Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa Chương 2: Những vấn đề lý luận về đầu tư phát triển cây công nghiệp Chương 3: Thực trạng đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2000 – 2012 Chương 4: Một số giải pháp đẩy mạnh đầu tư phát triển cây công nghiệp tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013 – 2030 Chuyên đề thực tập cuối khóa CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CÂY CÔNG NGHIỆP 2.1/ Khái niệm cây công nghiệp và đầu tư phát triển cây công nghiệp 2.1/ Khái quát về cây công nghiệp 2.1/ Khái niệm Cây công nghiệp là những cây trồng nông nghiệp mà sản phẩm của nó thông qua quá trình chế biến mới phát huy giá trị sử dụng của nó. Cây công nghiệp là loại cây trồng cho sản phẩm chủ yếu cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp.2/ Phân loại Dựa vào giá trị sử dụng chia cây công nghiệp thành các nhóm cây sau: + Nhóm cây lấy dầu và làm thực phẩm: Cây lạc, đậu tương, vừng + Nhóm cây lấy đường: Cây mía + Nhóm cây lấy sợi: Cây bông, cây cói, cây đay + Nhóm cây có chất kích thích: Cây chè, cà phê, thuốc lá + Nhóm cây lấy nhựa: Cây cao su Dựa vào thời gian sinh trưởng chia cây công nghiệp thành 2 nhóm: + Nhóm cây công nghiệp ngắn ngày: Lạc, đậu tương, mía, bông, đay, … + Nhóm cây công nghiệp dài ngày: Cà phê, chè, cao su,… 2.2/ Khái niệm đầu tư phát triển cây công nghiệp Đầu tư phát triển cây công nghiệp là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động sản xuất, chế biến cây công nghiệp nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị.) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng.), gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển.2/ Nội dung đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương Đầu tư phát triển cây công nghiệp tại một địa phương bao gồm 2 lĩnh vực là đầu tư vùng nguyên liệu và đầu tư cho công nghiệp chế biến. Hai lĩnh vực này có Chuyên đề thực tập cuối khóa mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau và có tác động lẫn nhau. Tuy nhiên hoạt động đầu tư phát triển này còn được mở rộng ở rất nhiều mặt khác như đầu tư cho công tác phát triển khoa học công nghệ, cho phát triển nguồn nhân lực,.Tất cả những nội dung đó góp phần tạo nên bức tranh toàn cảnh của hoạt động đầu tư phát triển cây công nghiệp trên địa phương đó.
Nhìn chung, tất cả các hình thức đầu tư này cần phải được tiến hành đồng bộ và có kế hoạch triển khai trên diện rộng nhằm mục đích tận dụng những lợi thế sẵn có tại các vùng trồng cây công nghiệp, tiếp nhận sự hỗ trợ kịp thời của Nhà nước và các cấp lãnh đạo địa phương để công cuộc đầu tư phát triển cây công nghiệp thực sự mang lại hiệu quả cao nhất.1/ Đầu tư phát triển vùng nguyên liệu Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất cây công nghiệp nói riêng, diện tích và chất lượng vùng nguyên liệu là một trong những yếu tố đóng vai trò quyết định cho chất lượng thành phẩm sau này. Để vùng nguyên liệu đạt được điều kiệt tối ưu, địa phương đó cần phải đầu tư vào nhiều khâu: đầu tư cho trồng mới, chăm sóc, thu hoạch; đầu tư thâm canh và cải tạo.1/ Đầu tư cho công tác trồng mới Đối với việc đầu tư trồng mới thì bước quan trọng trước tiên là địa phương đó cần phải lựa chọn được những vùng đất thích hợp, nằm trong quy hoạch đầu tư, có các điều kiện thiên nhiên ưu đãi. Hơn nữa, việc lưạ chọn vùng nguyên liệu còn tạo điều kiện cho cơ hội hợp tác - liên kết trong sản xuất, phát triển thành vùng chuyên canh hàng hoá lớn. Mô hình này nhằm tập trung những vùng cùng điều kiện tự nhiên về thổ nhưỡng, nhằm khai thác những diện tích tuy độ phì của đất không cao, nhưng có thể áp dụng những kỹ thuật tiến bộ, và đầu tư hợp lý vẫn cho hiệu quả canh tác cao.
Đồng thời tạo sự liên kết sản xuất của các hộ dân trồng cây công nghiệp thành những vùng sản xuất liên hoàn, để công tác cung ứng vốn, vật tư kỹ thuật, máy móc thiết bị.tiến hành thuận lợi. Do đặc điểm của cây công nghiệp lâu năm là có chu kỳ sinh trưởng dài, lâu thu hoạch nên khó có thể thay thế ngay giống cây đã đầu tư nếu thấy nó không phù hợp. Để hạn chế đặc điểm này, cần chú trọng ngay từ đầu vào công tác đầu tư giống, làm đất, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.,quan tâm đúng mức tới khâu làm Chuyên đề thực tập cuối khóa đất, diệt trừ cỏ dại. Hiện ở một số địa phương, có rất nhiều hộ dân, trang trại trồng cây cao su khi bắt đầu trồng cây đã chọn nhầm giống cây kém chất lượng, sau quá trình chăm sóc lâu năm, đến khi thu hoạch thì cây lại cho năng suất rất thấp, không đủ trang trải chi phí, cuối cùng phải chặt bỏ toàn bộ để trồng loại cây khác.
Bởi vậy địa phương cần xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật có trình độ, kinh nghiệm, luôn cập nhật các vấn đề khoa học để tư vấn cho các hộ, các trang trại những giống cây phù hợp với mỗi địa bàn, khí hậu. Có như vậy, cây trồng mới phát triển tốt, cho sản phẩm có năng suất cao trong tương lai. Ngoài ra, một điểm cần được lưu ý là việc trồng mới nên theo quy hoạch, định hướng của địa phương. Khi các hộ dân thấy giá một loại cây tăng vọt thì thông thường tâm lý thường đổ xô đi trồng loại cây đó, chặt cây đang trồng.
Việc trồng cây theo phong trào này thường dẫn đến việc mua phải giống kém chất lượng, trồng cây mà không hiểu rõ về kỹ thuật, chăm sóc, thổ nhưỡng.tất yếu dẫn đến thất bại và thua lỗ. Đây là giai đoạn vốn đầu tư bỏ ra là lớn nhất, nhưng lại chưa có thu hoạch.2/ Đầu tư cho công tác chăm sóc, thu hoạch Giai đoạn đầu tư cho chăm sóc, thu hoạch là giai đoạn bắt đầu cho sản phẩm. Trong giai đoạn này, vốn đầu tư bỏ ra ít hơn giai đoạn trước và tập trung vào các công đoạn: bón phân, phun thuốc trừ sâu, tỉa cành, phòng trừ sâu bệnh, làm cỏ.Giai đoạn này đòi hỏi không chỉ lượng vốn đầu tư phải cung ứng kịp thời đầy đủ, mà quy trình canh tác cũng như thu hoạch cũng phải được đảm bảo đúng kỹ thuật nhằm thu được sản lượng cao nhất với chất lượng tiêu chuẩn.2/ Đầu tư cho công nghiệp chế biến Công nghệ chế biến càng phải được địa phương đầu tư thích đáng để tương đồng với sự phát triển của sản xuất cây công nghiệp. Các thiết bị chuyên dùng trong công nghiệp chế biến phải được đổi mới với công nghệ hiện đại chế biến ra nhiều loại sản phẩm, nhiều mặt hàng mới đạt tiêu chuẩn; chất lượng bao bì và kỹ thuật đóng gói phải đạt tiêu chuẩn bảo quản, hợp thị hiếu người tiêu dùng với giá cả hợp lý để cạnh tranh trên thị trường.
Do dó, hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến đòi hỏi giải quyết các vấn đề sau: 2.1/ Đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến cây công nghiệp Chuyên đề thực tập cuối khóa Đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến cây công nghiệp phải nằm trong quy hoạch đầu tư nông nghiệp của địa phương đó và gắn với vùng cung cấp nguyên liệu, để khép kín chu trình nguyên liệu - chế biến, và có tác dụng qua lại với nhau, thực hiện chương trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và hình thành các vùng cây công nghiệp tập trung. Việc đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cây công nghiệp phải có quy mô phù hợp với sản lượng vùng nguyên liệu. Nếu quy mô nhà máy quá lớn sẽ gây ra lãng phí về việc sử dụng công suất thiết bị; tốn nhiều chi phí gián tiếp, chi phí khấu hao tài sản thiết bị và khiến cho giá thành sản phẩm tăng cao. Nếu quy mô nhà máy quá nhỏ, công nghệ lạc hậu, thì sẽ gây ra sự lãng phí nguyên liệu và hiệu quả kinh doanh sẽ thấp.
Đồng thời, hệ thống kho tàng, bến bãi, hệ thống giao thông cũng phải được đầu tư đồng bộ, để vận chuyển nguyên liệu cho nhà máy được thuận lợi. Phải làm sao cho khoảng cách giữa vùng nguyên liệu đến nhà máy là nhỏ nhất. Điều đó giúp ích rất nhiều cho việc tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện hạ giá thành sản phẩm.2/ Đầu tư mua sắm nâng cấp các thiết bị công nghệ mới Các thiết bị của nhà máy cũng là một yếu tố quan trọng trong quá trình sản xuất ra các thành phẩm. Đầu tư vào vùng nguyên liệu, vào đường sá, kho tàng tốt như thế nào nhưng nếu dây chuyền công nghệ, máy móc thiết bị chế biến lạc hậu, tốn nhiều nhiên liệu thì sẽ gây ra nhiều hao tổn, giảm số lượng và chất lượng thành phẩm, đẩy giá thành sản phẩm lên cao.
Việc đầu tư mua sắm máy móc thiết bị đòi hỏi phải đầu tư cả vào phần mềm, đó là các bí quyết công nghệ, các công trình vận hành sản xuất, hướng dẫn sử dụng, đào tạo trình độ công nhân và quản lý, phụ tùng thay thế. Việc đầu tư phải đồng bộ và phù hợp với hiện trạng sẵn có của nhà máy, với sản lượng vùng nguyên liệu, với trình độ lành nghề của công nhân vân hành, và với thị trường tiêu thụ. Việc đầu tư này cần thông qua các nhà tư vấn có chuyên môn, kinh nghiệm để có được những dây chuyền công nghệ tương thích với thực tiễn, để có những sản phẩm giá cả hợp lý, chất lượng tốt, có sức cạnh tranh trên thị trường.3/ Đầu tư phát triển nguồn nhân lực Đây là một hoạt động đầu tư phát triển cần thiết cho sự phát triển của ngành sản xuất cây công nghiệp, bởi lẽ nếu không có một đội ngũ cán bộ và lao động thích Chuyên đề thực tập cuối khóa hợp với trình độ tương ứng thì công cuộc đầu tư phát triển cây công nghiệp trên một qui mô lớn là không thể thực hiện được. Một nguồn nhân lực yếu kém thì dù nhiều đến mấy cũng chỉ làm lãng phí tiền của, tài nguyên, công sức của toàn xã hội.
Ngược lại, nếu là một nguồn nhân lực có chất lượng, có trình độ thì hoàn toàn có thể tận dụng triệt để những thế mạnh, đặc điểm kinh tế, xã hội, địa lý, thổ nhưỡng… của địa phương, giúp đẩy mạnh kinh tế cả một vùng, một tỉnh.