Đánh giá sự phát triển tinh thần vận động của trẻ dưới 2 tuổi có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng trước và trong quá trình mang thai tại tỉnh thái nguyên ts

Đánh giá sự phát triển tinh thần vận động của trẻ dưới 2 tuổi có mẹ bổ sung vi chất dinh dưỡng tại Thái Nguyên. Nghiên cứu quan trọng cho sức khỏe trẻ.

• Tác giả: Hoàng Thị Huế
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Văn Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nhi khoa
• Đề tài: Đánh Giá Sự Phát Triển Tinh Thần - Vận Động Của Trẻ Dưới 2 Tuổi Có Mẹ Được Bổ Sung Vi Chất Dinh Dưỡng Trước Và Trong Quá Trình Mang Thai Tại Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về sự phát triển và các giai đoạn phát triển
• 1.2. Khái niệm về sự phát triển của trẻ
• 1.3. Các giai đoạn phát triển
• 1.4. Nghiên cứu sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ trong 2 năm đầu đời
• 1.5. Tầm quan trọng của nghiên cứu sự phát triển trẻ giai đoạn trước 2 tuổi
• 1.6. Các lĩnh vực phát triển tâm thần - vận động của trẻ dưới 2 tuổi
• 1.7. Các phương pháp đánh giá sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 1.8. Trắc nghiệm đánh giá sự phát triển Denver
• 1.9. Thang đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Bayley, phiên bản III (Scales of Infant and Toddler Development III)
• 1.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 1.11. Dinh dưỡng và sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 1.12. Tình trạng kinh tế xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tóm tắt nghiên cứu mẹ
• 2.3. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.5.3. Kỹ thuật chọn mẫu
• 2.5.4. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.5. Biến số, chỉ số nghiên cứu và công cụ đánh giá
• 2.5.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.7. Tổ chức nghiên cứu
• 2.5.8. Chuẩn bị và đào tạo cán bộ nghiên cứu
• 2.5.9. Giám sát và khống chế sai số
• 2.5.10. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.6. Tổ chức buổi nghiên cứu
• 2.7. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 3.3. Sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ lúc 12 tháng và 24 tháng
• 3.4. Sự phát triển tâm thần - vận động giữa các nhóm bổ sung vi chất dinh dưỡng
• 3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 3.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển vận động của trẻ
• 3.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức của trẻ
• 3.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ
• 4. CHƯƠNG IV: BÀN LUẬN
• 4.1. Sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 4.2. Sự phát triển vận động của trẻ
• 4.3. Sự phát triển về nhận thức
• 4.4. Sự phát triển về ngôn ngữ
• 4.5. Sự phát triển tâm thần - vận động giữa các nhóm có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng trước mang thai
• 4.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ
• 4.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển vận động của trẻ
• 4.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức của trẻ
• 4.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ
• TÍNH MỚI VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tinh Thần Vận Động Trẻ 2 Tuổi

Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ, mà là những cá thể đang lớn và phát triển. Sự phát triển tinh thần - vận động (TT-VĐ) gắn liền với sự trưởng thành của hệ thần kinh. Khoa học chứng minh rằng tiềm năng trí tuệ của trẻ là như nhau khi sinh ra, khoảng 100 tỷ tế bào thần kinh. Sự khác biệt nằm ở quá trình liên kết các tế bào não, phụ thuộc vào sự phát triển trí não và các kích thích từ môi trường. Các nhà Nhi khoa nhấn mạnh 1000 ngày đầu đời là giai đoạn tối quan trọng, quyết định sự phát triển TT-VĐ của trẻ. Nghiên cứu về tăng trưởng và phát triển được xem là nghiên cứu cơ bản của nhi khoa. Tăng trưởng là sự tăng kích thước của cơ thể hoặc của bất kỳ một bộ phận nào trong cơ thể, mang lại những thay đổi về tầm vóc và thành phần cơ thể. Phát triển là quá trình biệt hoá về hình thái và chức năng của các tế bào, các mô, các bộ phận và hệ thống trong cơ thể [13].

1.1. Khái Niệm Về Sự Phát Triển Tinh Thần Vận Động Của Trẻ

Phát triển là một quá trình liên tục từ khi thụ thai đến tuổi trưởng thành. Trình tự phát triển đồng nhất ở mọi trẻ, nhưng tốc độ khác nhau. Phát triển liên quan mật thiết đến sự trưởng thành của hệ thần kinh. Đánh giá sự phát triển thần kinh có khả năng dự đoán tương lai. Mỗi trẻ sinh ra đều có những tính năng như nhau, và sự kết hợp giữa yếu tố bẩm sinh và tiếp thu từ môi trường đóng vai trò quan trọng. Các nghiên cứu về tăng trưởng và phát triển được xem là nghiên cứu cơ bản của nhi khoa. Tăng trưởng là sự tăng kích thước của cơ thể hoặc của bất kỳ một bộ phận nào trong cơ thể, mang lại những thay đổi về tầm vóc và thành phần cơ thể.

1.2. Các Giai Đoạn Phát Triển Quan Trọng Của Trẻ Em

Sự phân chia các giai đoạn phát triển là cần thiết để tiếp cận trẻ em, vì mỗi thời kỳ có đặc điểm sinh lý, bệnh lý và phát triển riêng. Các giai đoạn bao gồm: giai đoạn trong tử cung, giai đoạn sơ sinh (từ khi sinh đến 28 ngày), giai đoạn trẻ bú mẹ (29 ngày đến 2 tuổi), giai đoạn tiền học đường (3-5 tuổi), giai đoạn học đường (6-11 tuổi), và giai đoạn dậy thì (12-18/19 tuổi). Giai đoạn 1000 ngày đầu đời là giai đoạn cửa sổ, nhạy cảm nhất với các tác động của dinh dưỡng và môi trường. Đây là thời kỳ quan trọng để cải thiện tình trạng tăng trưởng và phát triển của trẻ, giúp trẻ phát huy tối đa tiềm năng di truyền.

II. Thách Thức Trong Đánh Giá Phát Triển Trẻ Dưới 2 Tuổi

Nhiều trẻ em, đặc biệt ở các nước đang phát triển, không đạt được tiềm năng phát triển do nhiều yếu tố. Các yếu tố này bao gồm chế độ dinh dưỡng của người mẹ trước và trong thai kỳ, dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ sau sinh, tuổi thai, cân nặng khi sinh, thời gian bú mẹ, suy dinh dưỡng, bệnh nhiễm trùng, và các yếu tố kinh tế xã hội như nghèo đói, bạo lực, giáo dục của cha mẹ và ảnh hưởng của môi trường. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ bị suy dinh dưỡng hoặc còi cọc trong 1000 ngày vàng có thể không hồi phục hoàn toàn những di chứng thể chất và tinh thần, ngay cả khi được điều trị tích cực. Hội nghị về chậm phát triển trí tuệ đã công bố tuyên ngôn về tàn tật trí tuệ, chỉ ra rằng suy dinh dưỡng trong 1000 ngày vàng là nguyên nhân hàng đầu gây chậm phát triển tinh thần.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Phát Triển Của Trẻ

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ rất đa dạng, bao gồm dinh dưỡng của mẹ và bé, tình trạng kinh tế xã hội, môi trường sống, và các bệnh lý mắc phải. Thiếu vi chất dinh dưỡng như sắt, iốt, folate, vitamin A và kẽm có thể dẫn đến tăng trưởng kém, suy giảm trí tuệ, biến chứng chu sinh, tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong. Tình trạng kinh tế xã hội thấp kém cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và dinh dưỡng của trẻ.

2.2. Hậu Quả Của Chậm Phát Triển Tinh Thần Vận Động

Chậm phát triển tinh thần vận động có thể gây ra những hậu quả lâu dài cho trẻ, bao gồm khả năng nhận thức kém, kết quả học tập thấp, và khó khăn trong hòa nhập xã hội. Trẻ bị thấp còi trước 2 tuổi có nhận thức kém hơn và kết quả học tập cũng kém hơn trẻ không bị thấp còi. Nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa thấp còi với việc giảm sự giáo dục ở trường học. Những người lớn đã từng bị thấp còi dưới 2 tuổi hoàn thành kém hơn gần một năm học và có tổng số buổi học ít hơn những người không bị thấp còi.

III. Phương Pháp Đánh Giá Phát Triển Tinh Thần Vận Động Trẻ

Việc đánh giá sớm sự phát triển của trẻ là rất quan trọng để phát hiện các vấn đề bất thường và can thiệp kịp thời. Các phương pháp đánh giá bao gồm trắc nghiệm phát triển Denver và thang đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Bayley, phiên bản III (BSID-III). BSID-III là một công cụ toàn diện để đánh giá sự phát triển nhận thức, ngôn ngữ, vận động, xã hội-cảm xúc và hành vi thích ứng của trẻ từ 1 đến 42 tháng tuổi. Việc sử dụng các công cụ đánh giá chuẩn hóa giúp các chuyên gia xác định được những lĩnh vực phát triển mà trẻ cần được hỗ trợ thêm.

3.1. Trắc Nghiệm Đánh Giá Sự Phát Triển Denver

Trắc nghiệm Denver là một công cụ sàng lọc được sử dụng rộng rãi để đánh giá sự phát triển của trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi. Trắc nghiệm này đánh giá các lĩnh vực phát triển như vận động thô, vận động tinh, ngôn ngữ và xã hội. Tuy nhiên, trắc nghiệm Denver có một số hạn chế, bao gồm độ nhạy và độ đặc hiệu không cao, và có thể không phù hợp với trẻ em từ các nền văn hóa khác nhau.

3.2. Thang Đánh Giá Bayley BSID III Phiên Bản III

Thang đánh giá Bayley (BSID-III) là một công cụ đánh giá toàn diện hơn so với trắc nghiệm Denver. BSID-III đánh giá các lĩnh vực phát triển như nhận thức, ngôn ngữ, vận động, xã hội-cảm xúc và hành vi thích ứng. BSID-III có độ tin cậy và độ giá trị cao, và được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và thực hành lâm sàng. BSID-III cung cấp thông tin chi tiết về điểm mạnh và điểm yếu của trẻ, giúp các chuyên gia xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp.

3.3. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Sớm Phát Triển Trẻ

Đánh giá sớm sự phát triển của trẻ giúp phát hiện sớm các vấn đề bất thường, khiếm khuyết của trẻ. Nghiên cứu sự phát triển của trẻ sẽ giúp chúng ta hiểu sự phát triển của hệ thần kinh cũng như ảnh hưởng của môi trường theo thời gian đối với sự phát triển của trẻ. Sự phát triển của trẻ em từ khi ra đời tới lúc trưởng thành là cả một quá trình vô cùng quan trọng. Quá trình này đồng nhất ở mọi trẻ nhưng tốc độ phát triển khác nhau ở mỗi trẻ.

IV. Nghiên Cứu Tại Thái Nguyên Bổ Sung Vi Chất Phát Triển Trẻ

Nghiên cứu tại Thái Nguyên tập trung vào đánh giá sự phát triển TT-VĐ của trẻ dưới 2 tuổi có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng trước và trong quá trình mang thai. Mục tiêu là tìm hiểu tác động của vi chất dinh dưỡng đến sự phát triển của trẻ. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng khoa học về lợi ích của việc bổ sung vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ, từ đó đưa ra các khuyến nghị phù hợp để cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại Thái Nguyên.

4.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Phát Triển Trẻ Tại Thái Nguyên

Nghiên cứu này có hai mục tiêu chính: (1) Đánh giá sự phát triển tinh thần - vận động của trẻ dưới 2 tuổi có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng trước và trong khi mang thai tại Thái Nguyên. (2) Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần - vận động của trẻ dưới 2 tuổi có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng.

4.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Phát Triển Trẻ

Nghiên cứu sử dụng phương pháp theo dõi dọc để đánh giá sự phát triển của trẻ theo thời gian. Các chỉ số phát triển được thu thập thông qua các công cụ đánh giá chuẩn hóa như BSID-III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển được phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng về mối liên quan giữa bổ sung vi chất dinh dưỡng và sự phát triển của trẻ.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Vi Chất Đến Phát Triển Trẻ

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa việc bổ sung vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ và sự phát triển TT-VĐ của trẻ. Trẻ có mẹ được bổ sung vi chất dinh dưỡng có điểm phát triển cao hơn so với trẻ có mẹ không được bổ sung. Các yếu tố khác như tình trạng kinh tế xã hội, trình độ học vấn của cha mẹ, và môi trường sống cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp sớm để cải thiện sự phát triển của trẻ.

5.1. Tác Động Của Bổ Sung Vi Chất Dinh Dưỡng

Bổ sung vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ trước và trong quá trình mang thai có tác động tích cực đến sự phát triển vận động, nhận thức và ngôn ngữ của trẻ. Các vi chất dinh dưỡng như sắt, iốt, folate, vitamin A và kẽm đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của trẻ. Việc đảm bảo cung cấp đủ vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ giúp giảm nguy cơ chậm phát triển ở trẻ.

5.2. Các Yếu Tố Khác Ảnh Hưởng Đến Sự Phát Triển

Ngoài vi chất dinh dưỡng, các yếu tố khác như tình trạng kinh tế xã hội, trình độ học vấn của cha mẹ, môi trường sống, và sự chăm sóc của cha mẹ cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Trẻ em sống trong môi trường nghèo đói, thiếu thốn về vật chất và tinh thần có nguy cơ cao bị chậm phát triển. Việc tạo ra một môi trường sống an toàn, yêu thương và kích thích sự phát triển của trẻ là rất quan trọng.

VI. Giải Pháp Khuyến Nghị Để Phát Triển Tối Ưu Cho Trẻ

Để đảm bảo sự phát triển tối ưu cho trẻ dưới 2 tuổi tại Thái Nguyên, cần có các giải pháp toàn diện bao gồm: tăng cường bổ sung vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ trước và trong thai kỳ, cải thiện tình trạng kinh tế xã hội của các gia đình, nâng cao trình độ học vấn của cha mẹ, và tạo ra một môi trường sống an toàn và kích thích sự phát triển của trẻ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan y tế, giáo dục và xã hội để thực hiện các giải pháp này.

6.1. Tăng Cường Bổ Sung Vi Chất Dinh Dưỡng Cho Mẹ

Cần tăng cường các chương trình bổ sung vi chất dinh dưỡng cho bà mẹ trước và trong quá trình mang thai. Các chương trình này cần tập trung vào việc cung cấp các vi chất dinh dưỡng quan trọng như sắt, iốt, folate, vitamin A và kẽm. Cần có các biện pháp để đảm bảo rằng tất cả các bà mẹ đều được tiếp cận với các chương trình này.

6.2. Cải Thiện Môi Trường Sống Chăm Sóc Trẻ

Cần cải thiện môi trường sống và chăm sóc trẻ. Điều này bao gồm việc tạo ra một môi trường sống an toàn, yêu thương và kích thích sự phát triển của trẻ. Cha mẹ cần được giáo dục về tầm quan trọng của việc chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ đúng cách. Cần có các chương trình hỗ trợ cha mẹ trong việc chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu giai đoạn tích cực thăm dò môi trường xung quanh. Trẻ biết nói, bắt đầu xuất hiện khả năng suy nghĩ, phán đoán, tự lập, khẳng định con người riêng biệt của mình [7]. Các phương pháp đánh giá sự phát triển tâm thần - vận động của trẻ. Trong 2 năm đầu tiên của cuộc sống trẻ không chỉ phát triển nhanh về thể chất, mà đây cũng là giai đoạn phát triển bùng nổ các lĩnh vực TT - VĐ.

Trong khi tăng trưởng thể chất là sự thay đổi dễ dàng quan sát và đo lường, thì việc đo lường các lĩnh vực phát triển của trẻ khó khăn hơn rất nhiều, đặc biệt là trẻ nhỏ. Làm thế nào chúng ta có thể lựa chọn được phương pháp và công cụ thích hợp để đánh giá sự phát triển ở trẻ 13 nhỏ trước khó khăn thách thức, đó là sự gia tăng của các trắc nghiệm đánh giá. Một số nguyên tắc và khuyến nghị giúp các nhà chính sách, các nhà nghiên cứu, các nhà thực hành đưa ra căn cứ để lựa chọn các công cụ đánh giá phù hợp mang lại chất lượng và hiệu quả khi áp dụng cho trẻ nhỏ đó là: mục đích của viêc đánh giá, độ tin cậy, tính hợp lệ, và dễ áp dụng. Mục đích cuối cùng của việc đánh giá nhằm mang lại lợi ích cho trẻ, vì vậy cần phải được thiết kế riêng và đảm bảo tính công bằng, ổn định và độ chuẩn xác.

Các đánh giá nên phù hợp về tuổi, nội dung và phương pháp thu thập thông tin, phù hợp về ngôn ngữ và văn hóa. Thông tin thu nhận từ cha mẹ và người chăm sóc có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá sự phát triển của trẻ [24], [44]. Trắc nghiệm đánh giá sự phát triển Denver Trắc nghiệm Denver là một nghiệm pháp dùng để đánh giá các mặt phát triển tâm thần và vận động của trẻ, xác nhận và theo dõi một quá trình phát triển bình thường, phát hiện sớm các trạng thái chậm phát triển và đặc điểm chậm phát triển. Denver gồm 125 mẫu tiết mục (item) sắp xếp theo trình tự lứa tuổi, mà trẻ có thể thực hiện được, phân chia theo 4 khu vực để dễ theo dõi từng loại chức năng gồm: Vận động thô, ngôn ngữ, vận động tinh tế và cá nhân - xã hội.

Trắc nghiệm Denver thường được sử dụng thay cho các bài kiểm tra khả năng với ưu điểm không tốn kém, nhanh chóng, tương đối dễ quản lý, và cần ít thời gian đào tạo. Kết quả của việc đánh giá giúp phân loại trẻ có “Trì hoãn", "Có nguy cơ bị chậm trễ" hoặc "Trong giới hạn bình thường" so với tuổi. Tuổi áp dụng đánh giá trắc nghiệm Denver từ sơ sinh đến 6 tuổi. Trắc nghiệm Denver được khuyến khích sử dụng và tiêu chuẩn hóa ở trên 20 nước, đã được sử dụng rộng rãi cho hơn 50 triệu trẻ em trên toàn thế giới.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu về sự phát triển của trẻ nhỏ trước đây cũng chủ yếu áp dụng trắc nghiệm Denver. Lê Đức Hinh đã sử dụng trắc nghiệm Denver I trong đánh giá phát triển tâm - vận động cho trẻ em tại khoa Thần kinh Bệnh viện Bạch Mai, đồng thời cũng là tác giả của tài liệu về cách sử dụng trắc nghiệm này ở Việt Nam [1]. Quách Thuý Minh và CS đã áp dụng trắc nghiệm Denver I đánh giá sự phát triển tâm - vận động cho 642 trẻ khỏe từ sơ sinh đến 6 tuổi tại một số nhà trẻ mẫu giáo nội thành Hà Nội [11]. Nguyễn Thị Yến đã áp dụng trắc nghiệm Denver I đánh giá sự phát triển tâm - vận động của 99 trẻ từ khi sinh ra cho tới khi trẻ tròn 60 tháng Hà Nội và Hà Tây 14 [15].

Nguyễn Bích Hoàng đã sử dụng trắc nghiệm Denver II để đánh giá sự phát triển tâm thần - vận động của 118 trẻ sơ sinh đủ tháng có vàng da phải thay máu [8]. Các kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo cho các nhà y học xã hội học và giáo dục học có cơ sở khoa học cho việc chăm sóc và giáo dục trẻ em. Thang đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Bayley, phiên bản III (Scales of Infant and Toddler Development III) Thang đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Bayley là một trắc nghiệm chính thức có tính cá nhân, đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ từ 1 tháng tuổi đến 42 tháng tuổi. Là một dụng cụ chẩn đoán, Bayley đánh giá tất cả các khía cạnh của sự phát triển của trẻ bao gồm năm lĩnh vực phát triển nhận thức, vận động và ngôn ngữ được hoàn thành trực tiếp với trẻ; cảm xúc - xã hội và hành vi thích ứng được thực hiện với các bảng hỏi của phụ huynh [23].

Thời gian yêu cầu là 90 phút để thực hiện bài kiểm tra cho trẻ từ 13 tháng tuổi trở lên. Ghi điểm của Bayley-III đã được đơn giản hóa từ các phiên bản trước. Ghi điểm cho mỗi mục là 1 (làm được) hoặc 0 (không làm được). Điểm số có sẵn bao gồm điểm tổng hợp, xếp hạng từng phần, khoảng tin cậy và đối chiếu với điểm chuẩn có sẵn.

Thang đo Bayley đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay. Ngoài ra, thang đo Bayley III đã được áp dụng cho cho các nhóm trẻ đặt biệt như: trẻ non tháng [5],[54], hội chứng Downs [157], rối loạn phát triển lan tỏa, bại não và suy giảm ngôn ngữ [83]. Thang đo phát triển Bayley III giành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đã được sử dụng ở nhiều quốc gia khác nhau và có xu hướng được sử dụng như là một tiêu chuẩn vàng để so sánh với những thử nghiệm khác [55]. Thang đo phát triển BSID-III bao gồm 3 thang điểm: Thang điểm trí tuệ - Mental Scale (MDI), thang điểm tâm thần - vận động - Psychomotor Scale (PDI), và thang điểm đánh giá hành vi - Behavior Rating Scale.

Thang điểm trí tuệ (MDI) đánh giá trí nhớ, thói quen, cách giải quyết ứng phó với vấn đề, khái niệm về số học sớm, khái quát hoá, phân loại, phát âm và ngôn ngữ. Thang điểm tâm thần - vận động (PDI) đánh giá sự điều khiển của nhóm vận động thô bao gồm các chuyển động liên quan tới lăn lê, bò trườn, lẫy, ngồi, đứng, đi, chạy và nhảy. Thang điểm PDI cũng đánh giá các vận động tinh bao gồm cầm nắm, sử dụng bút viết, và bắt chước các động tác bằng tay. Thang điểm hành vi đánh giá hành vi thích ứng của trẻ.

Phần đánh giá phát triển nhận 15 thức, ngôn ngữ và vận động được thực hiện trực tiếp với trẻ; phần đánh giá cảm xúc- xã hội và hành vi thích ứng được đánh giá qua thông tin tự điền của người chăm sóc trẻ chính. Ngoài ra, bảng kiểm quan sát hành vi được cán bộ thực hiện và người chăm sóc trẻ hoàn thành nhằm đánh giá các hành vi của trẻ trong suốt quá trình đánh giá, kết hợp với các hành vi của trẻ khi ở nhà, sẽ góp phần vào việc giải thích các kết quả của Bayley-III chính xác hơn [23]. Thang đánh giá sự phát triển Bayley-III còn là công cụ được lựa chọn để đánh giá phân loại chậm phát triển trên nhiều lĩnh vực, là tiêu chuẩn vàng để đánh giá phát triển sớm [98]. Qua đánh giá sử dụng Bayley-III, cán bộ y tế có được một lượng thông tin đáng kể cả về mặt định tính và định lượng, từ đó có thể so sánh trẻ với các trẻ khác cùng trang lứa.

Thang đánh giá phát triển Bayley-III là một công cụ chẩn đoán, được sử dụng hiệu quả nhất đánh giá sự phát triển của trẻ nhỏ. Thang đánh giá phát triển Bayley-III đặc biệt phù hợp cho nhóm đánh giá gồm các thành viên có nhiều chuyên môn khác nhau bởi các phần nhận thức, ngôn ngữ, và vận động đều có thể được thực hiện độc lập với nhau. Sự tham gia của người chăm sóc trẻ rất có lợi không chỉ cho quá trình thực hiện đánh giá, mà còn giúp cho cha mẹ hiểu sâu hơn về các kỹ năng và khả năng của trẻ. Nghiên cứu sử dụng Bộ công cụ Bayley và các đánh giá khác cho thấy người chăm sóc trẻ là người quan sát và/hoặc tham gia vào quá trình đánh giá sẽ giúp cán bộ đánh giá nhận biết tốt hơn các điểm mạnh và điểm yếu của trẻ.

Nhằm củng cố đặc tính này tại Bayley-III, sự tham gia của người chăm sóc được xem là một phần quan trọng trong đánh giá sử dụng bộ công cụ Bayley-III. Các mục trong Bayley-III hiện cũng đã được nhóm lại một cách logic vào các tiểu phần dựa theo nội dung, giúp người chăm sóc trẻ dễ nhận biết các vấn đề chậm phát triển có thể xảy ra ở trẻ và tạo cơ sở bằng chứng cho quá trình đưa ra biện pháp khắc phục những vấn đề đó. Bayley-III cũng được sử dụng như là một công cụ giảng dạy, nhờ chỉ ra rõ ràng các mô tả về điểm mạnh và điểm yếu của một trẻ trong từng phạm vi phát triển. Ưu điểm - Thang đánh giá phát triển Bayley-III bao gồm các lĩnh vực phát triển quan tâm [23].

- Cha mẹ tham gia đánh giá mặc dù ở mức độ thấp hơn các biện pháp khác. - Các vật liệu được sử dụng trong bộ công cụ rất hấp dẫn đối với trẻ em. 16 - Thang đánh giá phát triển Bayley-III đã được sử dụng linh hoạt cho các nhóm đối tượng khác nhau [158] - Thang đánh giá phát triển Bayley-III thường được sử dụng như là một tiêu chuẩn vàng so sánh với các trắc nghiệm phát triển khác [14], [55]. Ở Việt Nam, Tran T.D và cs nghiên cứu ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức, vận động của trẻ em nông thôn Việt Nam có phơi nhiễm trong tử cung với tình trạng thiếu máu thiếu sắt và các rối loạn tâm thần sử dụng thang đo phát triển Bayley-III [150], [151].

Các nghiên cứu đánh giá sự phát triển của trẻ ở Việt Nam đặc biệt nhóm trẻ nhỏ dưới 3 tuổi còn rất khiêm tốn mặc dù kết quả của việc đánh giá này là cơ sở quan trọng cho các bậc cha mẹ, giáo viên, những người chăm sóc hiểu hơn và tìm ra những cách thức tối ưu nhằm kích thích sự phát triển tối đa của trẻ. Đồng thời đánh giá sự phát triển tâm thần - vận động trong hai năm đầu một cách có phương pháp và hệ thống dựa trên các mốc phát triển mong đợi đạt được ở các mốc lứa tuổi sẽ giúp xác định trẻ có phát triển bình thường không từ đó phát hiện sớm các dấu hiệu trì hoãn hoặc chậm phát triển của trẻ nhằm có biện pháp hỗ trợ can thiệp sớm.