Nghiên cứu phân bố và đề xuất biện pháp bảo tồn loài Bát giác liên (Podophyllum tonkinense) tại ...

Điều tra phân bố và bảo tồn loài Bát giác liên Ba Vì, nghiên cứu về tình trạng và biện pháp bảo vệ loài động vật quý hiếm tại khu vực Ba Vì.

2015

67
0
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

LỜI NÓI ĐẦU

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH LỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

DANH LỤC HÌNH

1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

1.1. Các nghiên cứu trên thế giới

1.2. Các nghiên cứu cây thuốc ở Việt Nam

1.3. Các công trình nghiên cứu tại Vườn Quốc gia Ba Vì

1.4. Các thông tin về loài Bát giác liên

2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Nội dung nghiên cứu

2.1.1. Phân bố loài Bát giác liên

2.1.2. Cấu trúc rừng tại khu vực có phân bố của Bát giác liên

2.1.3. Xác định các nhân tố tác động tiêu cực đến loài

2.1.4. Đề xuất giải pháp bảo tồn, phát triển các loài Bát giác liên

2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.3. Phương pháp nghiên cứu

2.3.1. Phương pháp kế thừa tài liệu

2.3.2. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp

2.3.3. Phương pháp nội nghiệp

3. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ -XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU

3.1. Điều kiện tự nhiên

3.1.1. Vị trí địa lý

3.1.2. Địa hình, địa thế

3.1.3. Địa chất, đất đai

3.1.4. Khí hậu thủy văn

3.1.5. Thủy văn và tài nguyên nước

3.1.6. Tài nguyên rừng

3.1.6.1. Diện tích các loại rừng
3.1.6.2. Trữ lượng các loại rừng

3.1.7. Thảm thực vật, động vật và phân bố của các loài quý hiếm

3.2. Đặc điểm cơ bản về kinh tế xã hội

3.2.1. Dân tộc, dân số và lao động

3.2.2. Tình hình phát triển kinh tế chung

3.2.3. Hiện trạng xã hội và cơ sở hạ tầng tại các xã vùng Đệm

3.2.4. Đánh giá chung về kinh tế, xã hội

4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1. Phân bố loài Bát giác liên

4.1.1. Phân bố theo mặt phẳng thẳng đứng

4.1.1.1. Phân bố theo độ cao so với mặt nước biển
4.1.1.2. Phân bố theo độ cao tương đối (chân, sườn, đỉnh)
4.1.1.3. Phân bố theo tầng tán rừng

4.1.2. Phân bố theo mặt phẳng ngang

4.1.3. Phân bố theo thời gian

4.2. Cấu trúc rừng tại khu vực có phân bố của Bát giác liên

4.2.1. Cấu trúc tầng tán rừng tại khu vực có Bát giác liên phân bố

4.2.2. Cấu trúc tổ thành rừng

4.2.2.1. Tổ thành tầng cây cao
4.2.2.2. Tổ thành tầng cây tái sinh

4.2.3. Cấu trúc mật độ

4.2.3.1. Mật độ và các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây gỗ
4.2.3.2. Mật độ và các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây tái sinh

4.3. Các nhân tố tác động tiêu cực đến Bát giác liên tại VQG Ba Vì

4.3.1. Nhóm nhân tố do con người

4.3.2. Nhóm nhân tố từ tự nhiên

4.4. Đề xuất giải pháp bảo tồn, phát triển các loài Bát giác liên

4.4.1. Bảo tồn nguyên vị

4.4.2. Bảo tồn chuyển vị

4.4.3. Biện pháp giáo dục

4.4.4. Chính sách về pháp luật

4.4.5. Các giải pháp về kinh tế

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

1. Phụ lục 1: Tọa độ bắt gặp Bát giác liên

2. Phụ lục 2: Số liệu điều tra tầng cây gỗ

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI NÓI ĐẦU Đƣợc sự nhất chí của Trƣờng Đại học Lâm Nghiệp, Khoa Quản lý tài nguyên rừng & Môi trƣờng em đã tiến hành nghiên cứu đề tài khóa luận tốt nghiệp “Điều tra phân bố và đề xuất các biện pháp bảo tồn loài Bát giác liên (Podophyllum tonkinense Gagnep.) tại Vƣờn Quốc gia Ba Vì - Hà Nội”. Đến nay, đề tài đã đƣợc hoàn thành, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các quý thầy, cô ban chủ nhiệm khoa Quản tài lý nguyên rừng & Môi trƣờng đã tạo điều kiện cho em đƣợc làm khóa luận tốt nghiệp để củng cố kiến thức chuyên môn. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới thầy TS Vƣơng Duy Hƣng đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình làm khóa luận tốt nghiệp này. Qua đây cũng cho em gửi lời cảm ơn tới ban lãnh đạo, các bác, các chú, các cô, anh, chị kiểm lâm ở Vƣờn Quốc gia Ba Vì đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình thực tập tại đây. Em xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới ngƣời thân, bạn bè và gia đình những ngƣời đã luôn sát cánh bên em, đã tạo điều kiện về mọi mặt, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình làm khóa luận tốt nghiệp. Bƣớc đầu mới tiếp xúc với nghiên cứu khoa học nên đề tài sẽ không tránh khỏi có những sai sót rất mong đƣợc sự góp ý chân thành của mọi ngƣời để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn ! Hà Nội, ngày 29 tháng 4 năm 2015 Sinh viên Kiều Thị Thu i MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU .ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP . vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .viii DANH LỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ . ix DANH LỤC HÌNH . TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU . Các nghiên cứu trên thế giới . Các nghiên cứu cây thuốc ở Việt Nam . Các công trình nghiên cứu tại Vƣờn Quốc gia Ba Vì . Các thông tin về loài Bát giác liên . MỤC TIÊU, NỘI DUNG, ĐỐI TƢỢNG, PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Nội dung nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Phƣơng pháp kế thừa tài liệu . Phƣơng pháp điều tra ngoại nghiệp. Phƣơng pháp nội nghiệp. Phân bố loài Bát giác liên . Cấu trúc rừng tại khu vực có phân bố của Bát giác liên . Xác định các nhân tố tác động tiêu cực đến loài . Đề xuất giải pháp bảo tồn, phát triển các loài Bát giác liên. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ -XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU . Điều kiện tự nhiên . Vị trí địa lý . Địa hình, địa thế . Địa chất, đất đai . Khí hậu thủy văn . Thủy văn và tài nguyên nước . Tài nguyên rừng. Diện tích các loại rừng . Trữ lượng các loại rừng. Thảm thực vật, động vật và phân bố của các loài quý hiếm. Đặc điểm cơ bản về kinh tế xã hội . Dân tộc, dân số và lao động . Tình hình phát triển kinh tế chung . Hiện trạng xã hội và cơ sở hạ tầng tại các xã vùng Đệm . Đánh giá chung về kinh tế, xã hội . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Phân bố loài Bát giác liên . Phân bố theo mặt phẳng thẳng đứng . Phân bố theo độ cao so với mặt nước biển. Phân bố theo độ cao tương đối (chân, sườn, đỉnh) . Phân bố theo tầng tán rừng . Phân bố theo mặt phẳng ngang . Phân bố theo thời gian . Cấu trúc rừng tại khu vực có phân bố của Bát giác liên . Cấu trúc tầng tán rừng tại khu vực có Bát giác liên phân bố . Cấu trúc tổ thành rừng . Tổ thành tầng cây cao . Tổ thành tầng cây tái sinh. Cấu trúc mật độ . Mật độ và các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây gỗ . Mật độ và các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây tái sinh. Các nhân tố tác động tiêu cực đến Bát giác liên tại VQG Ba Vì . Nhóm nhân tố do con ngƣời . Nhóm nhân tố từ tự nhiên . Đề xuất giải pháp bảo tồn, phát triển các loài Bát giác liên. Bảo tồn nguyên vị . Bảo tồn chuyển vị . Biện pháp giáo dục . Chính sách về pháp luật . Các giải pháp về kinh tế . 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO . ix PHỤ LỤC . x Phụ lục 1: Tọa độ bắt gặp Bát giác liên . x Phụ lục 2: Số liệu điều tra tầng cây gỗ . xi v TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Tên khóa luận tốt ngiệp : “Điều tra phân bố và đề xuất các biện pháp bảo tồn loài Bát giác liên (Podophyllum tonkinense Gagnep.) tại Vƣờn Quốc gia Ba Vì - Hà Nội”. (Distribution investigation and recommended conservation measure Podophyllum tonkinense Gagnep. in Ba Vi National Park – Hanoi). Họ và tên sinh viên: Kiều Thị Thu Mã sinh viên : 1153101981 Lớp: 56B_ QLTNTN Khoa: QLTNR&MT Giáo viên hƣớng dẫn : TS Vƣơng Duy Hƣng Địa điểm thực tập làm KLTN: Vƣờn Quốc gia Ba Vì_ Hà Nội Tóm tắt nội dung khóa luận tốt nghiệp: Bát giác liên là loài cây thuốc quý có tên trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 (phần thực vật), một loài đa tác dụng có giá trị cao về nhiều mặt: đa dạng sinh học, làm dƣợc liệu, cây cảnh. Trong tự nhiên loài này bị khai thác quá mức nên việc nghiên cứu xác định vùng phân bố và giải pháp bảo tồn là cần thiết. Tại khu vực nghiên cứu Bát giác liên tập trung phân bố tại khu vực sƣờn Đông Bắc, xung quanh các khu vực: Ở độ cao từ 400 – 1236m nhƣng chủ yếu là ở khu vực có độ cao 600 – 800m, khu vực sƣờn núi hƣớng Đông Bắc. Cây mọc ở tầng cây bụi thảm tƣơi gần sát mặt đất. Nghiên cứu đã điều tra đƣợc 23 cá thể Bát giác liên trên các tuyến, chủ yếu là cây trƣởng thành, đang ra hoa, sinh trƣởng và phát triển tốt. Cây có chiều cao trung bình khoảng 46 cm. Cấu trúc rừng tại khu vực phân bố cây Bát giác liên gồm 5 tầng tán rừng là: Tầng vƣợt tán, Tầng tán chính, Tầng dƣới tán, Tầng thảm tƣơi, Tầng tái sinh. Tầng cây gỗ chủ yếu là các loài Kháo tầng, Dẻ gai, Dẻ cau, Lát hoa, Lộc mại lá dài, Máu chó, với chiều cao trung bình khoảng 9.23 m, đƣờng kính ngang ngực trung bình đạt 21.32 cm, mật độ khoảng 1080 cây/ha. Tầng cây vi tái sinh chủ yếu là các loài Lộc mại lá dài, Dẻ gai, Dẻ cau, Máu cho, mật độ trung bình khoảng 12000/ha. Nghiên cứu đã xác định Bát giác liên tại khu vực VQG Ba Vì bị tác động trực tiếp hoặc gián tiếp chủ yếu là do các hoạt động của con ngƣời nhƣ khai thác du lịch, khai thác lâm sản ngoài gỗ trái phép. Ngoài ra khu vực cũng có một số nguy cơ từ tự nhiên gây ảnh hƣởng đến loài nhƣ: Cháy rừng, sâu bệnh hại. tuy nhiên khả năng này xảy ra là khá nhỏ. - Đề tài cũng đƣa ra biện pháp bảo tồn chính cho loài Bát giác liên tại khu vực nghiên cứu là: bảo tồn tại chỗ, gây trồng trong các vƣờn thuốc của ngƣời dân vùng đệm hoặc trong vƣờn thuốc của Vƣờn Quốc gia. Thực hiện các chƣơng trình tuyên truyền, giáo dục cho ngƣời dân hiểu tầm quan trọng trong công tác bảo tồn DDSH. Hoàn thiện hệ thống bảng chỉ dẫn trong khu du lịch. Nâng cao trình độ dân trí, phát triển cơ sở hạng tầng, kinh tế các xã vùng đệm. Phổ biến và thực hiện tốt các văn bản pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học nói chung và tài nguyên thực vật rừng quý hiếm nói riêng tại khu vực nghiên cứu. vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BVNN Bảo vệ nghiêm ngặt CP Chính phủ CTTT Công thức tổ thành ĐVCXS Động vật có xƣơng sống ĐVR Động vật rừng HC&DVDL Hành chính và dịch vụ du lịch KHLN Khoa học lâm nghiệp NXB Nhà xuất bản ODB Ô dạng bản PHST Phục hồi sinh thái TCN Trƣớc công nguyên TNHL Tự nhiên hỗn loài VQG Vƣờn Quốc gia viii DANH LỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ Bảng 4.1: Tọa độ và độ cao bắt gặp cây Bát giác liên tại VQG Ba Vì .1: Số lƣợng cá thể Bát giác liên phân bố theo các đai cao .2: Tỷ lệ % cá thể Bát giác liên phân bố theo các đai cao . Phân bố của Bát giác liên theo các vị trí chân, sƣờn, đỉnh . Biểu đồ phân bố số cá thể Bát giác liên theo cấp tuổi .41 ix DANH LỤC HÌNH Hình 2. Bát giác liên tại VQG Ba Vì . Bát giác liên tại VQG Ba Vì . Bản đồ hiện trạng rừng và sử dụng đất VQG Ba Vì . Xác định chiều cao . Cây ra hoa . Thân lá Bát giác liên . Bát giác liên dƣới tán rừng . Bản đồ hiện trạng phân bố cây Bát giác liên tại VQG Ba Vì .40 x ĐẶT VẤN ĐỀ Lâm sản ngoài gỗ là những sản phẩm từ rừng mang lại. Chúng rất phong phú, đa dạng đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học của rừng, công tác bảo tồn nguồn gen cũng nhƣ gắn liền với thu nhập kinh tế của ngƣời dân, đặc biệt là ngƣời dân bản địa. Xuất phát từ những lợi ích đó, chúng đã và đang bị con ngƣời khai thác một cách quá mức cạn kiệt nhƣng chƣa nhận thức đƣợc hành vi của mình đồng thời cũng chƣa có kiến thức về các biện pháp gây trồng hay khai thác một cách bền vững có khoa học. Đặc biệt những cây dƣợc liệu quý hiếm có giá trị cao về mặt kinh tế, cũng nhƣ y học lại càng bị khai thác một cách triệt để. Vƣờn Quốc gia Ba Vì là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng ở Việt Nam. Có thể nói không một khu vực nào lại có sự ƣu đãi của thiên nhiên nhƣ Vƣờn Quốc gia Ba Vì. Ở đây có hệ động thực vật phong phú và đa dạng. Hiện tại, ngƣời ta đã biết có 1209 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 633 chi và 160 họ (Theo danh mục thực vật đã đƣợc thu thập mẫu và kết quả điều tra bổ sung năm 2008), trong số đó có khoảng 200 loài cây dƣợc liệu, nhiều loài quý nhƣ Bách xanh, Đỉnh tùng, Lát hoa, Trầu tiên, Lan kim tuyến, Hoàng tinh hoa trắng…về động vật, có 45 loài thú, 115 loài chim, 61 loài bò sát và 27 loài ếch nhái. Trong đó có nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới nhƣ Gà lôi trắng, Khỉ, Báo, Sóc bay,…Loài Bát giác liên (Podophyllum tonkinense Gagnep.) thuộc họ Hoàng liên gai (Berberidaceae) đƣợc Sách Đỏ Việt Nam (phần thực vật) xếp vào mức Nguy cấp cũng có phân bố tại Vƣờn Quốc gia Ba Vì.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ