PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh đất nƣớc ta đang chuyển mình mạnh mẽ và đang từng bƣớc hòa mình vào sự phát triển chung của thế giới, việc xây dựng một thị trƣờng lành mạnh là nền tảng để các doanh nghiệp phát triển bền vững. Có nhiều biện pháp nhằm thúc đẩy sự minh bạch và lành mạnh hóa thị trƣờng, trong đó việc sử dụng kiểm toán viên là một trong những lựa chọn tối ƣu của nhiều doanh nghiệp. Kiểm toán viên mang cái nhìn khách quan, dƣới vai trò là bên thứ ba độc lập để thực hiện kiểm tra và đánh giá tính chính xác của của thông tin đƣợc kiểm toán.
Trƣớc nhu cầu của các doanh nghiệp, ngành kiểm toán nói chung và các công ty dịch vụ kiểm toán nói riêng trở nên chiếm vị thế quan trọng trong nề kinh tế. Trên thực tế, một số các công ty cố tình làm sai lệch thông tin trên báo cáo tài chính với các mục đích nhƣ thu hút nhà đầu tƣ, trốn thuế, chiếm đoạt tài sản… Một trong những gian lận thƣờng xảy ra đó là liên quan tới khoản mục tài sản cố định. Tài sản cố định là cơ sở vật chất, là nhân tố then chốt của doanh nghiệp; đặc biệt đối với những đơn vị sản xuất, xây lắp, vận tải, khách sạn thì tài sản cố định phản ánh năng lực sản xuất hiện có và trình độ ứng dụng khoa học kĩ thuật vào hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chi phí khấu hao tài sản cố định cũng ảnh hƣởng lớn đến việc tính toán và nộp thuế của doanh nghiệp, là một khoản mục chi phí có nhiều rủi ro và tính nhạy cảm cao cần kiểm tra kĩ để không ảnh hƣởng đến quyết định của nhà đầu tƣ.
Nhận thức đƣợc quan trọng của hoạt động kiểm toán cũng nhƣ là tính trọng yếu của khoản mục TSCĐ và chi phí khấu hao, tôi đã tiếp cận với công việc kiểm toán tại công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon, sau đó lựa chọn “Đánh giá quy trình kiểm toán tài sản cố định do Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon thực hiện” là đề tài cho khóa luận tốt nghiệp. Thông qua đề tài, giúp ngƣời đọc hiểu rõ hơn về kiểm toán khoản mục Tài sản cố định diễn ra trong thực tế và nhận thấy đƣợc những rủi ro và sai sót xảy ra trong chu trình này. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Hoàn thiện quy trình kiểm toán Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon.
Mục tiêu cụ thể Hệ thống các lý thuyết về khoản mục Tài sản cố định cũng nhƣ quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trên báo cáo tài chính. Đánh giá ƣu, nhƣợc điểm của quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trên báo cáo tài chính của công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định Asia Dragon. Dựa trên cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu, khóa luận đƣa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán và Thẩm định Asia Dragon. Câu hỏi nghiên cứu Một là, những lý thuyết nào liên quan đến quy trình kiểm toán Tài sản cố định? Hai là, ƣu, nhƣợc điểm quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon là gì? Ba là, những giải pháp và kiến nghị nào để góp phần hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon? 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu chính của đề tài là quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon. Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Đề tài sử dụng dữ liệu thu thập đƣợc liên quan đến quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trong quá trình thực tập tại Công ty TNHH 2 Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon. Về thời gian: Khóa luận nghiên cứu quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon trong khoảng thời gian từ năm 2021 – 2022.
Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu, thu thập các tài liệu về quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trích từ chƣơng trình kiểm toán đƣợc sử dụng tại Công ty, song song đó là các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, giáo trình kiểm toán, các trang mạng chính thống và các tài liệu liên quan… Phƣơng pháp tổng hợp tài liệu: Tiến hành thu thập các số liệu từ giấy tờ làm việc sau khi kiểm toán Tài sản cố định các khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon. Phƣơng pháp quan sát trực tiếp và thu thập khảo sát: Tiến hành quan sát trực tiếp quy trình làm việc của KTV tại Công ty khi thực hiện kiểm toán khoản mục Tài sản cố định nhằm tích lũy kinh nghiệm học hỏi cho bản thân. Lập bảng khảo sát các anh chị KTV tại Công ty về mức độ cần thiết của các thủ tục trong quy trình kiểm toán Tài sản cố định. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu TSCĐ là một trong những tài khoản chiếm tỷ trọng lớn trong BCTC của nhiều loại hình công ty, là nguồn lực đầu tƣ, công cụ sản xuất giúp cho các doanh nghiệp có thể dựa vào để phát triển.
Vậy nên kiểm toán khoản mục TSCĐ là một trong những đề tài đƣợc nhiều sinh viên khai thác. Trong đó, khóa luận tốt nghiệp “Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán – Tƣ vấn Đất Việt (Vietland)” của tác giả Lê Thị Tuyết Trang (2014), Trƣờng Đại học Công Nghệ TP. Hồ Chí Minh đã trình bày cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục tài sản cố định đồng thời đánh giá ƣu nhƣợc điểm của quy trình kiểm toán tại công ty TNHH Kiểm toán – Tƣ vấn Đất Việt (Vietland). Tuy nhiên do đã trải qua thời gian khá dài nên luận văn vẫn còn hạn chế do thay đổi bối cảnh kinh tế cũng nhƣ trong quy trình kiểm toán hiện nay.
Tƣơng tự, 3 khóa luận “Kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty kiểm toán KPMG Việt Nam thực hiện” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Nga (2019), Trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh cũng đã khái quát những nội dung của khoản mục Tài sản cố định và minh họa khách hàng thực tế trong nghiên cứu. Việc thực hiện nghiên cứu tại các công ty lớn nằm trong Big4 giúp ngƣời đọc biết đƣợc các thức vận hành và chất lƣợng kiểm toán tại đây. Kế thừa từ các nghiên cứu trên về quy trình kiểm toán TSCĐ, ngoài việc nghiên cứu và trình bày đầy đủ về khoản mục kiểm toán TSCĐ cũng nhƣ minh họa bằng khách hàng cụ thể tại Asia Dragon, ngƣời viết còn tổng hợp và nghiên cứu mức độ thực hiện các thủ tục trong quy trình của các hồ sơ kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon nhằm đối chiếu sự đầy đủ và chính xác của thủ tục, cũng nhƣ mức độ cần thiết áp dụng các thủ tục đó vào trong công cuộc kiểm toán.
Từ đó đƣa ra những kết luận và đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán TSCĐ tại công ty. Cấu trúc khóa luận CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TSCĐ Khái quát và hệ thống lại các lý thuyết tổng quan về Tài sản cố định và kiểm toán Tài sản cố định; sơ lƣợc về khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc ghi nhận và quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN & THẨM ĐỊNH ASIA DRAGON Chƣơng 2 sẽ trình bày giới thiệu về Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon; khái quát về quy trình kiểm toán hiện hành, các quy định, các thủ tục kiểm toán đƣợc thực hiện trong quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon. Thiết kế bảng khảo sát các KTV về mức độ hiệu quả của các bƣớc trong quy trình kiểm toán Tài sản cố định tại công ty.
CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHO QUY TRÌNH KIỂM 4 TOÁN KHOẢN MỤC TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÔNG TY ABC Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại Công ty TNHH Kiểm toán & Thẩm định Asia Dragon. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TÀI SẢN CỐ ĐỊNH 1. Khái quát chung về khoản mục TSCĐ 1. Khái niệm TSCĐ TSCĐ trong doanh nghiệp là những tƣ liệu lao động chủ yếu và các tài sản khác có giá trị lớn, tham gia vào nhiều chu kỳ SXKD và giá trị của nó đƣợc chuyển dịch dần dần, từng phần vào giá trị sản phẩm, dịch vụ đƣợc sản xuất ra trong các chu trình sản xuất.
Theo Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (Chuẩn mực 03, 04 – Quyết định của Bộ trƣởng Bộ Tài chính số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001), Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ phải thỏa mãn đồng thời tất cả bốn (4) tiêu chuẩn ghi nhận sau: (a) Chắc chắn thu đƣợc lợi ích kinh tế trong tƣơng lai từ việc sử dụng tài sản đó (b) Nguyên giá tài sản phải đƣợc xác định một cách đáng tin cậy (c) Thời gian sử dụng ƣớc tính trên 1 năm (d) Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03, 04 và 06, TSCĐ nằm ở phần B của bảng CĐKT, phần tài sản dài hạn chủ yếu gồm: TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và TSCĐ thuê tài chính. Phân loại TSCĐ Tài sản cố định hữu hình: là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. Bao gồm nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc thiết bị, phƣơng tiện vận tải.
Tài sản cố định vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng cho sản xuất kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. Bao gồm một số chi phí liên quan trực tiếp tới đất sử dụng, chi phí về quyền phát hành, bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả… Tài sản cố định thuê tài chính: là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của 6 Công ty cho thuê tài chính.