Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG RÈN LUYỆN KỶ LUẬT QUÂN ĐỘI CHO SINH VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động rèn luyện kỷ luật quân đội cho sinh viên GDQPAN cho học sinh, SV là môn học chính khóa thuộc chương trình giáo dục của các cơ sở giáo dục, là tiền đề cơ bản trong xây dựng nền QPTD, ANND. Trong đó, một vấn đề cơ bản trong GDQPAN hiện nay đó là quản lý hoạt động rèn luyện KLQĐ cho SV tại các trung tâm GDQPAN đang được các nhà khoa học nghiên cứu. SV khi tham gia học tập trung môn GDQPAN ở các Trung tâm được xem như là một quân nhân, mà khi được xem như là quân nhân thì phải gọi là người quân nhân cách mạng, do đó yêu cầu về kỷ luật phải được đặt lên hàng đầu.
Bàn về giáo dục kỷ luật, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói nhân cách người quân nhân cách mạng phải là nhân cách phát triển toàn diện cả đức và tài. Do đó, trong quá trình giáo dục rèn luyện nhân cách, người luôn nhắc nhở cán bộ phải coi trọng nội dung giáo dục và quản lý kỷ luật. Người yêu cầu phải giáo dục toàn diện cả về chính trị, đạo đức cách mạng, kỷ luật quân sự và đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân cho mọi quân nhân. Người khẳng định quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và kỷ luật nghiêm.
Về nội dung RLKL cho quân nhân là những tri thức về pháp luật, điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định. Người chỉ rõ cần phải làm cho mọi người hiểu cái gì nên làm, cái gì nên tránh, thế nào là đúng, thế nào là sai, như vậy kỷ luật mới được đảm bảo. Vì vậy khi SV tham gia học tập trung môn học GDQPAN cũng phải được coi là một chiến sĩ để giáo dục KL như một quân nhân thực thụ. Về vấn đề giáo dục kỷ luật Trong những năm gần đây nhiều nhà khoa học trong và ngoài quân đội đã tập trung nghiên cứu và công bố những công trình khoa học liên quan đến giáo dục kỷ luật như: - Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Quang Hải (2009)“Nghiên cứu quy trình tổ chức giáo dục KL cho SV trong nhà trường QĐ” cho rằng, vai trò đặc biệt quan trọng 7 của KL trong hoạt động vũ trang và nhấn mạnh: Việc luyện tập thói quen hành vi KL của SV luôn luôn gắn liền với rèn luyện KL, rèn luyện bản lĩnh, ý chí và ý thức KL của người sĩ quan trong tương lai - Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Đình Hòe (2008), “Hệ thống biện pháp giáo dục KL cho SV văn hóa nghệ thuật QĐ”.
Theo tác giả, thông qua những đặc điểm tâm lý quân nhân, sự tác động của học tập và rèn luyện để hình thành nhân cách quân nhân là một việc làm hết sức cần mẫn, tỉ mỉ và lâu dài của cán bộ, chỉ huy, đòi hỏi ở mỗi cán bộ chỉ huy cần phát huy tính năng động, sáng tạo, khoa học trong phương pháp giáo dục, để kích thích mỗi quân nhân tự giác trong chấp hành KL. - Các tác giả Trần Bá Thanh “Giữ nghiêm KL ở tổ chức cơ sở đảng các trung tâm làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu trong QĐ nhân dân Việt Nam giai đoạn hiện nay”; Nguyễn Văn Thanh “Mối quan hệ giữa phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và tăng cường KL trong QĐ nhân dân Việt Nam hiện nay”; Lê Văn Làm “Bồi dưỡng, rèn luyện ý thức KL quân sự của SV đào tạo sĩ quan ở các nhà trường QĐ hiện nay”, đã phân tích bản chất của quá trình hoạt động rèn luyện KL cho bộ đội, nội dung, phương pháp giáo dục và chỉ ra tính đa dạng của các hình thức hoạt động rèn luyện KL cho SV, chỉ ra những yếu tố thành công và chưa thành công, những nguyên nhân chủ quan, khách quan và các bài học kinh nghiệm trong giáo dục ý thức KL cho SV và cho chiến sĩ trong quân đội. - Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Thị Hương Lý (2013) nghiên cứu về “Hoạt động rèn luyện KL học tập cho SV Cao đẳng Sư phạm trong đào tạo học chế tín chỉ”, theo tác giả: trong điều kiện học tập theo tín chỉ thì KL học tập là một tất yếu. Khi SV hiểu được yêu cầu đối với học tập theo tín chỉ thì họ sẽ tự giác, tích cực, chủ động tìm kiếm phương pháp học tập phù hợp, duy trì hứng thú, tạo nên sức mạnh ý chí vượt qua khó khăn, các yêu cầu nghiêm ngặt để đạt được kết quả học tập tốt.
Việc lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức hoạt động rèn luyện KL học tập cho SV cao đẳng sư phạm một cách phù hợp với mục tiêu đào tạo theo học chế tín chỉ, tuân theo logic của nội dung giáo dục, trình độ nhận thức, đặc điểm đối tượng giáo dục trong từng năm học và toàn khóa học sẽ mang lại hiệu quả cao. - Để nâng cao chất lượng rèn luyện kỷ luật nói riêng và phẩm chất đạo đức cho sinh viên nói chung đã có nhiều công trình nghiên cứu và được xuất bản thành 8 sách như: Rèn luyện ý thức công dân, của tác giả Phạm Khắc Chương (2004), Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội; Đạo đức học, của các tác giả Phạm Khắc Chương, Nguyễn Thị Yến Phương (2007), Nxb Đại học sư phạm, Hà Nội; Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về KLQĐ quân sự, của tác giả Nguyễn Ngọc Phú (1997), Nxb QĐ nhân dân, Hà Nội; Một số vấn đề tâm lý học quân sự trong xây dựng QĐ, của tác giả Nguyễn Ngọc Phú, (2000), Nxb QĐ nhân dân, Hà Nội; Giáo dục học quân sự, của Cơ quan Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng (1998), Nxb QĐ nhân dân, Hà Nội. - Các công trình khoa học được đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín, như: Khi đề xuất, biện pháp nâng cao chất lượng GDQPAN ở trung tâm Giáo dục quốc phòng Thái Nguyên, tác giả Lưu Văn Bền (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 12/2012) cho rằng, cần rèn luyện tư thế, tác phong, làm quen với nếp sống KL của QĐ. Từ đó, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo toàn diện của Trung tâm, giúp SV xây dựng bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc, ý thức cảnh giác cách mạng, nhận rõ trách nhiệm, nghĩa vụ công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Các bài viết: Một số vấn đề về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác GDQPAN hiện nay, của Nguyễn Thành Đô (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 11/2011); Tổ chức hoạt động ngoại khóa cho SV ở trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2, của Phan Xuân Dũng (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, Số 12/2011); Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao chất lượng GDQPAN cho SV của Trịnh Tấn Hoài (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, Số 02/2014) … Các bài viết trên đề cập đa chiều, trên nhiều góc độ, ở nhiều phạm vi, đối tượng khác nhau liên quan đến công tác GDQPAN, nhưng nhìn chung các bài viết này đều khẳng định GDQPAN thuộc nội dung của nền giáo dục quốc dân, là nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa. Một số bài viết đã khái quát được thực trạng và chất lượng GDQPAN hiện nay, trên cơ sở đó, chỉ ra được những phương hướng, biện pháp, yêu cầu để nâng cao chất lượng GDQPAN phù hợp với từng đối tượng, điều kiện cụ thể của từng Trung tâm. Đặc biệt, các bài viết trên đều có chung quan điểm, trong công tác GDQPAN nhất thiết phải kết hợp với rèn luyện KL trong môi trường quân sự, có như vậy chất lượng GDQPAN mới được nâng cao và toàn diện. Các tác giả đã đánh giá thực trạng nền GDQPAN hiện nay, bên cạnh đó các tác giả 9 cũng đề cập đến hoạt động rèn luyện KL, quản lý các hoạt động đó tại các Trung tâm và đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý GDQPAN trên cả nước.
Về vấn đề quản lý rèn luyện kỷ luật Để đảm bảo công tác quản lý kỷ luật được thống nhất, nghiêm minh Bộ Quốc phòng và các cơ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng đã xuất bản một số tài liệu hướng dẫn các đơn vị trong QĐ thực hiện bảo đảm giữ nghiêm kỷ luật trong QĐ một cách chặt chẽ và thống nhất như: Bộ Quốc phòng (2015), Điều lệnh quản lý bộ đội trong quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội; Bộ Tổng Tham mưu (1980), Điều lệnh kỷ luật quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội; Bộ Tổng tham mưu (2012), Tổ chức nghi lễ trong quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội. Các công trình khoa học nghiên cứu về quản lý rèn luyện KL cho SV trong môi trường quân đội, sinh viên các trường Cao đẳng, cơ sở giáo dục đại học khi học tập trung ở các trung tâm GDQPAN như: Luận văn Thạc sĩ của tác giả Cao Văn Thiện (2001), “Nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên là SV đào tạo sĩ quan chỉ huy phân đội ở Trung tâm Phòng không - Không quân hiện nay”. Tác giả đã luận giải, làm sâu sắc cơ sở lý luận, thực tiễn về nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên là SV đào tạo sĩ quan chỉ huy phân đội ở Trung tâm Phòng không - Không quân, rút ra những bài học kinh nghiệm thiết thực và đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục rèn luyện đảng viên là SV đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trung tâm Phòng không - Không quân hiện nay. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Xuân Việt (2013) “Quản lý quá trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên ở trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội I”, tác giả đã xác định tính cấp thiết, sự cần thiết của công tác rèn luyện KL cho SV khi tham gia học tập môn GDQPAN ở trung tâm GDQPAN Hà Nội I, phù hợp với từng đối tượng SV, từng chuyên ngành đào tạo, đáp ứng được yêu cầu xây dựng và phát triển của đất nước trong tình hình mới trên cơ sở bám sát các quan điểm, chỉ thị của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước.