Luận văn: Giải pháp đào tạo nghề may gắn kết doanh nghiệp tại TCN Đức Phổ

Nâng cao chất lượng đào tạo nghề may qua việc gắn kết với doanh nghiệp. Luận văn cung cấp các giải pháp thực tiễn và hiệu quả cho các trường nghề.

• Tác giả: Đặng Thị Thùy Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Đề Xuất Giải Pháp Hoạt Động Đào Tạo Gắn Kết Với Doanh Nghiệp Nhằm Nâng Cao Chất Lượng Dạy Nghề May Tại Trường Trung Cấp Nghề Đức Phổ - Tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: thành phố hồ chí minh

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng của Gắn Kết Đào Tạo Nghề May với Doanh Nghiệp

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, đào tạo nghề may đóng vai trò quan trọng trong phát triển nền kinh tế Việt Nam. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành Dệt May, việc gắn kết doanh nghiệp với các trường đào tạo trở thành giải pháp thiết thực. Sự kết hợp chặt chẽ này giúp các trường nghề nắm bắt công nghệ sản xuất mới, đồng thời doanh nghiệp có được lực lượng lao động được đào tạo đúng theo yêu cầu thực tiễn. Mô hình này không chỉ tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn đảm bảo nâng cao chất lượng đầu ra của sản phẩm đào tạo, tạo ra đội ngũ thợ may có kỹ năng chuyên môn vững chắc.

1.1. Nhu Cầu Đào Tạo Nhân Lực Ngành May Hiện Tại

Ngành Dệt May Việt Nam phát triển nhanh chóng, tạo nhu cầu lớn về lao động có kỹ năng. Các doanh nghiệp may hiện cần những công nhân có trình độ cao, nắm vững công nghệ hiện đại. Đào tạo gắn kết với doanh nghiệp giúp số lượng thợ may có kỹ năng thực tế tăng đáng kể, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động ngày càng khắt khe.

1.2. Lợi Ích Kép của Hợp Tác Trường Doanh Nghiệp

Gắn kết đào tạo với doanh nghiệp mang lợi ích cho cả hai bên. Trường nghề có cơ hội cập nhật kỹ thuật mới, cải thiện chương trình học, trong khi doanh nghiệp thu được nhân viên đã được đào tạo phù hợp, giảm chi phí đào tạo bổ sung. Mô hình này tạo cầu nối giữa lý thuyết và thực hành hiệu quả.

II. Cơ Sở Lý Luận Về Hoạt Động Gắn Kết Đào Tạo

Hoạt động gắn kết đào tạo bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng từ xây dựng chương trình, quản lý đào tạo đến cung cấp cơ sở vật chất. Các trường trung cấp nghề cần phối hợp với doanh nghiệp trong việc xây dựng mục tiêu, chương trình, nội dung đào tạo sao cho phù hợp với nhu cầu thực tiễn sản xuất. Gắn kết về nhân sự giúp đưa các chuyên gia, thợ lành nghề vào dạy học thực tế. Gắn kết tài chính và cơ sở vật chất cho phép trường sử dụng trang thiết bị hiện đại từ doanh nghiệp. Ngoài ra, gắn kết trong tuyển sinh và giải quyết việc làm giúp sinh viên được tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp, tạo động lực học tập mạnh mẽ.

2.1. Các Nội Dung Chính của Gắn Kết Đào Tạo

Gắn kết đào tạo bao gồm: xây dựng mục tiêu và chương trình phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp; tổ chức quản lý đào tạo hiệu quả; cung cấp nhân sự giàu kinh nghiệm thực tế; hỗ trợ tài chính và cơ sở vật chất; cung cấp thông tin về xu hướng ngành; tuyển sinh và giải quyết việc làm cho sinh viên. Các nội dung này tạo nên hệ thống hoàn chỉnh.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Gắn Kết

Chính sách của nhà nước, cam kết của doanh nghiệp, năng lực của nhà trường, và sự tham gia tích cực của học viên là những yếu tố ảnh hưởng quan trọng. Sự phối hợp tốt giữa các yếu tố này quyết định thành công của mô hình gắn kết doanh nghiệp trong đào tạo nghề may.

III. Thực Trạng Đào Tạo Nghề May Tại Các Trường Trung Cấp

Ngành Dệt May Việt Nam hiện là ngành công nghiệp lớn với hàng triệu lao động, song chất lượng đào tạo nghề may tại các trường trung cấp vẫn còn nhiều hạn chế. Cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa hiện đại, đội ngũ giáo viên thiếu kinh nghiệm thực tế sản xuất, chương trình học chưa được cập nhật kịp theo công nghệ mới. Nâng cao chất lượng đào tạo đòi hỏi phải có sự can thiệp kịp thời, nâng cấp từ cơ sở vật chất đến nội dung giảng dạy. Tình hình hợp tác giữa trường và doanh nghiệp hiện còn lỏng lẻo, chưa tạo ra những hiệu quả rõ rệt. Việc tuyển sinh gặp khó khăn vì sinh viên tốt nghiệp chưa được tuyển dụng ngay, làm giảm niềm tin của xã hội vào đào tạo nghề.

3.1. Tình Hình Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị

Nhiều trường trung cấp nghề may sử dụng máy may cũ, không đáp ứng yêu cầu của công nghệ hiện đại. Nâng cao chất lượng cần đầu tư vào trang thiết bị mới, phòng thực hành tiêu chuẩn. Gắn kết với doanh nghiệp giúp trường tiếp cận công nghệ hiện tại mà không cần chi phí quá lớn.

3.2. Đội Ngũ Giáo Viên và Kinh Nghiệm Thực Tế

Giáo viên dạy nghề may chủ yếu có kiến thức lý thuyết, thiếu kinh nghiệm sản xuất thực tế. Gắn kết với doanh nghiệp cho phép giáo viên được đào tạo thêm, cập nhật kỹ năng mới, tạo tiền đề dạy học chất lượng cao, gần gũi với thực tế sản xuất.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Thông Qua Gắn Kết Doanh Nghiệp

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề may, cần triển khai các giải pháp cụ thể như: xây dựng chương trình đào tạo dựa trên nhu cầu thực của doanh nghiệp; tổ chức các đợt thực tập tại doanh nghiệp; mời các chuyên gia, thợ lành nghề vào giảng dạy; cung cấp trang thiết bị hiện đại từ doanh nghiệp cho nhà trường; tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia quản lý đào tạo. Cần thiết lập hợp tác chặt chẽ qua ký kết hợp đồng giữa trường và doanh nghiệp, xác định rõ quyền, trách nhiệm của mỗi bên. Xây dựng mô hình gắn kết doanh nghiệp hiệu quả sẽ tạo ra đội ngũ thợ may có kỹ năng chuyên môn cao, được doanh nghiệp tuyển dụng ngay, nâng cao uy tín của ngành đào tạo.

4.1. Xây Dựng Chương Trình Đào Tạo Phù Hợp Nhu Cầu

Chương trình đào tạo nghề may cần được thiết kế dựa trên yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Gắn kết với doanh nghiệp giúp cập nhật công nghệ mới, kỹ năng cần thiết, đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có khả năng làm việc ngay từ ngày đầu.

4.2. Tổ Chức Thực Tập và Hỗ Trợ Tuyển Dụng

Nâng cao chất lượng qua việc tổ chức các đợt thực tập dài hạn tại doanh nghiệp, nơi sinh viên áp dụng kiến thức thực tế. Gắn kết doanh nghiệp đảm bảo việc làm sau tốt nghiệp, tạo động lực học tập, giảm thất nghiệp, phát triển ngành đào tạo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Phần nội dung Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về đào tạo gắn kết với doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng dạy nghề may tại Trƣờng Trung cấp nghề Đức Phổ - tỉnh Quảng Ngãi Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp hoạt động đào tạo gắn kết với doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lƣợng dạy nghề May tại Trƣờng Trung cấp nghề Đức Phổ - tỉnh Quảng Ngãi Phần kết luận và khuyến nghị 5 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GẮN KẾT ĐÀO TẠO VỚI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hoạt động gắn kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp 1. Ở nƣớc ngoài Ở các nƣớc phát triển với cơ chế thị trƣờng, việc hợp tác đào tạo giữa các cơ sở dạy nghề với các doanh nghiệp đã đƣợc thực hiện từ khi nền công nghiệp phát triển. Sự phát triển của nền kinh tế tri thức cùng với sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học – kỹ thuật – công nghệ làm cho kiến thức, kỹ năng, và các thiết bị của các cơ sở dạy nghề khó theo kịp với môi trƣờng thực tiễn đang thay đổi.

Vì vậy, việc hợp tác đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp ra đời nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng cho nhu cầu phát triển của xã hội. Ở Nhật, Mỹ, Đức… ngƣời ta xây dựng các bộ công cụ để kiểm tra giúp phân hóa năng lực, hứng thú nghề nghiệp của trẻ nhằm có sự định hƣớng nghề nghiệp đúng đắn. Với họ, giáo dục phát huy trí tuệ, định hƣớng nghề nghiệp và trang bị cho học sinh kỹ năng làm việc để thích ứng với xã hội. Từ năm 1969, lần đầu tiên trong lịch sử, trƣờng đại học Cambridge đã bƣớc vào con đƣờng “Công ty đại học”.

Ngày nay, xu thế các trƣờng đại học hợp tác, gắn kết với doanh nghiệp ngày càng nhiều ở Mỹ và một số nƣớc Châu Âu, Công ty đai học đang trở thành xu thế phát triển tất yếu, tạo cơ hội phát triển cho trƣờng đại học và doanh nghiệp. Theo Jacques Delors [29], vấn đề học nghề của học sinh không thể thiếu đƣợc trong những trụ cột của giáo dục, đồng thời đã tổ chức các hội thảo, nghiên cứu về vấn đề “gắn đào tạo với sử dụng” trong đào tạo nghề. Ở Nhật và Mỹ, nhiều trƣờng nghề đƣợc thành lâp trong các doanh nghiệp tƣ nhân để đào tạo cho chính doanh nghiệp đó và đào tạo cho doanh nghiệp khác theo hợp đồng. 6 Với công trình “Orienting technical and vocational education and training for the need of social and economic development in China” (Định hƣớng giáo dục kỹ thuật và đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội ở Trung Quốc) Huang Chulin [27] đã nghiên cứu đến mối quan hệ đào tạo nghề với phát triển nguồn nhân lực.

Đồng thời, tác giả miêu tả những ƣu nhƣợc điểm của các mô hình đào tạo nghề gắn với nhu cầu của xã hội trên thế giới mà Trung Quốc học tập và áp dụng thí điểm trong quá trình phát triển đào tạo nghề. Trong “Technical and vocational education and training for the twenty-first century: UNESCO and ILO recommendations” (Giáo dục kỹ thuật và đào tạo nghề thế kỷ XXI: Các khuyến nghị của Tổ chức Lao động quốc tế và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc) John Daniel và Goran Hultin [28] đã đề cấp đến mối quan hệ chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển đào tạo nghề với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giữa đào tạo nghề với nhu cầu của thị trƣờng lao động, giữa nhà trƣờng và xã hội, tạo ra một cơ cấu giáo dục mở và linh hoạt. Theo báo cáo nghiên cứu của M. Perkmann và cộng sự 29 thì nguồn gốc của các mức độ kết hợp giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp xuất phát từ các yếu tố: đặc điểm các nhân, tổ chức và chính sách quốc gia.

Đặc điềm các nhân hình thành, xây dựng mối gắn kết; tổ chức phát huy, phát triển mối gắn kết; chính sách quốc gia sẽ tạo điều kiện cho mối hợp tác, gắn kết giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. Trong xu thế toàn cầu và hội nhập hiện nay, việc tổng hợp các kinh nghiệm về đào tạo nghề của các nƣớc trên thế giới nhằm vận dụng vào thực tiễn đào tạo nghề ở Việt Nam là sự cần thiết và cấp bách để đào tạo nguồn nhân lực đủ sức cạnh tranh và hợp tác. Ở trong nƣớc Tại Việt Nam, hoạt động hợp tác, gắn kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp có từ lâu trong thực tế nhƣng những năm gần đây mới có những công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này. 7 Theo tác giả Trịnh Thị Hoa Mai, nhu cầu gắn kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp ở Việt Nam là một nhu cầu khách quan xuất phát từ lợi ích của cả hai phía.

Lợi ích này vừa mang tính tất yếu, vừa mang tính khả thi trong việc đáp ứng nhu cầu lao động cho doanh nghiệp [13,tr. Trong đó, sản phẩm đào tạo của nhà trƣờng phải đáp ứng đƣợc yêu cầu của thị trƣờng lao động rất đa dạng và biến động. Về phía doanh nghiệp, để có đủ đội ngũ lao động, các doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm lao động trên thị trƣờng. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp đều không dễ dàng tìm đƣợc nguồn nhân lực phù hợp với các yêu cầu của mình, phần lớn số lao động đƣợc các doanh nghiệp tuyển dụng đều cần phải qua một quá trình đào tạo lại nhằm phục vụ cho quá trình lao động tại doanh nghiệp.

Vì vậy, hợp tác với một cơ sở đào tạo là một nhu cầu thiết thực để doanh nghiệp có đƣợc những sản phẩm đào tạo có chất lƣợng cao và đáp ứng đúng nhu cầu của mình. Theo báo cáo của tác giả Trần Đình Mai (Đại học Đà Nẵng) về “Mối quan hệ nhà trƣờng, sinh viên với nhu cầu xã hội tại Đại học Đà Nẵng” thì đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp là một vấn đề thực tế rất cấp thiết, đòi hỏi phải giải quyết mối quan hệ giữa một bên là nhà trƣờng, sinh viên với một bên là nhu cầu xã hội nhằm đạt đƣợc trạng thái cân bằng của cung cầu. Cũng theo tác giả Trần Đình Mai [12, tr.2],  Nhà trường đóng vai trò là nhà sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho xã hội. Qua quá trình đào tạo, nhà trƣờng sẽ cung ứng cho xã hội nói chung và cho các doanh nghiệp nói riêng một nguồn lao động.

Tuy nhiên, số lƣợng và chất lƣợng của nguồn lao động này phụ thuộc rất lớn vào mục tiêu, nội dung chƣơng trình đào tạo của các nhà trƣờng.  Doanh nghiệp chƣa thể hiện vai trò của mình trong mối quan hệ ngƣợc của cung - cầu. Các doanh nghiệp hiện nay chỉ sử dụng nguồn lao động sẵn có mà không tham gia vào quá trình rèn luyện, đào tạo nguồn nhân lực nhằm đáp ứng đƣợc đúng các nhu cầu của mình. Do đó, các Doanh nghiệp cần phải có những đơn đặt hàng, những tín hiệu thị trƣờng, phải đầu tƣ và tái đầu tƣ góp phần thực sự vào 8 quá trình đào tạo của nhà trƣờng.

Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp nhằm giải quyết tốt vấn đề trên.  Sinh viên là sản phẩm của quá trình đào tạo và tự đào tạo. Đồng thời, họ cũng là trung tâm của mối quan hệ giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay đa số các sinh viên chỉ tập trung vào việc học mà thiếu thông tin về thị trƣờng, không có sự cạnh tranh, ít động lực trong quá trình học tập.

Điều này ảnh hƣởng rất lớn đến chất lƣợng của nguồn lao động sau khi trải qua quá trình đào tạo tại nhà trƣờng.  Thị trường sức lao động là một trong những thị trƣờng quan trọng nhất của nền kinh tế thị trƣờng. Tuy nhiên, ở nƣớc ta hiện nay thị trƣờng sức lao động phát triển thấp và chƣa có khái niệm mua bán sức lao động nên ngƣời bán và ngƣời mua không gặp nhau trên thị trƣờng. Mặt khác, độ chênh lệch giá cả giữa hàng chất lƣợng cao với hàng chất lƣợng thấp không lớn.

Theo nghiên cứu của tác giả Phùng Xuân Nhạ [14,tr.3 ] (Đại học Quốc gia Hà Nội) về “Mô hình đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay” thì các yếu tố để đảm bảo thành công trong việc gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp là:  Lợi ích đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp: nếu mỗi bên theo đuổi mục tiêu lợi ích riêng mà không tính đến lợi ích bên kia thì rất khó hợp tác. Vì vậy, yếu tố quyết định thành công trong sự hợp tác là các bên phải cùng có lợi ích. Lợi ích lớn nhất mang lại từ sự hợp tác với nhà trƣờng mà các doanh nghiệp có đƣợc là nguồn nhân lực có chất lƣợng cao, phù hợp với nhu cầu phát triển của doanh nghiệp. Lợi ích cho nhà trƣờng là nắm bắt đƣợc yêu cầu cụ thể về kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ, phẩm chất nghề nghiệp, số lƣợng và qui mô cần phải đào tạo, nâng cao chất lƣợng đào tạo và uy tín của nhà trƣờng.

 Nội dung và cơ chế đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp: căn cứ vào chiến lƣợc phát triển của doanh nghiệp qua các năm sẽ dự báo đƣợc nhu cầu về số lƣợng, 9 loại lao động cần thiết của doanh nghiệp, nhờ đó nhà trƣờng tính toán đƣợc qui mô, cơ cấu ngành nghề, trình độ đào tạo hợp lý phù hợp với từng vị trí công việc trong doanh nghiệp. Cũng theo tác giả Phùng Xuân Nhạ [14,tr.6 ], các điều cơ bản để đảm bảo thành công trong đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp gồm:  Nhận thức, quyết tâm của ngƣời lãnh đạo nhà trƣờng và doanh nghiệp. Các bên phải thấy rõ đƣợc lợi ích của sự hợp tác và hiểu đầy đủ cần làm gì, làm nhƣ thế nào.  Nhà trƣờng và doanh nghiệp cần có chiến lƣợc phát triển rõ ràng, và các bên tƣ vấn cho nhau trong quá trình xây dựng chiến lƣợc phát triển.

 Nhà trƣờng và doanh nghiệp cần phải có bộ phận chuyên trách thực hiện công việc hợp tác. Các bộ phận này đảm nhận vai trò làm cầu nối, điều phối chuyên nghiệp các hoạt động đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp.  Trong các quyết định có liên quan đến các hoạt động của qui trình đào tạo nhƣ: qui định đầu vào, qui mô tuyển sinh, nội dung chƣơng trình, thu chi tài chính thì nhà trƣờng phải đƣợc quyền tự chủ cao.  Để thúc đẩy sự hợp tác giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ của chính phủ, các địa phƣơng.