Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực hành chính cấp xã; Chương 2: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực hành chính cấp xã trên địa bàn huyện Hải Hà – tỉnh Quảng Ninh; Chương 3: Kiến nghị và giải pháp phát triển nguồn nhân lực hành chính cấp xã trên địa bàn huyện Hải Hà – tỉnh Quảng Ninh. 6 CH¯¡NG 1 C¡ Sä LÝ LU¾N VÀ PHÁT TRIÂN NGUâN NHÂN LĂC HÀNH CHÍNH CÂP Xà 1. Khái quát vÁ nguãn nhân lăc hành chính cÃp xã 1. Khái niệm, đặc điểm của nguồn nhân lực hành chính cấp xã 1.
Khái niệm - Nhân lực Tổ chąc Lao đáng quốc tế (ILO) đ°a ra khái niệm về nhân lực căa mát quốc gia là: <toàn bộ những người trong độ tuổi lao động có khả năng tham gia lao động. Đây là một khái niệm để chỉ ra quy mô và tiềm lực của một quốc gia và đánh giá về khả năng tham gia hoạt động kinh tế để tạo ra tài sản cho xã hội của nhân lực trong quá trình sinh sống và xây dựng đất nước= (ILO, 2011). Tổ chąc ngân hàng thế giới (WB) cho rằng: <Nhân lực là toàn bộ vốn con người bao gồm thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp…của mỗi cá nhân. Theo quan niệm này, nhân lực được coi như một nguồn vốn.Sự tham gia của nguồn vốn này trong quá trình sản xuất lại không giống như vốn bằng tiền, vốn công nghệ, tài nguyên.Nguồn vốn đặc biệt này được đặt bên cạnh các loại vốn kia nhưng để khai thác, duy trì và sử dụng các loại vốn vật chất đó= (World Bank, 2000).
Theo Nguyễn Ngọc Quân, Giáo trình quản trị nhân lực xuất bản năm 2015 căa Nxb Đ¿i học kinh tế Quốc dân Hà Nái: <Nhân lực là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm thể lực và trí lực. Trong đó, thể lực chỉ sức khỏe của thân thể, trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách…của từng con người= (Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm, 2015). Theo Trần Xuân Cầu và Mai Quốc Chánh, Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực (2012), tr°ßng Đ¿i học Kinh tế quốc dân Hà Nái: <nhân lực là sức lực của con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người có đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động - con người có sức lao động= (Trần Xuân Cầu và Mai Quốc Chánh, 2012).
7 Tuy nhiên, khái niệm theo cách tiếp cận căa Nguyễn Ngọc Quân và là phổ biến h¡n cả. Bái khái niệm này trình bày rõ ràng, dễ hiểu. Khái niệm cũng phân định rõ ràng 3 khía c¿nh căa nhân lực là thể lực, trí lực và tâm lực. Chính vì vậy, với đề tài này tác giả đi theo h°ớng tiếp cận này.
- Khái niệm nguồn nhân lực Khái niệm <nguồn nhân lực= đ°ÿc sử dāng từ những năm 60 căa thế kỷ XX á nhiều n°ớc ph°¡ng Tây và mát số n°ớc Châu Á, và hiện nay đã khá thịnh hành trên thế giới dựa trên quan điểm mới về vai trò, vị trí căa con ng°ßi trong sự phát triển. à n°ớc ta, khái niệm nguồn nhân lực đ°ÿc sử dāng ráng rãi kể từ đầu thập niên 90 căa thế kỷ XX đến nay. Các nghiên cąu gần đây, cho thấy quan niệm về nguồn nhân lực khá đa d¿ng, đ°ÿc đề cập từ nhiều góc đá khác nhau. Tiếp cận d°ới góc đá vốn, Ngân hàng thế giới định nghĩa <nguồn nhân lực được hiểu là toàn bộ vốn người (thể lực, trí tuệ, đạo đức nghề nghiệp) mà mỗi cá nhân sở hữu.
Nó trở thành yếu tố căn bản bên cạnh các loại vốn vật chất khác: vốn tiền, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên. Tùy theo cách hiểu và cách tiếp cận khác nhau mà có cách nhìn nhận khác nhau về nguồn nhân lực. Theo góc đá vĩ mô thì nguồn nhân lực là dân số trong đá tuổi lao đáng có khả năng lao đáng. Tổng cāc Thống kê khi tính toán nguồn nhân lực xã hái còn bao gồm cả những ng°ßi ngoài tuổi lao đáng đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân.
à giác đá vi mô trong doanh nghiệp thì nguồn nhân lực là lực l°ÿng lao đáng căa từng doanh nghiệp, là số ng°ßi có trong danh sách căa doanh nghiệp do doanh nghiệp trả l°¡ng. <Nguồn nhân lực căa doanh nghiệp đ°ÿc hình thành trên c¡ sá căa các cá nhân có vai trò khác nhau và đ°ÿc liên kết với nhau theo những māc tiêu nhất định. Theo giáo trình nguồn nhân lực Tr°ßng Đ¿i học Kinh tế Quốc Dân: <Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước= (Trần Xuân Cầu và Mai Quốc Chánh, 2012). Quan niệm này xem xét nguồn lực con ng°ßi chă yếu á ph°¡ng diện chất l°ÿng con ng°ßi và vai trò, sąc m¿nh căa nó đối với sự phát triển xã hái.
Ngoài ra còn mát số quan điểm căa các tác giả khác về nguồn nhân lực. Nh°ng nhìn chung các quan niệm đều thống nhất nái dung c¡ bản nh° sau: nguồn 8 nhân lực là nguồn cung cấp sąc lao đáng cho xã hái, là yếu tố cấu thành lực l°ÿng sản xuất, giữ vai trò quyết định sự phát triển kinh tế - xã hái căa mọi quốc gia. Nh° vậy, nguồn nhân lực (NNL) tr°ớc hết phải hiểu đó là toàn bá những ng°ßi lao đáng đang có khả năng tham gia vào các quá trình phát triển kinh tế - xã hái và các thế hệ những ng°ßi lao đáng tiếp tāc tham gia vào các quá trình phát triển kinh tế xã hái. NNL bao gồm mát tổng thể các yếu tố thể lực, trí lực, kỹ năng lao đáng, thái đá và phong cách làm việc.
Đó chính là các yếu tố thuác về chất l°ÿng NNL. Ngoài ra NNL còn đề cập đến c¡ cấu nguồn nhân lực bao gồm cả c¡ cấu đào t¿o và c¡ cấu ngành nghề. Khi nói đến NNL cần nhấn m¿nh sự phát triển trí tuệ, thể lực và trình đá chuyên môn nghiệp vā căa con ng°ßi, kinh nghiệm sống, năng lực hiểu biết thực tiễn, đ¿o đąc và nhân cách căa con ng°ßi. Yếu tố trí lực là yếu tố ngày càng đóng vai trò quyết định sự phát triển nguồn nhân lực.
Tóm l¿i, NNL tổng hòa thể lực và trí lực tồn tại trong lực lượng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó kết tinh truyền thống và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại và tương lai của đất nước. - Khái niệm nguồn nhân lực hành chính cấp xã <Nhân lực hành chính cấp xã (HCCX) còn gọi là đái ngũ cán bá, công chąc cấp xã, thị trấn= Theo khoản 3 điều 4 Luật cán bá công chąc năm 2019: <Cán bá xã, ph°ßng, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, đ°ÿc bầu cử giữ chąc vā theo nhiệm kỳ cho Th°ßng trực Hái đồng nhân dân, ăy ban nhân dân, Bí th°, Phó Bí th° Đảng ăy, ng°ßi đąng đầu tổ chąc chính trị - xã hái; công chąc cấp xã là công dân Việt Nam đ°ÿc tuyển dāng giữ mát chąc danh chuyên môn, nghiệp vā thuác ăy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và h°áng l°¡ng từ NSNN= 1. Đặc điểm nguồn nhân lực hành chính cấp xã Nhân lực HCCX là mát bá phận trong đái ngũ cán bá, công chąc nhà n°ớc, cũng đ°ÿc hình thành từ việc bầu cử và tuyển dāng nên cũng mang những đặc điểm giống với đái ngũ công chąc nói chung. Tuy nhiên do xuất phát là lực l°ÿng có đặc thù riêng nên đái ngũ nhân lực HCCX cũng có nhiều điểm khác biệt.
Đó là: - Là đái ngũ có số l°ÿng lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chąc, triển 9 khai thực hiện thắng lÿi các chă tr°¡ng, đ°ßng lối căa Đảng, các chính sách, pháp luật căa Nhà n°ớc. - Nhân lực HCCX là những ng°ßi đ°ÿc h°áng l°¡ng từ ngân sách nhà n°ớc. Nhân lực HCCX do cấp huyện, thành phố quản lý. - Nhân lực HCCX chă yếu là ng°ßi dân địa ph°¡ng, sinh sống, có họ hàng, gốc gác t¿i địa ph°¡ng chính vì vậy, công chąc cấp xã là những ng°ßi am hiểu, bị ảnh h°áng rất lớn bái những phong tāc, tập quán, văn hóa vùng miền, bản sắc truyền thống căa địa ph°¡ng, gia tác.
Do đó, trong cách thąc xử lý công việc, giải quyết những mâu thuẫn trong nhân dân. mát cách đúng mực và suôn sẻ h¡n so với những ng°ßi á địa ph°¡ng khác tới làm việc. - Nguồn hình thành đái ngũ nhân lực HCCX rất đa d¿ng. Do đ°ÿc bầu cử nên các tổ chąc chính trị xã hái nh°: mặt trận tổ quốc (MTTQ), các tổ chąc Đảng, đoàn thể là n¡i cung cấp nguồn cho cán bá xã.
Nguồn tuyển dāng công chąc cấp xã chă yếu từ học sinh, sinh viên ng°ßi địa ph°¡ng sau khi tốt nghiệp các lớp đào t¿o về tham gia thi tuyển. - Nhân lực HCCX th°ßng xuyên biến đáng, thay đổi vị trí công tác do yêu cầu thực hiện nhiệm vā chính trị t¿i địa ph°¡ng. - Trong thực tế, trình đá chuyên môn căa nhân lực HCCX ch°a đồng đều. Nguyên nhân là do nhân lực HCCX hình thành từ c¡ chế bầu cử nên tiêu chuẩn chuyên môn cho từng vị trí, chąc danh ch°a đ°ÿc chú ý đúng mąc.
Các cán bá Đảng, đoàn thể, các hái ch°a có chuyên môn phù hÿp, tuy nhiên do có đ°ÿc sự tín nhiệm cao nên giữ những trọng trách quan trọng mặc dù tiêu chuẩn về trình đá chuyên môn có thể ch°a cao. Từ thực tế đó, đòi hỏi các c¡ quan cấp trên, có thẩm quyền cần phải nâng cao h¡n nữa trình đá chuyên môn cũng nh° có kế ho¿ch cā thể nhằm chuẩn hóa lực l°ÿng công chąc này. Vai trò của nguồn nhân lực hành chính cấp xã Nhân lực HCCX có vai trò vô cùng quan trọng trong xã hái cũng nh° trong hệ thống chính trị, là trung tâm căa bá máy hành chính. Chă tịch Hồ Chí Minh đã từng d¿y <Cán bá là cái gốc căa mọi công việc=,vì thế nhân lực HCCX nh° bá x°¡ng sống căa nền hành chính, muốn cho nền hành chính phát triển vững m¿nh thì bá x°¡ng này phải chắc chắn, khỏe m¿nh.
Nhân lực HCCX là mát bá phận không thể 10 thiếu trong hệ thống chính trị căa n°ớc ta.