ĐẶT VẤN ĐỀ ‘Dat dai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất quan trong của sản xuất Nông lâm nghiệp, à thành phần quan trong hàng đẩu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dan cư, xây dung các cơ sở kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng (Luật đất dai nam 1993), Sử dụng đất có hiệu quả và lau bén là mục dich của bất kỳ quốc gia nào, bất cứ ngành nghề nào. Chính vì vậy quy hoạch sử. dụng đất có vai trò vô cùng quan trong, giúp cho các ngành xắp xếp sử dụng đất hop lý, có hiệu qua, làm cơ sở cho sự quản lý đồng ĐỘ của nhà nước, từ đó làm ‘dong lực thúc đẩy sự phát triển kính tế của địa phương, của đất nước, Điều này có ý nghĩa rất to lớn đối với thực tế Việt Nam ~ một nước SỞ tới 60% điện tích tự nhiên là đối núi, 80% dân số sinh sống bằng nghề lâm Đông nghiệp. Dưới sức ép ngày càng gia tang của dân số, của nhu cầu xã hội, của các ngành kinh tế đòi hỏi quản lý sit dung đất phải dim bảo tính hiệu quả bền vững, ổn định và tau dài.
Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi tài nguyên đất đang suy thoái nghiêm trong cả về số lượng và chất lượng, mà phổ biến là ở bác quốc gia dang phát triển trong đó có Việt Nam. Quy hoạch là một trong nahi hoat dong rất quan trọng đối với tất cả các ngành sản xuất nói chung, đặc Điệt là đối với sản xuất lâm nông nghiệp. Quy hoạch sử đụng đất là tiền để vững chắc cho bất kỳ giải pháp nào nhằm phát huy đồng thời những tiềm nang to lớn nl/o cục kỳ đa dạng của đất đai và các điều kiện tự nhiên - kinh tế và xã hội, góp phía va sự nghiệp phát triển bến vững ở địa phương và quốc, gia. Điều đó chứng tổ rằng dễ việc sản xuất kinh doanh có hiệu quả hay sử dụng tài "nguyên thiên nhiên hop lý - bến vững nhất thiết cần phải có công tác Quy hoạch sit dung đất và công tác Quy hoạch sit dung đất cần phải được đi trước một bước trước.
kkhi các hoạt động khác diễn ra. Công tác quy hoạch đã được quan tâm và chú trọng từ rất lâu song chưa thực sự phát huy hết vai trò và tiểm năng to lớn của mình đối với sự phát triển kinh tế xã hội va môi trường. Có rất nhiều nguyên nhân và một trong những nguyên nhân quan trọng là công tác quy hoạch thường chưa có tính khả thi cao, chưa phát huy được hiệu quả về mật moi trường, chưa đáp ứng được tính bền vững và ổn định cao. Day cũng là tình trang chung trong công tác quy hoạch ở những quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam, rõ nhất là ở công tác quy hoạch cấp xã.
Nhĩn chung công tác quy hoạch cấp xã (bao gồm cả quy hoạch SDD và quy hoạch sin xuất lâm nong nhgiệp) tại Việt Nam trong thời gian qua vẫn còn một số hạn chế cụ thể như sau: - Công tác quy hoạch cấp xã trước day hầu như chi được thực hiện bằng sự chủ quan của các cần bộ nông lâm xã với sự trợ giúp từ cơ quan thiết kế quy hoạch cấp trên. Cách làm này chưa lợi dụng được sự tham gia đóng góp ý kiến của người din, cộng đồng. Đây là nguyên nhân gây ra sự tranh chấp giữa các chủ thể quản lý và sử dụng, gây ra ình trang đất dai còn nhiều nhưng chưa sử dung được. ~ Công tác điều tra được tiến hành thường chỉ do.
cán bộ chuyên môn thực hiện, thiếu sự đóng g6p và tham gia của người dãn, do đó chưa khai thác được ý những kính nghiệm và hiểu biết của người dân địa phương mà thường dựa vào kiến chủ quan của nhà quy hoach, thiếu su quan tân! đến nhủ cầu, nguyện vọng của người dan. Đây là nguyên nhân dẫn tới việc không phát huy được thế mạnh của dia phương, kìm him sự phát triển của kinh tế địa phương. = Quy hoạch sử dụng đất thường đựa trên chức năng của đất dai, lấy mục dich sử dụng đất làm đối tượng quy höặch, chưa chú trong tới phân tích đánh giá tiém năng thực tế tại cộng đồng cũnÈ như như cầu của thị trường. Từ đó việc xác định lựa chọn cơ cấu cây trồng, vật Huôi và các hệ thống, biện pháp canh tác chưa.
được hợp lý dẫn đến năng suất thất lượng chưa cao, sản phẩm chưa đáp ứng đúng, nhủ cầu của thị trường. Bên cạnh 46 do quá chú trọng vào mục dich kinh tế đã dẫn tới hiệu quả về mat môi 2/98 S19, thái chưa thực sự ổn định, bền vững. sit dung đất cấp xã phần cần Cồa thiếu tính thực tiễn và tính khả thi không cao do không phù hợp với tiềm năng thục tế của địa phương. ~ Vấn để tổ chức thực hiện phương án quy hoạch đã xây dung chưa thực sự nghiêm chỉnh cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc không thể phát huy tối đa hiệu quả của công tác quy hoạch.
"Những hạn chế trên đồng nghĩa với việc công tác quy hoạch cấp xã chưa thé hiện được vai trd, tim quan trong cũng như chưa đáp ứng được những yêu cẩu đối với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Do đó, công tác quy hoạch cấp xã cẩn có những thay đổi về phương pháp luận, cách tiến hành và tổ chức thực hiện. “Trường Sơn là một trong những xã vùng cao trong diện đặc biệt khó Khăn của Huyện Lục Nam - Tỉnh Bắc Giang. Với tổng diện tích tự nhiên là 2606.4 ha; trong đó diện tích đất Lâm nghiệp là 1679,45ha (73,16% tổng diện tích, diện tích đất nông nghiệp là 501,11 ha (12,51% diện tích tự nhiên).
Tổng điện tích Lâm nông nghiệp chiếm 83,66 tổng diện tích tự nhiên của xã. Đời sống của nhân dan trong xã chủ yếu dựa trên sin xuất lâm nông nghiệp. Để đáp ứng được nhu cầu ngày càng ‘cao về lương thực thực phẩm, và năng cao đời sống kinh tế- xã hội.của nhân dân trong xã đồi bồi phải nâng cao cbất lượng, năng suất sin xuất lâm nông nghiệp. Tuy nhiên để phất huy tối da tiềm năng về điều kien tự nhiên, kính tế xã hội.
của xã, để sản phẩm lâm nông nghiệp phù hợp lâu dài và én định với nhu cầu của nền kinh tế thị trường, để đảm bảo thực biện theo đúng chủ trương, thính sách và pháp luật của "Nhà nước cũng như phù hợp với tâm tư nguyện vọng của nhân dân trong xã.hì công tác xây dựng phương án quy hoạch phát trién lâm nông nghiệp tren quan điểm tổng hop và bén vững cho xã Trường Sơn là điểu võ cùng quan trọng và cần thiết Với hy vọng góp phần nghiên cứu cơ sở khoa học của công tác quy hoạch phat triển nông lâm nghiệp cấp xã theo hướng ting hợp và bén vũng, để xuất được phương án phát triển nông lâm nghiệp ého địa bin nghiên cứu, tôi tiến hành thực hiện để tài: " Nghiên cứu để xuất pÏiương án quy hoạch phát triển Lâm Nong nghiệp tai xã Trường Sơn - Huyện Luc Nam - Tỉnh Bắc Giang”. CHƯƠNG 2 TONG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CUU Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, vai trd và tầm quan trọng của sin xuất lâm nông nghiệp đối với đời sống kinh tế, xã hội và môi trường ngày càng. được khẳng định. Nhằm phát huy tối đa higu quả của sản xuất lam nông nghiệp, đã có rất nhiều nghiên cứu được thực hiện trên khắp các châu lục, tai nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.đặc biệt là những nghiên cứu vẻ QIISDĐ, về Quy hoạch phát triển Lâm nông nghiệp.
Những nghiên cứu này tuy đã được thực hiện trên nhiều góc độ và tấm nhìn khác nhau song đến thời điểm này thì tất cš Các công trình nghiên cứu đều hướng đến mục dich Sử dung đất dai, phát triển sản xuất lâm nông nghiệp một cách có hiệu quả và bền vững nhất. Trên thế giới “Trên thế giới, Quy hoạch phát triển lâm nông nghiệp đã được để cập rất sớm ngay từ thế kỷ 17, Quy hoạch lâm nông nghiệp đã được xác nhận như là một chuyên ngành bất đầu từ các quy hoạch vùng, vào thời gian này Quy hoạch quần lý rùng và Lâm sinh ở châu Âu được xem như là thột lĩnh vực phát triển ở mức, cao trên cơ sở kỷ 19, với các khái niệm "Lập địa hợp lý", QHSDD (Olschowy, 1975). Đến thể “Năng suất sử dung” (Weber, 1921) đã mổ đầu thời kỳ quy hoạch phát triển lâm. nông nghiệp trên cơ sở QHSDĐ.theo địa lý với vùng sản xuất là nền tảng của Quy hoạch vùng cho sản xuất lâm nông nghiệp [32] “Tại Mỹ, bang Wi¿/gig đà ra đạo luật sử dụng đất dai vào năm 1929 và tiến hành xây dựng kế hoạch ‘diy đất đầu tiên cho vùng Oneide của Wiscosin, kế hoạch này đã xác định các diện tích cho sử dụng lâm nghiệp, nông nghiệp và nghỉ ngơi giải trí [47].
Năm 1966 hội Đất học và Hội nông hoc Mỹ cho ra đồi chuyên khảo về hướng dẫn điều tra dat, đánh giá khả năng của đất và ứng đụng quy hoạch sử dụng đất. “Tại Đức, Haber năm 1972 đã xuất bản tài liệu “Khái niệm về sử dụng đất khác nhau, đây được coi fa lý thuyết sinh thái về quy hoạch sử dung đất dua trên én quan điểm về mối quan hệ hợp lý giữa tính đa dang của hệ sinh thái cũng như sự định của chúng với năng suất và khả năng điều chỉnh. Từ năm 1967 Hội đồng nông nghiệp Châu Âu đã phối hợp với tổ chức FAO tổ chức nhiều hội nghị vẻ phát triển nông thôn và quy hoạch sử dụng đất. Các hội nghị này khẳng định rằng quy hoạch vàng nông thon trong đó quy hoạch các ngành sin xuất như nông nghiệp, lâm "nghiệp, chan nudi,.
cũng như quy hoạch cơ sỡ ha ting, đặc biệt à giao thông phải ‘dua trên co sở quy hoạch đất dai “Trên thế giới, du canh được coi là một trong những mo hình sử dung đất đầu tiên. đây là kiểu sit dung đất nông nghiệp trong đó được phát quang để canh tác trong thời gian ngắn hơn thời gian bỏ hoá (Conklin, 1957). Phương thức này được xem như là một sự lãng phí về sức người, ài nguyên đất đai là nguyên nhân gây nên Xói mòn và thoái hoá đất đai (Grinnell, 1977). Trên cơ sở giải quyết những nhược.
điểm của phương thức du canh (cơ bản là đo sự kế tŠp nhâu giữa cây nông nghiệp và cây lâm nghiệp) đã có một số mô hình, hệ thống canh tác mới ra đời.