Luận văn thạc sĩ về tác động chính sách của dự án luật chuyển đổi giới tính

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá tác động chính sách của dự án luật chuyển đổi giới tính, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hường
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Thị Tố Uyên
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Đánh giá tác động chính sách dự án luật chuyển đổi giới tính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH
• 1.1. Khái niệm đánh giá tác động chính sách
• 1.2. Khái niệm chính sách
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MỘT SỐ CHÍNH SÁCH CỦA DỰ ÁN LUẬT CHUYỂN ĐỔI GIỚI TÍNH VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.1. Kiến nghị đối với việc xây dựng Dự án Luật Chuyển đổi giới tính
• 2.2. Kiến nghị đối với báo cáo đánh giá tác động chính sách của Dự án Luật Chuyển đổi giới tính

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá tác động chính sách dự án luật chuyển đổi giới tính

Đánh giá tác động chính sách là một phần quan trọng trong quy trình xây dựng luật pháp. Đặc biệt, dự án luật chuyển đổi giới tính đang thu hút sự chú ý của xã hội. Việc đánh giá tác động chính sách không chỉ giúp xác định các vấn đề cần giải quyết mà còn đảm bảo rằng các quy định pháp luật được ban hành sẽ có hiệu quả thực tiễn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập quốc tế và cần có những chính sách phù hợp với xu thế toàn cầu.

1.1. Khái niệm đánh giá tác động chính sách

Đánh giá tác động chính sách là quá trình phân tích và dự báo các tác động của một chính sách đối với các nhóm đối tượng khác nhau. Điều này giúp lựa chọn giải pháp tối ưu cho việc thực hiện chính sách.

1.2. Tầm quan trọng của đánh giá tác động chính sách

Đánh giá tác động chính sách giúp xác định các vấn đề thực tiễn cần giải quyết, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. Điều này không chỉ đảm bảo tính khả thi mà còn nâng cao hiệu quả của chính sách.

II. Vấn đề và thách thức trong dự án luật chuyển đổi giới tính

Dự án luật chuyển đổi giới tính đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt thông tin và sự hiểu biết về quyền lợi của người chuyển giới. Các quy định hiện hành chưa đủ rõ ràng, dẫn đến việc thực hiện chính sách gặp khó khăn. Điều này cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho người chuyển giới và tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi.

2.1. Thiếu hụt thông tin về quyền lợi

Nhiều người chuyển giới chưa hiểu rõ quyền lợi của mình theo luật pháp hiện hành. Điều này dẫn đến việc họ không thể thực hiện các quyền này một cách đầy đủ.

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện chính sách

Việc thiếu các quy định cụ thể về quy trình chuyển đổi giới tính gây khó khăn cho các cơ sở y tế và người dân trong việc thực hiện các thủ tục cần thiết.

III. Phương pháp đánh giá tác động chính sách trong dự án luật chuyển đổi giới tính

Để đánh giá tác động chính sách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như phân tích, so sánh và thống kê. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và khách quan, từ đó đưa ra các đánh giá đúng đắn về tác động của chính sách.

3.1. Phương pháp phân tích và so sánh

Phương pháp này giúp so sánh các chính sách hiện hành với các chính sách đề xuất, từ đó xác định những điểm mạnh và điểm yếu của từng chính sách.

3.2. Phương pháp thống kê

Sử dụng phương pháp thống kê để xử lý dữ liệu thu thập được, giúp đưa ra các kết luận chính xác về tác động của chính sách đối với các nhóm đối tượng khác nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ dự án luật chuyển đổi giới tính

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc đánh giá tác động chính sách có thể giúp cải thiện quy trình xây dựng luật pháp. Các ứng dụng thực tiễn từ dự án luật chuyển đổi giới tính sẽ tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho người chuyển giới, đồng thời nâng cao nhận thức của xã hội về quyền lợi của họ.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực địa

Nghiên cứu thực địa cho thấy rằng nhiều người chuyển giới mong muốn có một quy trình rõ ràng và minh bạch để thực hiện quyền lợi của mình.

4.2. Ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng để điều chỉnh các quy định trong dự án luật, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của chính sách.

V. Kết luận và tương lai của dự án luật chuyển đổi giới tính

Dự án luật chuyển đổi giới tính cần được tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Việc đánh giá tác động chính sách sẽ là một công cụ quan trọng trong việc xây dựng các quy định pháp luật phù hợp, đảm bảo quyền lợi cho người chuyển giới và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

5.1. Tương lai của chính sách chuyển đổi giới tính

Chính sách chuyển đổi giới tính cần được điều chỉnh để phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và nhu cầu của người dân.

5.2. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về tác động của chính sách đối với các nhóm đối tượng khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp tối ưu cho việc thực hiện chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc đánh giá tác động chính sách (ĐGTĐCS) là một công cụ quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật, nhằm đảm bảo các chính sách được ban hành có hiệu quả, phù hợp với thực tiễn và đáp ứng được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, việc xây dựng và ban hành các chính sách liên quan đến chuyển đổi giới tính đang trở thành vấn đề cấp thiết do sự gia tăng nhu cầu chuyển đổi giới tính trong xã hội. Ước tính có khoảng 0,1% đến 0,3% dân số là người chuyển giới, tương đương gần 100.000 đến 270.000 người tại Việt Nam, tuy nhiên hiện chưa có hành lang pháp lý cụ thể để quản lý và hỗ trợ nhóm đối tượng này.

Luận văn tập trung nghiên cứu đánh giá tác động chính sách của dự án Luật Chuyển đổi giới tính, với mục tiêu phân tích toàn diện các tác động kinh tế, xã hội, thủ tục hành chính, bình đẳng giới và hệ thống pháp luật liên quan. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách dự kiến trong dự án Luật, áp dụng trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2035. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách, góp phần bảo đảm quyền cơ bản của người chuyển đổi giới tính, đồng thời nâng cao chất lượng và tính khả thi của dự án Luật trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách công và đánh giá tác động chính sách, bao gồm:

• Lý thuyết chính sách công: Chính sách được hiểu là chuỗi các hành động có mục đích nhằm giải quyết vấn đề xã hội, bao gồm xác định vấn đề, mục tiêu và giải pháp (Lasswell, 1951; Anderson, 1994).
• Mô hình Đánh giá tác động quy định (Regulation Impact Assessment - RIA): Công cụ phân tích và đánh giá các tác động dự kiến của chính sách nhằm lựa chọn giải pháp tối ưu, được áp dụng rộng rãi tại các quốc gia OECD.
• Khái niệm Đánh giá tác động chính sách (ĐGTĐCS): Quá trình phân tích, dự báo các tác động kinh tế, xã hội, thủ tục hành chính, bình đẳng giới và hệ thống pháp luật của chính sách nhằm đảm bảo tính hiệu quả, minh bạch và khả thi (Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015; Nghị định 34/2016/NĐ-CP).

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách, đánh giá tác động chính sách, chuyển đổi giới tính, tác động kinh tế, tác động xã hội, tác động thủ tục hành chính, tác động bình đẳng giới và tác động hệ thống pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phân tích tài liệu: Tổng hợp, so sánh các tài liệu pháp luật, nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đánh giá tác động chính sách và chuyển đổi giới tính.
• Phân tích định lượng và định tính: Thu thập số liệu từ các báo cáo ngành, khảo sát thực tế, phân tích chi phí - lợi ích, tác động xã hội và thủ tục hành chính.
• Phương pháp thống kê: Xử lý số liệu về tỷ lệ người chuyển đổi giới tính, chi phí phẫu thuật, tác động kinh tế xã hội.
• Phương pháp diễn dịch và quy nạp: Rút ra kết luận từ các dữ liệu và lý thuyết đã phân tích.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức của Bộ Y tế, Viện Nghiên cứu kinh tế, xã hội và môi trường (iSEE), các khảo sát cộng đồng người chuyển giới tại Việt Nam và các tài liệu pháp luật liên quan. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập dữ liệu khách quan, khoa học. Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2015 đến 2018, phù hợp với giai đoạn xây dựng dự án Luật Chuyển đổi giới tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình nhu cầu chuyển đổi giới tính tại Việt Nam
   Ước tính có khoảng 0,1% đến 0,3% dân số là người chuyển giới, tương đương gần 100.000 đến 270.000 người. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 10% trong số này từng thử làm thủ tục thay đổi tên gọi, và chỉ một trường hợp thành công được công nhận chính thức. Tỷ lệ người chuyển giới mong muốn phẫu thuật chiếm 78,1%, nhưng chỉ 11,1% đã thực hiện phẫu thuật ít nhất một bộ phận.

2. Khả năng cung cấp dịch vụ y tế chuyển đổi giới tính
   Hiện có 3 cơ sở y tế công lập được phép thực hiện xác định lại giới tính, nhưng chưa có quy định pháp lý cho phép thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính. Các cơ sở y tế tư nhân và phòng khám thẩm mỹ có thể thực hiện phẫu thuật thẩm mỹ nhưng không được phép chính thức thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính. Việc này dẫn đến người chuyển giới phải ra nước ngoài phẫu thuật với chi phí từ 30.000 đến 35.000 USD.

3. Tác động kinh tế và xã hội của chính sách hiện hành
   Việc chưa có hành lang pháp lý cho phép phẫu thuật chuyển đổi giới tính trong nước làm giảm nguồn thu thuế, phí của Nhà nước và cơ sở y tế. Người chuyển giới phải chịu chi phí lớn khi ra nước ngoài phẫu thuật, đồng thời gặp nhiều khó khăn về giấy tờ nhân thân, dẫn đến phân biệt đối xử, kỳ thị xã hội và các vấn đề sức khỏe tâm thần.

4. Mục tiêu chính sách dự kiến
   Mục tiêu tổng thể đến năm 2035 là bảo đảm 100% người mong muốn chuyển đổi giới tính được sống đúng với giới tính của mình, được phẫu thuật, hưởng dịch vụ y tế, thay đổi hộ tịch, hòa nhập cộng đồng và không bị kỳ thị. Mục tiêu cụ thể đặt ra theo từng giai đoạn 2020, 2025, 2030 với tỷ lệ người được hưởng lợi tăng dần từ 25% đến 100%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc đánh giá tác động chính sách là cần thiết để xây dựng dự án Luật Chuyển đổi giới tính phù hợp với thực tiễn và nhu cầu xã hội. Việc chưa có quy định pháp lý rõ ràng về chuyển đổi giới tính gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực về kinh tế, xã hội và y tế. So sánh với các quốc gia đã có luật về chuyển đổi giới tính, Việt Nam còn nhiều hạn chế trong việc thừa nhận bản dạng giới và hỗ trợ y tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ người chuyển giới mong muốn phẫu thuật, tỷ lệ người được công nhận thay đổi tên gọi, chi phí phẫu thuật trong và ngoài nước, cũng như bảng so sánh các tác động kinh tế - xã hội giữa các phương án chính sách. Việc áp dụng ĐGTĐCS giúp lựa chọn phương án tối ưu, giảm thiểu chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành Luật Chuyển đổi giới tính
   Cơ quan lập pháp cần sớm ban hành Luật Chuyển đổi giới tính để tạo hành lang pháp lý rõ ràng, bảo đảm quyền lợi cho người chuyển giới, đồng thời quản lý chặt chẽ hoạt động phẫu thuật chuyển đổi giới tính. Thời gian thực hiện: 2020-2025.

2. Cho phép và quy định điều kiện cho các cơ sở y tế thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính
   Bộ Y tế cần xây dựng tiêu chuẩn, quy trình và cấp phép cho các cơ sở y tế đủ năng lực thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính, đảm bảo an toàn và chất lượng dịch vụ. Thời gian thực hiện: 2020-2023.

3. Xây dựng hệ thống hỗ trợ tâm lý và y tế toàn diện cho người chuyển đổi giới tính
   Thiết lập các chương trình tư vấn, chăm sóc sức khỏe tâm thần, hỗ trợ sử dụng hormone và theo dõi sau phẫu thuật nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng cuộc sống. Thời gian thực hiện: 2020-2025.

4. Cải cách thủ tục hành chính liên quan đến thay đổi hộ tịch và giấy tờ nhân thân
   Đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm quyền thay đổi tên, giới tính trên giấy tờ cho người chuyển đổi giới tính, tạo điều kiện thuận lợi cho họ hòa nhập xã hội. Thời gian thực hiện: 2020-2024.

5. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về quyền của người chuyển đổi giới tính
   Thực hiện các chiến dịch truyền thông nhằm giảm kỳ thị, phân biệt đối xử, thúc đẩy sự chấp nhận và bảo vệ quyền con người. Thời gian thực hiện: liên tục từ 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan lập pháp và xây dựng chính sách
   Giúp hiểu rõ các tác động đa chiều của chính sách chuyển đổi giới tính, từ đó xây dựng luật pháp phù hợp, khả thi và bảo vệ quyền lợi người dân.

2. Bộ Y tế và các cơ sở y tế
   Là tài liệu tham khảo để phát triển tiêu chuẩn, quy trình phẫu thuật chuyển đổi giới tính, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe cho người chuyển giới.

3. Các tổ chức xã hội và cộng đồng người chuyển giới
   Cung cấp cơ sở khoa học để vận động chính sách, bảo vệ quyền lợi, đồng thời hỗ trợ người chuyển giới trong việc tiếp cận dịch vụ y tế và pháp lý.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật, xã hội học, y tế công cộng
   Tài liệu tham khảo quan trọng về đánh giá tác động chính sách, pháp luật về chuyển đổi giới tính và các vấn đề xã hội liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Đánh giá tác động chính sách là gì và tại sao quan trọng?
   ĐGTĐCS là quá trình phân tích, dự báo các tác động của chính sách nhằm lựa chọn giải pháp tối ưu. Nó giúp nâng cao chất lượng chính sách, giảm thiểu rủi ro và chi phí xã hội, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

2. Chuyển đổi giới tính khác gì với xác định lại giới tính?
   Chuyển đổi giới tính là quá trình can thiệp y học để thay đổi giới tính sinh học sang giới tính mong muốn, bao gồm phẫu thuật và liệu pháp hormone. Xác định lại giới tính thường là chỉnh sửa khiếm khuyết bẩm sinh về bộ phận sinh dục, không phải chuyển đổi giới tính hoàn toàn.

3. Tại sao Việt Nam chưa có hành lang pháp lý đầy đủ về chuyển đổi giới tính?
   Do đây là lĩnh vực mới, phức tạp và nhạy cảm, việc xây dựng luật pháp cần thời gian để đánh giá tác động toàn diện, đồng thời cân nhắc các yếu tố xã hội, y tế và pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.

4. Người chuyển đổi giới tính gặp những khó khăn gì khi không được công nhận bản dạng giới?
   Họ gặp khó khăn trong việc thay đổi giấy tờ nhân thân, bị phân biệt đối xử, khó khăn trong giao dịch dân sự, việc làm, và có nguy cơ bị kỳ thị, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống.

5. Các cơ sở y tế tại Việt Nam có thể thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính không?
   Hiện có cơ sở vật chất và nhân lực đủ năng lực, nhưng chưa có quy định pháp lý cho phép thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính chính thức. Người chuyển giới thường phải ra nước ngoài phẫu thuật với chi phí cao và rủi ro.

Kết luận

• Đánh giá tác động chính sách là công cụ thiết yếu giúp xây dựng dự án Luật Chuyển đổi giới tính phù hợp, hiệu quả và khả thi.
• Việt Nam có nhu cầu chuyển đổi giới tính ngày càng tăng, nhưng thiếu hành lang pháp lý và quy định cụ thể về phẫu thuật và thừa nhận bản dạng giới.
• Việc chưa cho phép các cơ sở y tế thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính gây ra nhiều hệ lụy kinh tế, xã hội và y tế.
• Mục tiêu chính sách đến năm 2035 là bảo đảm 100% người chuyển đổi giới tính được sống đúng với giới tính thật, được hỗ trợ y tế và pháp lý đầy đủ.
• Cần sớm ban hành Luật Chuyển đổi giới tính, đồng thời hoàn thiện các quy định liên quan để bảo vệ quyền lợi người chuyển giới và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

Các cơ quan chức năng và nhà lập pháp cần phối hợp triển khai các bước xây dựng, hoàn thiện và ban hành dự án Luật Chuyển đổi giới tính, đồng thời tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nhằm đảm bảo thực thi hiệu quả chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT VE ĐÁNH GIA TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH 1.1 Khái niệm đánh giá tác động chính sách 1.1 Khái niệm chính sách Chính sách là thuật ngữ đa nghĩa và đa cấp độ. Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm chính sách. Theo Từ điển tiếng Việt “chính sách” được hiểu là “sách lược và kế hoạch cu thé nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra chính sách.” Theo Tác giả Nguyễn Anh Phương, trong một bài viết của mình ! đã liệt kê một số ghi chú ngắn của một số học giả nước ngoài khi bàn về khái niệm chính sách như sau: e Chính sách là thiết kế sự lựa chọn quan trọng nhất (đã) được làm ra (thực thì), đối với các tổ chức, cũng như đời song cá nhân ˆ; e Chính sách là một chuỗi (tập hợp) những hành động có mục đích nhằm giải quyết một van đề >; e Chính sách là những gì mà Chính phủ làm, lý do làm, và sự khác biệt nó tạo ra *; e Chính sách là những gi mà Chính phủ làm hoặc bỏ qua không làm °; e Chính sách là một hành động mang tính quyền lực nhà nước nhăm sử dụng nguôn lực dé thúc đây một giá trị ưu tiên 5; e Chính sách là một công việc được thực hiện liên tục, bởi những nhóm hoạch định, nhằm sử dụng các thé chế công dé kết nối, phối hợp và biểu đạt giá trị họ theo đuổi 7; ! Nguyễn Anh Phương (2015). Chính sách.

chính sách công và khoa học chính sách http://chinhsach.vn/chinh-sach-chinh-sach-cong-va-khoa-hoc-chinh-sach/ ?Lasswell, H 1951, The policy orientation, In Lerner & Lasswell (eds), The Policy Sciences, pp. 3-15, Stanford University Press. 3 Anderson, J 1994, Public policymaking, Princeton. 4 Dye, T 1972, Understanding public policy, Prentice-Hall > Klein R.

Reflections on policy analysis: putting it together again, The Oxford Handbook of Public Policy, 2008Toronto, Canada Oxford University Press. 5 Considine, M 1994, Public policy: A critical approach, Macmillan, Melbourne. 7 Considine, M 1994, Public policy: A critical approach, Macmillan, Melbourne. e Chính sách là quá trình mà một xã hội tạo ra và quyết định có tính bắt buộc những hành vi nào được chấp nhận và hành vi nào không Š: Từ khái niệm trên cho thấy, nội dung chính sách gồm có 03 yếu tố cấu thành chính là: Vấn đề thực tiễn cần giải quyết; định hướng, mục tiêu giải quyết vẫn đề và các giải pháp của Nhà nước để giải quyết vấn đề theo mục tiêu đã xác định.

Vấn đề thực tiễn cần giải quyết là một thực tế của xã hội đã và đang xảy ra, có ảnh hưởng, tác động theo chiều hướng tiêu cực đến đời sống, hoạt động của một hoặc một số nhóm đối tượng trong xã hội, tác động đến tổ chức, hoạt động của cơ quan nhà nước. Một vấn đề thực tiễn phải được giải quyết bằng chính sách, pháp luật khi van đề đó có nội dung và phạm vi tác động nhất định đến các đối tượng chịu ảnh hưởng về thời gian, không gian. Mục tiêu chính sách là mức độ giải quyết van đề thực tiễn mà Nhà nước mong muốn hướng tới theo lộ trình cụ thể được đặt ra trong khoảng thời gian ngăn hoặc lâu dài (mục tiêu ngăn hạn, mục tiêu dài hạn) nhằm hạn chế các tác động tiêu cực đối với các đối tượng chịu tác động hoặc chịu trách nhiệm tô chức thi hành chính sách, pháp luật. Một vấn đề có thể phát sinh do nhiều nguyên nhân gây ra và có thể tác động tiêu cực đến các đối tượng trên các khía cạnh khác nhau như kinh tế, xã hội, môi trường.

Do đó, mục tiêu chính sách trước tiên cần hướng tới giải quyết những nguyên nhân chính gây nên tác động tiêu cực chủ yếu cho các đối tượng. Giải pháp thực hiện chính sách là các phương án khác nhau để giải quyết van dé thực tiễn theo mục tiêu đã xác định. Giải pháp phải phù hợp, cân xứng với vấn đề về quy mô, phạm vị, đối tượng tác động, khắc phục được trúng và đúng các nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gián tiếp gây ra van dé; đồng thời giải pháp phải hiệu quả nghĩa là đạt được mục tiêu đặt ra với chi phí hợp lý, khả thi đối với các đối tượng phải thực hiện, tuân thu. Khai niệm danh gia tác động chính sách Khái niệm đánh giá tác động chính sách được sử dụng xuất phát từ khái niệm mang tính công cụ đó là đánh giá tác động quy định (pháp luật).

Trong 8 Wheelan, C 2011, Introduction to Public Policy, New York 9 Bộ Tư pháp (2018), "Tai liệu hướng dan nghiệp vụ Đánh gia tác động chính sach", tr.9 giai đoạn tiền chính sách, việc đánh giá những tác động dự kiến dé chon lựa được chính sách tốt chính là thuật ngữ “đánh giá tác động chính sách”. Trong giai đoạn soạn thảo văn bản QPPL, công cụ này được gọi tên “đánh giá tác động quy định” hoặc “đánh giá tác động của dự thảo”. Đánh giá tác động quy dinh/phap luật (Regulation Impact Assessment - RIA) được áp dụng lần đầu tiên trên thế giới vào giữa thập niên 70 của thế kỷ XX tại Mỹ, dưới thời tông thống Ford, do có lo ngại về gánh nặng quy định pháp luật đè lên vai xã hội, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, cộng với lo ngại về sự gia tăng lạm phát. Đến nay, RIA đã được áp dụng ở đại đa số các quốc gia thuộc Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), RIA đã được sử dụng như một công cụ hữu hiệu nham bảo đảm chat lượng và tính hiệu quả của môi trưởng pháp lý.

Theo quan điểm của OECD, pháp luật là quá trình phân tích các tác động có thể của sự thay đổi về chính sách và đưa ra hàng loạt các lựa chọn đề thực hiện các chính sách đó. Trong hai năm qua, ít nhất 13 quốc gia đa dạng như Phần Lan, Việt Nam và Zambia đã tạo ra hoặc cải cách RIA thủ tục. Điều này ngày càng phổ biến, nhưng không phải là mới, quan tâm không phải ngẫu nhiên. Quy định chất lượng cao cho phép bền vững tăng trưởng, đầu tư, đổi mới và mở cửa thi trường (OECD 2015a).

Các quốc gia từ tất cả các cấp thu nhập cần các quy định hiệu qua dé hỗ trợ các quy định của pháp luật như là quy định kém quản trị làm hại lòng tin của công dân trong các tổ chức và khuyến khích tham nhũng trong lĩnh vực công cộng (OECD 2015a). Trong sự tôn trọng này, RIA cho phép các nhà sản xuất quy tắc cải thiện quy định quản trị bằng cách phát triển một khuôn khổ toàn diện trong các tùy chọn chính sách và quy định nào được đánh giá hiệu quả và minh bạch. Mặc dù giới thiệu RIA từ đầu không phải là một cam kết dễ dàng, nhiều quốc gia đã có những tác động tích cực ngay sau khi cải cách quy định của họ khuôn khổ.!9 Cách tiếp cận về RIA của các tác giả Việt Nam cũng có sự tương đồng với quan điểm trên. Cụ thé, theo tác giả Võ Thị Lan Hương, chuyên gia về RIA '0 Đoàn Thị Tố Uyên (2016) "Đánh giá tac động pháp luật trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam hiện nay, Tap chí Luật hoc (5), tr.

đã đưa ra khái niệm về RIA: “Đánh giá tác động pháp luật là quá trình phân tích và đánh giá thông tin một cách hệ thống, qua đó xác định được rõ ràng, chính xác van dé bat cập cũng như giải pháp chính sách tốt nhất dé giải quyết van đề”. Ở Việt Nam, lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp, yêu cầu về đánh giá tác động pháp luật trong quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật được quy định trong một đạo luật - đó là Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và đến nay được gọi tên là đánh giá tác động chính sách trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015. Đề hướng dẫn việc đánh giá tác động chính sách, Nghị định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã quy định chỉ tiết về việc đánh giá tác động chính sách. Đánh giá tác động của chính sách (ĐŒGTĐCS) là việc phân tích, dự bao tác động của chính sách đang được xây dựng đối với các nhóm đổi tượng khác nhau nhằm lựa chọn giải pháp toi wu thực hiện chính sách!!.

Từ khái niệm trên cho thay ĐGTĐCS có thê hiểu là một quá trình phan tích, dự báo các tác động có thể của một sự thay đôi về chính sách. Đặc điểm của việc đánh giá tác động chính sách là tìm ra một giải pháp tối wu, giải pháp có thể đưa ra câu trả lời đáng tin cậy đối với các vấn đề mà thực tiễn điều hành chính sách đặt ra. Điều đó phải được làm một cách khan trương, hiệu quả, minh bạch và không tốn kém. Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, nội dung của từng chính sách trong đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) phải nêu rõ: vấn đề cần giải quyết; mục tiêu của chính sách; giải pháp dé thực hiện chính sách; tác động tích cực, tiêu cực của chính sách; chi phí, lợi ich của các giải pháp; so sánh chi phí, lợi ích của các giải pháp; lựa chọn giải pháp của cơ quan, tổ chức và lý do của việc lựa chọn; thủ tục hành chính (TTHC) (nếu có); tác động về giới (nêu có)12.

Dé DGTDCS một cách toàn diện nhất thì cần phải đánh giá tác động về kinh tế, tác động về xã hội, tác động về giới (nếu có), tác động của TTHC 11 Khoản 2 Điều 2 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP 12 Khoản 2, Điều 35 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 10 (nếu có) và tác động đối với hệ thống pháp luật !3 bằng phương pháp định lượng và định tính '*. Các chủ thé DGTDCS theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 bao gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm xây dựng chính sách khi lập đề nghị xây dựng VBQPPL hay khi soạn thảo VBQPPL đồng thời chịu trách nhiệm DGTDCS. Đối với đề nghị xây dựng VBQPPL hoặc dự thảo VBQPPL do Chính phủ, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh trình thì Chính phủ phân công cho các cán bộ, ngành; UBND phân công cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thực hiện việc xây dựng chính sách và ĐGTĐCS nhưng Chính phủ và UBND van là cơ quan có quyên hạn và chịu trách nhiệm về chính sách, DGTDCS trong dé nghị xây dựng VBQPPL và trong dự thảo VBQPPL.