Chương 1: Cơ sở khoa học về đào tạo, bồi dưỡng công chức xã Chương 2: Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng công chức xã trên địa bàn huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Chương 3: Định hướng và giải pháp động đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã trên địa bàn huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG CÔNG CHỨC XÃ 1. Tổng quan về chính quyền cấp xã và công chức cấp xã 1. Khái niệm cấp xã Theo Khoản 1, Điều 110 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau: “Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Tỉnh chia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hành chính tương đương.
Huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập”. Như vậy, hệ thống hành chính ở nước ta hiện nay gồm 4 cấp: cấp trung ương và 3 cấp chính quyền địa phương là cấp tỉnh (gồm tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương), cấp huyện (gồm huyện, thành phố trực thuộc tỉnh, quận và thị xã) và cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn). Cấp xã còn được gọi là cấp cơ sở trong hệ thống chính quyền vì đây là cấp thấp nhất trong hệ thống tổ chức hành chính, cấp gần dân nhất.
Cấp xã là tổ chức hành chính của một cộng đồng dân cư, được phân chia theo địa giới do pháp luật quy định, có bộ máy hành chính, có chức năng, nhiệm vụ và có đội ngũ cán bộ, công chức riêng. Chính quyền cấp xã là nơi hiện thực hóa ý tưởng “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” một cách sâu sắc và rõ nét nhất. Đặc điểm cấp xã Cấp xã là điểm cuối cùng của hệ thống chính quyền nhà nước, là nơi hàng ngày chính quyền gắn bó mật thiết với nhân dân, mọi chủ trương, chính sách của Nhà nước đều bắt nguồn từ đây và được triển khai đi vào đời sống. Do đó, cấp xã có đặc điểm là đơn vị hành chính lãnh thổ nhỏ nhất trong hệ thống trong hệ thống bộ máy nhà nước, xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử, tiếp xúc trực tiếp với nhân dân, là chính quyền có tính tự quản, tính độc lập cao.
5 Yếu tố quản lý của chính quyền cấp xã rất đặc biệt, bên cạnh việc bị chi phối bởi các thiết chế chính thức còn bị chi phối bởi các thiết chế phi chính thức trong đó có cả những quy định và thiết chế do chính những thành viên trong cộng đồng lập ra vô cùng phong phú, đa dạng. Điều đó đòi hỏi chính quyền cấp xã phải vừa mềm dẻo, vừa linh hoạt trong giải quyết các mối quan hệ với người dân đảm bảo các yêu cầu hợp pháp, hợp lí, hợp tình. Vị trí, vai trò cấp xã Thuật ngữ cấp xã được dùng để chỉ toàn bộ cấp đơn vị hành chính thấp nhất của Việt Nam, bao gồm ba loại hình cơ sở là: chính quyền phường (đô thị) và chính quyền xã, thị trấn (nông thôn). Trong hệ thống hành chính nước ta, chính quyền cấp xã có vị trí, vai trò rất quan trọng.
- Chính quyền cấp xã là cầu nối trực tiếp giữa Nhà nước, các tổ chức và nhân dân trên địa bàn. Xã, phường, thị trấn là nơi tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Đây cũng là cầu nối trực tiếp toàn bộ hệ thống chính trị với người dân, là nơi tổ chức, vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Mọi chủ trương chính sách, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước đều hướng về cơ sở.
Chính quyền cấp xã đảm nhiệm vai trò là đối tượng thu thập và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng đó để giúp Đảng, Nhà nước có hướng đề ra các chủ trương, biện pháp tổ chức, quản lí phù hợp với thực tế đời sống nói chung và các đặc điểm đời sống của nhân dân vùng miền khác nhau nói riêng.Chính quyền cấp xã còn là nơi triển khai và tăng cường chính sách đại đoàn kết dân tộc, tăng cường dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân, tạo điều kiện khai thác mọi tiềm năng ở địa phương để phát triển kinh tế - xã hội. - Chính quyền cấp xã là cấp hành chính gần dân nhất, phục vụ quyền, lợi ích của nhân dân. Chính quyền cấp xã là cấp thấp nhất của hệ thống cơ quan nhà nước, là cơ quan nhà nước sâu sát và nắm chắc tình hình dân cư nhất, là nơi thể hiện và phản ánh tâm tư, nguyện vọng, lợi ích của nhân dân địa phương. Chính quyền cấp xã biểu hiện rõ nhất, tập trung nhất tính ưu việt của chế độ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng 6 định: “Cấp xã là cấp gần dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được thì mọi việc đều xong xuôi”. Chính quyền cấp xã được tổ chức ra nhằm đảm bảo, bảo vệ và phục vụ quyền, lợi ích của nhân dân, công dân là đối tượng cơ bản để chính quyền phục vụ. Hoạt động của bộ máy chính quyền cấp xã phản ánh trung thực bản chất Nhà nước “của dân, do dân và vì dân”.
- Chính quyền cấp xã chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên Chính quyền cấp xã được sử dụng con dấu có hình quốc huy, có ngân sách riêng, thay mặt Nhà nước giao dịch với nhân dân địa phương, thực hiện và đảm bảo thực hiện các chính sách, quy định pháp luật của Nhà nước ở địa phương, chăm lo mọi mặt đời sống của nhân dân, duy trì an ninh trật tự tại địa phương. Là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, Ủy ban nhân dân cấp xã có vai trò quan trọng trong việc quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương mình. Ủy ban nhân dân vừa tuân thủ Nghị quyết của Hội đồng nhân dân theo trục ngang, vừa chịu trách nhiệm theo trục dọc của cơ quan nhà nước cấp trên. - Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp thực thi, kiểm nghiệm phản ánh hiệu lực, hiệu quả của hệ thống thể chế đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước.
Chất lượng của hệ thống thể chế chính sách phụ thuộc phần lớn vào chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã đồng thời trực tiếp giải quyết nhiều nhất các mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, tổ chức. Các mối quan hệ hàng ngày phát sinh diễn ra từ khai sinh, khai tử, thay đổi tên họ, đăng ký kết hôn, công chứng, chứng thực, tranh chấp, mâu thuẫn nhỏ… đều do chính quyền cấp xã giải quyết. Nếu chính quyền cấp xã làm việc có hiệu quả thì đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước sẽ dễ dàng đi vào cuộc sống, trở thành hoạt động thực tế của nhân dân, tạo ra sự phấn khởi, sự tin tưởng của nhân dân vào Đảng và Nhà nước; đồng thời tạo ra sự hiểu biết, thông cảm lẫn nhau giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Ngược lại, nếu chính quyền cấp xã không giải quyết một cách thấu đáo những thắc mắc, vướng mắc của nhân dân, các cán bộ, công chức xã làm việc không tốt có thể sẽ làm 7 bùng phát nhiều phản ứng tiêu cực của nhân dân đối với chính quyền nhà nước, với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thậm chí có thể gây mất đoàn kết giữa các dòng họ, thôn, bản.
trong cộng đồng dân cư. Tóm lại, chính quyền cấp xã có một vị trí rất quan trọng, là cầu nối trực tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước với nhân dân, thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, an toàn xã hội ở địa phương theo thẩm quyền được phân cấp, đảm bảo cho các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước được triển khai thực hiện trong cuộc sống. Công chức và công chức xã 1. Công chức Công chức là một bộ phận quan trọng của nền hành chính nhà nước, đảm bảo cho nền hành chính hoạt động thông suốt, thông nhất và có hiệu quả.
Khái niệm công chức được sử dụng từ khá sớm và cũng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới, tuy nhiêm nội dung của khái niệm này không phải ở đâu và bất cứ lúc nào cũng được đồng nhất với nhau Đối với các nước ASEAN như Singapo, Malaixia có chung quan niệm : công chức là người nhân danh quyền lực nhà nước, giải quyết công việc và cũng là mắt xích của bộ máy nhà nước được gắn với dân, là người thực thi và đưa luật pháp, chính sách, chương trình, kế hoạch, dự án quốc gia vào cuộc sống. Đối với các nước như Anh và Hoa Kỳ, khái niệm công chức có phạm vi hẹp hơn, họ là những người làm việc trong ngành hành pháp, không có trong ngành lập pháp và tư pháp, ngoài ra chỉ có những người làm việc cho các cơ quan Trung ương mới được gọi là công chức, còn những người làm việc cho cơ quan nhà nước địa phương đều không được gọi là công chức. Cụ thể, quy chế công chức Anh ( tháng 6 năm 2006) và luật về cải cách công chức Hoa Kỳ ( 1978) quy định : công chức là những người làm việc trong bộ máy của Chính phủ Trung ương, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào vị trí công tác trên cơ sỏ cạnh tranh lành mạnh, cởi mở. Ở nước ta, khái niệm công chức được hình thành gắn với sự phát triển của nền hành chính.
Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam khái niệm công chức bao gồm: công chức nhà nước và công chức cấp xã.