Luận văn thạc sĩ dạy học tích cực môn công nghệ may trang phục 2 tại trường đại học công nghiệp thực phẩm thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ về dạy học tích cực môn công nghệ may trang phục 2 tại trường đại học công nghiệp thực phẩm TP.HCM, nghiên cứu và ứng dụng.

• Tác giả: Nguyễn Mai Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Võ Thị Ngọc Lan
• Trường học: Trường đại học Sư phạm kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Dạy học tích cực môn Công nghệ may trang phục 2 tại Trường Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP.Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Ý nghĩa đóng góp của đề tài về mặt lý luận và thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÍCH CỰC
• 1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Tính tích cực
• 1.2.1. Tính tích cực học tập
• 1.3. Phương pháp dạy học
• 1.3.1. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.3.2. Tổ chức dạy học
• 1.4. CÁC LÝ THUYẾT HỌC TẬP THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HOÁ NGƯỜI HỌC
• 1.4.1. Thuyết hoạt động
• 1.4.2. Thuyết nhận thức
• 1.4.3. Thuyết kiến tạo
• 1.4.4. Lý thuyết thang bậc nhu cầu của con người
• 1.5. TIÊU CHÍ LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐẠI HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HOÁ NGƯỜI HỌC
• 1.6. KHÁI QUÁT VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
• 1.6.1. Phân biệt quan điểm dạy học, phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học
• 1.6.2. Điều kiện áp dụng phương pháp dạy học tích cực
• 1.6.3. Các phương pháp dạy học tích cực
• 1.6.3.1. Phương pháp diễn giảng
• 1.6.3.2. Phương pháp thảo luận
• 1.6.3.3. Phương pháp đàm thoại, dạy học hợp tác
• 1.6.4. Các kỹ thuật dạy học tích cực
• 1.6.4.1. Kỹ thuật đặt câu hỏi
• 1.6.4.2. Kỹ thuật 3 lần 3
• 1.6.4.3. Kỹ thuật học tập hợp tác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2 TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP. HỒ CHÍ MINH
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.2. GIỚI THIỆU KHOA CÔNG NGHỆ MAY – THIẾT KẾ THỜI TRANG VÀ DA GIÀY
• 2.3. GIỚI THIỆU MÔN HỌC CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2
• 2.3.1. Vị trí, chương trình môn học
• 2.3.2. Mục tiêu môn học
• 2.3.3. Đặc điểm môn học
• 2.3.3.1. Tính cụ thể
• 2.3.3.2. Tính trừu tượng
• 2.3.3.3. Tính hiện đại
• 2.3.3.4. Tính thực tiễn
• 2.4. THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2 TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP. HỒ CHÍ MINH
• 2.4.1. Xác định mục tiêu, phạm vi, đối tượng và thời gian khảo sát
• 2.4.2. Xác định phạm vi và đối tượng khảo sát
• 2.4.3. Xác định cách thức và thời gian khảo sát
• 2.4.4. Nội dung khảo sát
• 2.4.5. Công cụ khảo sát
• 2.4.6. Đánh giá kết quả khảo sát thực trạng dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 theo phương pháp dạy học tích cực
• 2.4.7. Những khó khăn khi giảng viên tham gia giảng dạy môn Công nghệ may trang phục 2
• 2.4.8. Về mức độ sử dụng phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học
• 2.4.9. Cách thức lựa chọn phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học đối với từng nội dung của môn học
• 2.4.10. Về mức độ sử dụng phương tiện dạy học
• 2.4.11. Về mức độ sử dụng kỹ thuật dạy học tích cực
• 2.4.12. Đánh giá tiết giảng các giáo viên thuộc bộ môn may trong quá trình người nghiên cứu đi dự giờ
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2 THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. CƠ SỞ TRIỂN KHAI TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2 THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
• 3.2. VẬN DỤNG QUI TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC MÔN CÔNG NGHỆ MAY TRANG PHỤC 2
• 3.3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.3.4. Tổ chức thực nghiệm
• 3.3.5. Xử lý và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.3.6. Đánh giá bài dạy theo phương pháp dạy học tích cực
• 3.3.7. Xử lý và đánh giá kết quả bài kiểm tra của sinh viên sau thực nghiệm
• PHẦN KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• 0.1. Tóm tắt đề tài, nhận xét và đánh giá
• 0.2. Hướng phát triển của đề tài
• 0.2.1. Về phía nhà trường
• 0.2.2. Đối với giảng viên
• 0.2.3. Đối với sinh viên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học tích cực môn Công nghệ may trang phục

Dạy học tích cực là một phương pháp giáo dục hiện đại, nhằm nâng cao khả năng tự học và sáng tạo của sinh viên. Tại Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP.HCM, việc áp dụng phương pháp này trong môn Công nghệ may trang phục không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp tương lai. Mục tiêu của việc dạy học tích cực là tạo ra môi trường học tập năng động, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động.

1.1. Khái niệm và vai trò của dạy học tích cực

Dạy học tích cực là phương pháp giáo dục mà trong đó sinh viên được khuyến khích tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động thực hành, thảo luận và giải quyết vấn đề. Vai trò của phương pháp này là giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.

1.2. Lợi ích của dạy học tích cực trong ngành Công nghệ may

Việc áp dụng dạy học tích cực trong ngành Công nghệ may giúp sinh viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn có cơ hội thực hành trực tiếp. Điều này tạo ra sự kết nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.

II. Thách thức trong việc áp dụng dạy học tích cực tại Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP

Mặc dù dạy học tích cực mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế vẫn gặp phải một số thách thức. Các giảng viên có thể gặp khó khăn trong việc thiết kế bài giảng phù hợp với phương pháp này. Bên cạnh đó, sinh viên cũng cần phải thay đổi thói quen học tập truyền thống để thích nghi với phương pháp mới.

2.1. Khó khăn trong việc thiết kế bài giảng

Giảng viên cần có thời gian và công sức để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với phương pháp dạy học tích cực. Điều này có thể gây áp lực cho giảng viên, đặc biệt là khi họ chưa quen với phương pháp này.

2.2. Thay đổi thói quen học tập của sinh viên

Nhiều sinh viên vẫn quen với phương pháp học tập thụ động, do đó việc chuyển sang học tập chủ động có thể gặp khó khăn. Cần có sự hỗ trợ và hướng dẫn từ giảng viên để sinh viên có thể thích nghi.

III. Phương pháp dạy học tích cực hiệu quả trong môn Công nghệ may trang phục

Để áp dụng dạy học tích cực một cách hiệu quả, giảng viên cần sử dụng các phương pháp như thảo luận nhóm, thực hành tại lớp và các dự án thực tế. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

3.1. Thảo luận nhóm trong dạy học

Thảo luận nhóm là một phương pháp hiệu quả giúp sinh viên trao đổi ý kiến và học hỏi từ nhau. Giảng viên có thể đưa ra các tình huống thực tế để sinh viên thảo luận và tìm ra giải pháp.

3.2. Thực hành tại lớp

Thực hành tại lớp là một phần quan trọng trong dạy học Công nghệ may. Sinh viên có thể áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng may mặc và hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dạy học tích cực

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng dạy học tích cực trong môn Công nghệ may trang phục đã mang lại những kết quả tích cực. Sinh viên không chỉ cải thiện kỹ năng thực hành mà còn tăng cường khả năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

4.1. Kết quả khảo sát sinh viên

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên cảm thấy hứng thú hơn với môn học khi được áp dụng phương pháp dạy học tích cực. Họ cũng cho biết rằng họ đã học hỏi được nhiều hơn từ các hoạt động thực hành.

4.2. Đánh giá từ giảng viên

Giảng viên nhận thấy rằng sinh viên tham gia tích cực hơn trong các giờ học và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn. Điều này cho thấy hiệu quả của việc áp dụng dạy học tích cực.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho dạy học tích cực

Dạy học tích cực trong môn Công nghệ may trang phục tại Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP.HCM đã chứng minh được tính hiệu quả. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải tiến và phát triển phương pháp này để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Đề xuất cải tiến phương pháp dạy học

Cần có các buổi tập huấn cho giảng viên về phương pháp dạy học tích cực để họ có thể áp dụng hiệu quả hơn trong giảng dạy. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà trường để tạo điều kiện cho giảng viên và sinh viên.

5.2. Tương lai của dạy học tích cực trong ngành Công nghệ may

Với sự phát triển không ngừng của ngành Công nghệ may, việc áp dụng dạy học tích cực sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Điều này không chỉ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng mà còn đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đang đặt ra thách thức lớn cho hệ thống giáo dục đại học và cao đẳng. Chiến lược phát triển Giáo dục giai đoạn 2011–2020 cùng Luật Giáo dục Đại học năm 2012 đã nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là đổi mới căn bản phương pháp giảng dạy, chuyển mạnh từ lối truyền thụ áp đặt một chiều sang phát huy tính chủ động, năng lực tự học và tư duy sáng tạo của người học. Tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, quá trình chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ đã mở ra cơ hội tự chủ học tập, song việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại ở nhiều bộ môn chuyên ngành vẫn còn mang tính hình thức.

Thực tế giảng dạy môn Công nghệ may trang phục 2 thuộc Khoa Công nghệ May – Thiết kế Thời trang và Da giày cho thấy sinh viên còn thụ động, việc giải quyết các tình huống kỹ thuật phức tạp trong sản xuất may công nghiệp còn nhiều hạn chế. Đề tài tập trung nghiên cứu và tổ chức quy trình dạy học tích cực cho môn học này, với phạm vi thực nghiệm trọng tâm đặt tại Chương 1 về Công nghệ may áo chemise có thời lượng 9 tiết trong tổng số 30 tiết lý thuyết của học phần. Nghiên cứu khảo sát trên các khóa sinh viên gồm khóa 10CDCM, 11CDCM và 12CDCM trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2014. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc nâng cao năng lực thao tác nghề nghiệp, tăng mức độ hứng thú học tập lên trên 85% và cải thiện rõ rệt kết quả kiểm tra định kỳ của sinh viên chuyên ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của nhiều lý thuyết giáo dục hiện đại nhằm tối ưu hóa hoạt động nhận thức của người học:

• Thuyết hoạt động của A. Leontiev: Khẳng định tâm lý, ý thức và nhân cách con người được hình thành thông qua hai quá trình chuyển hóa tương hỗ là nhập tâm (chuyển từ ngoài vào trong) và xuất tâm (chuyển từ trong ra ngoài). Trong môi trường sư phạm kỹ thuật, cả giảng viên và sinh viên đều phải là chủ thể tích cực để cùng kiến tạo tri thức nghề.
• Thuyết nhận thức của J. Piaget và L. Vygotsky: Nhấn mạnh việc xử lý thông tin đầu vào thông qua các hoạt động trí tuệ như phân tích, hệ thống hóa và giải quyết vấn đề phức hợp, xác định vùng phát triển gần nhất để người học bứt phá năng lực tư duy.
• Thuyết kiến tạo (Constructivism): Đề cao vai trò tự chủ của người học trong việc gắn kết tri thức mới với kinh nghiệm thực tiễn thông qua tương tác nhóm và hợp tác xã hội.
• Lý thuyết thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow và 4 trụ cột giáo dục của UNESCO: Định hướng quá trình dạy học hướng tới bậc cao nhất là nhu cầu tự khẳng định mình (Self-Actualization), hiện thực hóa mục tiêu học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định.

Mô hình nghiên cứu phân định rõ ba bình diện phương pháp: bình diện vĩ mô (quan điểm dạy học định hướng người học), bình diện trung gian (các phương pháp như diễn giảng có minh họa, thảo luận nhóm, đàm thoại tìm kiếm, dạy học hợp tác) và bình diện vi mô (các kỹ thuật dạy học cụ thể như động não, kỹ thuật đặt câu hỏi theo thang nhận thức Bloom, kỹ thuật chia nhóm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các nguồn dữ liệu định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Quá trình điều tra thực trạng tiến hành thu thập ý kiến từ toàn bộ giảng viên bộ môn May và hơn 100 sinh viên thuộc các khóa 10CDCM, 11CDCM và 12CDCM bằng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên. Đối với giai đoạn thực nghiệm sư phạm, tác giả lựa chọn 2 lớp có trình độ tương đương: lớp thực nghiệm gồm 32 sinh viên (áp dụng quy trình dạy học tích cực) và lớp đối chứng gồm 34 sinh viên (giảng dạy theo phương pháp truyền thống).
• Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu: Sử dụng phiếu điều tra bảng hỏi, quan sát dự giờ chuyên gia, phiếu đánh giá mức độ tiếp thu và kết quả 2 bài kiểm tra định kỳ. Dữ liệu được xử lý bằng các thuật toán thống kê mô tả, tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và phân phối tần suất trên phần mềm Microsoft Excel.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp giữa điều tra diện rộng và thực nghiệm đối chứng trực tiếp giúp kiểm định chính xác giả thuyết khoa học về tính khả thi và hiệu quả của các kỹ thuật dạy học tích cực trong đào tạo công nghệ may. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong khóa đào tạo 2011–2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng và kết quả thực nghiệm sư phạm đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi sau:

1. Thực trạng phương pháp giảng dạy truyền thống: Trước khi can thiệp, hơn 70% thời lượng trên lớp vẫn phụ thuộc vào phương pháp diễn giảng một chiều. Dù hoạt động nhóm có được triển khai nhưng trên 60% chỉ mang tính hình thức, sinh viên còn tâm lý ỷ lại và thiếu kỹ năng làm việc độc lập.
2. Sự bứt phá về điểm số học tập: Kết quả bài kiểm tra số 1 và bài kiểm tra số 2 cho thấy lớp thực nghiệm (32 sinh viên) đạt thành tích vượt trội so với lớp đối chứng (34 sinh viên). Tỷ lệ sinh viên đạt loại khá và giỏi ở lớp thực nghiệm đạt mức 65,6% ở bài kiểm tra thứ nhất và tăng lên 71,9% ở bài kiểm tra thứ hai, cao hơn khoảng 28% đến 32% so với nhóm đối chứng.
3. Giảm thiểu tối đa tỷ lệ học lực yếu kém: Tỷ lệ điểm dưới trung bình và trung bình yếu ở lớp thực nghiệm giảm mạnh xuống dưới 3,1%, trong khi ở lớp đối chứng tỷ lệ này vẫn chiếm khoảng 14,7% đến 17,6%.
4. Gia tăng mức độ hứng thú và tính tự giác: Khảo sát sau khóa học ghi nhận 88% sinh viên lớp thực nghiệm đánh giá cao việc giáo viên áp dụng các kỹ thuật dạy học mới, tạo không khí học tập sôi nổi và giúp ghi nhớ sâu quy trình may áo chemise.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt về kết quả học tập bắt nguồn từ việc lớp thực nghiệm được dẫn dắt theo quy trình 4 giai đoạn và 7 bước bài bản. Thay vì chỉ nghe mô tả kỹ thuật may tay áo hay ráp cổ áo chemise, sinh viên được chia nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người, áp dụng kỹ thuật động não để phân tích các lỗi kỹ thuật thường gặp và đề xuất biện pháp xử lý. Việc sử dụng hệ thống câu hỏi phân cấp theo thang Bloom từ mức độ nhận biết đến sáng tạo đã kích thích sinh viên liên tục tư duy, tự đối chiếu với tiêu chuẩn kỹ thuật may công nghiệp.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây trong lĩnh vực sư phạm kỹ thuật, khẳng định rằng khi sinh viên được chuyển từ vị thế tiếp nhận thụ động sang chủ thể kiến tạo tri thức, hiệu quả ghi nhớ và kỹ năng thực hành nghề nghiệp tăng lên rõ rệt. Về mặt trình bày trực quan, dữ liệu thực nghiệm có thể được minh họa tối ưu thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ phân loại học lực (Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu) giữa hai lớp, kết hợp với đường cong tần suất phân phối điểm số biểu thị độ lệch chuẩn thu hẹp và dịch chuyển mạnh về phía thang điểm 8–10 ở nhóm thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nhân rộng mô hình dạy học tích cực trong toàn bộ chương trình đào tạo ngành Công nghệ May, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa quy trình thiết kế giáo án tích cực: Giảng viên bộ môn May cần chủ động tái cấu trúc toàn bộ 4 chương của môn học Công nghệ may trang phục 2 theo hướng tích hợp các kỹ thuật dạy học như động não, sơ đồ tư duy và dạy học hợp tác. Mục tiêu đặt ra là 100% bài giảng lý thuyết phải có ít nhất 40% thời lượng dành cho sinh viên thảo luận và giải quyết tình huống kỹ thuật, triển khai ngay trong học kỳ tiếp theo.
2. Nâng cấp và bố trí lại không gian lớp học: Ban Giám hiệu nhà trường và Phòng Quản trị thiết bị cần cải tạo phòng học chuyên dùng, trang bị bàn ghế di động linh hoạt phục vụ làm việc nhóm từ 5 đến 6 người, bổ sung máy chiếu và phương tiện trực quan. Lộ trình thực hiện cần hoàn thành 3 đến 5 phòng học chuyên dụng chuẩn trong vòng 12 tháng.
3. Đào tạo, bồi dưỡng năng lực sư phạm kỹ thuật cho giảng viên: Khoa Sư phạm Kỹ thuật phối hợp cùng Khoa Công nghệ May tổ chức các khóa tập huấn định kỳ 2 lần mỗi năm về kỹ thuật dạy học hiện đại, phương pháp xây dựng câu hỏi đánh giá theo chuẩn đầu ra cho toàn thể cán bộ giảng dạy.
4. Xây dựng ngân hàng học liệu mở và tình huống thực tế: Tổ bộ môn cần phối hợp với các doanh nghiệp may trên địa bàn để cập nhật quy trình công nghệ mới, xây dựng hệ thống bài tập tình huống thực tiễn. Mục tiêu hoàn thiện bộ tài liệu hướng dẫn tự học trong vòng 6 tháng nhằm thúc đẩy ít nhất 150% thời lượng tự học có hướng dẫn của sinh viên ngoài giờ lên lớp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giảng viên giảng dạy khối ngành Công nghệ May và Thời trang: Nắm bắt quy trình tổ chức bài giảng tích hợp lý thuyết và thực hành, biết cách vận dụng linh hoạt kỹ thuật động não, kỹ thuật đặt câu hỏi theo thang Bloom vào từng bài học cụ thể như may áo chemise, may quần âu hay may jacket.
2. Cán bộ quản lý đào tạo và phát triển chương trình: Sử dụng luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng chuẩn đầu ra, tái cấu trúc chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ và hoạch định kế hoạch bồi dưỡng phương pháp giảng dạy cho đội ngũ cán bộ.
3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Giáo dục học: Tiếp cận một khung nghiên cứu thực nghiệm sư phạm hoàn chỉnh, phương pháp thiết kế công cụ đo lường và kỹ thuật xử lý số liệu thống kê đối chứng trong môi trường giáo dục nghề nghiệp.
4. Sinh viên ngành Sư phạm Kỹ thuật: Hiểu rõ các nguyên lý sư phạm hiện đại, rèn luyện kỹ năng xây dựng kế hoạch dạy học lấy người học làm trung tâm để chuẩn bị cho công tác giảng dạy thực tế sau khi tốt nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học tích cực có làm giảm khối lượng kiến thức chuyên môn mà giảng viên cần truyền đạt không? Không. Phương pháp này tối ưu hóa cách thức truyền tải thông tin. Bằng cách kết hợp phương pháp diễn giảng có minh họa với việc giao nhiệm vụ tự nghiên cứu trước buổi học, giảng viên vẫn truyền đạt đầy đủ 100% nội dung chương trình môn học nhưng giúp sinh viên hiểu sâu và nhớ lâu hơn thông qua quá trình tự chiếm lĩnh tri thức.

Lớp học đông sinh viên có áp dụng được các kỹ thuật dạy học tích cực không? Hoàn toàn có thể. Giảng viên có thể chia lớp thành các nhóm nhỏ từ 4 đến 6 thành viên, phân công rõ vai trò nhóm trưởng và thư ký. Áp dụng kỹ thuật động não hoặc kỹ thuật mảnh ghép sẽ giúp kiểm soát tốt tiến trình học tập mà không gây xáo trộn không gian lớp học.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng trong nghiên cứu là gì? Nhóm thực nghiệm với 32 sinh viên đạt tỷ lệ điểm khá - giỏi trên 70% và mức độ hứng thú học tập đạt 88%, trong khi nhóm đối chứng gồm 34 sinh viên học theo lối truyền thống chỉ đạt khoảng 40% điểm khá - giỏi và vẫn còn trên 14% sinh viên đạt điểm trung bình yếu.

Kỹ thuật đặt câu hỏi theo thang nhận thức Bloom được áp dụng như thế nào trong bài giảng may áo chemise? Hệ thống câu hỏi được chia thành 6 cấp độ từ nhận biết (nhắc lại các bộ phận áo), thông hiểu (giải thích đường may), vận dụng (chọn quy trình may phù hợp) đến phân tích, đánh giá và sáng tạo (phát hiện lỗi may và đề xuất giải pháp cải tiến đường may công nghiệp).

Nhà trường cần chuẩn bị những điều kiện cơ sở vật chất nào để triển khai hiệu quả đề tài? Nhà trường cần bố trí phòng học có diện tích phù hợp để chia nhóm linh hoạt, trang bị bảng nhóm, máy chiếu, vật mẫu áo chemise thật cùng các phương tiện trực quan hỗ trợ thực hành phân tích quy trình công nghệ may.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dạy học tích cực, khẳng định sự gắn kết chặt chẽ giữa các lý thuyết giáo dục hiện đại và thực tiễn đào tạo kỹ thuật may.
• Khảo sát thực trạng tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ ra chính xác các rào cản trong phương pháp giảng dạy truyền thống và nhu cầu đổi mới cấp thiết của người học.
• Đề xuất thành công quy trình tổ chức dạy học 4 giai đoạn kết hợp linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực như động não, thảo luận nhóm và thang câu hỏi Bloom cho môn Công nghệ may trang phục 2.
• Thực nghiệm sư phạm trên 66 sinh viên chứng minh tính ưu việt vượt trội của phương pháp mới, nâng tỷ lệ khá giỏi lên trên 70% và giảm tỷ lệ yếu kém xuống dưới 3,1%.
• Kế hoạch tiếp theo cần tập trung nhân rộng quy trình cho toàn bộ các chương còn lại của học phần và mở rộng sang các môn kỹ thuật may khác trong vòng 6 đến 12 tháng tới; các cơ sở đào tạo nghề nên chủ động áp dụng ngay mô hình này để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực trình độ cao cho công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nƣớc, nâng cao năng lực cạnh tranh và hợp tác bình đẳng trong hội nhập quốc tế thì việc đƣa lý luận dạy học đại học vào thực tế giảng dạy hiện nay là vấn đề cấp thiết phải làm, và việc đổi mới phƣơng pháp dạy học đại học cũng phải ngang tầm với thời đại. Vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hoá đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta đặc biệt quan tâm. Trong Luật Giáo Dục 2005 điều 36b đã nêu rõ: “Phƣơng pháp giáo dục đại học phải coi trọng việc bồi dƣỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho ngƣời học phát triển tƣ duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng”.2a của Luật Giáo Dục Đại Học 2012 cũng nêu rõ mục tiêu đối với đào tạo trình độ cao đẳng, đại học là “Đào tạo trình độ cao đẳng để sinh viên có kiến thức chuyên môn cơ bản, kỹ năng thực hành thành thạo, hiểu biết đƣợc tác động của các nguyên lý, quy luật tự nhiên - xã hội trong thực tiễn và có khả năng giải quyết những vấn đề thông thƣờng thuộc ngành đƣợc đào tạo” [12, tr.

Trong Chiến lƣợc phát triển Giáo dục 2011-2020 nhiệm vụ thứ tƣ trong giai đoạn 1 (2013-2015) cũng nêu lên yêu cầu“Đổi mới nội dung, phƣơng pháp dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá chất lƣợng giáo dục”. Chính vì thế đổi mới phƣơng pháp dạy học là vô cùng quan trọng và cần thiết nhằm đạt đƣợc mục tiêu phát triển Giáo dục đại học “… tăng cƣờng năng lực thích ứng với việc làm trong xã hội, năng lực tự tạo việc làm cho mình và cho xã hội” [1, tr.84] Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, trƣờng Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm (CNTP) Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã chuyển phƣơng thức đào tạo từ niên chế sang đào tạo theo học chế tín chỉ với mục đích giúp cho ngƣời học tự chủ trong quá trình học của bản thân. Tuy nhiên để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, của ngành cũng nhƣ trƣớc những yêu cầu và thách thức về việc phải đổi mới nâng cao chất lƣợng đào 1 tạo, trƣờng Đại học CNTP TP.HCM đã và đang từng bƣớc cải tiến, hoàn thiện nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo, trong đó khuyến khích việc vận dụng các phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hoá ngƣời học nhằm tăng tính tự giác, chủ động và sáng tạo nơi ngƣời học. Việc giảng dạy các môn học thuộc chuyên ngành may nói chung và môn Công nghệ may trang phục 2 nói riêng của Khoa Công Nghệ May – Thiết Kế Thời Trang và Da Giày (gọi tắt là khoa May) thuộc trƣờng Đại học CNTP TP.HCM cũng đƣợc giảng viên trong Khoa áp dụng các phƣơng pháp dạy học tích nhƣ phƣơng pháp diễn giảng (phƣơng pháp thuyết trình có minh hoạ), thảo luận, dạy học giải quyết vấn đề, … nhƣng chỉ mang tính hình thức.

Một phần do bản thân các em sinh viên chƣa thật sự tự lực trong quá trình học để chiếm lĩnh tri thức. Mặt khác, giảng viên chƣa biết cách vận dụng một cách khéo léo, nhuần nhuyễn, linh hoạt các phƣơng pháp dạy học tích cực trong công tác giảng dạy của mình. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn về dạy học tích cực, đồng thời là giảng viên ngành Công nghệ may trƣờng Đại học Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, đề tài “D y học tích cực môn Công nghệ may trang phục 2 t i trƣờng Đ i học Công nghiệp thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh” nhằm góp phần thực hiện tổ chức quá trình dạy học theo một qui trình hợp lý, nâng cao chất lƣợng dạy và học các chƣơng của môn học này. Mục tiêu nghiên cứu Tổ chức dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 theo phƣơng pháp dạy học tích cực tại trƣờng Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu trên, ngƣời nghiên cứu tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:  Nhiệm vụ 1: Hệ thống cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học tích cực.  Nhiệm vụ 2: Xác định thực trạng dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 tại trƣờng Đại học CNTP TP.  Nhiệm vụ 3: Tổ chức dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 theo phƣơng 2 pháp dạy học tích cực tại trƣờng Đại học CNTP TP. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 4.

Đối tƣợng nghiên cứu Phƣơng pháp dạy học tích cực. Khách thể nghiên cứu Hoạt động dạy môn Công nghệ may trang phục 2 của giảng viên và hoạt động học của sinh viên tại trƣờng Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP. Giả thuyết nghiên cứu Thực trạng dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 tại trƣờng Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP.HCM theo quan điểm tích cực hoá hoạt động nhận thức của sinh viên đã đƣợc cải thiện, nhƣng mới chỉ thể hiện ở mặt “bên ngoài” thông qua việc tăng cƣờng làm việc nhóm, nhƣng việc giải quyết các tình huống có vấn đề của nội dung bài học, các hoạt động và cách thức hành động của giảng viên và sinh viên vẫn còn nhiều hạn chế, ngƣời học chƣa thật sự tích cực chủ động trong quá trình học. Do đó, nếu áp dụng qui trình tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực mà ngƣời nghiên cứu đã đề xuất thì sẽ làm tăng tính tích cực, chủ động sáng tạo cho ngƣời học trong quá trình học các chƣơng của môn học này.

Giới h n đề tài Chƣơng trình môn học Công nghệ may trang phục 2 gồm có tất cả 4 chƣơng tƣơng ứng 30 tiết lý thuyết, trong đó nội dung của chƣơng 1 – Công nghệ may áo chemise với thời lƣợng 9 tiết, đây là chƣơng đầu tiên và cũng là nền tảng để triển khai các nội dung tiếp theo của môn học này, nên ngƣời nghiên cứu tập trung nghiên cứu và thực nghiệm tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực cho Chƣơng 1 - Công nghệ may áo chemise hệ cao đẳng chính quy tại trƣờng Đại học CNTP TP. Đối tƣợng khảo sát là sinh viên khoá 10CDCM (đã tốt nghiệp ra trƣờng), sinh viên khoá 11CDCM (đã học xong môn Công nghệ may trang phục 2) và sinh viên khoá 12CDCM hiện đang theo học môn học này. Phƣơng pháp nghiên cứu 3 Để thực hiện mục tiêu và những nhiệm vụ nghiên cứu trên, ngƣời nghiên cứu s dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: 7.1 Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu Để có thể hệ thống cơ sở lý luận về dạy học tích cực một cách chính xác và khoa học thì phải nghiên cứu vào các nguồn tài liệu. Đây chính là phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản trong quá trình nghiên cứu khoa học.

Ngƣời nghiên cứu dựa vào các nguồn tài liệu chủ yếu sau:  Các văn kiện, nghị quyết, luật giáo dục, các quan điểm chỉ đạo về đổi mới phƣơng pháp dạy học, chiến lƣợc phát triển giáo dục từ 2011 – 2020.  Các tài liệu về lý luận dạy học hiện đại, tâm lý học dạy học, các lý thuyết học tập, lý luận dạy học đại học, các luận văn thạc sỹ giáo dục, các bài báo tạp chí khoa học giáo dục về dạy học tích cực nhằm thực hiện nhiệm vụ hệ thống cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học tích cực.  Mục tiêu, nội dung, chƣơng trình của ngành Công nghệ may nói chung và môn Công nghệ may trang phục 2 nói riêng. Phƣơng pháp điều tra Ngƣời nghiên cứu s dụng các phiếu thăm dò, các câu hỏi phỏng vấn giảng viên bộ môn may, sinh viên đã và đang học môn Công nghệ may trang phục 2 để xác định thực trạng dạy học của môn học này, giúp ngƣời nghiên cứu có cơ sở để tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực một cách hiệu quả.

Phƣơng pháp chuyên gia Ngƣời nghiên cứu s dụng bảng câu hỏi từ các giảng viên có thâm niên giảng dạy thuộc khoa May để đánh giá tính khả thi, tính khoa học và tính thực tiễn của việc tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực. Phƣơng pháp quan sát Đây là phƣơng pháp mà ngƣời nghiên cứu s dụng suốt thời gian thực hiện đề tài nhằm xác định thực trạng s dụng phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học. Ngƣời nghiên cứu tiến hành quan sát các buổi học chính khóa của các sinh viên trong giờ học, theo dõi các phƣơng pháp dạy học mà các giảng viên s 4 dụng giảng dạy môn Công nghệ may trang phục 2, làm cơ sở thực tiễn cho việc triển khai tổ chức dạy học môn Công nghệ may trang phục 2 theo phƣơng pháp dạy học tích cực. Phƣơng pháp thực nghiệm Ngƣời nghiên cứu s dụng phƣơng pháp này nhằm xác định tính khả thi của việc vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực đã đề ra, những điều kiện cần thiết để tiến hành áp dụng phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học.

Cụ thể đƣợc tiến hành nhƣ sau:  Nhóm thực nghiệm: Gồm 32 sinh viên áp dụng phƣơng pháp dạy học tích cực trong chƣơng một của môn Công nghệ may trang phục 2 mà ngƣời nghiên cứu đã đề xuất.  Nhóm đối chứng B: Gồm 34 sinh viên vẫn tiến hành giảng dạy bình thƣờng theo các phƣơng pháp đang s dụng từ trƣớc đến nay. Sau đó, ngƣời nghiên cứu so sánh kết quả trƣớc và sau thực nghiệm rồi đối chiếu làm sáng tỏ hiệu quả của qui trình tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực. Phƣơng pháp thống kê Ngƣời nghiên cứu thu thập các số liệu, phân tích, tổng hợp x lý kết quả từ lớp thực nghiệm so sánh với lớp đối chứng để đánh giá kết quả thực nghiệm trên phần mềm x lý số liệu Excel nhằm kiểm định giả thuyết thống kê về sự khác biệt trong kết quả học tập của hai nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm.

Ý nghĩa đóng góp của đề tài về mặt lý luận và thực tiễn 8. Về lý luận  Kết quả nghiên cứu của đề tài là hệ thống những lý luận cơ bản về phƣơng pháp dạy học tích cực, giúp cho ngƣời nghiên cứu biết cách lựa chọn để tổ chức dạy học theo phƣơng pháp dạy học tích cực ở bậc cao đẳng, đại học một cách linh hoạt nhằm đạt hiệu quả dạy học, mục tiêu dạy học.  Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện lý luận về phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hoá ngƣời học 8.