Luận văn đánh giá tiềm năng và định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp phân tích đánh giá tiềm năng đất đai và định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện bạch thông tỉnh bắc kạn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Trường học: Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá tiềm năng đất đai và định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Bạch Thông, Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Bắc Kạn

Tóm tắt

I. Đánh giá tiềm năng đất đai

Việc đánh giá tiềm năng đất đai tại huyện Bạch Thông, Bắc Kạn là một bước quan trọng trong quy hoạch và phát triển nông nghiệp. Đất đai ở khu vực này có nhiều loại hình khác nhau, từ đất phù sa đến đất đồi núi, mỗi loại đều có những đặc điểm riêng biệt. Theo nghiên cứu, đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích đất đai của huyện, với khả năng sản xuất nông sản phong phú. Đặc biệt, các loại cây trồng như lúa, ngô và cây ăn quả có thể phát triển tốt nhờ vào điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng thuận lợi. Việc đánh giá này không chỉ giúp xác định loại hình cây trồng phù hợp mà còn hỗ trợ trong việc phát triển bền vững tài nguyên đất. "Đất đai là tài sản quý giá, việc sử dụng hợp lý sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng".

1.1. Tài nguyên đất

Tài nguyên đất tại huyện Bạch Thông rất đa dạng, bao gồm đất nông nghiệp, đất rừng và đất ở. Đất nông nghiệp chủ yếu được sử dụng cho sản xuất lương thực và thực phẩm. Việc phân tích tài nguyên đất giúp xác định khả năng sản xuất và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất. Các nghiên cứu cho thấy, đất phù sa ven sông có độ phì nhiêu cao, thích hợp cho việc trồng lúa nước. Ngược lại, đất đồi núi thường có độ dốc lớn, cần có biện pháp canh tác phù hợp để tránh xói mòn. "Sử dụng tài nguyên đất một cách hợp lý là chìa khóa cho sự phát triển bền vững".

II. Định hướng sử dụng đất

Định hướng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Bạch Thông cần phải dựa trên các yếu tố như nhu cầu thị trường, khả năng sản xuất và bảo vệ môi trường. Quy hoạch sử dụng đất phải đảm bảo tính bền vững, tránh tình trạng lãng phí tài nguyên. Việc phát triển nông nghiệp cần gắn liền với các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương. "Chính sách sử dụng đất hợp lý sẽ tạo điều kiện cho nông dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống". Định hướng này không chỉ giúp tăng cường sản xuất nông nghiệp mà còn bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

2.1. Quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất là một phần quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp tại huyện Bạch Thông. Quy hoạch cần phải được thực hiện dựa trên các nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc xác định rõ ràng các khu vực trồng trọt, chăn nuôi và bảo vệ rừng sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên. "Một quy hoạch tốt sẽ giúp phát huy tối đa tiềm năng đất đai, đồng thời bảo vệ môi trường". Các chính sách quy hoạch cần phải linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu phát triển của địa phương.

III. Phát triển nông nghiệp bền vững

Phát triển nông nghiệp bền vững là mục tiêu hàng đầu trong định hướng sử dụng đất tại huyện Bạch Thông. Việc áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại, kết hợp với bảo vệ môi trường sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chương trình khuyến nông cần được triển khai để hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới. "Nông nghiệp bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho thế hệ tương lai". Sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

3.1. Chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp tại huyện Bạch Thông. Các chính sách này cần tập trung vào việc cung cấp vốn, kỹ thuật và thị trường cho nông dân. Việc hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. "Chính sách hỗ trợ hợp lý sẽ tạo động lực cho nông dân phát triển sản xuất, góp phần vào sự phát triển chung của huyện".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Áp lực gia tăng dân số cùng tiến trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang tạo ra những sức ép nặng nề lên tài nguyên đất đai. Tại Việt Nam, các số liệu thống kê chỉ ra rằng diện tích đất canh tác lương thực bình quân trên đầu người đã giảm đều đặn với tốc độ khoảng 1,9%/năm trong giai đoạn 1980 - 1995. Đáng chú ý, chỉ trong một thập kỷ, khu vực trung du và miền núi Bắc Bộ đã suy giảm hơn 88.300 ha đất nông nghiệp mà không còn quỹ đất dự phòng để bù đắp. Trong bối cảnh tổng quỹ đất nông nghiệp toàn quốc chỉ đạt xấp xỉ 10 triệu ha, trong đó đất trồng lúa chiếm khoảng 4,2 đến 4,3 triệu ha, việc đánh giá chính xác tiềm năng đất đai để quy hoạch sử dụng hợp lý trở thành nhiệm vụ chiến lược cấp thiết.

Huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn có 17 đơn vị hành chính gồm 16 xã và 1 thị trấn, sở hữu địa hình miền núi hiểm trở với độ cao trung bình từ 400 m đến 700 m so với mực nước biển. Địa bàn huyện bị chia cắt mạnh thành 3 dạng địa hình đặc trưng: núi đá vôi vách đứng, thung lũng hẹp ven sông suối và núi đất có độ dốc phổ biến từ 20 đến 40 độ. Áp lực phát triển kinh tế và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đang tạo ra những biến động lớn, đòi hỏi địa phương phải xác định rõ tiềm năng tài nguyên để tối ưu hóa hiệu quả sản xuất.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, phân hạng mức độ thích nghi đất đai theo chuẩn mực quốc tế và đề xuất định hướng khai thác bền vững quỹ đất nông nghiệp đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn, hỗ trợ địa phương nâng cao hệ số sử dụng đất, gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp từ 15% đến 20% và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Khung đánh giá đất đai của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc kết hợp với Quan điểm phát triển nông nghiệp sinh thái bền vững khởi xướng từ Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio 1992. Theo Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc, đất đai là một thể tự nhiên tổng hợp bao gồm khí hậu, thổ nhưỡng, địa chất, địa hình, thủy văn và thảm thực vật cùng các tác động lịch sử của con người.

Hệ thống phân loại khả năng thích nghi đất đai được xây dựng chặt chẽ qua 4 cấp phân vị:

• Cấp Bộ phản ánh tính thích nghi gồm Bộ Thích hợp (S) và Bộ Không thích hợp (N).
• Cấp Hạng phân định mức độ thích nghi chi tiết gồm Rất thích hợp (S1), Thích hợp trung bình (S2), Thích hợp kém (S3), Tạm thời không thích hợp (N1) và Không thích hợp vĩnh viễn (N2).
• Cấp Phụ hạng thể hiện các yếu tố hạn chế tự nhiên như độ dốc, tầng dày đất hoặc chế độ tưới tiêu.
• Cấp Đơn vị đất đai gắn liền với năng lực quản lý và mức độ đầu tư kinh tế của nông hộ.

Các khái niệm trọng tâm chi phối nghiên cứu bao gồm: Đơn vị đất đai (khu vực đồng nhất về các đặc tính tự nhiên), Loại hình sử dụng đất (phương thức canh tác kèm yêu cầu sinh thái cụ thể), và Hệ sinh thái nông nghiệp (mối quan hệ tương tác giữa con người và môi trường sản xuất). Đề tài kế thừa việc phân loại 373 đơn vị đất đai trên 9 vùng sinh thái cả nước, trong đó miền Bắc có 144 đơn vị, làm tiền đề chuẩn hóa phương pháp phân hạng tại địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai nguồn chính: dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Bạch Thông giai đoạn 2005 - 2010 cùng các báo cáo ngành; và dữ liệu sơ cấp thu thập trực tiếp tại thực địa. Nhóm tác giả triển khai phương pháp Đánh giá nhanh nông thôn và Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân trên cỡ mẫu khảo sát gồm 120 hộ nông dân canh tác.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 3 tiểu vùng sinh thái đại diện của huyện:

• Tiểu vùng I gồm 10 xã và 1 thị trấn vùng đồng bằng thung lũng ven Quốc lộ 3 với điều kiện hạ tầng thuận lợi.
• Tiểu vùng II gồm 3 xã vùng núi bán sơn địa có thế mạnh trồng cây ăn quả và phát triển lâm nghiệp.
• Tiểu vùng III gồm 3 xã vùng cao địa hình dốc đứng, kinh tế đặc biệt khó khăn.

Việc lựa chọn phân tầng đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ các tiểu vùng khí hậu và tập quán canh tác. Về mặt phân tích, công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được ứng dụng để số hóa và chồng xếp các bản đồ đơn tính thổ nhưỡng, độ dốc, tầng dày ở tỷ lệ 1/25.000 nhằm thiết lập bản đồ đơn vị đất đai. Các chỉ tiêu kinh tế như Giá trị sản xuất (GO), Chi phí trung gian (IC) và Thu nhập hỗn hợp (NVA) trên 1 ha được tính toán chi tiết bằng phần mềm chuyên dụng, cung cấp luận cứ định lượng chuẩn xác phục vụ phân hạng thích nghi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình chồng xếp các lớp thông tin không gian đã xây dựng thành công bản đồ đơn vị đất đai huyện Bạch Thông tỷ lệ 1/25.000, phản ánh rõ sự phân hóa địa hình sâu sắc. Hiện trạng đất nông nghiệp của huyện tập trung chủ yếu tại các dải thung lũng hẹp ven suối, trong đó diện tích canh tác cây hàng năm chiếm khoảng 12% đến 15% tổng diện tích tự nhiên của huyện.

Hạch toán kinh tế cho thấy sự chênh lệch lớn về hiệu quả giữa các loại hình sử dụng đất:

• Loại hình luân canh thâm canh 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ rau màu đạt Giá trị sản xuất bình quân trên 85 triệu đồng/ha/năm, mang lại Thu nhập hỗn hợp cao hơn từ 35% đến 48% so với mô hình độc canh 2 vụ lúa truyền thống chỉ đạt 45 đến 52 triệu đồng/ha/năm.
• Loại hình chuyên canh cây ăn quả đặc sản (cam sành, quýt) tại Tiểu vùng II đạt hiệu quả kinh tế vượt trội nhất với Thu nhập hỗn hợp trên 110 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2,8 lần so với việc trồng ngô trên đất dốc.
• Các mô hình canh tác nương rẫy đơn thuần (ngô, sắn) tại Tiểu vùng III cho hiệu quả kinh tế rất thấp, Thu nhập hỗn hợp chỉ dao động từ 18 đến 24 triệu đồng/ha/năm do chi phí công lao động cao và năng suất bấp bênh.

Kết quả phân hạng thích nghi đất đai xác định: diện tích có tầng dày trên 70 cm và độ dốc dưới 8 độ thuộc hạng Rất thích hợp (S1) cho canh tác lúa nước và rau màu thực phẩm; trong khi đó, hơn 60% diện tích đất đồi núi dốc từ 20 đến 40 độ bị xếp vào hạng Thích hợp kém (S3) hoặc Không thích hợp (N) đối với cây ngắn ngày, nhưng lại đạt mức Thích hợp cao (S1, S2) cho phát triển rừng trồng kinh tế và cây lâu năm.

Thảo luận kết quả

Thực trạng suy thoái độ phì nhiêu tại các sườn đồi dốc bắt nguồn trực tiếp từ việc canh tác cây lương thực ngắn ngày không có biện pháp bảo vệ đất, dẫn đến rửa trôi mạnh các chất dinh dưỡng thiết yếu như lân, kali, canxi và magie. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các nghiên cứu thổ nhưỡng vùng trung du miền núi phía Bắc, khẳng định việc tiếp tục trồng ngô, sắn trên sườn dốc trên 20 độ sẽ đẩy nhanh tốc độ hoang mạc hóa đất đai.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động thông qua Bảng phân cấp chỉ tiêu đơn vị đất đai, Biểu đồ so sánh cơ cấu Thu nhập hỗn hợp giữa các loại hình canh tác và Bản đồ phân hạng thích nghi đất đai tỷ lệ 1/25.000. Các tài liệu trực quan này chứng minh rằng việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ nương rẫy sang mô hình nông lâm kết hợp và cây ăn quả đặc sản là giải pháp tối ưu để vừa gia tăng thu nhập cho đồng bào vùng cao, vừa bảo vệ nguồn tài nguyên đất lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thích nghi đất đai, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Bạch Thông giai đoạn 2012 - 2020:

• Tái cơ cấu không gian cây trồng theo tiểu vùng sinh thái: Ủy ban nhân dân huyện Bạch Thông cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chỉ đạo chuyển đổi tối thiểu 350 ha đất trồng ngô kém hiệu quả trên sườn dốc trên 20 độ sang phát triển cây ăn quả đặc sản (quýt, cam sành) và cây lâm nghiệp bản địa (hồi, keo lai) trước năm 2016, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn huyện lên trên 70%.
• Áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững trên đất dốc: Trạm Khuyến nông huyện cần chuyển giao kỹ thuật canh tác theo đường đồng mức, làm đất tối thiểu và hướng dẫn nông hộ bón bổ sung từ 250 đến 300 kg vôi bột kết hợp 5 đến 7 tấn phân hữu cơ vi sinh trên mỗi hecta đất canh tác dốc hàng năm nhằm cải thiện độ chua và nâng cao 15% dung tích hấp phụ của đất.
• Hiện đại hóa hệ thống thủy lợi nội đồng: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ban Quản lý dự án huyện tập trung nguồn lực kiên cố hóa kênh mương, phấn đấu nâng tỷ lệ diện tích đất lúa 2 vụ được tưới tiêu chủ động từ 62% lên trên 85% vào năm 2018 tại 10 xã thuộc Tiểu vùng I.
• Phát triển chuỗi giá trị và thương hiệu nông sản: Các Hợp tác xã nông nghiệp đóng vai trò nòng cốt liên kết nông dân với doanh nghiệp tiêu thụ, hoàn thiện nhãn hiệu tập thể cho quýt và cam Bạch Thông, đặt mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng giá trị xuất bán bình quân ngành trồng trọt từ 8% đến 10%/năm giai đoạn 2015 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị khoa học và thực tiễn phong phú, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý đất đai và quy hoạch cấp huyện, xã: Luận văn cung cấp phương pháp phân tích không gian và hệ thống bản đồ đơn vị đất đai tỷ lệ 1/25.000, là tài liệu tham khảo trực tiếp cho việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và chuyển dịch cơ cấu cây trồng hàng năm tại địa phương.
• Kỹ sư nông học và cán bộ khuyến nông vùng Đông Bắc: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm về yêu cầu sinh thái của từng loại cây trồng trên nền đất đồi dốc, giúp xây dựng các mô hình trình diễn khuyến nông đạt năng suất cao và chống xói mòn hiệu quả.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý đất đai và Nông học: Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình ứng dụng phương pháp đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc kết hợp công nghệ GIS trong nghiên cứu vùng đồi núi.
• Doanh nghiệp nông nghiệp, hợp tác xã và chủ trang trại: Cung cấp bức tranh toàn diện về chi phí đầu tư, giá trị sản xuất và thu nhập hỗn hợp của từng loại hình canh tác, làm căn cứ định hướng đầu tư phát triển vùng nguyên liệu cây ăn quả và lâm nghiệp có giá trị thương phẩm cao.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc gồm những cấp phân hạng nào? Hệ thống gồm 4 cấp phân loại khép kín: Cấp Bộ phân định đất Thích hợp (S) và Không thích hợp (N); Cấp Hạng thể hiện các mức độ gồm Rất thích hợp (S1), Thích hợp trung bình (S2), Thích hợp kém (S3), Không thích hợp tạm thời (N1) và Không thích hợp vĩnh viễn (N2); Cấp Phụ hạng chỉ rõ yếu tố hạn chế tự nhiên; và Cấp Đơn vị đất đai gắn với biện pháp quản lý sản xuất.

Địa hình huyện Bạch Thông gây ra những trở ngại gì cho canh tác nông nghiệp? Huyện có địa hình chia cắt mạnh với độ dốc sườn đồi từ 20 đến 40 độ chiếm tỷ lệ lớn, gây xói mòn và rửa trôi chất dinh dưỡng nghiêm trọng trong mùa mưa. Thêm vào đó, các thung lũng đá vôi có tầng đất mỏng và nguồn nước tưới khan hiếm trong mùa khô, gây khó khăn cho việc mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa tập trung.

Tại sao mô hình luân canh 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ màu lại vượt trội hơn độc canh lúa? Kết quả hạch toán kinh tế chứng minh mô hình 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ rau màu đông nâng hệ số sử dụng đất từ 2,0 lên 3,0 lần/năm. Nhờ đó, Giá trị sản xuất tăng hơn 35 triệu đồng/ha và Thu nhập hỗn hợp tăng thêm 40% so với độc canh lúa, đồng thời giúp cắt đứt chu kỳ sinh trưởng của sâu bệnh gây hại.

Công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) đóng vai trò gì trong đề tài? Công nghệ GIS cho phép số hóa, chuẩn hóa và chồng xếp tự động các lớp bản đồ chuyên đề gồm loại đất, độ dốc, tầng dày và chế độ nước ở tỷ lệ 1/25.000. Phương pháp này giúp xác định chính xác ranh giới không gian của từng đơn vị đất đai, loại bỏ sai số chủ quan và nâng cao độ tin cậy của bản đồ phân hạng thích nghi.

Những biện pháp kỹ thuật nào giúp ngăn chặn thoái hóa đất dốc hiệu quả nhất tại địa phương? Các biện pháp chủ lực bao gồm: thiết lập băng cây xanh chống xói mòn theo đường đồng mức, đẩy mạnh xen canh cây họ đậu để bổ sung đạm tự nhiên, bón bổ sung 250 đến 300 kg vôi bột/ha nhằm giảm độ chua và duy trì độ che phủ thực vật trên 75% diện tích đất đồi quanh năm.

Kết luận

• Xây dựng hoàn chỉnh bộ bản đồ đơn vị đất đai và bản đồ phân hạng thích nghi đất đai tỷ lệ 1/25.000 cho huyện Bạch Thông dựa trên công nghệ GIS.
• Lượng hóa chi tiết hiệu quả kinh tế và mức độ thích nghi sinh thái của các loại hình canh tác nông nghiệp chủ lực tại địa phương.
• Chứng minh tính ưu việt của mô hình luân canh 2 vụ lúa kết hợp 1 vụ màu và mô hình chuyên canh cây ăn quả đặc sản với thu nhập hỗn hợp đạt trên 110 triệu đồng/ha.
• Nhận diện nguy cơ thoái hóa đất nghiêm trọng trên các sườn dốc trên 20 độ, khẳng định yêu cầu tất yếu phải chuyển đổi sang nông lâm kết hợp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp từ 15% đến 20% trong giai đoạn 2012 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là việc cụ thể hóa phương pháp luận đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn quốc tế vào điều kiện thực tiễn của một huyện miền núi Đông Bắc. Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan ban ngành và doanh nghiệp cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để ứng dụng các bản đồ thích nghi đất đai vào thực tế quy hoạch cơ sở, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Bạch Thông phát triển bền vững và thịnh vượng. Hãy liên hệ với các đơn vị chuyển giao khoa học kỹ thuật nông nghiệp để tiếp cận toàn văn công trình và ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

​þÿÿÿ÷​ø​ù​ú​û​ü​ý​þ​ÿ​ ​ ​ ​M​Î​O​Ð​Q​W​à​x​ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ ​ø​¿​Ú„​​bjbjËsËs ​‚K#©​​©​{^​?q​ÿÿ​ÿÿ​ÿÿ​¤²​²​²​²​Š​Š​Š​DÎ​öÙ​öÙ​öÙ​€vÚ​„​úæ​l​Î​x7​​ró​ rý​@²ý​²ý​²ý​ÿ​î​í$​ ´​¡(​Ü​Q0​​S0​S0​S0​S0​S0​S0​$”:​h​ü<​œw0​​Š​,​G​¸ÿ​​,​,​w0​²​²​²ý​²ý​•​7​8Í•​Í•​Í•​​,​²​²ý​Š​²ý​Q0​Í•​​,​Q0​Í•​Í•​~​]Ú​​¾​ÌŠ​µã​²ý​fó​​ð​ÔlUØÍ​öÙ​​1​"`uà​\íú​d5<7​<�x7​Ñà​ä​˜=​9‘​6​˜=​°µã​µã​​˜=​Š​Éã​$​}*​LÉ*​6Í•​ÿ*​,++​ä}*​}*​}*​w0​w0​o•​^}*​}*​}*​x7​​,​,​,​,​Î​Î​Î​äb​²​DX​Î​Î​Î​²​Î​Î​Î​²​²​²​²​²​²​ÿÿÿÿ​​ ​I HÌ​C THÁI NGUYÊN TR¯​Ü​NG ​ ​I HÌ​C NÔNG LÂM HOÀNG THANH OAI ​ÁNH GIÁ TIÀ​M N​​NG ​¤​T ​AI VÀ ​Ê​NH H¯​Ú​NG Sì​ Dä​NG ​¤​T NÔNG NGHIÆ​P HUYÆ​N B ​CH THÔNG, TÈ​NH B®​C K ​N Chuyên ngành : Qu£​n lý ​¥​t ​ai Mã sÑ​ : 60.03 LU¬​N V​​N TH ​C S(​ KHOA HÌ​C NÔNG NGHIÆ​P Ng°​Ý​i h°​Û​ng d«​n khoa hÍ​c : TS. Hoàng V​​n Hùng Thái Nguyên, n​​m 2012​LÜ​I CAM ​OAN Tôi xin cam ​oan ​ây là công trình nghiên cé​u cç​a riêng tôi. Các sÑ​ liÇ​u và k¿​t qu£​ nghiên cé​u trong lu​​n v​​n này là trung thñ​c và ch°​a ​°​ã​c sí​ då​ng ​Ã​ b£​o vÇ​ mÙ​t hÍ​c vË​ nào. Tôi xin cam ​oan các thông tin trích d«​n trong lu​​n v​​n ​Á​u ​ã ​°​ã​c chÉ​ rõ nguÓ​n gÑ​c.

Tác gi£​ lu​​n v​​n Hoàng Thanh Oai ​LÜ​I C¢​M ​N Trong suÑ​t quá trình hÍ​c t​​p và thñ​c hiÇ​n ​Á​ tài, tôi ​ã nh​​n ​°​ã​c sñ​ giúp ​á​, nhï​ng ý ki¿​n ​Ñ​ng góp, chÉ​ b£​o quý báu cç​a các Th§​y giáo, Cô giáo Khoa Sau ​¡​i hÍ​c, Khoa Tài nguyên môi tr°​Ý​ng tr°​Ý​ng ​¡​i hÍ​c Nông lâm Thái Nguyên. Lu​​n v​​n này ​°​ã​c hoàn thành ngoài sñ​ cÑ​ g¯​ng cç​a b£​n thân, tôi còn ​°​ã​c nh​​n ​°​ã​c sñ​ h°​Û​ng d«​n chu ​áo, t​​n tình cç​a Th§​y giáo TS. Hoàng V​​n Hùng là ng°​Ý​i h°​Û​ng d«​n trñ​c ti¿​p trong suÑ​t thÝ​i gian nghiên cé​u ​Á​ tài và vi¿​t lu​​n v​​n. Tôi nh​​n ​°​ã​c sñ​ giúp ​á​, t¡​o ​iÁ​u kiÇ​n cç​a HuyÇ​n u÷​, U÷​ ban nhân dân huyÇ​n B¡​ch Thông, Phòng Nông nghiÇ​p, Phòng ThÑ​ng kê, Phòng Tài nguyên và Môi tr°​Ý​ng, cùng các Phòng, Ban, nhân dân các xã cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông, tÉ​nh B¯​c K¡​n, các anh chË​ em và b¡​n bè ​Ó​ng nghiÇ​p, sñ​ ​Ù​ng viên, t¡​o mÍ​i ​iÁ​u kiÇ​n vÁ​ v​​t ch¥​t, tinh th§​n cç​a gia ​ình và ng°​Ý​i thân.

VÛ​i lòng bi¿​t ¡​n, tôi xin chân thành c£​m t¡​ mÍ​i sñ​ giúp ​á​ quý báu ​ó. Tác gi£​ lu​​n v​​n Hoàng Thanh Oai ​Mä​C Lä​C ​ TOC \h \z \t "1c,1,2c,2,3c,3" ​ HYPERLINK \l "_Toc338605272" ​MÞ​ ​¦​U ​ PAGEREF _Toc338605272 \h ​1​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605273" ​1. Tính c¥​p thi¿​t cç​a ​Á​ tài ​ PAGEREF _Toc338605273 \h ​1​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605274" ​2. Må​c ​ích và yêu c§​u ​ PAGEREF _Toc338605274 \h ​3​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605275" ​2.1 Må​c ​ích ​ PAGEREF _Toc338605275 \h ​3​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605276" ​2.

Mu#​c tiêu cu#​ thê ​ ​ PAGEREF _Toc338605276 \h ​3​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605277" ​2. Yêu c§​u ​ PAGEREF _Toc338605277 \h ​3​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605278" ​Ch°​¡​ng 1:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605279" ​TÔ​NG QUAN NGHIÊN Cè​U TÀI LIÆ​U ​ PAGEREF _Toc338605279 \h ​4​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605280" ​1. Tình hình ​ánh giá ​¥​t ​ai trên th¿​ giÛ​i ​ PAGEREF _Toc338605280 \h ​4​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605281" ​1. Khái quát chung ​ PAGEREF _Toc338605281 \h ​4​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605282" ​1.2 MÙ​t sÑ​ ph°​¡​ng pháp nghiên cé​u trên th¿​ giÛ​i ​ PAGEREF _Toc338605282 \h ​5​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605283" ​1.

Sí​ då​ng ​¥​t theo quan ​iÃ​m sinh thái và phát triÃ​n bÁ​n vï​ng ​ PAGEREF _Toc338605283 \h ​15​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605284" ​1.1 V¥​n ​Á​ suy thoái ​¥​t ​ PAGEREF _Toc338605284 \h ​15​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605285" ​1.2 Quan ​iÃ​m sí​ då​ng ​¥​t bÁ​n vï​ng ​ PAGEREF _Toc338605285 \h ​16​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605286" ​1.3 Quan ​iÃ​m sí​ då​ng ​¥​t theo sinh thái ​ PAGEREF _Toc338605286 \h ​18​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605287" ​1.4 Nghiên cé​u ​ánh giá sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p bÁ​n vï​ng ß​ ViÇ​t Nam ​ PAGEREF _Toc338605287 \h ​19​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605288" ​1. Tình hình nghiên cé​u và ​ánh giá ​¥​t ​ai t¡​i ViÇ​t Nam ​ PAGEREF _Toc338605288 \h ​20​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605289" ​Ch°​¡​ng 2:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605290" ​Ð​I T¯​â​NG VÀ PH ​M VI NGHIÊN Cè​U ​ PAGEREF _Toc338605290 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605291" ​2. ​Ñ​i t°​ã​ng và ph¡​m vi nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc338605291 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605292" ​2. ​Ñ​i t°​Í​ng nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc338605292 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605293" ​2.2 Ph¡​m vi nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc338605293 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605294" ​2.

NÙ​i dung nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc338605294 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605295" ​2.1 ​iÁ​u tra, ​ánh giá các ​iÁ​u kiÇ​n tñ​ nhiên, kinh t¿​ - xã hÙ​i ​ PAGEREF _Toc338605295 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605296" ​2. ​ánh giá tiÁ​m n​​ng ​¥​t ​ai ​ PAGEREF _Toc338605296 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605297" ​2. ​Ë​nh h°​Û​ng sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p huyÇ​n B¡​ch Thông, tÉ​nh B¯​c K¡​n ​ PAGEREF _Toc338605297 \h ​21​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605298" ​2. Ph°​¡​ng pháp nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc338605298 \h ​22​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605299" ​2.

Ph°​¡​ng pháp thu th​​p sÑ​ liÇ​u, tài liÇ​u ​ PAGEREF _Toc338605299 \h ​22​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605300" ​2. Ph°​¡​ng pháp ​iÁ​u tra ​ PAGEREF _Toc338605300 \h ​22​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605301" ​2. Ph°​¡​ng pháp chuyên gia ​ PAGEREF _Toc338605301 \h ​23​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605302" ​2. Ph°​¡​ng pháp thÑ​ng kê, xí​ lý sÑ​ liÇ​u ​ PAGEREF _Toc338605302 \h ​23​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605303" ​2.

Ph°​¡​ng pháp minh hÍ​a b±​ng b£​n ​Ó​, biÃ​u ​Ó​ ​ PAGEREF _Toc338605303 \h ​23​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605304" ​2. Ph°​¡​ng pháp ​ánh giá ​¥​t ​ PAGEREF _Toc338605304 \h ​23​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605305" ​Ch°​¡​ng 3:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605306" ​K¾​T QU¢​ NGHIÊN Cè​U ​ PAGEREF _Toc338605306 \h ​24​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605307" ​3. ​iÁ​u kiÇ​n tñ​ nhiên, kinh t¿​ - xã hÙ​i ​ PAGEREF _Toc338605307 \h ​24​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605308" ​3.1 ​iÁ​u kiÇ​n tñ​ nhiên ​ PAGEREF _Toc338605308 \h ​24​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605309" ​3. ​iÁ​u kiÇ​n kinh t¿​- xã hÙ​i ​ PAGEREF _Toc338605309 \h ​27​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605310" ​3.3 Tình hình qu£​n lý và sí​ då​ng ​¥​t ​ai cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605310 \h ​46​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605311" ​3.4 HiÇ​n tr¡​ng sí​ då​ng ​¥​t n​​m 2010 cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605311 \h ​49​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605312" ​3.

​ánh giá tiÁ​m n​​ng ​¥​t ​¥​t ​ai huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605312 \h ​56​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605313" ​3. Các ​¡​n vË​ ​¥​t ​ai huyÇ​n B¡​ch Thông, tÉ​nh B¯​c K¡​n ​ PAGEREF _Toc338605313 \h ​56​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605314" ​3. Các lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605314 \h ​59​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605315" ​3. HiÇ​u qu£​ kinh t¿​ trong sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p ​ PAGEREF _Toc338605315 \h ​61​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605316" ​3.

​ánh giá tiÁ​m n​​ng ​¥​t ​ai huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605316 \h ​70​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605317" ​3. Lñ​a chÍ​n các lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t s£​n xu¥​t nông nghiÇ​p bÁ​n vï​ng ​ PAGEREF _Toc338605317 \h ​72​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605318" ​3. ​Ë​nh h°​Û​ng sí​ då​ng ​¥​t s£​n xu¥​t nông nghiÇ​p huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605318 \h ​74​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605319" ​3. Nhï​ng c​​n cé​ ​Ã​ ​Ë​nh h°​Û​ng sí​ då​ng ​¥​t ​ PAGEREF _Toc338605319 \h ​74​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605320" ​3.

Quan ​iÃ​m sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p ​ PAGEREF _Toc338605320 \h ​75​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605321" ​3. ​Ë​nh h°​Û​ng sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p ​ PAGEREF _Toc338605321 \h ​75​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605322" ​3. MÙ​t sÑ​ gi£​i pháp nâng cao hiÇ​u qu£​ sí​ då​ng ​¥​t s£​n xu¥​t nông nghiÇ​p cho huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605322 \h ​76​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605323" ​K¾​T LU¬​N VÀ KI¾​N NGHÊ​ ​ PAGEREF _Toc338605323 \h ​79​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605324" ​TA​I LIÊ#​U THAM KHA ​O ​ PAGEREF _Toc338605324 \h ​82​​ ​ DANH Mä​C CÁC B¢​NG ​ TOC \h \z \t "6c,6" ​ HYPERLINK \l "_Toc338605432" ​B£​ng 3.1: HiÇ​n tr¡​ng ​°​Ý​ng huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605432 \h ​30​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605433" ​B£​ng 3.2: SÑ​ ​¡​n vË​ hành chính, diÇ​n tích và dân sÑ​ huyÇ​n B¡​ch Thông n​​m 2010 ​ PAGEREF _Toc338605433 \h ​36​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605434" ​B£​ng 3.3: DiÇ​n tích, c¡​ c¥​u các lo¡​i ​¥​t lâm nghiÇ​p huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605434 \h ​41​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605435" ​B£​ng 3.4 MÙ​t sÑ​ chÉ​ tiêu kinh t¿​ - xã hÙ​i cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông qua các n​​m ​ PAGEREF _Toc338605435 \h ​46​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605436" ​B£​ng 3.5: HiÇ​n tr¡​ng sí​ då​ng ​¥​t huyÇ​n B¡​ch Thông n​​m 2010 ​ PAGEREF _Toc338605436 \h ​50​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605437" ​B£​ng 3.6 HiÇ​n tr¡​ng sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p ​°​ã​c thÃ​ hiÇ​n theo må​c ​ích sí​ då​ng cå​ thÃ​ nh°​ sau ​ PAGEREF _Toc338605437 \h ​51​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605438" ​B£​ng 3.7 HiÇ​n tr¡​ng sí​ då​ng ​¥​t phi nông nghiÇ​p ​°​ã​c thÃ​ hiÇ​n theo må​c ​ích sí​ då​ng cå​ thÃ​ nh°​ sau ​ PAGEREF _Toc338605438 \h ​53​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605439" ​B£​ng 3.8 HiÇ​n tr¡​ng ​¥​t ch°​a sí​ då​ng n​​m 2010 cç​a huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605439 \h ​56​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605440" ​B£​ng 3.9 ChÉ​ tiêu phân c¥​p b£​n ​Ó​ ​¡​n vË​ ​¥​t ​ai ​ PAGEREF _Toc338605440 \h ​58​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605441" ​B£​ng 3.10: ThÑ​ng kê diÇ​n tích các ​¡​n vË​ ​¥​t ​ai ​ PAGEREF _Toc338605441 \h ​59​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605442" ​B£​ng 3.11: HiÇ​n tr¡​ng sí​ då​ng ​¥​t và hÇ​ thÑ​ng cây trÓ​ng chính ​ PAGEREF _Toc338605442 \h ​61​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605443" ​B£​ng 3.12 HiÇ​u qu£​ kinh t¿​ cç​a các lo¡​i cây trÓ​ng chính tính trên 01 ha ​ PAGEREF _Toc338605443 \h ​64​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605444" ​B£​ng 3.13 HiÇ​u qu£​ kinh t¿​ cç​a các lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t tính trên 01 ha ​ PAGEREF _Toc338605444 \h ​65​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605445" ​B£​ng 3.14: B£​ng phân c¥​p hiÇ​u qu£​ kinh t¿​ các lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t s£​n xu¥​t nông nghiÇ​p tính bình quân/1ha ​ PAGEREF _Toc338605445 \h ​69​​ ​ HYPERLINK \l "_Toc338605446" ​B£​ng 3.15: ​ánh giá hiÇ​u qu£​ kinh t¿​ cç​a các lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t ​ PAGEREF _Toc338605446 \h ​69​​ ​ ​DANH Mä​C CÁC S ​ ​Ò​, HÌNH ​ TOC \h \z \t "5c,5" ​ HYPERLINK \l "_Toc338605695" ​S¡​ ​Ó​ 1. Các ph°​¡​ng pháp hai b°​Û​c và song song trong ti¿​n trình ​ánh giá ​¥​t - FAO ​ PAGEREF _Toc338605695 \h ​10​​ Hình 3.

C¡​ c¥​u sí​ då​ng ​¥​t huyÇ​n B¡​ch Thông n​​m 2011 51 ​ HYPERLINK \l "_Toc338605696" ​Hình 3. C¡​ c¥​u sí​ då​ng ​¥​t nông nghiÇ​p huyÇ​n B¡​ch Thông ​ PAGEREF _Toc338605696 \h ​52​​ ​ DANH Mä​C CÁC CHî​ VI¾​T T®​T Ký hiÇ​u ​ Chú gi£​i ​VT​​¡​n vË​ tính​​CAQ​Cây ​n qu£​​CTV​CÙ​ng tác viên​​DC​Chi phí v​​t ch¥​t​DT​DiÇ​n tích​​FAO​TÕ​ ché​c Nông nghiÇ​p và L°​¡​ng thñ​c Liên Hã​p QuÑ​c ​GO​Giá trË​ s£​n xu¥​t​HLNVA​Thu nh​​p h×​n hã​p trên lao ​Ù​ng​​L​Lao ​Ù​ng​​LMU​​¡​n vË​ ​¥​t ​ai ​LUT​Lo¡​i hình sí​ då​ng ​¥​t ​NN​Nông nghiÇ​p ​NVA​Thu nh​​p h×​n hã​p ​STT​SÑ​ thé​ tñ​​TB​Trung bình​​TPCG​Thành ph§​n c¡​ giÛ​i​VAC​V°​Ý​n - Ao - ChuÓ​ng​​2L - M​2 vå​ lúa, mÙ​t vå​ màu​​2M - L​2 vå​ màu, mÙ​t vå​ lúa​​XHCN​Xã hÙ​i chç​ ngh)​a​GTN​​ánh giá tiÁ​m n​​ng​​ ​MÞ​ ​¦​U 1. Tính c¥​p thi¿​t cç​a ​Á​ tài ​¥​t ​ai là t°​ liÇ​u s£​n xu¥​t không thÃ​ thay th¿​ trong s£​n xu¥​t nông, lâm nghiÇ​p, là nguÓ​n tài nguyên không thÃ​ tái t¡​o ​ °​ã​c, là bÙ​ ph​​n ​·​c biÇ​t hã​p thành môi tr°​Ý​ng sÑ​ng và là v​​t mang cç​a hÇ​ sinh thái, ​¥​t ​ai chi phÑ​i ​¿​n sñ​ phát triÃ​n hay hç​y diÇ​t các thành ph§​n khác cç​a môi tr°​Ý​ng [1]. Trong nhï​ng th​​p k÷​ g§​n ​ây do dân sÑ​ t​​ng nhanh, nh¥​t là ß​ các n°​Û​c ​ang phát triÃ​n ​ã thúc ​©​y nhu c§​u l°​¡​ng thñ​c, thñ​c ph©​m ngày càng t​​ng, gây ra sé​c ép ​Ñ​i vÛ​i ​¥​t ​ai ​·​c biÇ​t là nhï​ng diÇ​n tích ​¥​t có kh£​ n​​ng s£​n xu¥​t nông nghiÇ​p [9], [17].

ViÇ​c sí​ då​ng ​¥​t thi¿​u hiÃ​u bi¿​t cç​a con ng°​Ý​i ​ã d«​n ​¿​n h​​u qu£​ phá hç​y ​¥​t ​ai tñ​ nhiên làm £​nh h°​ß​ng ​¿​n ​iÁ​u kiÇ​n sinh thái môi tr°​Ý​ng ​·​c biÇ​t là ​iÁ​u kiÇ​n khí h​​u trên toàn th¿​ giÛ​i nh°​: nhiÇ​t ​Ù​ trái ​¥​t t​​ng, n¯​ng nóng kéo dài làm cho nhiÁ​u diÇ​n tích rë​ng bË​ cháy, ​¥​t ​ai khô c±​n v.