Luận văn: Xây dựng chương trình đào tạo nghề thiết kế trang phục Khmer tại Trà Vinh

Luận văn thạc sĩ trình bày chi tiết chương trình đào tạo nghề thiết kế trang phục dân tộc Khmer trình độ sơ cấp, thực hiện tại tỉnh Trà Vinh.

• Tác giả: Ngô Công Đức
• Người hướng dẫn: TS. Ninh Văn Bình
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Xây dựng chương trình đào tạo nghề thiết kế trang phục dân tộc Khmer trình độ sơ cấp nghề tại tỉnh Trà Vinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đào Tạo Nghề Thiết Kế Trang Phục Khmer Tại Trà Vinh

Đào tạo nghề thiết kế trang phục Khmer tại tỉnh Trà Vinh là một chương trình đào tạo quan trọng nhằm bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống của dân tộc Khmer. Tỉnh Trà Vinh, với đặc thù là nơi cư trú của cộng đồng dân tộc Khmer đông đảo, đã xây dựng các chương trình đào tạo nghề trình độ sơ cấp để cung cấp kỹ năng thực hành cho học viên. Chương trình đào tạo này được phát triển dựa trên nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động và sự kế thừa tri thức từ các nghệ nhân truyền thống. Mục tiêu chính là tạo ra những thợ thiết kế trang phục Khmer có kỹ năng chuyên môn, đáp ứng yêu cầu của sản xuất và bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

1.1. Ý Nghĩa Của Đào Tạo Thiết Kế Trang Phục Khmer

Trang phục Khmer là biểu tượng văn hóa vô cùng quan trọng của dân tộc. Đào tạo nghề thiết kế trang phục dân tộc Khmer giúp bảo tồn các kỹ thuật truyền thống, chuyển giao kiến thức từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điều này không chỉ giữ gìn di sản văn hóa mà còn tạo cơ hội việc làm cho cộng đồng dân tộc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

1.2. Bối Cảnh Phát Triển Tại Trà Vinh

Trà Vinh là tỉnh có tỉ lệ dân tộc Khmer cao nhất cả nước, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đào tạo nghề thiết kế trang phục. Nhu cầu thực tiễn về nhân lực giỏi trong lĩnh vực này ngày càng tăng, từ sản xuất công nghiệp đến duy trì các lễ hội văn hóa truyền thống.

II. Cấu Trúc Chương Trình Đào Tạo Sơ Cấp Nghề

Chương trình đào tạo sơ cấp nghề thiết kế trang phục Khmer tại Trà Vinh được xây dựng một cách khoa học và hệ thống. Chương trình được phát triển dựa trên phương pháp DACUM (Developing A Curriculum) - một phương pháp phân tích công việc hiệu quả, kết hợp với ý kiến từ các nghệ nhân, chuyên gia và cơ quan quản lý lao động. Nội dung đào tạo bao gồm lý thuyết cơ bản và thực hành kỹ năng, giúp học viên nắm vững từng khâu trong quá trình thiết kế và may trang phục truyền thống. Chương trình được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu học tập của cộng đồng dân tộc Khmer.

2.1. Các Môn Học Chính Trong Chương Trình

Môn học thiết kế trang phục Khmer bao gồm: kiến thức lịch sử văn hóa trang phục, vẽ bản vẽ thiết kế, chọn vải và màu sắc phù hợp, kỹ thuật cắt và may, trang trí và hoàn thiện. Mỗi môn được giảng dạy lý thuyết kết hợp thực hành, từ 50-60% thời gian học tập dành cho thực hành kỹ năng.

2.2. Phương Pháp Giảng Dạy Và Thực Hành

Phương pháp đào tạo kết hợp giữa giảng viên, nghệ nhân truyền thống và hướng dẫn thực hành trực tiếp. Học viên được làm việc với các trang phục mẫu, học từ những bàn tay lành nghề của các thợ may có kinh nghiệm, qua đó tiếp cận kiến thức vừa hiện đại vừa truyền thống.

III. Đối Tượng Học Viên Và Yêu Cầu Đầu Vào

Chương trình đào tạo sơ cấp nghề thiết kế trang phục Khmer tại Trà Vinh mở cửa cho rộng rãi đối tượng học viên. Yêu cầu đầu vào không quá khắt khe, phù hợp với điều kiện của cộng đồng dân tộc Khmer địa phương. Đối tượng học viên chủ yếu là những người có đam mê với nghề, muốn học hỏi và phát triển kỹ năng thuyền tay. Bên cạnh đó, chương trình cũng thu hút các học viên mong muốn khởi nghiệp, tìm kiếm cơ hội việc làm trong lĩnh vực may mặc và thiết kế trang phục truyền thống.

3.1. Tiêu Chuẩn Tuyển Sinh Học Viên

Yêu cầu tuyển sinh cho đào tạo nghề thiết kế trang phục bao gồm: tốt nghiệp cấp hai hoặc tương đương, tuổi từ 15-45 năm, có sức khỏe phù hợp với công việc. Không bắt buộc phải có kinh nghiệm trước, chương trình dành cho người mới bắt đầu cũng như những người có nền tảng.

3.2. Lợi Ích Cho Học Viên Sau Khi Hoàn Thành

Sau khi hoàn thành khóa đào tạo, học viên sẽ nhận được bằng cấp sơ cấp nghề, được công nhận chính thức. Họ có khả năng tự lập nghề, mở xưởng may riêng hoặc làm việc tại các công xưởng sản xuất. Kỹ năng thiết kế trang phục Khmer giúp họ có việc làm ổn định và thu nhập thích hợp.

IV. Triển Vọng Và Phát Triển Của Nghề Thiết Kế Trang Phục Khmer

Ngành thiết kế trang phục Khmer có triển vọng phát triển sáng sủa tại tỉnh Trà Vinh. Nhu cầu về trang phục truyền thống không chỉ từ nhu cầu hàng ngày mà còn từ các lễ hội văn hóa, sự kiện truyền thống và du lịch văn hóa. Thị trường lao động cho những thợ thiết kế trang phục Khmer giỏi ngày càng mở rộng. Các chương trình bảo tồn di sản văn hóa của Nhà nước và tỉnh cũng tạo điều kiện hỗ trợ phát triển nghề này. Ngoài ra, với xu hướng du lịch nội địa và ngoại thương tăng, nhu cầu về trang phục truyền thống cho khách du lịch cũng tăng đáng kể.

4.1. Cơ Hội Phát Triển Kinh Tế

Đào tạo và phát triển nghề thiết kế trang phục Khmer tạo cơ hội kinh tế cho cộng đồng dân tộc. Nhiều cựu học viên đã thành lập được các xưởng may, kinh doanh online bán trang phục Khmer cho khách hàng trong và ngoài nước, tạo việc làm cho hàng chục nhân công.

4.2. Bảo Tồn Và Phát Triển Văn Hóa

Thông qua chương trình đào tạo, kiến thức truyền thống về trang phục Khmer được tịnh lọc, lưu trữ và truyền dạy bài bản hơn. Điều này giúp bảo tồn di sản văn hóa, đồng thời tạo điều kiện để các thế hệ trẻ Khmer hiểu rõ hơn về nền văn hóa của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ THIẾT KẾ TRANG PHỤC DÂN TỘC KHMER 1. LỊCH SỬ VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu của nước ngoài Trên thế giới có rất nhiều mô hình và phương pháp xây dựng chương trình đào tạo nghề nhưng tùy thuộc vào ngành nghề đào tạo và từng giai đoạn phát triển của xã hội các nhà quản lý đã có những cách tiếp cận, áp dụng và điều chỉnh các phương pháp phù hợp với từng giai đoạn lịch sử. Trong thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 mô hình phát triển hệ thống giáo huấn nổi bật được chấp nhận rộng rãi để thiết kế các chương trình huấn luyện trong nhiều cơ sở quân đội ở Mỹ.

Đến năm 1980 mô hình hệ thống công nghệ đào tạo được Richard Swanson triển khai và sàng lọc lại vào những năm sau đó. Thời gian gần đây việc cải cách và xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật theo hướng CDIO là một đề xướng cải cách lớn của quốc tế, và đề xướng CDIO đến nay đã có khoảng 60 trường đại học thành viên trên khắp thế giới đang áp dụng. Trong các phương thức đào tạo hiện nay trên thế giới thì phương thức đào tạo nghề theo mô đun có nhiều ưu việt và hiệu quả nên đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới trong tất cả lĩnh vực có liên quan đến đào tạo đặc biệt là đào tạo công nhân, kỹ thuật viên và nhân viên kỹ thuật nghiệp vụ. Việc xây dựng chương trình đào tạo theo mô đun là bước vô cùng quan trong nó quyết định rất lớn đến kết quả của công tác dạy nghề.

Ở Mỹ đào tạo theo mô đun được thực hiện vào năm 1920; ở Pháp được thực hiện từ sau thế chiến thứ hai; ở Úc từ năm 1975; ở Liên Xô ( cũ) từ năm 1970 và 10 nhiều nước khác như Nam Hàn, Thái Lan, Philippin, … cũng đã áp dụng chương trình đào tạo nghề theo mô đun. Gần đây nhiều nước như New Zealand, Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan, … cũng đưa vào chương trình học chính khóa của các trường trung học phổ thông chương trình đào tạo nghề theo mô đun. Chương trình đào tạo nghề theo mô đun được xuất phát từ việc áp dụng phương pháp phân tích nghề DACUM, đây là phương pháp tiên tiến trong việc xây dựng chương trình dạy nghề. Năm 1969 DACUM được sử dụng rộng rãi ở nhiều trường đại học tại Canada, năm 1976 DACUM được tổ chức tại Hoa Kỳ, tháng 12/1982 Hoa Kỳ tiến hành hội thảo về DACUM, tháng 1/1983 hội thảo DACUM tiến hành tại Venezuela, tháng 11/1983 tiến hành hội thảo DACUM tại Indonesia.

Trong vòng 10 năm từ năm 1976 đến 1985 đã có hơn 125 cuộc hội thảo về DACUM và hình thành hàng vạn biểu đồ phân tích nghề, trong đó có nhiều nghề liên quan trực tiếp với công nghệ hiện đại và đang áp dụng để giảng dạy hiện nay. Bên cạnh đó, trước những năm 1980, Tổ chức lao động quốc tế (gọi tắt là ILO ) đã có ý định xây dựng cho mình một hệ thống đào tạo theo mô đun hoàn chỉnh. ILO đặt nhiệm vụ “quốc tế hóa” các mô đun đào tạo. Tuy nhiên, do trình độ kỹ thuật công nghệ mà công cụ lao động ở mỗi nước có sự khác nhau.

Cho nên vấn đề “quốc tế hóa” các tài liệu học tập sẽ gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy, các đơn vị học tập cần phải chỉnh sửa cho phù hợp với hoàn cảnh mỗi nước, còn các nghề đặc thù phải tự biên soạn giảng dạy chứ không thể theo một nước nào. Các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, năm 1986 viện nghiên cứu khoa học dạy nghề với sự tài trợ của UNESCO (Tổ chức Khoa học và Giáo dục quốc tế) đã tổ chức hội thảo về phương pháp biên soạn nội dung đào tạo nghề, trong đó đề cập đến kinh nghiệm đào tạo nghề theo mô đun ở một số nước. Đến năm 1990, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã tổ chức cuộc hội thảo dưới sự tài trợ của ILO để tìm hiểu khả năng ứng dụng của phương thức đào tạo nghề theo mô đun ở Việt Nam.

Tháng 5/1992 Trung tâm phương tiện kỹ thuật dạy nghề (CREDEPRO) cũng đã tổ chức hội thảo về phương pháp tiếp cận đào tạo nghề theo theo mô đun dưới sự tài trợ của UNDP và sau đó thì các trung 11 tâm dạy nghề cả nước tiến hành biên soạn bộ tài liệu đơn nguyên học tập dùng làm tài liệu tham khảo cho giáo viên dạy nghề. Việc tiếp cận đào tạo nghề theo mô đun chỉ thật sự phát triển khi có Dự án tăng cường các Trung tâm Dạy nghề (viết tắc là SVTC) được thực hiện vào tháng 10/1994 theo Hiệp định song phương giữa hai chính phủ Việt Nam và Thụy Sĩ. Theo đó, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội là cơ quan chủ quản, Hợp tác phát triển Thụy Sĩ (SDC) là đơn vị tài trợ đã ủy nhiệm cho Tổng cục dạy nghề và tổ chức Swisscontact quản lý và thực hiện Dự án. Mục tiêu của Dự án là nhằm tăng cường năng lực cho các trung tâm dạy nghề trong việc cung cấp kỹ năng nghề để người học có nhiều cơ hội hơn khi tham gia thị trường lao động.

[4] Các mô đun luôn có tính độc lập tương đối, tạo khả năng thiết kế các chương trình đào tạo mềm dẻo và linh hoạt cao, với quan điển đào tạo theo năng lực thực hiện (Competency based training) mô đun học tập trong chương trình đào tạo kỹ năng hành nghề (MES) có các đặc điểm sau: - Hướng vào mục tiêu thực hành tạo cho học viên có được năng lực thực hiện công việc (hay năng lực hành nghề) sau khi hoàn thành mô đun tương ứng. - Khái quát trọn vẹn một vấn đề, có tính độc lập tương đối của từng mô đun trong CTĐT và giải quyết một vấn đề quan trọng trong lao động nghề nghiệp. - Tích hợp hai nội dung lý thuyết và thực hành trong một mô đun, giữa lý thuyết chuyên môn và thực hành nghề theo các công việc (task). - Đào tạo theo điều kiện, thời gian và nhịp độ của người học.

Thể hiện khả năng cá nhân hoá người học trong quá trình đào tạo. Người học có thể lựa chọn khối lượng, tốc độ học tập theo nguyện vọng và khả năng của mình. - Thực hiện đánh giá liên tục và kiểm tra kết quả. Thực hiện đánh giá trước, trong và sau khi kết thúc quá trình học tập của từng mô đun bằng nhiều hình thức và kỹ thuật khác nhau.

- Có khả năng kết hợp đa dạng và phát triển. Đáp ứng với nhu cầu thay đổi của kỹ thuật, công nghệ, tổ chức sản xuất và thị trường lao động do có khả năng lựa chọn hoặc thay đổi các mô đun thích ứng rất dễ dàng. 12 Trong những năm qua ngoài sự hỗ trợ của các tổ chức nước ngoài về xây dựng chương trình theo mô đun thì tại Khoa sư phạm kỹ thuật trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Thành phố HCM cũng đã có những công trình, đề tài nghiên cứu của các giảng viên và học viên sau đại học về xây dựng CTĐT nghề theo mô đun nhằm làm sáng tỏ các khái niệm, quá trình xây dựng và một số nội dung chương trình: Năm 2008, Phó giáo sư, tiến sĩ Võ Thị Xuân và Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn công tác tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM đã viết một số tài liệu về phát triển chương trình đào tạo nghề. Luận văn thạc sĩ của Bùi Thị Phương Dung, năm 2004 “ Nghiên cứu phát triển chương trình đào tạo ngành công nghệ cắt may tại trường Cao đẳng công nghiệp thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh” tác giả đã khảo sát thực trạng ngành công nghệ cắt may tại Thành phố Hồ Chí Minh và trình độ tay nghề các kỹ sư công nghệ cắt may đã qua đào tạo đang làm việc cho các công ty, xí nghiệp may, từ sơ đồ phân tích nghề kết hợp ý kiến đóng góp của đồng nghiệp tác giả đã xây dựng được cấu trúc chương trình đào tạo ngành công nghệ cắt may tại trường Cao đẳng công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh.

Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Huệ, năm 2009, “ Xây dựng CTĐT nghề thiết kế trang phục công sở trình độ sơ cấp tại trung tâm kỹ thuật Tổng hợp hướng nghiệp tỉnh Long An” tác giả đã đề xuất xây dựng CTĐT nghề thiết kế trang phục công sở và xây dựng trên cơ sở phân tích các yếu tố tác động mang tính lý luận, qua khảo sát thực tế, xuất phát từ nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội. Mặt khác qua phương pháp phân tích nghề DACUM, nội dung của CTĐT được xây dựng một cách khách quan trên bảng danh mục công việc và nhiệm vụ của biểu đồ, với sự đánh giá của các giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm trong chuyên môn giảng dạy và đề xuất các tiêu chí đánh giá tính khả thi của nội dung, thời lượng và mục tiêu của chương trình. Luận văn thạc sĩ của Duy Đặng Huỳnh Hồng Nga, năm 2010, “ Xây dựng chương trình đào tạo nghề chế biến kẹo dừa trình độ sơ cấp nghề tại tỉnh Bến Tre” tác giả đã đề xuất xây dựng CTĐT nghề chế biến kẹo và xây dựng trên cơ sở khảo 13 sát, phân tích thực trạng kinh tế xã hội của tỉnh và nghề chế biến kẹo dừa trên địa bàn Bến Tre, qua khảo sát thực tế, xuất phát từ nhu cầu phát triển của nghề chế biến kẹo dừa. Mặt khác qua phương pháp phân tích nghề DACUM, nội dung của chương trình được xây dựng một cách khách quan trên bảng danh mục công việc và nhiệm vụ của biểu đồ, với sự đánh giá của các lãnh đạo, cán bộ quản lý và giáo viên dạy nghề có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy và truyền nghề làm kẹo dừa.

Luận văn thạc sĩ của Liêu Thị Mỹ Hồng, năm 2013 “ Xây dựng CTĐT sơ cấp nghề may thời trang áo dài tại trường trung cấp nghề Bạc Liêu” tác giả đã khảo sát thực trạng ngành công nghệ cắt may, nhu cầu sử dụng áo dài tại tỉnh bạc Liêu và khảo sát, phân tích thực trạng kinh tế xã hội của tỉnh và trường TCN Bạc Liêu tiến hành xây dựng sơ đồ phân tích nghề và kết hợp ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, đã xây dựng được CTĐT nghề may thời trang áo dài tại trường TCN Bạc Liêu.