Văn Hóa Bản Địa

Phát triển du lịch cộng đồng là một hướng đi bền vững, giúp người dân địa phương tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch và hưởng lợi từ đó. Du lịch cộng đồng cần gắn liền với văn hóa bản địa, tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Hòn Tre. Điều này không chỉ giúp thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

V. Kinh Tế Hòn Tre và Sự Thay Đổi Trong Đời Sống Văn Hóa

Sự phát triển kinh tế Hòn Tre, đặc biệt là sự trỗi dậy của ngành du lịch, đã mang đến những thay đổi đáng kể trong đời sống văn hóa của cư dân. Bên cạnh những cơ hội mới, cũng xuất hiện không ít thách thức đối với việc duy trì và phát huy các giá trị truyền thống. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Hòn Tre.

5.1. Tác Động Của Kinh Tế Du Lịch Đến Nghề Truyền Thống

Sự phát triển của kinh tế du lịch có thể tạo ra cơ hội mới cho các nghề truyền thống, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức. Một số nghề có thể phát triển nhờ phục vụ nhu cầu của khách du lịch, trong khi những nghề khác có thể bị mai một do thiếu nhân lực hoặc không còn phù hợp với xu thế hiện đại. Cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp các nghề truyền thống thích ứng với sự thay đổi của kinh tế.

5.2. Thay Đổi Trong Phong Tục Tập Quán và Sinh Hoạt Văn Hóa

Sự giao lưu văn hóa với du khách và sự tiếp xúc với các giá trị văn hóa mới có thể dẫn đến những thay đổi trong phong tục tập quán và sinh hoạt văn hóa của cư dân Hòn Tre. Một số phong tục có thể được điều chỉnh để phù hợp với cuộc sống hiện đại, trong khi những phong tục khác có thể bị lãng quên. Cần có sự chọn lọc và gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp, đồng thời tiếp thu những yếu tố mới một cách có chọn lọc.

5.3. VinWonders Nha Trang và Ảnh Hưởng Đến Cộng Đồng

VinWonders Nha Trang là một khu vui chơi giải trí lớn, có ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế và đời sống của cộng đồng cư dân Hòn Tre. Một mặt, VinWonders tạo ra nhiều việc làm và thu hút du khách đến Hòn Tre. Mặt khác, nó cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực như tăng giá cả, ô nhiễm môi trường và thay đổi văn hóa. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa VinWonders và cộng đồng để đảm bảo sự phát triển hài hòa và bền vững.

VI. Tương Lai Văn Hóa Hòn Tre Giữ Gìn Bản Sắc Trong Phát Triển

Tương lai văn hóa Hòn Tre phụ thuộc vào khả năng của cộng đồng trong việc giữ gìn bản sắc truyền thống, đồng thời thích ứng với những thay đổi của thời đại. Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Hòn Tre. Cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan để xây dựng một tương lai tươi sáng cho văn hóa Hòn Tre.

6.1. Vai Trò Của Thế Hệ Trẻ Trong Bảo Tồn Văn Hóa Hòn Tre

Thế hệ trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa Hòn Tre. Cần tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận và hiểu rõ về các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động bảo tồn văn hóa. Thế hệ trẻ có thể sử dụng những kiến thức và kỹ năng hiện đại để quảng bá văn hóa Hòn Tre đến với thế giới.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Văn Hóa Từ Địa Phương

Các chính sách hỗ trợ phát triển văn hóa từ địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho văn hóa Hòn Tre phát triển bền vững. Các chính sách có thể bao gồm: hỗ trợ tài chính cho các hoạt động văn hóa, khuyến khích các nghệ nhân và người làm nghề truyền thống, xây dựng cơ sở hạ tầng văn hóa, quảng bá văn hóa Hòn Tre trên các phương tiện truyền thông.

6.3. Hòn Tre Nha Trang Điểm Đến Văn Hóa Biển Đảo Hấp Dẫn

Hòn Tre Nha Trang có tiềm năng trở thành một điểm đến văn hóa biển đảo hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước. Để đạt được điều này, cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Hòn Tre. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo ra một môi trường du lịch bền vững và có trách nhiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Việt Nam là quốc gia có đƣờng bờ biển dài 3.260 km, trong đó có nhiều đảo và quần đảo. Từ xƣa, biển đã giữ một vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của ngƣời Việt. Không chỉ thế, biển còn là môi trƣờng sống, môi trƣờng giao tiếp văn hóa của ngƣời Việt.

Cùng với các không gian núi rừng và châu thổ, biển đã góp phần hợp thành, định diện truyền thống, bản sắc văn hóa, tƣ duy… của nhiều cộng đồng cƣ dân Việt Nam1. Vì vậy tìm hiểu văn hóa ngƣời Việt thì không thể không tìm hiểu về giá trị của biển. Khánh Hòa là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, với thiên nhiên đa dạng vừa có đồng bằng, đồi núi lại vừa có biển. Những yếu tố thiên nhiên này có ảnh hƣởng rất lớn đến việc cƣ trú của con ngƣời, trong đó hình thái cƣ trú của cƣ dân trên đảo là một hình thức khá đặc biệt.

Những đặc điểm về địa lý, môi sinh, thổ nhƣỡng trên đảo đã hình thành nên một lối cƣ trú đặc thù mà trong đó yếu tố biển chi phối mạnh mẽ từ đời sống kinh tế cho đến văn hóa… Qua đó thể hiện sự thích nghi của cƣ dân với điều kiện địa lý. Ở nƣớc ta, những năm gần đây, văn hóa của cƣ dân vùng biển đã đƣợc nhiều ngƣời quan tâm, nghiên cứu. Tuy nhiên các tài liệu về đời sống của cƣ dân trên đảo tại Khánh Hòa nói chung, thành phố Nha Trang nói riêng còn khá hiếm hoi. So với các tỉnh Nam Trung Bộ, Khánh Hòa là tỉnh có tỷ lệ đảo khá cao, bao gồm 200 đảo lớn, nhỏ.

Một số đảo có diện tích khá lớn và ổn định về mặt cấu trúc hình thái, điều kiện sinh sống tƣơng đối tốt nên cƣ dân tập trung khá đông, nổi bật nhất là đảo Hòn Tre. Đảo này đƣợc biết đến nhƣ là một địa điểm du lịch nổi tiếng. Bên cạnh đó, Hòn Tre còn là địa bàn cƣ trú lâu đời của cƣ dân địa phƣơng với những nét văn hóa đặc thù. Để hiểu rõ hơn về dạng thức cƣ trú trên đảo, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Đời sống văn hóa của cư dân đảo Hòn Tre, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa”.

Qua khảo sát, chúng tôi thấy đƣợc những ảnh hƣởng của môi trƣờng địa lý, yếu tố thiên nhiên trong việc hình thành những đặc điểm kinh tế, văn hóa của cƣ dân. 1 Nguyễn Văn Kim: Biển với người Việt - http://www.vn/nghien-cuu/van-hoa-viet-nam/van-hoa-ung- xu-voi-moi-truong-tu-nhien/2272-nguyen-van-kim-bien-voi-nguoi-viet.html 8 Tác giả luận văn sinh sống và làm việc tại Nha Trang, sự hiểu biết về đời sống của cƣ dân trên đảo sẽ phục vụ cho công tác chuyên môn của cơ quan cũng nhƣ cho các ban ngành chức năng khác trong tỉnh Khánh Hòa nói riêng và vùng Nam Trung Bộ nói chung, đây cũng là lý do nghiên cứu đề tài này. Trong điều kiện hiện nay, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại giúp đời sống vật chất con ngƣời đƣợc nâng cao nhƣng tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt, môi trƣờng sống con ngƣời biến đổi nghiêm trọng, thiên tai xảy ra ngày càng nhiều. Nghiên cứu đời sống của cƣ dân đảo Hòn Tre, thành phố Nha Trang qua đời sống kinh tế, văn hóa là một vấn đề quan trọng giúp nhận diện, phát triển đời sống của cƣ dân.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đề tài nhằm mục đích chủ yếu tìm hiểu tác động của môi trƣờng sinh thái trong việc hình thành hình thái cƣ trú, đời sống kinh tế, văn hóa của cƣ dân sinh sống trên đảo. Đồng thời, thông qua những đặc điểm văn hóa lý giải sự thích nghi, hòa hợp và sáng tạo của cƣ dân trên đảo. Luận văn cũng vận dụng các lý thuyết nghiên cứu Văn hóa học và Nhân học để khảo sát đời sống văn hóa của cƣ dân đảo Hòn Tre, từ đó tìm ra những đặc trƣng trong đời sống văn hóa cƣ dân. Lịch sử vấn đề Nghiên cứu về biển là đề tài đƣợc không ít các nhà khoa học và các học giả quan tâm.

Đã có nhiều kết quả đáng kể từ việc nghiên cứu liên quan đến biển dƣới các khía cạnh khác nhau. Các công trình trong nƣớc Đầu tiên phải kể đến những nghiên cứu mang tính lý luận, các sách viết về biển. Trƣớc thế kỷ XX có các công trình nhƣ: Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên. Công trình đã đề cập đến biển trong mối quan hệ với ngƣời Việt; Đại Nam nhất thống chí, Đại Nam thực lục; Gia Định thành thông chí của Quốc sử quán triều Nguyễn cũng đề cập đến vai trò biển Đông trong đời sống cƣ dân.

Sang thế kỷ XX, vấn đề biển cả, cƣ dân ngƣ nghiệp và các tục lệ của họ đã thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều tác giả. Tác phẩm Việt Nam Văn hóa sử cương của 9 Đào Duy Anh có đề cập đến mối quan hệ của ngƣời Việt với biển, khẳng định những ảnh hƣởng của biển với đời sống văn hóa ngƣời Việt. Tục thờ cúng của ngư phủ lưới đăng Khánh Hòa (1970) của Lê Quang Nghiêm đƣợc viết trên cơ sở khảo sát thực địa. Đây là một công trình biên khảo về văn hóa biển không chỉ mang lại sự hiểu biết về giá trị đối với tục thờ cá Ông mà còn về tín ngƣỡng ngƣ dân ở vùng biển Khánh Hòa nói chung.

Tác phẩm Hải quân trong lịch sử chống ngoại xâm (1983) của nhóm tác giả Nguyễn Việt, Vũ Minh Giang, Nguyễn Mạnh Hùng nói đến tầm quan trọng của thủy quân Việt Nam trong sự nghiệp giữ nƣớc. Biển với người Việt cổ (1996) của Viện Đông Nam Á nghiên cứu về biển dƣới cách tiếp cận khảo cổ học, khái quát lịch sử về biển nƣớc ta từ thời tiền sử, sơ sử trong bối cảnh Đông Nam Á lục địa và hải đảo. Những năm gần đây, biển ngày càng đƣợc coi trọng và là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội, nghiên cứu về biển, cƣ dân ngƣ nghiệp và văn hóa của nhóm cƣ dân này đƣợc chú ý nhiều hơn. Trong khoảng 10 năm trở lại đây, có các công trình nghiên cứu về văn hóa biển có giá trị nhƣ: Văn hóa dân gian làng ven biển (2000) của tập thể tác giả viện nghiên cứu Văn hóa dân gian.

Tác phẩm đã đề cập đến khía cạnh lịch sử và văn hóa dân gian của cộng đồng cƣ dân ven biển của Việt Nam, chủ yếu các làng Bắc Bộ. Cộng đồng ngư dân ở Việt Nam (2002) của Nguyễn Duy Thiệu là công trình khoa học thể hiện những sắc thái mới về ngƣ dân, trong đó tác giả khảo sát một số làng chài với cơ cấu tổ chức xã hội truyền thống, thời kỳ hợp tác xã và thời kỳ hiện nay. Đây đƣợc coi là công trình đầu tiên nghiên cứu về cộng đồng ngƣ dân ở Việt Nam với quy mô khá lớn và có chất lƣợng khoa học. Công trình Công cụ đánh bắt sông nước truyền thống ở Hội An (2002) của nhóm tác giả Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An có đề cập đến những công cụ đánh bắt cá ở môi trƣờng nƣớc mặn.

Trong tác phẩm Văn hóa Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm (2003), Trần Quốc Vƣợng đã có lƣu tâm về biển trong bài viết “Mấy nét khái quát lịch sử cổ xƣa về cái nhìn biển của ngƣời Việt Nam”. Bài viết bàn về huyền thoại, huyền tích và thực tiễn khảo cổ học tiền sử và sơ sử ở Việt Nam; quan hệ thƣơng mại biển quốc tế và Việt 10 Nam, ngƣời Việt trong mắt ngƣời nƣớc ngoài; cái nhìn về biển của ngƣời Chăm và lịch sử quân sự Việt Nam trên biển. Môi trường và văn hóa cuối Pleistosen đầu Holosen ở Việt Nam (2004) của hai tác giả Nguyễn Khắc Sử và Vũ Thế Long đã cho thấy cái nhìn về quá trình hình thành biển Việt Nam nói riêng và khu vực nói chung. Cộng đồng ngư dân Việt ở Nam bộ (2004) của Trần Hồng Liên đã bƣớc đầu nghiên cứu đối sánh qua trƣờng hợp giữa hai làng biển ở Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.

Lễ hội dân gian của ngư dân Bà Rịa – Vũng Tàu (2004) của Phan An, Đinh Văn Hạnh. Các tác giả đã nghiên cứu, miêu tả một số lễ hội dân gian của ngƣ dân địa phƣơng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trong quá trình hình thành và phát triển. Trong công trình Tìm về Bản sắc Văn hóa Việt Nam (2004) của Trần Ngọc Thêm có nói đến yếu tố biển trong đời sống văn hóa, biển đóng vai trò quan trọng và chi phối trong cơ cấu bữa ăn, giao thông của ngƣời Việt. Những điều cần biết về đất, biển, trời Việt Nam (2007) của Lƣu Văn Lợi đã đề cập đến mối quan hệ giữa con ngƣời đối với biển, những nhận thức về biển cũng nhƣ những ứng xử của con ngƣời với biển trong lĩnh vực môi trƣờng và quốc phòng.

Văn hóa biển Miền Trung và văn hóa biển Tây Nam Bộ (2008) của Hội văn nghệ dân gian Việt Nam. Tác phẩm là công trình tập hợp những bài tham luận phân tích vai trò của biển trong kinh tế, văn hóa, quân sự, du lịch… Mặc dù sách đề cập về miền Tây Nam Bộ nhƣng nội dung sách giúp cho chúng tôi hiểu thêm về cách tiếp cận biển để chúng tôi khảo sát về biển ở miền Trung. Con người, môi trường và văn hóa (2009) của Nguyễn Xuân Kính cũng có một bài viết về việc ứng xử của ngƣời Việt đối với nƣớc. Công trình mặc dù không đề cập nhiều đến biển nhƣng ở mặt nào đó giúp độc giả nhận thức đƣợc vai trò của nƣớc nói chung và biển nói riêng trong đời sống vật chất và tinh thần của con ngƣời.

Người Việt với biển (2011) của nhóm nghiên cứu thƣơng mại châu Á, tập hợp các nhà nghiên cứu trẻ. Từ cách tiếp cận liên ngành, chủ yếu là Khảo cổ học - Sử học - Quốc tế học. các tác giả cố gắng làm sáng tỏ một số vấn đề, lĩnh vực truyền thống biển Việt Nam, qua đó giúp hiểu rõ hơn các giá trị văn hóa biển Việt Nam trong mối liên hệ với lịch sử. 11 Đề tài trọng điểm cấp Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh Đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của cư dân vùng biển, đảo Nam Bộ (2011) qua góc nhìn nhân học biển (Maritime anthropology) của Phan Thị Yến Tuyết đã cung cấp cho ngƣời đọc một bức tranh vừa khái quát vừa cụ thể về đời sống kinh tế, văn hóa cùng những biến động xã hội của các cƣ dân Nam Bộ trong sự tƣơng tác, thích nghi, sáng tạo của con ngƣời đối với môi trƣờng biển của Nam Bộ.