CHƯƠNG 1. CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ 1. Dịch vụ Khái niệm Dịch vụ là một khái niệm phổ biến nên có rất nhiều cách định nghĩa về dịch vụ. Theo Zeithaml & Britner (2000), dịch vụ là những hành vi, quá trình, cách thức thực hiện một công việc nào đó nhằm tạo giá trị sử dụng cho khách hàng làm thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng.
[9] Theo Kotler & Armstrong (2004), dịch vụ là những hoạt động hay lợi ích mà doanh nghiệp có thể cống hiến cho khách hàng nhằm thiết lập, củng cố và mở rộng những quan hệ và hợp tác lâu dài với khách hàng.[6] Theo Philip Kotler (2006) Dịch vụ là mọi hành động và kết quả của một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là sản phẩm vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu cái gì đó, có thể có hay không gắn liền với sản phẩm vật chất. [5] Như vậy, dịch vụ có thể hiểu là một quá trình hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu giải quyết các mối quan hệ giữa người cung cấp với khách hàng hoặc tài sản của khách hàng mà không có sự thay đổi quyền sở hữu. Sản phẩm của dịch vụ có thể trong phạm vi hoặc vượt quá phạm vi của sản phẩm vật chất. Đặc tính của dịch vụ Dịch vụ là một sản phẩm đặc biệt, có nhiều đặc tính khác với các loại hàng hoá khác như tính vô hình, tính không đồng nhất, tính không thể tách rời và tính không thể cất trữ.
Chính những đặc điểm này làm cho dịch vụ trở nên khó định lượng và không thể nhận dạng bằng mắt thường được. - Tính vô hình 8 Không giống như những sản phẩm vật chất, dịch vụ không thể nhìn thấy được, không nếm được, không nghe thấy được hay không ngửi thấy được trước khi người ta mua chúng. Do đó tính chất vô hình của dịch vụ không có “mẫu” và cũng không có dùng thử như sản phẩm vật chất. Chỉ thông qua việc sử dụng dịch vụ, khách hàng mới có thể cảm nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ cách đúng đắn nhất.
Để giảm bớt mức độ không chắc chắn, người mua sẽ tìm kiếm các dấu hiệu hay bằng chứng về chất lượng dịch vụ. Họ sẽ suy diễn về chất lượng dịch vụ từ địa điểm, con người, trang thiết bị, tài liệu, thông tin, biểu tượng và giá cả mà họ thấy. Với lý do là vô hình nên công ty cảm thấy khó khăn trong việc nhận thức như thế nào về dịch vụ và đánh giá chất lượng dịch vụ.[4] - Tính không đồng nhất Đặc tính này còn gọi là tính khác biệt của dịch vụ. Theo đó, việc thực hiện dịch vụ thường khác nhau tùy thuộc vào cách thức phục vụ, nhà cung cấp dịch vụ, người phục vụ, thời gian thực hiện, lĩnh vực phục vụ, đối tượng phục vụ và địa điểm phục vụ.
Đặc tính này thể hiện rõ nhất đối với các dịch vụ bao hàm sức lao động cao. Việc đòi hỏi chất lượng đồng nhất từ đội ngũ nhân viên sẽ rất khó đảm bảo (Caruana & Malta, 2002). Hơn thế, cùng một loại dịch vụ cũng có nhiều mức độ thực hiện từ “cao cấp”, “phổ thông” đến “thứ cấp”. Vì vậy, việc đánh giá chất lượng dịch vụ hoàn hảo hay yếu kém khó có thể xác định dựa vào một thước đo chun mà phải xét đn nhiều yếu tố liên quan khác trong trường hợp cụ thể.[1] - Tính không thể tách rời Tính không tách rời của dịch vụ thể hiện ở việc khó phân chia dịch vụ thành hai giai đoạn rạch ròi là giai đoạn sản xuất và giai đoạn sử dụng.
Dịch vụ thường được tạo ra và sử dụng đồng thời. Điều này không đúng đối với hàng hoá vật chất được sản xuất ra nhập kho, phân phối thông qua nhiều kênh 9 trung gian mua bán, rồi sau đó mới được tiêu dùng. Đối với sản phẩm hàng hoá, khách hàng chỉ sử dụng sản phẩm ở giai đoạn cuối cùng. Còn đối với dịch vụ, khách hàng đồng hành trong suốt hoặc một phần của quá trình tạo ra dịch vụ.
Nói cách khác, sự gắn liền của hai quá trình làm cho dịch vụ trở nên hoàn tất. - Tính không lưu giữ được Dịch vụ không thể cất trữ, lưu kho và không thể vận chuyển từ khu vực này đến khu vực khác như các loại hàng hóa thông thường. Chúng ta có thể ưu tiên thực hiện dịch vụ trước sau nhưng không thể đem cất trữ dịch vụ rồi sau đó đem ra sử dụng vì dịch vụ thực hiện xong là hết, không thể dành cho việc “tái sử dụng” hay “phục hồi” lại. - Tính không chuyển quyền sở hữu được Khi mua một sản phẩm dịch vụ, khách hàng chỉ được quyền sử dụng dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định chứ không được quyền sở hữu nó như đối với sản phẩm hữu hình.
Chất lượng dịch vụ Khái niệm Chất lượng dịch vụ có nhiều khái niệm khác nhau tùy thuộc vào đối tượng nghiên cứu và môi trường nghiên cứu và việc tìm hiểu chất lượng dịch vụ là cơ sở cho việc thực hiện các biện pháp cải thiện chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp. Từ các điểm khác nhau giữa sản phẩm và dịch vụ mà khái niệm chất lượng dịch vụ trở nên rất phức tạp. Đặc điểm nổi bật là khách hàng chỉ có thể đánh giá được toản diện chất lượng của dịch vụ sau khi "mua" và "sử dụng" chúng. Do đó, tài liệu xác định chất lượng dịch vụ dựa theo: chủ quan, thái độ và khả năng nhận biết.
Chất lượng dịch vụ là một sự đo lường mức độ dịch vụ được đưa đến khách hàng tương xứng với mong đợi của khách hàng tốt đến đâu. Việc tạo ra 10 một dịch vụ chất lượng nghĩa là đáp ứng mong đợi của khách hàng một cách đồng nhất. [4] Chất lượng dịch vụ là mức độ hài lòng của khách hàng trong quá trình cảm nhận tiêu dùng dịch vụ, là dịch vụ tổng thể của doanh nghiệp mang lại chuỗi lợi ích và thỏa mãn đầy đủ nhu cầu mong đợi của khách hàng trong hoạt động sản xuất, cung ứng và phân phối dịch vụ ở đầu ra, tương xứng với chi phí mà khách hàng phải thanh toán. Parasuraman & ctg (1998) (trích từ Nguyễn Đình Thọ và ctg, 2003) thì cho rằng “Chất lượng dịch vụ là khoảng cách mong đợi về sản phẩm dịch vụ của khách hàng và nhận thức, cảm nhận của họ khi sử dụng qua sản phẩm dịch vụ đó”.
Ông giải thích rằng để biết được sự dự đoán của khách hàng thì tốt nhất là nhận dạng và thấu hiểu những mong đợi của họ. Việc phát triển một hệ thống xác định được những mong đợi của khách hàng là cần thiết. Và ngay sau đó ta mới có một chiến lược chất lượng cho dịch vụ có hiệu quả. Đây có thể xem là một khái niệm tổng quát nhất, bao hàm đầy đủ ý nghĩa của dịch vụ đồng thời cũng chính xác nhất khi xem xét chất lượng dịch vụ đứng trên quan điểm khách hàng, xem khách hàng là trung tâm.[8] Theo ISO 8402, chất lượng dịch vụ là “Tập hợp các đặc tính của một đối tượng, tạo cho đối tượng đó khả năng thỏa mãn những yêu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn”.
Có thể hiểu chất lượng dịch vụ là sự thỏa mãn khách hàng được đo bằng hiệu số giữa chất lượng mong đợi và chất lượng đạt được. Nếu chất lượng mong đợi thấp hơn chất lượng đạt được thì chất lượng dịch vụ là tuyệt hảo, nếu chất lượng mong đợi lớn hơn chất lượng đạt được thì chất lượng dịch vụ không đảm bảo, nếu chất lượng mong đợi bằng chất lượng đạt được thì chất lượng dịch vụ đảm bảo. Từ các khái niệm chất lượng dịch vụ. Có thể nói chất lượng dịch theo cách tiếp cận từ góc độ người tiêu dùng, chính là mức độ hài lòng của khách 11 hàng đối với dịch vụ đó.
Mà sự hài lòng theo kết quả nghiên cứu của Donald M.Davidoff, lại được đo bởi biểu thức tâm lý: Sự hài lòng = sự cảm nhận – sự mong đợi Nếu sự cảm nhận của khách hàng thấp hơn sự mong chờ mà họ có trước thì họ sẽ bị thất vọng và khi đó chất lượng dịch vụ sẽ bị đánh giá là tồi tệ. Ngược lại, chất lượng dịch vụ được đánh giá là rất tuyệt hảo nếu sự cảm nhận của khách hàng về dịch vụ lớn hơn sự mong chờ mà họ có trước đó, khi đó họ sẽ cảm thấy thích thú. Ngoài ra, khách hàng sẽ chỉ cảm thấy chất lượng dịch vụ là chấp nhận được nếu sự cảm nhận đúng như sự mong chờ đã có trước khi tiêu dùng dịch vụ, khi đó chất lượng dịch vụ chỉ được đánh giá ở mức độ trung bình (tạm được).[8] Như vậy, chất lượng dịch vụ cũng có thể được hiểu là mức cung cấp dịch vụ tối thiểu mà một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ đã lựa chọn nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trường khách hàng mục tiêu. Tuy nhiên mức cung cấp dịch vụ này phải được duy trì nhất quán trong suốt quá trình kinh doanh.
Chất lượng dịch vụ ngành ô tô Chất lượng dịch vụ trong ngành ô tô được hiểu là những hoạt động của doanh nghiệp nhằm mang đến cho khách hàng giá trị gia tăng nhiều hơn, chất lượng dịch vụ được xem là có chất lượng khi được khách hàng cảm nhận nó thật rõ ràng. Tức là chất lượng dịch vụ có đáp ứng được sự mong đợi của khách hàng hay không? Khách hàng mua sự mong đợi chứ không mua sản phẩm đơn thuần. Đơn giản là họ không mua một chiếc xe hay một món phụ tùng với sự kỳ vọng về tính năng của chiếc xe hay phụ tùng đó có thể mang lại giá trị sử dụng cao cho họ mà phải đồng thời có những cam kết về bảo trì, bảo dưỡng của công ty khi có sự cố phát sinh. Như vậy lợi ích quan trọng của sản phẩm 12 là giá trị phục vụ khách hàng của nó.
Do sự mong đợi của khách hàng ngày càng gia tăng nên đây là yếu tố quan trọng để các doanh nghiệp có thể khai thác nhằm tạo lợi thế cạnh tranh cho mình. Để thấy rõ sự mong đợi ngày càng gia tăng của khách hàng sẽ ảnh hưởng như thế nào đến dịch vụ khách hàng, cần nghiên cứu ba mức độ hóa thân của sản phẩm: - Phần vật chất của sản phẩm: là phần xác của sản phẩm dùng để mua bán. Trong trường hợp này là những chiếc xe ô tô cụ thể. - Phần “mong đợi” của sản phẩm: là các dịch vụ thêm vào cho sản phẩm như việc phân phối, thời gian thanh toán và các dịch vụ khác.