CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của nghiên cứu “Nhà nước phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [5]. Luật Đất đai năm 1993 ra đời đã công nhận quyền sử dụng đất được coi như một loại hàng hoá đặc biệt có giá trị và được tính bằng tiền.
Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp quyền sử dụng đất. Từ đó, thị trường bất động sản ở nước ta được hình thành và phát triển cho đến nay. Theo Luật đất đai 2003, Đất được tham gia thị trường bất động sản bao gồm: - Đất mà Luật này cho phép người sử dụng đất có một trong các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất; - Đất thuê mà trên đó có tài sản được pháp luật cho phép tham gia vào thị trường bất động sản [10]. Kinh doanh bất động sản là việc đầu tư vốn để thực hiện hoạt động xây dựng, mua, nhận chuyển nhượng để bán, chuyển nhượng; cho thuê, cho thuê lại, cho thuê mua bất động sản; thực hiện dịch vụ môi giới bất động sản; dịch vụ sàn giao dịch bất động sản; dịch vụ tư vấn bất động sản hoặc quản lý bất động sản nhằm mục đích sinh lợi [13].
Đây là một lĩnh vực kinh doanh lớn, đòi hỏi vốn và sự am hiểu sâu rộng về thị trường bất động sản. Thị trường bất động sản nước ta nói chung cũng như thị trường bất động sản tại tỉnh Quảng Ninh nói riêng, trong thời gian qua qua đã có những chuyển biến tích cực, góp phần vào việc thúc đẩy kinh tế - xã hội của đất nước phát triển với nhịp độ tương đối cao, nhiều dự án trong lĩnh vực sản xuất n 5 kinh doanh, dịch vụ đã phát huy các nguồn vốn trong xã hội, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, mức sống của nhân. Tuy nhiên, thị trường bất động sản lại là một thị trường không hoàn hảo, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Đã có những giai đoạn mà thị trường bất động sản ở nước ta rơi vào ngưỡng “đóng băng”, tức là lượng giao dịch trên thị trường xuống rất thấp, kéo theo sự “đóng băng” của một lượng tiền lớn trên thị trường.
Cũng có những giai đoạn lại trở nên sôi động, số lượng giao dịch tăng mạnh, vốn đầu tư được luân chuyển một cách nhanh chóng, đem lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách Nhà nước. Vì vậy, cần phải nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá được thực trạng hoạt động của thị trường bất động sản để đưa ra những giải pháp hợp lý góp phần thúc đẩy hoạt động của thị trường bất động sản. Cơ sở thực tiễn của nghiên cứu - Thị trường bất động sản là một trong những thị trường quan trọng của nền kinh tế thị trường vì thị trường này liên quan trực tiếp tới một lượng tài sản lớn cả về quy mô, tính chất cũng như giá trị trong nền kinh tế của quốc gia. - Thị trường bất động sản phát triển thì một nguồn vốn lớn được huy động, do đó ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế và các loại thị trường khác.
- Phát triển và quản lý tốt thị trường bất động sản, đặc biệt là thị trường quyền sử dụng đất là điều kiện quan trọng để sử dụng có hiệu quả tài sản quý giá thuộc sở hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu. - Phát triển và quản lý tốt thị trường bất động sản sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển, tăng nguồn thu cho Ngân sách. - Phát triển và quản lý có hiệu quả thị trường bất động sản sẽ giải quyết bài toán về nhu nhà ở cho người dân sinh sống tại các khu đô thị - nơi mà đất chật người đông. Giải quyết vấn đề nhà ở đang ngày một gia tăng ở nông thôn nhưng vẫn phải duy trì bảo diện tích đất nông nghiệp để đảm bảo an ninh lương thực [7].
n 6 Từ các yếu tố trên cần thiết phải đánh giá thực trạng thị trường bất động sản là yêu cầu cấp bách và cần thiết. Cơ sở pháp lý của nghiên cứu Cơ sở pháp lý của đề tài chủ yếu dựa vào một số văn bản pháp lý sau: - Luật Đất đai 2003. - Luật Đất đai 2013 - Luật Đấu thầu và xây dựng 2013. - Luật Dân sự 2005.
- Hiến pháp Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. - Luật Doanh nghiệp 2014. - Luật Kinh doanh bất động sản 2004. - Luật Kinh doanh bất động sản 2014.
- Nghị quyết số 06/2004/NQ-CP ngày 19 tháng 5 năm 2004 của Chính phủ về một số giải pháp phát triển lành mạnh thị trường bất động sản. - Nghị định số 153/2007/NĐ- CP ngày 15 tháng10 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật kinh doanh bất động sản. - Nghị định Số: 76/2015/NĐ-CP ngày 10 tháng 9 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật kinh doanh bất động sản. - Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.
- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành luật đất đai. - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2013. - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về Quy định về giá đất. - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
n 7 - Quyết định số 278/2005/QĐ-TTg ngày 25 tháng 11 năm 2005 của Thủ tướng Chính Phủ về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thành phố Cẩm Phả đến năm 2020. - Quyết định số 857/2006/QĐ-UBND ngày 21 tháng 03 năm 2006 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy chế đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 1768/2014/QĐ-UBND ngày 13 tháng 08 năm 2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở, diện tích đất ở tối thiểu được tách thửa cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. KHÁI QUÁT NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN THỊ TRƯỜNG BẤT ĐỘNG SẢN 1.
Khái quát về thị trường 1. Khái niệm về thị trường - Thị trường là phạm trù kinh tế tổng hợp gắn liền với quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa. Thừa nhận sản xuất hàng hóa không thể phủ định sự tồn tại khách quan của thị trường. - Thị trường là nơi người mua và người bán tự tìm đến với nhau qua tiếp xúc trao đổi, thăm dò để nhận được lời giải đáp mà mỗi bên cần biết.
- Thị trường thể hiện tổng hòa các mối quan hệ trao đổi hàng hóa, tức tạo quan hệ giao dịch giữa người mua và người bán, giữa sản xuất và lưu thông, giữa cung ứng và nhu cầu [8]. - Chủ thể của thị trường là ba chủ thể hoạt động trao đổi hàng hóa trong thị trường, bao gồm: Người sản xuất hàng hóa, người tiêu dùng và người môi giới thương mại (vừa đóng vai trò người mua, vừa đóng vai trò người bán, là người trung gian giữa người sản xuất và người tiêu dùng). - Khách thể của thị trường là số hàng hoá có thể đưa ra trao đổi mua bán, ngoài các hàng hoá tiêu dùng và các tư liệu sản xuất còn bao gồm cả các yếu tố cần cho sản xuất như tiền vốn, công nghệ, thông tin, sức lao động, bất động sản. Khách thể là cơ sở vật chất cho sự tồn tại của thị trường [3].
Chức năng của thị trường - Chức năng điều tiết Thị trường hoạt động trên cơ sở các quy luật giá trị, quy luật cung cầu và quy luật cạnh tranh, do đó có khả năng tự động điều tiết quá trình vận hành nền kinh tế và việc phân phối nguồn lực của xã hội cho các ngành kinh tế, các vùng và các doanh nghiệp, không những điều tiết kết cấu và số lượng của hàng hoá mà còn tự phát điều tiết lợi ích kinh tế của cả hai bên mua bán. Đây là chức năng quan trọng nhất của thị trường. - Chức năng trao đổi Khi mua bán người ta chuyển nhượng quyền sở hữu đối với hàng hoá, thông qua đó thực hiện giá trị của hàng hoá, dẫn đến việc phát triển sản xuất hàng hoá theo chiều hướng của yêu cầu tiêu dùng. - Chức năng thông tin Thị trường phát ra các loại thông tin đến người sản xuất, người kinh doanh (môi giới) và người tiêu dùng như thông tin về cung cầu, về chất lượng, về giá cả, về thị hiếu, về nguồn vốn và về tỷ suất lợi nhuận.
Khi trình độ công nghệ thông tin của xã hội được nâng cao thì chức năng thông tin của thị trường càng được tăng cường, nhạy bén. - Chức năng liên hệ kinh tế Thị trường phá vỡ mọi sự ngăn cách của bất cứ lĩnh vực kinh tế, các ngành, địa phương và doanh nghiệp đều trở thành một bộ phận hữu cơ của nền kinh tế quốc dân của một nước, tiến tới hội nhập với nền kinh tế toàn cầu. Tóm lại thị trường là hệ thống mở [3]. Khái quát về bất động sản và động sản 1.
Khái niệm về bất động sản và động sản Việc phân loại tài sản thành “bất động sản” và “động sản” có nguồn gốc từ luật cổ La Mã, theo đó bất động sản không chỉ là đất đai, của cải trong lòng đất mà còn là những gì được tạo ra do sức lao động của con người trên n 9 mảnh đất. Bất động sản bao gồm các công trình xây dựng, cây trồng…và tất cả những gì liên quan đến đất đai hay gắn liền với đất đai [8]. Theo Luật dân sự 2005, tại Điều 174: “Bất động sản và động sản” quy định rõ: Bất động sản là các tài sản bao gồm: Đất đai; Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà, công trình xây dựng đó; các tài sản gắn liền với đất đai và các tài sản khác do pháp luật quy định.