Đối Chiếu Ngôn Ngữ Phóng Sự Trong Báo In Bằng Tiếng Anh Và Tiếng Việt

Luận án tiến sĩ phân tích ngôn ngữ phóng sự trong báo in tiếng Anh và tiếng Việt, khám phá sự khác biệt và tương đồng giữa hai ngôn ngữ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thiện Giáp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lí luận ngôn ngữ
• Đề tài: Đối Chiếu Ngôn Ngữ Phóng Sự Trong Báo In Tiếng Anh Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt sử dụng trong luận án
• Danh mục các bảng biểu sử dụng trong luận án
• Danh mục các sơ đồ sử dụng trong luận án
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Phương pháp nghiên cứu của luận án
• 4. Đóng góp của luận án
• 5. Bố cục của luận án
• 1. Chương 1: NHỮNG CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu diễn ngôn phóng sự
• 1.1.1. Một số quan điểm về phóng sự của các tác giả phương Tây và Việt Nam
• 1.1.2. Vị trí và đặc trưng của phóng sự trong hệ thống thể loại báo chí
• 1.1.3. Các đặc trưng điển hình của thể loại phóng sự
• 1.1.3.1. Các đặc trưng điển hình về mặt cấu trúc hình thức
• 1.1.3.2. Các đặc trưng về phương thức tiếp cận sự kiện của phóng sự
• 1.1.3.3. Các đặc trưng điển hình về văn phong phóng sự
• 1.1.4. Các tiêu chí nhận dạng tác phẩm phóng sự
• 1.2. Diễn ngôn báo chí và phân tích diễn ngôn báo chí
• 1.2.1. Giao tiếp trong báo chí
• 1.2.2. Phân tích diễn ngôn báo chí
• 1.3. Phân tích diễn ngôn
• 1.3.1. Liên kết và ngữ cảnh ngôn ngữ
• 1.3.1.1. Các thành tố của ngữ cảnh tình huống và ngữ vực
• 1.3.1.2. Các thành tố chức năng trong hệ thống ngữ nghĩa
• 1.3.1.3. Ba nét nghĩa trong cú
• 1.3.1.4. Ý nghĩa của liên kết
• 1.3.2. Cấu trúc thông tin
• 1.3.2.1. Cấu trúc của thông tin
• 1.3.2.2. ‘Thông tin Cũ và Thông tin Mới’ và ‘Đề ngữ và Thuyết ngữ’
• 1.3.2.3. Cấu trúc thông tin và dạng thức cú pháp
• 1.3.3. Mạch lạc trong diễn giải của diễn ngôn
• 1.3.3.1. Mạch lạc trong diễn ngôn
• 1.3.3.2. Quá trình từ trên – xuống dưới và từ dưới – lên trên
• 1.3.3.3. Sự suy luận như là những mối liên hệ bị mất
• 1.4. Tiểu kết
• 2. Chương 2: CÁC PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN CHỨC NĂNG TƯ TƯỞNG TRONG PHÓNG SỰ BÁO IN BẰNG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến chức năng tư tưởng của cú
• 2.1.1. Đặc điểm các quá trình chuyển tác
• 2.1.1.1. Sự lựa chọn cách thức diễn giải kinh nghiệm trong tiếng Anh
• 2.1.1.2. Chuyển tác – nguồn gốc của sự diễn giải kinh nghiệm
• 2.1.1.3. Đặc tính chung của từng thể loại quá trình
• 2.1.2. Chuyển tác chu cảnh
• 2.2. Các phương thức thể hiện chức năng tư tưởng trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2.1. Các phương tiện biểu hiện chức năng tư tưởng kinh nghiệm trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2.1.1. Các quá trình chuyển tác trong phóng sự tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2.1.2. Các phương thức biểu thị chu cảnh và chuyển tác chu cảnh trong phóng sự báo in tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2.2. Các phương thức thể hiện chức năng tư tưởng lôgic trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.2.2.1. Các quan hệ đẳng kết
• 2.2.2.2. Các quan hệ phụ thuộc
• 2.3. Các nét tương đồng và khác biệt trong cách thể hiện chức năng tư tưởng trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 2.3.1. Các nét tương đồng
• 2.3.2. Các nét khác biệt
• 2.4. Tiểu kết
• 3. Chương 3: CÁC PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN CHỨC NĂNG LIÊN NHÂN TRONG PHÓNG SỰ BÁO IN BẰNG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 3.1. Một số khái niệm liên quan đến chức năng liên nhân của cú
• 3.1.1. Đặc điểm của thức và tình thái trong tiếng Anh
• 3.1.1.1. Đặc điểm của thức trong tiếng Anh
• 3.1.1.2. Đặc điểm của tình thái trong tiếng Anh
• 3.1.1.3. Phép ẩn dụ thức trong tiếng Anh
• 3.1.1.4. Ẩn dụ tình thái trong tiếng Anh
• 3.1.2. Đặc điểm tình thái trong tiếng Việt
• 3.1.2.1. Quan niệm về tình thái trong tiếng Việt
• 3.1.2.2. Các phương thức biểu hiện nghĩa tình thái trong tiếng Việt
• 3.2. Các phương thức thể hiện chức năng liên nhân trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.1. Phép ẩn dụ thức trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.2. Ẩn dụ tình thái trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.2.1. Hiện thực hoá tình thái có tính tương thích trong phóng sự báo in tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.2.2. Hiện thực hoá tình thái nhờ ẩn dụ trong phóng sự báo in tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.3. Yếu tố bình luận trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.2.3.1. Trạng ngữ tình thái bình luận
• 3.2.3.2. Cú và ngữ xen
• 3.2.4. Các biểu thức quy chiếu biểu hiện nghĩa liên nhân
• 3.2.4.1. Phân loại theo cấu trúc
• 3.2.4.2. Phân loại theo mục đích giao tiếp
• 3.3. Những nét tương đồng và khác biệt trên bình diện phương thức biểu hiện chức năng liên nhân trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3.3.1. Những nét tương đồng
• 3.3.2. Những nét khác biệt
• 3.3.2.1. Về ẩn dụ thức
• 3.3.2.2. Về ẩn dụ tình thái
• 3.3.2.3. Về các biểu thức quy chiếu biểu hiện nghĩa liên nhân
• 3.4. Tiểu kết
• 4. Chương 4: CÁC PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN CHỨC NĂNG VĂN BẢN TRONG PHÓNG SỰ BÁO IN BẰNG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 4.1. Một số khái niệm liên quan đến chức năng văn bản của cú
• 4.1.1. Cấu trúc ngôn bản và liên kết
• 4.1.1.1. Các yếu tố thuộc cấu trúc ngôn bản
• 4.1.1.2. Các yếu tố không thuộc cấu trúc ngôn bản
• 4.1.2. Cấu trúc ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.1.2.1. Các thành phần thuộc cấu trúc ngôn bản phóng sự
• 4.1.2.2. Các thành phần không thuộc cấu trúc ngôn bản phóng sự
• 4.2. Các phương thức thể hiện chức năng văn bản trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.2.1. Phân phối thông tin trong ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.2.1.1. Việc lựa chọn đề ngữ của cú trong phóng sự tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.2.1.2. Phân phối thông tin trong phóng sự tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.2.2. Các phương thức liên kết trong ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.2.2.1. Tỉnh lược và thay thế
• 4.2.2.2. Liên kết từ vựng
• 4.3. Những nét tương đồng và khác biệt trong phương thức thể hiện chức năng văn bản trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.3.1. Những nét tương đồng
• 4.3.2. Những nét khác biệt
• 4.4. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• 1. Những nét tương đồng của ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 2. Những nét khác biệt của ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• 3. Lí giải nguyên nhân dẫn đến những đặc điểm tương đồng và khác biệt của ngôn bản phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt
• NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC SÁCH, BÁO VÀ TẠP CHÍ THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Đối Chiếu Ngôn Ngữ Phóng Sự Báo In 55 ký tự

Luận án này tập trung vào đối chiếu ngôn ngữ trong phóng sự báo in, một thể loại vừa mang tính thông tin vừa thể hiện quan điểm của tác giả. Nghiên cứu này tiếp cận ngôn ngữ phóng sự từ góc độ lý thuyết phân tích diễn ngôn, đặc biệt là các phương thức thể hiện chức năng ngữ nghĩa trong cả tiếng Anh và tiếng Việt. Luận án khảo sát cách thức người viết sử dụng ngôn ngữ báo chí để cung cấp thông tin, thuyết phục độc giả và tạo ra một văn bản mạch lạc, hấp dẫn. Luận án nhấn mạnh vai trò của văn phong phóng sự và cấu trúc câu trong phóng sự trong việc truyền tải thông tin và cảm xúc. Theo luận án, phóng sự không chỉ đơn thuần là cung cấp thông tin mà còn là sự trao đổi, hướng tới đích cuối cùng của tác giả là định hướng suy nghĩ của người đọc.

1.1. Vị Trí và Đặc Trưng của Phóng Sự Trong Báo Chí

Phóng sự được xem là thể loại tác phẩm thông tin, với mục đích chính là cung cấp thông tin cho độc giả. Tuy nhiên, điểm khác biệt của phóng sự so với các thể loại báo chí khác nằm ở vai trò của 'cái tôi tác giả'. 'Cái tôi tác giả' làm cho phóng sự vừa mang tính thông tin, vừa là sự trao đổi, hướng tới đích cuối cùng là định hướng suy nghĩ của người đọc. Ngoài những đặc điểm của ngôn ngữ báo chí nói chung, phóng sự còn kế thừa phẩm chất của văn học cả về ngôn ngữ và kết cấu ngôn bản. Cấu trúc chính của phóng sự là cấu trúc đồng hồ cát, với những tiêu điểm trong phân bố thông tin tạo điểm nhấn thu hút sự chú ý của người đọc.

1.2. Đặc Điểm Tiếp Cận Sự Kiện Trong Ngôn Ngữ Phóng Sự

Khác với 'tin', phóng sự có cách tiếp cận sự kiện mềm dẻo, vượt khỏi ranh giới của miêu tả đơn thuần. Cách tiếp cận này tạo cho người viết cơ hội thể hiện thái độ và cuốn hút người đọc tham gia giao tiếp. Giao tiếp trong phóng sự là giao tiếp gián tiếp (một chiều), và tác giả ngoài việc thể hiện thái độ của mình đối với thông tin còn phải hình dung ra phản ứng của người đọc đối với thông tin và thái độ của người viết. Từ đó, tác giả quyết định phương thức thể hiện thông tin tiếp theo nhằm đạt mục đích đề ra. Do đó, phân tích ngôn ngữ phóng sự cần xem xét cả yếu tố chủ quan của người viết và phản ứng dự kiến của người đọc.

II. Thách Thức trong Phân Tích Đối Chiếu Ngôn Ngữ Báo Chí 59 ký tự

Việc phân tích đối chiếu ngôn ngữ trong phóng sự báo in gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về văn hóa, xã hội và hệ thống ngôn ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Sự khác biệt ngôn ngữ này thể hiện ở nhiều cấp độ, từ từ vựng phóng sự đến cấu trúc câu trong phóng sự, và cả phong cách ngôn ngữ báo chí. Thêm vào đó, việc dịch thuật phóng sự từ tiếng Anh sang tiếng Việt (hoặc ngược lại) có thể làm thay đổi ý nghĩa và sắc thái của ngôn ngữ, gây khó khăn cho việc so sánh ngôn ngữ một cách chính xác. Do đó, cần có một phương pháp đối chiếu ngôn ngữ cẩn thận, xem xét cả ngữ cảnh văn hóa và xã hội của từng ngôn ngữ.

2.1. Khác Biệt Văn Hóa và Ngữ Cảnh Trong Báo In Anh Việt

Mỗi ngôn ngữ phản ánh một văn hóa và ngữ cảnh xã hội riêng biệt. Điều này đặc biệt quan trọng trong phân tích ngôn ngữ báo chí, nơi mà văn phong phóng sự thường mang đậm dấu ấn văn hóa. Ví dụ, cách người viết tiếng Anh tiếp cận một vấn đề chính trị có thể khác với cách người viết tiếng Việt tiếp cận cùng một vấn đề. Do đó, việc đối chiếu ngôn ngữ cần xem xét những khác biệt văn hóa này để tránh những hiểu lầm và đánh giá sai lệch. Ứng dụng đối chiếu ngôn ngữ đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả hai văn hóa.

2.2. Rào Cản Dịch Thuật Phóng Sự và Thay Đổi Ý Nghĩa

Dịch thuật phóng sự là một quá trình phức tạp, đòi hỏi người dịch phải có kiến thức sâu rộng về cả hai ngôn ngữ và văn hóa. Tuy nhiên, ngay cả những người dịch giỏi nhất cũng khó tránh khỏi việc làm thay đổi ý nghĩa và sắc thái của ngôn ngữ gốc. Một số từ vựng phóng sự có thể không có từ tương đương trong ngôn ngữ đích, hoặc có thể mang những ý nghĩa khác nhau. Do đó, việc so sánh ngôn ngữ dựa trên bản dịch cần được thực hiện một cách cẩn thận, và cần đối chiếu với ngôn ngữ gốc khi cần thiết.

III. Phương Pháp Đối Chiếu Ngôn Ngữ Phóng Sự Hiệu Quả 57 ký tự

Luận án sử dụng một phương pháp đối chiếu ngôn ngữ toàn diện, kết hợp phân tích diễn ngôn chức năng với phân tích ngôn ngữ học truyền thống. Phương pháp này tập trung vào ba chức năng chính của ngôn ngữ: chức năng tư tưởng (ideational), chức năng liên nhân (interpersonal) và chức năng văn bản (textual). Phân tích chức năng tư tưởng xem xét cách ngôn ngữ được sử dụng để diễn tả kinh nghiệm và kiến thức. Phân tích chức năng liên nhân xem xét cách ngôn ngữ được sử dụng để thiết lập quan hệ xã hội và thể hiện thái độ. Phân tích chức năng văn bản xem xét cách ngôn ngữ được sử dụng để tạo ra một văn bản mạch lạc và hấp dẫn. Phương pháp này cho phép so sánh ngôn ngữ một cách chi tiết và chính xác, đồng thời làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt giữa ngôn ngữ phóng sự trong tiếng Anh và tiếng Việt.

3.1. Phân Tích Chức Năng Tư Tưởng trong Đối Chiếu Ngôn Ngữ

Chức năng tư tưởng tập trung vào cách ngôn ngữ được sử dụng để mô tả thế giới và kinh nghiệm. Trong phóng sự báo in, chức năng này thể hiện qua cách người viết lựa chọn từ vựng phóng sự, cấu trúc câu và các phương tiện ngôn ngữ khác để truyền tải thông tin. Việc đối chiếu ngôn ngữ ở cấp độ chức năng tư tưởng giúp xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong cách người viết tiếng Anh và tiếng Việt diễn đạt cùng một sự kiện hoặc ý tưởng. Ví dụ, cách sử dụng ẩn dụ và so sánh có thể khác nhau giữa hai ngôn ngữ, phản ánh những cách nhìn nhận thế giới khác nhau.

3.2. Chức Năng Liên Nhân và Vai Trò Cảm Xúc trong Phóng Sự

Chức năng liên nhân liên quan đến cách ngôn ngữ được sử dụng để thiết lập quan hệ giữa người viết và người đọc, và để thể hiện thái độ và cảm xúc. Trong phóng sự báo in, chức năng này thể hiện qua cách người viết sử dụng tình thái từ, câu hỏi tu từ, và các phương tiện ngôn ngữ khác để tạo ra sự đồng cảm và thuyết phục người đọc. Việc đối chiếu ngôn ngữ ở cấp độ chức năng liên nhân giúp xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong cách người viết tiếng Anh và tiếng Việt tương tác với độc giả. Ví dụ, cách sử dụng ngôn ngữ để thể hiện sự hài hước hoặc phẫn nộ có thể khác nhau giữa hai ngôn ngữ.

IV. Ứng Dụng Đối Chiếu Ngôn Ngữ vào Dịch Thuật Phóng Sự 56 ký tự

Kết quả nghiên cứu về đối chiếu ngôn ngữ phóng sự có nhiều ứng dụng thực tiễn, đặc biệt trong lĩnh vực dịch thuật phóng sự. Việc hiểu rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa ngôn ngữ phóng sự trong tiếng Anh và tiếng Việt giúp người dịch tạo ra những bản dịch chính xác, tự nhiên và truyền tải được đầy đủ ý nghĩa và sắc thái của ngôn ngữ gốc. Nghiên cứu này cũng có thể giúp người học tiếng Anh và tiếng Việt nâng cao kỹ năng đọc hiểu và viết, và hiểu rõ hơn về văn hóa và xã hội của hai ngôn ngữ. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu còn góp phần vào việc phát triển lý thuyết và thực hành ngôn ngữ báo chí, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa.

4.1. Dịch Thuật Chính Xác và Tự Nhiên Nhờ Đối Chiếu Ngôn Ngữ

Đối chiếu ngôn ngữ cung cấp cho người dịch những thông tin quan trọng về cách ngôn ngữ được sử dụng trong các ngữ cảnh khác nhau. Điều này giúp người dịch lựa chọn những từ ngữ và cấu trúc câu phù hợp nhất để truyền tải ý nghĩa của ngôn ngữ gốc một cách chính xác và tự nhiên. Ví dụ, nếu một thành ngữ tiếng Anh không có thành ngữ tương đương trong tiếng Việt, người dịch có thể sử dụng một cách diễn đạt khác để truyền tải ý nghĩa tương tự. Phương pháp đối chiếu ngôn ngữ giúp đảm bảo rằng bản dịch không chỉ chính xác về mặt ngữ pháp, mà còn phù hợp về mặt văn phong.

4.2. Nâng Cao Kỹ Năng Đọc Hiểu và Viết cho Người Học Ngôn Ngữ

Việc nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ giúp người học tiếng Anh và tiếng Việt hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của ngôn ngữ. Điều này giúp họ nâng cao kỹ năng đọc hiểu, vì họ có thể dễ dàng nhận ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Nghiên cứu này cũng giúp người học cải thiện kỹ năng viết, vì họ có thể học hỏi cách sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả để diễn đạt ý tưởng và truyền tải thông điệp. Ứng dụng đối chiếu ngôn ngữ vào giảng dạy giúp người học trở nên tự tin hơn trong việc sử dụng cả hai ngôn ngữ.

V. Kết Luận Tương Lai của Đối Chiếu Ngôn Ngữ Báo Chí 52 ký tự

Nghiên cứu về đối chiếu ngôn ngữ phóng sự trong báo in là một lĩnh vực đầy tiềm năng, với nhiều cơ hội để khám phá và phát triển. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc hiểu rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa các ngôn ngữ là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này đóng góp vào việc nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ báo chí, đồng thời cung cấp những công cụ hữu ích cho người dịch, người học và các nhà nghiên cứu. Trong tương lai, nghiên cứu về đối chiếu ngôn ngữ có thể được mở rộng sang các thể loại báo chí khác, và sử dụng các phương pháp phân tích ngôn ngữ hiện đại hơn.

5.1. Mở Rộng Nghiên Cứu Sang Các Thể Loại Báo Chí Khác

Nghiên cứu về đối chiếu ngôn ngữ không nên giới hạn ở phóng sự báo in. Có thể mở rộng nghiên cứu này sang các thể loại báo chí khác, như tin tức, bình luận, và phỏng vấn. Mỗi thể loại có những đặc điểm ngôn ngữ riêng, và việc đối chiếu ngôn ngữ giữa các thể loại khác nhau có thể mang lại những hiểu biết sâu sắc hơn về ngôn ngữ báo chí nói chung.

5.2. Sử Dụng Các Phương Pháp Phân Tích Ngôn Ngữ Hiện Đại

Các phương pháp phân tích ngôn ngữ hiện đại, như xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và học máy (Machine Learning), có thể được sử dụng để phân tích ngôn ngữ phóng sự một cách hiệu quả hơn. Các phương pháp này cho phép phân tích một lượng lớn dữ liệu ngôn ngữ một cách nhanh chóng và chính xác, và có thể giúp phát hiện những xu hướng và mô hình ẩn trong ngôn ngữ báo chí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những cơ sở lí luận của luận án 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu diễn ngôn phóng sự  Luận án xuất phát từ quan điểm coi phóng sự (PS) thuộc thể loại tác phẩm thông tin, với mục đích chính là cung cấp thông tin. Đồng thời vai trò không thể thiếu của “cái tôi tác giả” làm cho PS vừa là thông tin, vừa là sự trao đổi, hướng tới đích cuối cùng của tác giả là định hướng suy nghĩ của người đọc. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3  Ngoài những đặc điểm của ngôn ngữ báo chí nói chung, PS kế thừa phẩm chất của văn học cả về ngôn ngữ và kết cấu ngôn bản.

Cấu trúc chính của PS là cấu trúc đồng hồ cát, với những tiêu điểm trong phân bố thông tin tạo điểm nhấn thu hút sự chú ý của người đọc.  Khác với “tin”, PS có cách tiếp cận sự kiện mềm dẻo, vượt khỏi ranh giới của miêu tả đơn thuần, tạo cho người viết có cơ hội thể hiện thái độ và cuốn hút người đọc tham gia giao tiếp. Giao tiếp trong PS là giao tiếp gián tiếp (một chiều) và tác giả ngoài việc thể hiện thái độ của mình đối với thông tin còn phải hình dung ra phản ứng của người đọc đối với thông tin và thái độ của người viết để quyết định phương thức thể hiện thông tin tiếp theo nhằm đạt mục đích đề ra. Phân tích diễn ngôn Những khái niệm về phân tích diễn ngôn liên quan đến luận án gồm: các thành tố của ngữ cảnh tình huống và ngữ vực (Halliday và Hasan, 1998), các thành tố chức năng trong hệ thống ngữ nghĩa: (Halliday và Hasan, 1998), ba nét nghĩa trong cú (Halliday, 1998), mối quan hệ giữa cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng (Fromkin, 1988), cấu trúc thông tin (Brown và Yule, 1991), quá trình từ trên – xuống dưới và từ dưới – lên trên (Brown và Yule, 1991) và sự suy luận như là những mối liên hệ bị mất (Brown và Yule, 1991).

Đơn vị khảo sát không chỉ là cú, mà còn bao gồm các đơn vị dưới cú(ngữ) và trên cú (đoạn, ngôn bản) theo quan điểm của Halliday về ngữ pháp chức năng. Các siêu chức năng và sự thể hiện trong ngữ pháp (Halliday [128: 36]) Siêu chức năng (thuật Định nghĩa (kiểu ý nghĩa) Vị thế tương ứng của cú ngữ) Kinh nghiệm giải thích mô hình kinh nghiệm cú như là sự thể hiện Liên nhân thực hiện các mối liên hệ xã hội cú như là sự trao đổi Ngôn bản tạo tính quan yếu với ngôn cảnh cú như là một thông điệp Lôgic thiết lập các mối quan hệ lôgic --- Tiểu kết: Luận án dựa trên lí thuyết cơ bản về ba chức năng khu biệt thể hiện ba nét nghĩa trong cấu trúc của cú và xuất phát từ hai chức năng trong giao tiếp của PS: cung cấp thông tin và định hướng suy nghĩ. Những khảo sát trong luận án sẽ nhằm trả lời những câu hỏi lớn sau: 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 4 1) Thông tin trong cú của ngôn bản PS được trình bày theo các phương thức nào? (chức năng tư tưởng – nhằm đạt mục đích cung cấp thông tin) 2) Người viết thể hiện thái độ của mình như thế nào để thông qua ngôn bản PS đạt được mục đích giao tiếp đặt ra? (chức năng liên nhân – nhằm định hướng suy nghĩ) 3) Các thông tin chính được phân phối và liên kết với nhau như thế nào để tạo thông điệp thống nhất của toàn ngôn bản PS? (chức năng văn bản – tạo ngôn bản mang tính nghệ thuật) Chương 2: Các phƣơng thức thể hiện chức năng tƣ tƣởng trong phóng sự báo in bằng tiếng Anh và tiếng Việt  Mục đích của chương: trả lời câu hỏi “Ai làm gì, nói gì với ai trong hoàn cảnh nào?”  Các phương thức thể hiện chức năng tư tưởng trong PS báo in tiếng Anh và tiếng Việt được cụ thể hoá bởi 2 tiểu chức năng: tư tưởng kinh nghiệm và tư tưởng logic. Các phương thức biểu hiện chức năng tư tưởng kinh nghiệm 2.

Các quá trình chuyển tác trong phóng sự bằng tiếng Anh và tiếng Việt  Bản chất của Chuyển tác: cú như một sự thể hiện, là giải quyết ba vấn đề chính: (i) khẳng định thể loại quá trình; (ii) xác định cấu trúc tương tự cấu trúc hiện tại của cú và (iii) kiểm tra xem có sự hiện thực hoá tương đương của các tham tố trong cú.2 Các thể loại quá trình và các thành tố hạt nhân (nguồn Martin [151, 102-103]) Loại quá trình Tiểu phạm trù Các thành tố hạt nhân Ví dụ sự kiện động thể The sugar dissolved. quá trình vật hành động đích thể She stirred the coffee. chất tri giác She saw the car. quá trình tinh tri nhận cảm thể, hiện tượng She forgot his name thần tình cảm She liked his music quá trình quan thuộc tính đương thể, thuộc tính thể Maggie was strong.

hệ đồng nhất biểu hiện, giá trị MAGGIE WAS OUR LEADER. quá trình ứng xử ứng thể She laughted. quá trình phát ngôn phát ngôn thể She replied. quá trình hiện hữu hiện hữu thể There was once a beautiful princess.3 Tỉ lệ sử dụng các kiểu quá trình trong tin và phóng sự (Trong 100 ngôn bản) Quá trình Vật chất Quan hệ Phát Tinh Hành vi Hiện hữu ngôn thần 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 5 Thể loại Tin PS Tin PS Tin PS Tin PS Tin PS Tin PS Ngôn ngữ Tiếng Anh (%) 41 36 10 30 26 18 8 8 14 6 1 2 Tiếng Việt (%) 66 32 3 28 12,5 14 3,5 10 8 9 7 7  Giống như trong ngôn bản “tin”, thông tin trong PS cũng được thể hiện trong cú dưới hình thức 6 loại quá trình.

Nhưng khác với tin, trong PS sự việc không đơn thuần được liệt kê mà trở thành một tham tố, đối tượng để phản ánh thông qua cái „tôi‟ tác giả. Việc chọn quá trình nào để thể hiện kinh nghiệm hoàn toàn phụ thuộc vào điểm nhìn của tác giả, nhằm hai mục đích: cung cấp thông tin và nêu quan điểm của tác giả. Quá trình chuyển tác xảy ra khi thông tin cần cung cấp được đưa vào cú phụ trở thành đối tượng của nhận thức.  Các quá trình vật chất, quan hệ.

được phản ánh lại dưới dạng quá trình tri nhận Vd. You might want to go to Dublin and Luxembourg, where the rules are much simpler,. [296] (quá trình tri nhận được dùng để thể hiện thông tin: „The rules in Dublin are much simpler. - quá trình quan hệ) (Bạn có thể muốn đi Dublin và.

Có thể coi đây là một bài học đau lòng trong quản lý,. Thông tin cần thể hiện:  Đây là một bài học đau lòng .! (quá trình quan hệ)  Các quá trình vật chất, hành vi. được phản ánh lại dưới dạng quá trình phát ngôn Vd., the Princess has made clear that even though. she will not withdraw her agreement to divorce.

[309, 28] (quá trình phát ngôn) ( Even though the Palace. Công nương chỉ rõ rằng. Khó có thể phủ nhận rằng, một số cô gái lái xe tắc xi đã sa vào vòng cám dỗ của những vị khách lắm tiền. (quá trình phát ngôn/ tri nhận) [173] ( Một số cô gái.

vị khách lắm tiền.) (quá trình vật chất)  Các quá trình vật chất, tri nhận. được phản ánh lại dưới dạng quá trình hành vi Vd. Holders of unit trusts that invest in Europe might see some discruption. [296] (quá trình hành vi) ( „invest in Europe .‟ - quá trình tri nhận) (Những người nắm giữ đơn vị cổ phần tin tưởng rằng.

)  Các quá trình vật chất, tri nhận. được phản ánh lại dưới dạng quá trình quan hệ: 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. The hope now is that Duch –. – may shed some light on what happened.

[319] (quá trình quan hệ) ( Some hope that Duch –. ) (quá trình hành vi) (Niềm hi vọng hiện nay là. Điều mà tôi cảm nhận được về họ là ai cũng hãnh diện, tự hào với nhiệm vụ của mình [266] (quá trình quan hệ) ( Tôi cảm nhận được rằng. Định ngữ Các thành phần cú do danh từ đảm nhiệm có thể được mở rộng nghĩa bởi định ngữ trước và định ngữ sau trong danh ngữ tiếng Anh (phần đầu và cuối trong danh ngữ tiếng Việt).

 Việc sử dụng từ ghép (compound words), hiện tượng chuyển loại, kết hợp của các thực từ là chủ yếu, là ưu điểm vượt trội của PS tiếng Anh do đem lại hiệu quả đặc biệt: tăng khả năng chuyển tải thông tin, tiết kiệm ngôn từ, giảm gánh nặng cho định ngữ sau, tránh nhầm lẫn và tạo sự hồi hộp cho người đọc. half toothed smile [357, 36] ( smile through which the teeth that have left half only were shown) (nụ cười phô những chiếc răng sún còn có một nửa).  Các dạng từ ghép lâm thời được sử dụng với mục đích mở rộng nghĩa cho danh từ trong PS tiếng Anh theo thống kê có 66 dạng, gồm: 16 dạng danh từ, 40 dạng tính từ ghép bởi hai thành tố và 20 dạng tính từ ghép bởi ba thành tố từ vựng.  Ngoài định ngữ trước, định ngữ sau, gồm thành phần đồng chức năng, cú bị bao.

có vai trò không kém phần quan trọng đối với việc mở rộng nghĩa cho danh từ, đặc biệt là trong PS tiếng Việt do khả năng mở rộng nghĩa của định ngữ trước trong tiếng Việt (chủ yếu do các hư từ đảm nhiệm) vô cùng hạn chế.  Định ngữ sau thường được sử dụng trong các tiêu đề có cấu trúc danh ngữ  Chuyển tác chu cảnh, đưa chu tố lên vị trí đầu câu, đem lại nhiều lợi ích: nhấn mạnh thông tin có nét đặc trưng, tăng khả năng mở rộng nghĩa của cú. At the pilot’s demand, one of four thrusters reversers –. – was to be replaced on engine number 2.

[287] (Theo yêu cầu của phi công, một trong số 4 thiết bị đổi chiều –. – sắp được thay thế cho động cơ số 2) ( One of four thrusters reversers –. – was to be replaced on engine number 2 at the pilot‟s demand) 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Với chiếc xe đạp, người lao động nghèo có thể chất lên hàng chục món hàng.

đi sâu vào hẻm nhỏ. [210] (trạng ngữ phương thức) ( Người lao động nghèo có thể chất lên chiếc xe đạp hàng chục món hàng. Các phương thức biểu hiện chức năng tư tưởng lôgic 2. Các quan hệ đẳng kết gồm: thành phần đồng chức năng, trích dẫn trực tiếp.

 Trong trích dẫn trực tiếp (toàn bộ và bộ phận) cú phóng chiếu và cú được phóng chiếu có vị thế như nhau.