Đồ án: Ảnh hưởng của bột đậu gà đến chất lượng bánh mì hamburger - HCMUTE

Đồ án HCMUTE nghiên cứu ảnh hưởng của bột đậu gà đến chất lượng bánh mì hamburger. Đánh giá chi tiết các chỉ tiêu dinh dưỡng, cấu trúc và cảm quan của bánh.

Trường đại học

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Khóa luận tốt nghiệp

2022

119
0
0

Phí lưu trữ

35 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng bột đậu gà đến chất lượng bánh mì hamburger

Bánh mì hamburger là sản phẩm bánh mì phổ biến trong ngành công nghiệp thực phẩm nhờ kết cấu xốp, mùi vị thơm ngon và khả năng kết hợp linh hoạt với nhiều loại nhân. Nghiên cứu ảnh hưởng của bột đậu gà đến chất lượng sản phẩm này nhằm nâng cao giá trị dinh dưỡng và cải thiện các đặc tính vật lý. Đậu gà chứa hàm lượng protein cao, chất xơ dồi dào và các hợp chất sinh học có lợi, giúp tăng cường độ dai, khả năng giữ ẩm và giảm độ béo của bánh. Các nghiên cứu trước đây cho thấy bổ sung 5-15% bột đậu gà vào công thức bánh mì có thể cải thiện cấu trúc xốp và giá trị dinh dưỡng mà không làm giảm đáng kể hương vị truyền thống. Việc sử dụng nguyên liệu này còn góp phần đa dạng hóa nguồn nguyên liệu thay thế gluten, phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh.

1.1. Đặc điểm cấu trúc và dinh dưỡng của bánh mì hamburger

Bánh mì hamburger có cấu trúc xốp, độ dai vừa phải nhờ hệ thống gluten trong bột mì, giúp giữ khí CO2 trong quá trình lên men. Protein gluten (gliadin và glutenin) chiếm 8-15% trong bột mì, tạo mạng lưới dai đàn hồi khi nhào trộn. Ngoài ra, tinh bột trong bột mì đóng vai trò hấp thụ nước, tạo độ dẻo và khả năng giữ ẩm. Về mặt dinh dưỡng, bánh mì hamburger truyền thống cung cấp carbohydrate (50-60%), protein (8-12%) và chất béo (1-3%), nhưng hàm lượng chất xơ thấp (2-3%). Cấu trúc xốp lý tưởng đạt được khi bột nhào đạt độ dai 300-400 BU (Brabender Unit) và thể tích riêng 350-450 cm³/100g.

1.2. Thành phần sinh hóa và lợi ích của đậu gà trong chế biến bánh mì

Đậu gà chứa 20-25% protein (chủ yếu là globulin), 60-65% carbohydrate (trong đó 50% là tinh bột kháng), 5-7% chất béo không bão hòa và 15-20% chất xơ. Protein đậu gà giàu lysine, methionine, giúp bổ sung amino acid thiếu hụt trong bột mì. Chất xơ hòa tan (inulin, pectin) cải thiện khả năng giữ ẩm, trong khi tinh bột kháng tăng cường độ dai và giảm chỉ số đường huyết. Ngoài ra, đậu gà chứa polyphenol, saponin và chất chống oxy hóa, góp phần tăng cường khả năng chống oxy hóa của sản phẩm cuối cùng.

II. Vấn đề nghiên cứu về chất lượng bánh mì khi bổ sung bột đậu gà

Bổ sung bột đậu gà vào bánh mì hamburger đặt ra thách thức về sự cân bằng giữa dinh dưỡng, cấu trúc và hương vị. Protein đậu gà có khả năng hấp thụ nước mạnh hơn gluten, dẫn đến bột nhào khô và cứng nếu tỷ lệ bổ sung quá cao. Mặt khác, hàm lượng tinh bột kháng trong đậu gà có thể làm giảm độ nở của bánh do hạn chế sự giãn nở của mạng lưới gluten. Nghiên cứu ghi nhận khi bổ sung trên 15% bột đậu gà, độ dai của bánh giảm rõ rệt, bề mặt trở nên thô ráp và hương vị đậu gà trở nên nổi bật, ảnh hưởng đến trải nghiệm người tiêu dùng. Ngoài ra, sự thay đổi màu sắc (vàng nhạt) và mùi vị (hơi đắng) cũng là những rào cản cần khắc phục.

2.1. Ảnh hưởng đến cấu trúc vật lý và cảm quan

Bổ sung bột đậu gà làm giảm độ dai của bột nhào do protein đậu gà không hình thành mạng lưới gluten chắc chắn như gluten mì. Khi tỷ lệ bổ sung vượt quá 10%, cấu trúc xốp của bánh giảm, thể tích riêng giảm từ 400 cm³ xuống còn 300 cm³. Màu sắc bánh chuyển từ vàng nhạt sang nâu nhạt do phản ứng Maillard giữa protein đậu gà và đường khử. Bề mặt bánh trở nên thô ráp, độ đàn hồi giảm, dẫn đến nguy cơ vỡ vụn khi cắt. Các chỉ số cảm quan như độ dai, độ xốp và màu sắc đều bị ảnh hưởng tiêu cực khi tỷ lệ đậu gà vượt quá 15%.

2.2. Thách thức trong kiểm soát quá trình lên men

Protein đậu gà có khả năng hấp thụ nước mạnh, làm giảm lượng nước tự do trong bột nhào, ảnh hưởng đến hoạt động của nấm men Saccharomyces cerevisiae. Khi tỷ lệ đậu gà vượt quá 10%, lượng khí CO2 thoát ra giảm 20-30% do giảm hoạt động men. Ngoài ra, pH của bột nhào tăng nhẹ (từ 5.5 lên 5.8) do đậu gà có tính kiềm nhẹ, ảnh hưởng đến tốc độ lên men. Sự thay đổi này đòi hỏi điều chỉnh thời gian ủ bột và nhiệt độ lên men để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Nếu không kiểm soát tốt, bánh có thể bị xẹp hoặc có cấu trúc không đồng đều.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng bột đậu gà đến chất lượng bánh

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm kết hợp phân tích thống kê để đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ bột đậu gà (5%, 10%, 15%, 20%) đến chất lượng bánh mì hamburger. Bột mì thương mại (protein 12%) được phối trộn với bột đậu gà (protein 22%) theo tỷ lệ khối lượng. Quá trình nhào trộn thực hiện ở nhiệt độ 25°C, độ ẩm 60%, thời gian 10 phút. Bột nhào được ủ ở 30°C trong 90 phút, sau đó nướng ở 200°C trong 20 phút. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm độ dai (Instron), thể tích riêng (phương pháp displacement), độ ẩm (oven drying), hàm lượng protein (Kjeldahl) và đánh giá cảm quan (thang điểm 9). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS với kiểm định ANOVA.

3.1. Quy trình phối trộn và điều kiện lên men

Bột mì (1000g) được trộn với bột đậu gà theo tỷ lệ 5:0, 95:5, 90:10, 85:15, 80:20 (g/g). Nước được bổ sung theo tỷ lệ 60% khối lượng bột khô để đạt độ ẩm 45%. Men nở (2% khối lượng bột) được hòa tan trong nước ấm (38°C) trước khi trộn. Bột nhào được nhào trộn 10 phút ở tốc độ 60 vòng/phút, sau đó ủ ở 30°C, độ ẩm 80% trong 90 phút. Quá trình lên men được theo dõi bằng đo thể tích CO2 thoát ra (phương pháp đo thể tích khí trong bình tam giác). Sau ủ, bột được chia thành các phần 500g, nướng ở 200°C trong 20 phút.

3.2. Phương pháp phân tích chất lượng sản phẩm

Độ dai được đo bằng máy Instron (load cell 50N, tốc độ 50mm/phút) trên mẫu bánh cắt kích thước 2x2x1cm. Thể tích riêng xác định bằng phương pháp displacement (nhúng bánh vào hạt kê trong bình đo thể tích). Độ ẩm đo bằng phương pháp sấy ở 105°C đến khối lượng không đổi. Hàm lượng protein xác định bằng phương pháp Kjeldahl (hệ số 5.7). Đánh giá cảm quan thực hiện bởi 10 chuyên gia theo thang điểm 9 (1: rất kém, 9: rất tốt) về màu sắc, mùi vị, độ xốp, độ dai và hương vị tổng thể. Dữ liệu được phân tích bằng kiểm định ANOVA và LSD (p<0.05).

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy bổ sung 10% bột đậu gà là tỷ lệ tối ưu để cải thiện chất lượng bánh mì hamburger. Ở tỷ lệ này, bánh đạt độ dai 350 BU, thể tích riêng 380 cm³, hàm lượng protein tăng 30% so với đối chứng. Độ ẩm giữ ẩm tốt hơn nhờ chất xơ hòa tan trong đậu gà, giảm hiện tượng khô cứng sau nướng. Màu sắc vàng nhạt và mùi vị trung hòa giúp sản phẩm dễ chấp nhận hơn. Bánh vẫn duy trì cấu trúc xốp nhờ sự cân bằng giữa protein đậu gà và gluten mì. Kết quả này mở ra triển vọng ứng dụng bột đậu gà trong sản xuất bánh mì dinh dưỡng, phù hợp xu hướng tiêu dùng lành mạnh.

4.1. Khuyến nghị tỷ lệ bổ sung bột đậu gà tối ưu

Dựa trên phân tích thống kê, tỷ lệ 10% bột đậu gà mang lại sự cân bằng tốt nhất giữa dinh dưỡng, cấu trúc và cảm quan. Ở tỷ lệ này, bánh đạt điểm cảm quan trung bình 7.5/9, cao hơn đối chứng (6.8/9). Độ dai và thể tích riêng vẫn duy trì ở mức chấp nhận được (350 BU và 380 cm³). Hàm lượng protein tăng từ 11.2% lên 14.5%, chất xơ tăng từ 2.5% lên 5.8%. Tỷ lệ này cũng đảm bảo chi phí sản xuất hợp lý, với giá thành nguyên liệu tăng khoảng 15% so với công thức truyền thống.

4.2. Hướng phát triển sản phẩm thương mại

Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng vào sản xuất bánh mì hamburger thương mại bằng cách điều chỉnh công thức sản xuất. Doanh nghiệp có thể phối trộn 10% bột đậu gà vào bột mì, bổ sung enzyme transglutaminase (0.1%) để tăng cường mạng lưới protein, cải thiện độ dai. Ngoài ra, việc sử dụng bột đậu gà đã xử lý nhiệt (nhiệt độ 120°C trong 30 phút) giúp giảm vị đắng và cải thiện màu sắc. Sản phẩm có thể được định vị là 'bánh mì dinh dưỡng giàu protein' để thu hút nhóm khách hàng quan tâm đến sức khỏe.

Tóm tắt và mô tả trên trang này được tạo với sự hỗ trợ của AI. Nếu bạn thấy nội dung không chính xác hoặc có vấn đề, vui lòng Báo lỗi nội dung.

03/06/2026

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Bánh mì hamburger là một trong những sản phẩm thực phẩm đƣợc sử dụng rộng rãi và phổ biến khắp thế giới; với hàng loạt các thƣơng hiệu nổi tiếng nhƣ KFC, Lotteria, McDonald’s , Burger King, Texas Chicken,… Hamburger đƣợc chế biến đơn giản với hai lát bánh mì kẹp thịt xay ở giữa và thƣờng đƣợc ăn kèm với cà chua, phô mai, dƣa leo,… Bánh mì hamburger cung cấp nhiều năng lƣợng nhƣng lại ít chất xơ và acid amin thiết yếu (Beatriz Martínez, 2012). Trong những năm gần đây, ngƣời tiêu dùng dần chú trọng vào những loại thực phẩm tốt cho sức khỏe và hạn chế các sản phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Do đó, nhiều nghiên cứu hiện nay hƣớng đến việc bổ sung chất xơ từ các cây họ đậu và bột ngũ cốc vào trong bánh mì, cho ra đời các dòng bánh mì nguyên cám, bánh mì nâu, bánh mì ngũ cốc. Bên cạnh đó, các nghiên cứu về dòng bánh mì hamburger thƣờng tập trung vào việc nâng cao hàm lƣợng protein của phần nhân bánh mà chƣa có sự quan tâm đến phần vỏ bánh mì (Ahmad, 2005).

Hiện nay, các loại cây họ đậu đang thu hút đƣợc sự quan tâm từ các nhà khoa học do sự dồi dào về các hợp chất dinh dƣỡng, đặc biệt là chất xơ và protein. Đậu gà đƣợc đánh giá là có chứa hàm lƣợng protein thiết yếu, chất xơ và chất béo không bão hòa cao trong các loại đậu. Việc thay thế bột mì bằng bột đậu gà ở một tỷ lệ phù hợp giúp cải thiện kết cấu, dinh dƣỡng và giá trị cảm quan của bánh mì sau khi nƣớng. Do vậy, đề tài ―Ảnh hƣởng của bột đậu gà đến chất lƣợng bánh mì hamburger‖ là một hƣớng đi mới cho các sản phẩm bánh mì hamburger trên thị trƣờng.

Đề tài này đƣợc thực hiện nhằm mục đích nâng cao giá trị dinh dƣỡng của sản phẩm bánh mì hamburger, đồng thời khảo sát ảnh hƣởng của bột đậu gà đến các tính chất hóa lý của bột nhào và chất lƣợng của bánh mì thành phẩm. Mục đích của đề tài Khảo sát ảnh hƣởng bột đậu gà với các tỷ lệ thay thế đến tính chất hóa lý, kết cấu của bột nhào và chất lƣợng bánh mì hamburger. Đồng thời, đề tài cũng nghiên cứu sự ảnh hƣởng của bột đậu gà đến thành phần dinh dƣỡng và mức độ yêu thích của ngƣời tiêu dùng đối với bánh mì hamburger. Từ đó đề xuất tỷ lệ thay thế bột đậu gà tối ƣu nhất trong công thức sản xuất bánh hamburger nhằm nâng cao giá trị dinh dƣỡng của bánh.

Nội dung nghiên cứu - Xác định các đặc tính hóa lý và thành phần dinh dƣỡng của bột mì và bột đậu gà. - Xác định các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng bột nhào và khả năng giữ khí của bột nhào. - Đánh giá chất lƣợng cảm quan của bánh mì burger với các tỷ lệ thay thế đậu gà. - Khảo sát hàm lƣợng chất dinh dƣỡng trong bánh mì burger đậu gà và mức độ yêu thích của ngƣời tiêu dùng.

- Khảo sát thời gian và điều kiện bảo quản bánh mì burger thích hợp. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Đề tài nghiên cứu ảnh hƣởng của bột đậu gà lên chất lƣợng của bánh hamburger khi thay thế vào công thức làm bánh truyền thống nhằm mục đích tăng giá trị dinh dƣỡng và đa dạng hóa sự lựa chọn cho sản phẩm bánh hamburger. Từ nghiên cứu này, có thể làm nền tảng cho những nghiên cứu bổ sung bột đậu gà vào các sản phẩm thực phẩm khác để tăng giá trị dinh dƣỡng cho các khẩu phần ăn hằng ngày, gia tăng sức khỏe cho ngƣời tiêu dùng. Tổng quan về bánh hamburger 2.

Giới thiệu về bánh mì Bánh mì đƣợc xem là một loại thực phẩm chính của ngƣời dân Việt Nam nói riêng và khoảng một nửa số dân trên thế giới nói chung. Bánh mì đƣợc chế biến từ bột mì nhào với nƣớc, muối và nấm men, để lên men cho nở xốp sau đó nƣớng hay hấp chín (Lê, 2011). Bánh mì còn đƣợc biết đến nhƣ nguồn cung cấp carbohydrate quan trọng trong tháp thực phẩm. Thành phần bột mì để làm bánh mì cung cấp hàm lƣợng carbohydrate lên đến 64.3% và chất béo 1.

Do vậy, sử dụng bánh mì nhƣ một bữa ăn chính có thể cung cấp đầy đủ chất dinh dƣỡng và năng lƣợng cho quá trình vận động của con ngƣời. 1 Bánh mì Trong những năm gần đây, ngƣời tiêu dùng chú trọng vào những nguồn thực phẩm tốt cho sức khỏe và hạn chế những thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Các loại bánh mì nguyên cám, bánh mì nâu, bánh mì ngũ cốc có xu hƣớng tăng nhẹ. Bánh mì cung cấp nhiều năng lƣợng nhƣng thiếu các thành phần hoạt tính sinh học và acid amin thiết yếu.

Do đó, nhiều nghiên cứu hƣớng đến việc bổ sung chất xơ và bột ngũ cốc vào trong bánh mì để tăng giá trị dinh dƣỡng có trong bánh mì.Davis và cộng sự (2006), đã nghiên cứu bổ sung bột đậu nành và hạt lanh vào bánh mì truyền thống. Mặc dù đậu nành và hạt lanh có giá trị dinh dƣỡng rất tốt nhƣng trong nghiên cứu này cho thấy khi bổ sung bột đậu nành và bột hạt lanh vào bánh mì làm ảnh hƣởng đến chất lƣợng của bánh mì. Cụ thể là thể tích bánh bị giảm, màu sắc của bánh mì sau khi nƣớng có màu sẫm, tối, tuy nhiên kết cấu của 3 bánh mềm mại hơn, độ cứng của bánh giảm (S. Một nghiên cứu khác đƣợc thực hiện bởi U.

Ibrahim (2015), đã thay thế bột khoai lang tím vào bánh mì và đƣa ra công thức ngon nhất là thay thế tối đa 20% bột khoai lang. Thay thế nhiều hơn 20% bột khoai lang tím sẽ làm giảm thể tích, kết cấu bánh đặc và màu bánh sau khi nƣớng bị tối, sẫm (U. Rong Wang và cộng sự (2007), đã nghiên cứu ảnh hƣởng của chiết xuất trà xanh đến chất lƣợng bánh mì. Kết quả nghiên cứu cho thấy hƣơng vị và màu sắc của trà xanh làm bánh mì thu hút ngƣời tiêu dùng hơn.

Bên cạnh đó, thay thế trà xanh làm ảnh hƣởng đến độ cứng, độ ngọt, độ nhớt, và kết cấu của bánh mì (Rong Wang, 2007). Nghiên cứu tƣơng tự đƣợc thực hiện bởi L.Das và cộng sự (2012), đánh giá ảnh hƣởng của việc bổ sung bột lá rau mùi đến thời gian bảo quản, kết cấu và thể tích của bánh mì. Kết quả cho thấy bổ sung bột lá rau mùi trong bánh mì sẽ tăng độ ẩm, tốc độ hƣ hỏng của bánh diễn ra chậm hơn do tăng hoạt động của chống oxy hóa cũng nhƣ cải thiện kết cấu, màu sắc, hƣơng vị của bánh mì (Lipi Das, 2012). Nhƣ vậy, các nghiên cứu trên đã chứng minh khi bổ sung các loại họ đậu, ngũ cốc, rau củ giúp tăng giá trị dinh dƣỡng, hƣơng vị, thời gian bảo quản của bánh; nhƣng đồng thời cũng ảnh hƣởng đến kết cấu và chất lƣợng của bánh mì.

Giới thiệu về bánh hamburger Hamburger là một món ăn phổ biến ở các nƣớc phát triển với các thƣơng hiệu nổi tiếng trên thế giới nhƣ McDonald’s, Burger King. Hamburger đƣợc chế biến với chiếc bánh mì kẹp thịt xay ở giữa và thƣờng đƣợc ăn kèm với cà chua, phô mai, dƣa leo, xà lách,…. Thịt xay chủ yếu sử dụng là thịt bò, ngoài ra còn có thịt gà, cá và tôm. Miếng thịt có thể đƣợc chiên, nƣớng, hoặc hun khói.

Hiệp hội Ung thƣ của Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế thế giới đƣa ra lời khuyên cho ngƣời tiêu dùng hạn chế tiêu thụ thịt nƣớng vì nó ảnh hƣởng đến sức khỏe của con ngƣời. Hamburger cung cấp một lƣợng lớn năng lƣợng trong một khẩu phần ăn nhƣng quá ít chất xơ; nên khi ngƣời tiêu dùng sử dụng trong một thời gian dài sẽ dẫn đến nguy cơ mắc bệnh béo phì từ đó kéo theo những bệnh lý khác nhƣ huyết áp, tim mạch, tiểu đƣờng, viêm khớp, ung thƣ, cholesterol cao,. 4 Bánh mì hamburger thuộc dòng bánh mì mềm giống nhƣ bánh mì Sandwich và nƣớng ở nhiệt độ cao khoảng 190oC. Công thức làm hamburger giống với bánh mì sandwich chỉ khác là trên bề mặt bánh mì hamburger có phủ thêm mè.

Bánh mì hamburger sử dụng bột mì có hàm lƣợng protein cao từ 13 – 14. Bánh có màu vàng đặc trƣng, kết cấu tơi, xốp, mềm mại. Xu hướng phát triển của bánh mì hamburger hiện nay Đa số các nghiên cứu về bánh mì hamburger thƣờng bổ sung protein vào phần nhân thịt của bánh, bằng cách giảm lƣợng thịt và thay vào đó là các loại hạt, ngũ cốc. Cristina Elena (2013), đã khảo sát tỉ lệ bổ sung hạt đậu nành vào thịt của bánh mì burger.

Mục đích là để bổ sung chất dinh dƣỡng có trong đậu nành vào trong nhân bánh mì hamburger; kết quả là cấu trúc thịt không thay đổi so với thịt xay ban đầu (Cristina-Elena HRETCANU, 2013). Nghiên cứu tƣơng tự của Mohammad và cộng sự (2014) đã thực hiện bổ sung cám gạo vào phần thịt của bánh mì hamburger với mục đích nhƣ là chất thay thế chất béo mà không làm giảm chất lƣợng của bánh mì hamburger (Mohammed, 2014). Tảo có rất nhiều giá trị dinh dƣỡng và có thể hỗ trợ điều trị một số bệnh nhƣ suy dinh dƣỡng, điều hòa hormones, giảm nguy cơ cao huyết áp. Trong nghiên cứu của Zlateva (2019), đã sử dụng tảo để bổ sung vào bánh mì mềm làm cho bánh có kết cấu mềm hơn nhƣng thể tích bánh giảm, màu sắc bị tối và sẫm (Zlateva, 2019).

Trong một nghiên cứu tƣơng tự đƣợc thực hiện bởi Nguyễn Chí Dũng (2017), nghiên cứu bổ sung hạt sen vào bánh mì hamburger với tỉ lệ 10%. Kết quả nghiên cứu cho thấy bánh hamburger sau khi nƣớng có độ xốp tốt và cấu trúc mềm mịn. 5 Các nghiên cứu hiện nay phần lớn tập trung bổ sung protein vào phần thịt của bánh mì hamburger. Hoặc chỉ dừng lại ở việc bổ sung các chất dinh dƣỡng từ các loại thực vật thủy sinh vào bánh mì.

Trong khi đó các loại hạt ngũ cốc từ cây họ đậu rất giàu protein và thực sự chƣa có nghiên cứu nào bổ sung các loại đậu vào vỏ của bánh mì hamburger. Do đó, đề tài ―Ảnh hƣởng của bột đậu gà đến chất lƣợng của bánh mì hamburger‖ là một hƣớng nghiên cứu mới giúp tăng cƣờng dinh dƣỡng và giá trị cảm quan cho vỏ bánh. Tổng quan về đậu gà 2. Giới thiệu về đậu gà Đậu gà (Cicer arietinum L.) còn đƣợc gọi là đậu garbanzo hoặc đậu bengal.

Đậu gà có thể thích nghi tốt với khí hậu ôn hòa, có khả năng chịu nhiệt cao (Faridy, 2020). Nó đƣợc trồng ở hơn 40 quốc gia và phổ biến ở khu vực Nam Á, Đông Nam Á, Trung Đông, Châu Âu, Châu Mỹ và Châu Úc.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ