CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM THÀNH PHẨM 1. Khái quát chung về quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm 1.1 Khái niệm về chất lượng sản phẩm * Chất lượng Theo tiêu chuẩn thuật ngữ ISO – 8402 định nghĩa: “Chất lượng là toàn bộ những đặc trưng của một sản phẩm hay dịch vụ có khả năng thoả mãn những yêu cầu đặt ra”. Vì vậy, chất lượng là một giá trị: - Không có chuẩn mực - Thay đổi theo thời gian - Mang tính chủ quan - Không đồng nghĩa với sự “ hoàn hảo” Khi những đặc tính có sẵn của một sản phẩm gần như bằng những đặc tính mà khách hàng yêu cầu đối với sản phẩm đó thì việc nghiên cứu thị trường, tìm hiểu thị hiếu khách hàng, tạo mọi điều kiện cần thiết để sản xuất có thể đáp ứng được những yêu cầu khách hàng, là hết sức quan trọng.
Chất lượng có một số đặc điểm nổi bật như sau: + Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu. Nếu một sản phẩm vì lý do nào đó mà không được nhu cầu chấp nhận thì phải bị coi là có chất lượng kém, cho dù trình độ công nghệ để chế tạo ra sản phẩm đó có thể rất hiện đại. Đây là một kết luận then chốt và là cơ sở để các nhà chất lượng định ra chính sách, chiến lược kinh doanh của mình. + Chất lượng đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu, nhu cầu luôn biến động nên chất lượng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng.
+ Khi đánh giá chất lượng của một đối tượng, ta phải xét và chỉ xét đến mọi đặc tính của đối tượng có liên quan đến sự thỏa mãn những nhu cầu cụ thể. Các nhu cầu này không chỉ từ phía khách hàng mà còn từ các bên có liên quan, ví dụ như các yêu cầu mang tính pháp chế, nhu cầu của cộng đồng xã hội. SVTH: NGUYỄN THỊ HUYỀN 18 NGÀNH CÔNG NGHỆ MAY KHÓA 2018-2022 + Nhu cầu có thể được công bố rõ ràng dưới dạng các quy định, tiêu chuẩn nhưng cũng có những nhu cầu không thể miêu tả rõ ràng, người sử dụng chỉ có thể cảm nhận chúng, hoặc có khi chỉ phát hiện được trong chúng trong quá trình sử dụng. + Chất lượng không chỉ là thuộc tính của sản phẩm, hàng hóa mà ta vẫn hiểu hàng ngày.
Chất lượng có thể áp dụng cho một hệ thống, một quá trình. + Khái niệm chất lượng trên được gọi là chất lượng theo nghĩa hẹp. Khi nói đến chất lượng chúng ta không thể bỏ qua các yếu tố giá cả và dịch vụ sau khi bán, vấn đề giao hàng đúng lúc, đúng thời hạn đó là những yếu tố mà khách hàng nào cũng quan tâm sau khi thấy sản phẩm mà họ định mua thỏa mãn nhu cầu của họ. * Sản phẩm Khái niệm: Theo Mác, sản phẩm là kết quả của quá trình lao động, dùng để thỏa mãn nhu cầu của con người trog nền kinh tế thị trường.
Theo quan điểm của Marketing, sản phẩm là bất kể thứ gì mà có thể đưa ra thị trường nhằm tạo ra sự chú ý, sự mua sắm và sử dụng, nhằm thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn của con người và xã hội. Theo TCVN ISO 9000: “Sản phẩm là kết quả của một quá trình. Quá trình là tập hợp các nguồn lực và hoạt động có liên quan đến nhau để biến đầu vào thành đầu ra”. Phân loại sản phẩm: Hiện nay có 4 chủng loại sản phẩm phổ biến nhất, đó là: Dịch vụ - service (ví dụ: vận chuyển) Phần mềm – softwave (ví dụ: chương trình máy tính, từ điển) Phần cứng – hardware (ví dụ: động cơ, các chi tiết cơ khí) Vật liệu chế biến – processed material (ví dụ: dầu mỡ bôi trơn) Các thuộc tính của sản phẩm Thuộc tính của sản phẩm là những đặc tính vốn có của nó, nhờ đó mà sản phẩm tồn tại và qua đó con người nhận biết được sản phẩm.
Các sản phẩm đáp ứng nhu cầu của con người thông qua thuộc tính của nó. Có các nhóm thuộc tính chủ yếu của sản phẩm như sau: Các thuộc tính về công dụng, tác dụng, vai trò, tính hữu ích…của sản phẩm. SVTH: NGUYỄN THỊ HUYỀN 19 NGÀNH CÔNG NGHỆ MAY KHÓA 2018-2022 Các thuộc tính về kinh tế - kỹ thuật: các đặc tính, các thông số cụ thể của sản phẩm. Các thuộc tính về sinh thái và ecgonomic: yêu cầu xuất xứ của sản phẩm.
Các thuộc tính về thẩm mỹ và thụ cảm, kết cấu, hình dạng, màu sắc, cảm nhận, tính gợi cảm của sản phẩm. Các thuộc tính về kinh tế - xã hội: đắt, rẻ, sự phù hợp với xã hội.2 Khái niệm về quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm * Quản lý chất lượng Theo định nghĩa của bộ tiêu chuẩn ISO 9000 thì “Quản lý chất lượng là tập hợp các hoạt động có chức năng quản lý chung nhằm xác định và thực hiện chính sách chất lượng”. Quản lý chất lượng là việc đảm bảo cho tổ chức làm đúng những việc phải làm và những việc quan trọng, đạt được mục tiêu chung. Quản lý chất lượng được áp dụng trong hầu hết các ngành công nghiệp, áp dụng trên nguyên tắc đúng người, đúng việc và có hiệu quả.
Không chỉ trong sản xuất mà trong mọi lĩnh vực, trong mọi loại hình tổ chức, từ quy mô lớn đến quy mô nhỏ, cho dù có tham gia vào thị trường quốc tế hay không thì quản lý chất lượng luôn là việc cần thiết. Tóm lại, quản lý chất lượng sản xuất bao gồm các hoạt động lập kế hoạch chất lượng kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng. Việc định hướng và kiểm soát về chất lượng nói chung bao gồm lập chính sách chất lượng và mục tiêu chất lượng, hoạch định chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng. * Quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm Theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 9000 thì: “Quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm là tập hợp những hoạt động của chức năng quản lý chung nhằm mục đích đề ra chính sách chất lượng, mục đích trách nhiệm và thực hiện thông qua các biện pháp như: Lập kế hoạch chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng trong khuôn khổ một hệ thống chất lượng”.
Theo nhà quản lý người Anh A. Robetson: "Quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm là ứng dụng các biện pháp, thủ tục, kỹ thuật, đảm bảo cho sản phẩm phù hợp với thiết kế, yêu cầu trong hợp đồng kinh tế bằng con đưòng hiệu quả nhất, kinh tế nhất". Theo Ishikawa - nhà nghiên cứu chất lượng người Nhật cho rằng: "Quản lý chất lượng sản phẩm thành phẩm có nghĩa là nghiên cứu - thiết kế - triển khai sản xuất và bảo dưỡng, một sản phẩm có chất lượng phải kinh tế nhất và bao giờ cũng thoả mãn được nhu cầu của người tiêu dùng". SVTH: NGUYỄN THỊ HUYỀN 20 NGÀNH CÔNG NGHỆ MAY KHÓA 2018-2022 * Quy trình quản lý chất lượng thành phẩm trên xưởng Quy trình là một phương pháp cụ thể để thực hiện một quá trình hay công việc, mang tính chất bắt buộc, đáp ứng những mục tiêu cụ thể của hoạt động quản trị.
Quy trình thường được thể hiện bằng văn bản.3 Vai trò của chất lượng sản phẩm trong nền kinh tế thị trường. Xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới đã tạo ra thách thức mới trong kinh doanh: Quá trình toàn cầu hóa đã và đang diễn ra mạnh mẽ khiến cạnh trạnh cũng ngày càng trở nên khốc liệt. Các nhà sản xuất, phân phối và khách hàng ngày nay có quyền lựa chọn sản phẩm với chất lượng tốt nhất và giá thành phải chăng nhất. Chính vì thế, yêu cầu đối với những nhà sản xuất kinh doanh nếu muốn tồn tại và phát triển là phải thay đổi để đáp ứng được những yêu cầu của thị trường Các nguồn lực của tự nhiên và xã hội là có giới hạn, do đó cần phải biết tiết kiệm.
Nâng cao chất lượng đồng nghĩa với việc tiết kiệm nguồn lực. Hơn thế, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ cho phép các nhà sản xuất nhạy bén có khả năng đáp ứng ngày càng cao nhu cầu của khách hàng, tạo ra các lợi thế cạnh tranh song bên cạnh đó cũng phải đảm bảo các yêu cầu bảo vệ môi trường. => Từ những cơ hội và thách thức trên, yêu cầu đặt ra với các nhà sản xuất nếu muốn tồn tại và phát triển là phải nâng cao chất lượng, hạ giá thành. Chất lượng là sự sống còn của doanh nghiệp.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm Chất lượng sản phẩm phụ thuộc rất nhiều yếu tố.
Tùy thuộc các đặc điểm cụ thể của từng ngành sản xuất kinh doanh mà mức độ tác động của các yếu tố sẽ khác nhau bao gồm các yếu tố cơ bản sau: Nhân tố bên ngoài: Nhu cầu của nền kinh tế: Đây là nhân tố quan trọng nhất là xuất phát điểm tạo lực hút định hướng cho sự phát triển chất lượng sản phẩm. Sản phẩm chỉ có thể tồn tại khi được thị trường chấp nhận. Vì vậy, xu hướng phát triển và hoàn thiện chất lượng sản phẩm phụ thuộc chủ yếu vào đặc điểm và xu hướng vận động của nhu cầu trên thị trường. Mặt khác, nhu cầu lại phụ thuộc vào tình trạng kinh tế, khả năng thanh toán, trình độ nhận thức, thói quen, truyền thống, phong tục tập quán, văn hóa, lối sống và mục đích sử dụng sản phẩm SVTH: NGUYỄN THỊ HUYỀN 21 NGÀNH CÔNG NGHỆ MAY KHÓA 2018-2022 của khách hàng.
Như vậy một doanh nghiệp muốn tồn tại cần phải chú ý theo dõi, nắm chắc, đánh giá đúng đòi hỏi của thị trường, nghiên cứu, lượng hóa nhu cầu thị trường để có các chiến lược và sách lược đúng đắn. Trình độ kinh tế, trình độ sản xuất: đó là khả năng kinh tế (tài nguyên, tích lũy, đầu tư.) và trình độ kỹ thuật (chủ yếu là trang thiết bị công nghệ và các kỹ năng cần thiết) nó cho phép hình thành và phát triển một sản phẩm nào đó có mức chất lượng tối ưu hay không. Việc nâng cao chất lượng không thể vượt ra ngoài sự cho phép của nền kinh tế. Chính sách của Nhà nước: các doanh nghiệp không tồn tại một cách độc lập mà luôn có mối quan hệ chặt chẽ và chịu ảnh hưởng của tình hình chính trị xã hội và cơ chế chính sách quản lý kinh tế của mỗi nước.