Khóa luận: Đánh giá quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại Hà An, Quảng Yên, Quảng Ninh

Khóa luận đánh giá quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh theo mô hình DPSIR.

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Thư
• Người hướng dẫn: TS Đào Văn Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Quản Lý Phao Xốp Trong Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Quảng Yên, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát về Phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.1. Thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.2.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.2.3. Địa chất thủy văn và hải văn
• 1.1.2.4. Sinh thái tự nhiên
• 1.2. Tổng quan về phao xốp
• 1.2.1. Tính chất hóa – lý của phao xốp (nhựa polysyrene)
• 1.2.1.1. Tính chất vật lý của xốp (nhựa polysyrene)
• 1.2.1.2. Tính chất hóa học của polystyrene
• 1.2.1.3. Tính chất cơ học của polystyrene
• 1.2.2. Công nghệ chế tạo xốp
• 1.2.3. Tình hình sản xuất nhựa polystyren trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.2.3.1. Tình hình sản xuất nhựa polystyren trên thế giới
• 1.2.3.2. Tình hình sản xuất nhựa polystyrene tại Việt Nam
• 1.2.4. Tình hình xử lý rác thải xốp trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.2.4.1. Trên thế giới
• 1.2.4.2. Tại Việt Nam
• 1.2.5. Tình hình sử dụng phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam và Quảng Ninh
• 1.2.5.1. Tại Việt Nam
• 1.2.5.2. Tại Quảng Ninh
• 1.3. Tác hại của rác thải nhựa, phao xốp đến môi trường
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra, khảo sát hiện trường và phỏng vấn
• 2.3.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.3.4. Phương pháp phân tích mô hình DPSIR
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá hiện trạng phao xốp
• 3.2. Các giải pháp đáp ứng để nâng cao quản lý phao xốp phát sinh từ hoạt động nuôi trồng thủy sản tại phường Hà An
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Phao Xốp Trong Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Quảng Yên

Quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại Quảng Yên, Quảng Ninh đang trở thành một vấn đề cấp bách. Phao xốp, chủ yếu được làm từ nhựa polystyrene, được sử dụng rộng rãi trong ngành nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, việc thải bỏ không đúng cách sau khi sử dụng đã dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đánh giá hiện trạng quản lý phao xốp là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Phao Xốp Tại Quảng Yên

Phao xốp được sử dụng phổ biến trong nuôi trồng thủy sản tại Quảng Yên. Các loại phao xốp như thùng xốp, khay xốp được áp dụng để bảo quản và vận chuyển sản phẩm. Tuy nhiên, việc sử dụng này cũng kéo theo lượng rác thải xốp lớn, gây ô nhiễm môi trường.

1.2. Tác Động Của Phao Xốp Đến Môi Trường

Phao xốp có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Chúng không phân hủy dễ dàng, dẫn đến ô nhiễm nước và đất. Các nghiên cứu cho thấy rằng rác thải nhựa, bao gồm phao xốp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh thái và con người.

II. Vấn Đề Quản Lý Phao Xốp Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản gặp nhiều thách thức. Việc thiếu quy định và ý thức của người dân về xử lý rác thải xốp là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực từ phao xốp.

2.1. Thách Thức Trong Quản Lý Phao Xốp

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu các quy định rõ ràng về quản lý rác thải xốp. Người dân thường không có ý thức trong việc thu gom và xử lý phao xốp sau khi sử dụng, dẫn đến tình trạng rác thải tràn lan.

2.2. Tác Động Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm từ phao xốp không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng. Các chất độc hại từ nhựa có thể xâm nhập vào chuỗi thực phẩm, gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho người dân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quản Lý Phao Xốp Hiện Nay

Để đánh giá hiệu quả quản lý phao xốp, mô hình DPSIR đã được áp dụng. Mô hình này giúp phân tích các yếu tố động lực, áp lực, hiện trạng, tác động và phản ứng liên quan đến quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản.

3.1. Mô Hình DPSIR Trong Đánh Giá

Mô hình DPSIR (Driving forces, Pressures, State, Impacts, Responses) cung cấp một khung phân tích toàn diện. Nó giúp xác định các yếu tố gây ra ô nhiễm và đánh giá hiện trạng môi trường tại khu vực nuôi trồng thủy sản.

3.2. Phân Tích Tác Động Từ Phao Xốp

Phân tích tác động từ phao xốp cho thấy rằng ô nhiễm môi trường có thể dẫn đến giảm chất lượng nước và ảnh hưởng đến sinh vật biển. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý không hiệu quả có thể gây ra thiệt hại lớn cho hệ sinh thái.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Phao Xốp Tại Quảng Yên

Để nâng cao hiệu quả quản lý phao xốp, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Các biện pháp này bao gồm tăng cường tuyên truyền, giáo dục cộng đồng và áp dụng các công nghệ xử lý rác thải hiện đại.

4.1. Tăng Cường Giáo Dục Cộng Đồng

Giáo dục cộng đồng về tác hại của phao xốp và cách xử lý đúng cách là rất quan trọng. Các chương trình tuyên truyền có thể giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia vào việc bảo vệ môi trường.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Xử Lý Rác Thải

Cần áp dụng các công nghệ xử lý rác thải hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm từ phao xốp. Việc đầu tư vào các hệ thống thu gom và xử lý rác thải sẽ giúp cải thiện tình hình môi trường tại khu vực nuôi trồng thủy sản.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Phao Xốp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý phao xốp tại Quảng Yên còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, những giải pháp đề xuất có thể giúp cải thiện tình hình. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Đánh Giá Hiện Trạng Quản Lý

Đánh giá hiện trạng quản lý phao xốp cho thấy rằng nhiều hộ nuôi trồng thủy sản chưa có ý thức trong việc xử lý rác thải. Cần có các biện pháp khuyến khích và hỗ trợ để nâng cao nhận thức.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Các giải pháp cải thiện quản lý phao xốp bao gồm việc xây dựng các quy định rõ ràng và tăng cường sự tham gia của cộng đồng. Việc này sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường sống.

VI. Tương Lai Của Quản Lý Phao Xốp Tại Quảng Yên

Tương lai của quản lý phao xốp tại Quảng Yên phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan. Cần có các chính sách và chương trình hành động cụ thể để đảm bảo phát triển bền vững trong nuôi trồng thủy sản.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cho việc quản lý rác thải xốp. Các chương trình tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật sẽ giúp địa phương nâng cao hiệu quả quản lý.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế trong việc quản lý rác thải nhựa là cần thiết. Việc học hỏi từ các mô hình thành công trên thế giới sẽ giúp Quảng Yên cải thiện quản lý phao xốp và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phao xốp có nguồn gốc từ nhựa polystyrene (PS) là vật liệu được sử dụng phổ biến trong đời sống và sản xuất nhờ các đặc tính nhẹ, bền, cách nhiệt, cách điện và chi phí thấp. Trong ngành thủy sản, xốp được ứng dụng rộng rãi dưới các dạng thùng xốp, khay xốp và phao nổi phục vụ nâng đỡ lồng bè và bảo quản sản phẩm. Tuy nhiên, phao xốp có độ bền cơ học hạn chế, dễ bị vỡ vụn dưới tác động của sóng gió và thời tiết, tạo thành các mảnh rác nhựa khó phân hủy, gây ô nhiễm môi trường nước và đe dọa sinh vật biển.

Phường Hà An là địa phương ven biển thuộc thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, có truyền thống nuôi trồng thủy sản lâu đời với tổng diện tích mặt nước nuôi trồng đạt 1.061,67 ha. Cùng với sự mở rộng quy mô và chuyển đổi sang các hình thức nuôi thâm canh, bán thâm canh, khối lượng phao xốp phát sinh sau sử dụng tại địa phương ngày càng gia tăng. Trong khi đó, tại khu vực nghiên cứu chưa có công trình nào đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý và phát thải phao xốp. Từ thực tiễn đó, tác giả Phạm Thị Thanh Thư thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Áp dụng mô hình DPSIR đánh giá hiện trạng quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá hiện trạng phao xốp phát sinh trong quá trình nuôi trồng thủy sản tại phường Hà An theo các hợp phần của mô hình DPSIR: Động lực (D), Áp lực (P), Hiện trạng (S), Tác động (I) và Đáp ứng (R).
2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất thải phao xốp tại phường Hà An.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu phát sinh phao xốp từ hoạt động nuôi trồng thủy sản trên địa bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng phát sinh, công tác quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tại địa phương.
• Phạm vi không gian: Khu vực nuôi trồng thủy sản với tổng diện tích 1.061,67 ha (gồm đầm nước ngọt, nước lợ và nước mặn) tại phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và khảo sát thực địa được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2021 (thời gian điều tra bảng hỏi từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2021).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng khung lý thuyết đánh giá môi trường tổng hợp kết hợp các phương pháp điều tra xã hội học và phân tích thống kê:

• Khung lý thuyết và mô hình áp dụng: Mô hình DPSIR (Driving Forces – Pressure – State – Impact – Response). Mô hình này phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa Động lực phát triển kinh tế - xã hội, Áp lực từ nguồn thải, Hiện trạng chất lượng môi trường, Tác động đến hệ sinh thái - sức khỏe con người và các Đáp ứng chính sách, quản lý.
• Văn bản quy phạm và tài liệu tham chiếu: Quyết định số 1746/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động quốc gia quản lý rác thải nhựa đại dương; Nghị định số 26/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản; Quyết định số 31/2020/QĐ-UBND và Quyết định sửa đổi số 30/2021/QĐ-UBND của UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành quy chuẩn kỹ thuật địa phương về vật liệu sử dụng làm phao nổi trong nuôi trồng thủy sản lợ, mặn; Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 21/02/2019 của UBND tỉnh Quảng Ninh về phong trào “Chống rác thải nhựa”.
• Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu: Tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Quảng Yên, Phòng Kinh tế thị xã Quảng Yên, báo cáo của Tổng cục Thủy sản, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Xanh (GreenHub) và các tài liệu khoa học chuyên ngành.
• Phương pháp điều tra xã hội học và khảo sát thực địa: Tiến hành phát 30 phiếu điều tra bảng hỏi tới 30 chủ hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn phường Hà An; phỏng vấn chuyên sâu cán bộ chuyên môn Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã; khảo sát và quan sát hiện trường tại các khu vực đầm nuôi, kênh mương dẫn nước và ven đê biển.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính toán giá trị trung bình và tỷ lệ phần trăm bằng phần mềm Microsoft Excel 2019.

Thông số vật lý - cơ học của Polystyrene (PS)	Giá trị ghi nhận
Tỉ trọng ($d_{25}$)	0,9045 g/cm³
Khối lượng riêng	1,05 – 1,06 g/cm³
Độ nhớt ở 25°C	0,75 cP
Nhiệt độ sôi	145,2°C
Nhiệt độ nóng chảy	-30,6°C
Độ bền kéo	35 – 59 N/mm²
Độ bền nén	56 – 133 N/mm²
Độ bền uốn	80 – 112 N/mm²
Mô đun đàn hồi kéo	(2,8 – 3,5) × 10³ N/mm²
Độ cứng Brinell	140 – 160 HB
Nhiệt độ làm việc lâu dài	70 – 75°C

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương này trình bày tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Hà An và cơ sở khoa học về vật liệu phao xốp:

• Khái quát địa bàn nghiên cứu: Phường Hà An nằm ở phía Đông Nam thị xã Quảng Yên, có đê biển dài 9 km bên bờ sông Chanh. Địa bàn mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển với nhiệt độ trung bình 22 – 24°C, lượng mưa trung bình năm từ 1.000 – 2.636 mm (tập trung 88% vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10), chế độ nhật triều đều với biên độ 3 – 4 m. Hệ sinh thái ven bờ đa dạng với 939 loài sinh vật, trong đó có 66 ha rừng ngập mặn.
• Tổng quan về nhựa Polystyrene (PS): Polystyrene có công thức hóa học $(C_8H_8)_n$, được tổng hợp qua phản ứng trùng hợp monome styren. Hạt xốp thành phẩm chứa tới 95% không khí và 5% polystyrene, có thể giãn nở thể tích gấp 40 lần khi gia nhiệt ở 200°C trong buồng hơi nước. Vật liệu này bền vững với dung dịch kiềm, axit sunfuric, axit clohydric 10–36%, nhưng bị hòa tan trong d-limonene, este, xeton và hydrocacbon thơm.
• Thực trạng sản xuất và rác thải nhựa: Năm 2003, sản lượng PS toàn cầu đạt 14,26 triệu tấn/năm. Tại Việt Nam, nhu cầu PS phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu (Thái Lan, Đài Loan); nhà máy của Công ty TNHH Polystyrene Việt Nam có công suất 4.000 – 5.000 tấn/năm. Nghiên cứu của Jambeck (2015) ghi nhận Việt Nam đứng thứ 4 thế giới về lượng rác thải nhựa đại dương (0,73 triệu tấn/năm). Tại Quảng Ninh, toàn tỉnh sử dụng khoảng 385.000 m³ phao xốp trong nuôi trồng thủy sản, chiếm 50% số lượng lồng bè nổi.

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương II thiết lập quy trình nghiên cứu thực nghiệm và điều tra xã hội học:

• Đối tượng và phạm vi: Khảo sát toàn diện 1.061,67 ha đầm nuôi tại phường Hà An trong 6 tháng đầu năm 2021.
• Quy trình điều tra: Xây dựng cấu trúc bảng hỏi 30 phiếu tập trung vào 4 nhóm thông tin: thông tin nhân khẩu học; đặc điểm hình thức sản xuất; khối lượng và chủng loại phao xốp sử dụng; hiện trạng thu gom, xử lý rác thải xốp.
• Phương pháp tích hợp DPSIR: Thiết lập mối liên kết giữa hoạt động nuôi trồng thủy sản (Động lực), mức độ phát sinh rác xốp (Áp lực), sự tích tụ xốp tại đầm và kênh mương (Hiện trạng), tổn hại môi trường và sức khỏe (Tác động) cùng các chính sách, biện pháp xử lý hiện hành (Đáp ứng).

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Tác giả phân tích số liệu thực địa theo 5 hợp phần của mô hình DPSIR và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý:

• Động lực (Driving Forces): Hà An là 1 trong 4 vùng nuôi tập trung của thị xã Quảng Yên (cùng Sông Khoai, Đông Yên Hưng, Nam Hòa với tổng quy mô trên 2.000 ha). Đối tượng nuôi chính gồm tôm thẻ chân trắng, tôm sú, cua biển, cá rô phi nước lợ và hàu. Trong 8 tháng đầu năm 2020, sản lượng nuôi trồng của thị xã đạt 7.840 tấn. Hoạt động chuyển đổi từ quảng canh sang thâm canh thúc đẩy nhu cầu sử dụng vật liệu nổi và bảo quản.
• Áp lực (Pressure): 100% hộ dân khảo sát sử dụng vật liệu xốp trong sản xuất. Cơ cấu chủng loại xốp sử dụng gồm: thùng xốp (chiếm 65%), phao xốp nổi (23%) và khay xốp (12%). Kết quả khảo sát cho thấy 73% người dân cho rằng phao xốp không gây hại cho môi trường, chỉ có 17% nhận thức được tác hại.
• Hiện trạng (State): Trung bình trên 1 ha nuôi trồng mỗi vụ sử dụng 25 thùng xốp vận chuyển giống, 4 quả phao nổi và 25 thùng xốp bảo quản thu hoạch. Định mức tiêu hao thể tích xốp trung bình là 4 m³/ha. Với 1.061,67 ha diện tích, tổng lượng phao xốp đang lưu hành tại phường ước tính là 4.246,68 m³. Do chu kỳ hư hỏng của phao xốp là 3 năm, toàn bộ lượng phao xốp này sẽ thải ra môi trường nếu không có giải pháp thu gom trước thời hạn quy định ngày 01/01/2023. Rác xốp vỡ vụn xuất hiện dày đặc ven đê biển, kênh mương và trôi ra sông Chanh.
• Tác động (Impact): 82% người dân không hiểu biết về các tác động lâu dài của rác thải phao xốp. Nhựa PS chôn lấp mất 300 – 1.000 năm để phân hủy, gây tắc nghẽn dòng chảy và ô nhiễm nguồn nước ngầm. Hoạt động đốt thủ công làm phát sinh $CO_2$, dioxin, chì, cadmium, gây nguy cơ ngộ độc và ung thư. Phao xốp vỡ thành các hạt nhỏ làm sinh vật biển ăn nhầm, gây tắc nghẽn tiêu hóa và tích tụ chất độc trong chuỗi thức ăn.
• Đáp ứng (Response): Hiện tại, 46,17% hộ xử lý bằng cách gom chung với rác sinh hoạt chờ xe chở rác; 30,5% hộ thu gom bán lại; 23,33% hộ tự đốt hoặc vứt bỏ tại đê và kênh mương. Toàn phường có 13 khu phố nhưng chỉ có 3 nhân công thu gom rác với tần suất 2 – 3 lần/tuần, dẫn đến tình trạng rác ứ đọng tại các đầm xa khu dân cư.

Hợp phần DPSIR	Nội dung ghi nhận tại phường Hà An	Số liệu / Tỷ lệ thực tế
Động lực (D)	Mở rộng nuôi trồng thủy sản thâm canh, bán thâm canh	Diện tích nuôi: 1.061,67 ha
Áp lực (P)	Sử dụng tràn lan các sản phẩm xốp giá rẻ	Thùng xốp (65%), phao nổi (23%), khay (12%)
Hiện trạng (S)	Khối lượng xốp lớn, phân mảnh trôi dạt kênh rạch, ven đê	Định mức 4 m³/ha $\rightarrow$ Tổng tích lũy 4.246,68 m³
Tác động (I)	Đốt phát sinh khí độc; phân rã thành vi nhựa; ô nhiễm nước	82% dân không biết tác hại; phân hủy 300–1.000 năm
Đáp ứng (R)	Thu gom rác sinh hoạt; nạo vét kênh; tập huấn kỹ thuật	Đổ rác chung (46,17%), bán (30,5%), đốt/vứt (23,33%)

Kết quả và đóng góp

• Kết quả định lượng cụ thể: Khóa luận đã kiểm kê và tính toán được định mức sử dụng xốp trung bình là 4 m³/ha/vụ tại phường Hà An, xác định tổng khối lượng phao xốp đang sử dụng cần phải thay thế và xử lý trước ngày 01/01/2023 là 4.246,68 m³.
• Làm rõ bức tranh quản lý chất thải rắn: Xác định được thực trạng cơ sở hạ tầng thu gom còn thiếu hụt nghiêm trọng (3 nhân công phục vụ 13 khu phố) và tập quán xử lý thiếu an toàn của người dân (23,33% tự đốt hoặc xả bừa bãi).
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  1. Thu gom, phân loại: Bổ sung nhân lực, điều chỉnh tần suất thu gom cố định, mở rộng địa bàn thu gom đến các đầm xa khu dân cư theo Kế hoạch số 41/KH-UBND của UBND tỉnh Quảng Ninh.
  2. Công nghệ xử lý: Đề xuất thu gom lượng phao xốp thải bỏ để tận dụng làm nhiên liệu đốt trong lò nung nhà máy sản xuất xi măng nhờ nhiệt trị cao của nhựa PS.
  3. Vật liệu thay thế: Đề xuất áp dụng mô hình phao xốp phủ sơn Line-X (theo dự án của GreenHub và USAID đã thí điểm tại Vịnh Hạ Long, nâng tuổi thọ từ 3 năm lên 10 năm, có bọc lưới hạn chế hà bám) cho quy mô ven bờ; chuyển đổi sang phao nổi nhựa HDPE (theo mô hình Hợp tác xã Đảo Phất Cờ - Vân Đồn, tuổi thọ 50 năm, chịu bão cấp 11–12) theo lộ trình Quyết định 30/2021/QĐ-UBND.
  4. Tuyên truyền và giám sát: Tổ chức tập huấn thay đổi nhận thức, thiết lập kênh thông tin công khai chỉ số chất lượng môi trường của thị xã.
• Đóng góp học thuật: Đề tài là công trình đầu tiên ứng dụng khung phân tích DPSIR để đánh giá chuyên sâu vòng đời và hiện trạng quản lý phao xốp trong nuôi trồng thủy sản tại một xã/phường ven biển của tỉnh Quảng Ninh, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác quản lý chất thải nhựa cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô mẫu khảo sát còn nhỏ (30 phiếu điều tra bảng hỏi tại một địa bàn phường Hà An); nghiên cứu chưa tiến hành lấy mẫu phân tích thực nghiệm các chỉ tiêu hóa lý chất lượng nước hoặc định lượng nồng độ vi nhựa trong trầm tích và mô sinh vật biển.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát trên toàn thị xã Quảng Yên và các vùng nuôi biển trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh; thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm đo đạc mức độ phát tán vi nhựa từ phao xốp vào chuỗi thức ăn thủy sản; đánh giá bài toán kinh tế - kỹ thuật chi tiết khi chuyển đổi toàn bộ phao xốp sang vật liệu HDPE tại các hộ nuôi quy mô nhỏ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Thủy sản. Các cơ quan quản lý nhà nước như Chi cục Thủy sản, Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Quảng Yên và UBND cấp xã/phường ven biển có thể tham khảo phương pháp kiểm kê thể tích phao xốp và mô hình chuyển đổi vật liệu thân thiện môi trường (Line-X, HDPE) để triển khai các quy định quản lý chất thải nhựa đại dương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng phao xốp đang sử dụng trong nuôi trồng thủy sản tại phường Hà An là bao nhiêu? Theo kết quả điều tra và tính toán của khóa luận, định mức sử dụng xốp trung bình là 4 m³/ha. Với tổng diện tích nuôi trồng thủy sản 1.061,67 ha, lượng phao xốp đang sử dụng tại phường là 4.246,68 m³.

2. Tỷ lệ nhận thức của người dân địa phương về tác hại của phao xốp được ghi nhận như thế nào? Khảo sát cho thấy có 73% người dân cho rằng lượng phao xốp từ nuôi trồng thủy sản không gây hại đến môi trường và 82% người được hỏi không hiểu biết về các tác động sinh thái lâu dài của rác thải xốp.

3. Cơ cấu các chủng loại xốp được sử dụng nhiều nhất tại phường Hà An gồm những loại nào? 100% hộ nuôi thủy sản sử dụng đồ xốp, trong đó thùng xốp chiếm tỷ lệ cao nhất với 65%, tiếp theo là phao xốp nổi chiếm 23% và khay xốp chiếm 12%.

4. Người dân phường Hà An hiện đang xử lý phao xốp thải bỏ bằng những hình thức nào? Người dân xử lý theo 3 hình thức chính: 46,17% đổ chung với rác thải sinh hoạt chờ xe thu gom, 30,5% thu gom đem bán lại và 23,33% tự xử lý bằng cách đốt hoặc đổ bỏ không đúng nơi quy định tại ven bờ đê, kênh mương.

5. Giải pháp vật liệu thay thế phao xốp nào được tác giả đề xuất ứng dụng tại địa phương? Tác giả đề xuất 2 giải pháp vật liệu: (1) Mô hình phao phủ sơn Line-X giúp tăng tuổi thọ sử dụng từ 3 năm lên 10 năm, phù hợp cho quy mô nuôi lồng bè ven bờ; (2) Chuyển đổi sang hệ thống phao nổi nhựa HDPE theo quy chuẩn Quyết định 30/2021/QĐ-UBND với độ bền 50 năm và khả năng chịu gió bão cấp 11–12.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Thị Thanh Thư đã vận dụng mô hình DPSIR để đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh và quản lý 4.246,68 m³ phao xốp tại phường Hà An, thị xã Quảng Yên. Nghiên cứu đã phản ánh trung thực những hạn chế về hạ tầng thu gom, thói quen xử lý rác thải và mức độ nhận thức của người dân tại địa bàn ven biển. Các giải pháp đề xuất về công nghệ đốt xi măng, ứng dụng phao phủ sơn Line-X và chuyển đổi sang vật liệu HDPE cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác quản lý môi trường thủy sản bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái quát về Phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 1. Thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 1.Vị trí địa lý Quảng Yên là một thị xã trung du ven biển nằm ở phía Tây Nam tỉnh Quảng Ninh. Thị xã Quảng Yên nằm giữa tam giác 3 thành phố: Hạ Long, Uông Bí, Hải Phòng.

Hình 1: Sơ đồ Thị xã Quảng Yên Phía Đông Bắc giáp huyện Hoành Bồ, thành phố Uông Bí; Phía Tây Bắc giáp thành phố Uông Bí; Phía Tây Nam giáp huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng; Phía Đông giáp thành phố Hạ Long; Phía Đông Nam giáp đảo Cát Bà – thành phố Hải Phòng; Thị xã Quảng Yên (được thành lập theo Nghị quyết số 100/NQ-CP ngày 25/11/2011 của Chính phủ) nằm ở phía Nam tỉnh Quảng Ninh và giáp thành phố Hạ Long và trên nhiều tuyến giao thông quan trọng. Về đường bộ có các trục đường quốc lộ 18, 10, đường cao tốc Hạ Long – Hải Phòng; tỉnh lộ 331, 338. Đường sắt có tuyến đường Hà Nội – Hạ Long đi qua địa bàn; đường thủy nằm trên tuyến đường ven biển Bắc Bộ nối Hải Phòng – Quảng Ninh với các tỉnh ven biển trong nước và quốc tế. Quảng Yên có 11 phường: Quảng Yên, Đông Mai, Minh Thành, Cộng Hòa, Tân An, Yên Giang, Nam Hòa, Hà An, Phong Hải, Yên Hải; 8 xã: Sông Khoai, Hiệp Hòa, Tiền An, Hoàng Tân, Cẩm La, Liên Hòa, Liên Vị, Tiền Phong [15].

3 Hình 2: Bản đồ ranh giới lập quy hoạch và ranh giới hành chính các phường xã [15] 1.Địa hình Thị xã Quảng Yên nằm trong khu vực giáp ranh giữa vùng núi cánh cung Đông Triều – Móng Cái và vùng đồng bằng ven biển có nhiều sông lạch nên địa hình đa dạng, phức tạp. Sông Chanh là một nhánh của sông Bạch Đằng đã chia Thị xã Quảng Yên thành 2 vùng rõ rệt. a, Vùng Hà Bắc Gồm 7 phường và 4 xã nằm bên tả ngạn sông Chanh gồm: phường Minh Thành, phường Đông Mai, phường Tân An, phường Cộng Hòa, phường Quảng Yên, phường Hà An, phường Yên Giang, xã Sông Khoai, xã Hiệp Hòa, xã Tiền An, xã Hoàng Tân. Với diện tích khoảng 6.100ha, vùng Hà Bắc có 3 dạng địa hình chính: - Khu vực đồi núi, gồm 3 dãy núi lớn: Dãy Bàn Cờ cao độ khoảng từ 10-440 m, độ dốc khoảng 20%.

Dãy núi Vũ Tướng và núi Hồ Nứa (núi Na) cao từ 10-220 m, độ dốc khoảng 10%. Dãy thứ 3 nằm trên đảo Hoàng Tân, cao độ từ 10-65m, độ dốc khoảng 20%. 4 Ngoài ra còn có một số núi đồi nhỏ nằm rải rác ở các phường Cộng Hòa, Tiền An, Tân An, xã Hiệp Hòa, Hoàng Tân như các núi Trũng Táo, núi Giếng Đá, núi Hũng Sông, núi Trũng Thóc, núi Đun, núi Nấm Chuông, núi Hang Bo, núi Đầu Rằm, núi Cành Chẽ, cao độ từ 5-76m, đột dốc hơn 10%. - Dạng địa hình 2 là dạng địa hình thấp trũng.

Chủ yếu là các khu ruộng trũng và nuôi trồng thủy sản, cao độ trung bình 0,8 m. Cao độ nền khoảng 2m, dốc nền thoải dần ra các kênh rạch tự nhiên [15]. Hình 3: Sơ đồ địa hình Thị xã Quảng Yên [15] b,Vùng Hà Nam: Gồm 4 phường và 4 xã: phường Phong Cốc, phường Yên Hải, phường Nam Hòa, phường Phong Hải, xã Liên Hòa, xã Cẩm La, xã Liên Vị, xã Tiền Phong. Nằm ở hữu ngạn sông Chanh được hình thành từ thế kỷ thứ XV là một hòn đảo được bao bọc bởi 34 km đê biển với cao trình 5,5 m.

Đây là vùng đất tạo nên do quai đê lấn biển, mở rộng các bãi bồi ven sông và bãi sú vẹt ven biển. Vùng này bằng phẳng nhưng địa hình thấp so với mặt nước biển, chịu ảnh hưởng trực tiếp của biển 5 nên đất chua mặn là chủ yếu. Khu ngoài đê là vùng bãi triều đã và đang được khoanh bao để nuôi trồng thủy hải sản tạo điều kiện phát triển ngành thuỷ sản. Ngoài ra, trên địa bàn thị xã còn có vùng bãi triều ngoài đê khá rộng lớn, chủ yếu là các cồn cát, bãi cát, bãi sú vẹt và rừng ngập mặn thấp.

Đất đai ở khu vực bãi triều này thường xuyên bị biến đổi và ngập nước do tác động của các dòng chảy và thủy triều. Sự phức tạp của địa hình thị xã Quảng Yên đã góp phần hình thành một số cảnh quan có giá trị cho phát triển du lịch trên địa bàn thị xã nhưng cũng gây một số trở ngại cho quá trình sử dụng đất và xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế xã hội nói chung và phục vụ phát triển du lịch nói riêng trên địa bàn thị xã, đặc biệt là xây dựng hệ thống đường giao thông [15]. Phường Hà An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 1.Vị trí địa lý Hà An là một phường ven biển nằm ở phía Đông Nam của thị xã Quảng Yên, cách trung tâm thị xã khoảng 7 km; phía Đông và Đông Nam giáp xã Hoàng Tân và biển Gàn vịnh Hạ Long; phía Tây giáp phường Quảng Yên và phía Tây Nam giáp sông Chanh, bên kia sông là xã Cẩm La; phía Nam giáp sông Chanh; phía Bắc giáp xã Tiền An và phường Tân An. Năm 2000, phường có diện tích tự nhiên là 3.

Hiện nay, áp dụng quy chuẩn đo lường, diện tích tự nhiên của phường là 2.711,03 ha, trong đó có 66 ha rừng ngập mặn; tổng diện tích nuôi trồng thủy sản là 1. 6 Hình 4: Một phần diện tích đầm nước mặn tại phường Hà An 1. Điều kiện tự nhiên - Nhiệt độ không khí Phường Hà An chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc nên có mùa đông khá lạnh, nhiệt độ trung bình hàng năm 22 - 240C. Nhiệt độ trung bình cao nhất là 26,30C, nhiệt độ trung bình thấp nhất là 20,50C, biên độ nhiệt theo mùa trung bình 6 - 70C, biên độ nhiệt ngày đêm khá lớn, trung bình 10 - 120C.

- Nắng Ở phường Hà An nói riêng và thị xã Quảng Yên nói chung có số giờ nắng trong một năm khá cao so với các khu vực khác trong tỉnh, trung bình số giờ nắng dao động từ 1. Nắng tập trung từ tháng 5 đến tháng 12, tháng có số giờ nắng ít nhất là tháng 2 và tháng 3. - Mưa Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1. Năm có lượng mưa lớn nhất 2.636 mm, nhỏ nhất 916 mm.

Mưa ở khu vực phường Hà An phân bố không đều trong năm, phân hoá theo mùa tạo ra hai mùa trái ngược nhau là mùa mưa nhiều và mùa mưa ít, chi phối mạnh mẽ tới nền sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp. 7 Mùa mưa nhiều: Kéo dài trong 6 tháng từ tháng 5 đến tháng 10, mưa nhiều tập trung chiếm 88% tổng lượng mưa cả năm, tháng có lượng mưa lớn nhất là tháng 8 (371 mm). Mùa mưa ít: Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, lượng mưa rất nhỏ chỉ chiếm 12% lượng mưa cả năm, tháng có lượng mưa ít nhất là tháng 12 (18,1 mm). - Độ ẩm không khí Độ ẩm không khí tương đối trung bình hàng năm của phường là 80-82%, cao nhất vào tháng 3 đạt tới trị số 91%, thấp nhất vào tháng 11 cũng đạt 68%, mùa mưa có độ ẩm không khí cao hơn mùa mưa ít.

- Gió Phường Hà An có 2 loại gió thổi theo mùa chính là gió Đông Bắc và gió Đông Nam: Gió Đông Bắc: Từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau thịnh hành gió Bắc và Đông Bắc tốc độ gió từ 2 đến 4 m/s. Gió mùa Đông Bắc tràn về theo đợt, mỗi đợt kéo dài từ 3 đến 5 ngày. Đợt gió mùa Đông Bắc đạt tới cấp 5 - 6, ngoài khơi cấp 7 - 8. Đặc biệt gió mùa Đông Bắc tràn về thường lạnh, giá rét ảnh hưởng đến mùa màng, gia súc và sức khoẻ con người.

Gió Đông Nam: Từ tháng 5 đến tháng 9 thịnh hành gió Nam và Đông Nam. Gió thổi từ vịnh vào mang theo nhiều hơi nước. Tốc độ gió trung bình 2-4 m/s (cấp 2-3) có khi tới cấp 5-6. - Bão Là khu vực ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão.

Bão xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 10, tháng có nhiều bão nhất là tháng 7, tháng 8. Bão vào khu vực thường có tốc độ gió từ 20 - 40 m/s, ảnh hưởng của bão gây ra mưa lớn, lượng mưa từ 100 - 200 mm, có nơi trong thị xã tới 500 mm. Bão gây thiệt hại cho sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, công nghiệp và đời sống nhân dân [15]. Địa chất thủy văn và hải văn - Địa chất hải văn Hà An có đê biển dài 9 km nằm bên bờ sông Chanh và hàng nghìn héc-ta đầm, ao nuôi trồng thủy sản.

Sông Chanh là một phần lưu của sông Bạch Đằng, nối sang 8 Hải Phòng với khu mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển dịch vụ vận tải thủy, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. Bờ biển nằm trong vịnh Hạ Long, đáy biển nông và thoải. Độ sâu trung bình của vịnh từ 4 - 6 m.

Thuỷ triều mang tính chất nhật triều đều, mỗi ngày có một lần nước lên và một lần nước xuống, biên độ thuỷ triều từ 3 - 4m. Chịu ảnh hưởng của chế độ nhật triều đều, hầu hết số ngày trong tháng 23-25 ngày, mỗi ngày có một lần nước lên và một lần nước xuống, mỗi tháng có một lần triều cường và một lần triều kém, một năm có 176 ngày triều cường, mực nước trên 1,1m Tại khu vực phường Hà An và khu vực lân cận, dòng chảy đạt 15-30 cm/s vào các tháng 6-8 và 25-40m/s vào các tháng còn lại. Tại cửa sông Chanh - Lạch Huyện, tốc độ dòng chảy khi triều rút có thể đạt tới 100-200cm/s. Với tốc độ này, đáy các cửa sông không những khó được bồi, thậm chí còn bị xâm thực và mang vật liệu bồi ra phía ngoài [15].

- Địa chất thủy văn Mạng lưới sông ngòi ở phường Hà An khá dày, chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam rồi đổ ra biển qua cửa sông. Vùng có cửa sông chính đổ ra biển là sông Chanh. Vùng đông Quảng Yên bao gồm cả phường Hà An qua khảo sát thấy xuất hiện nước ngầm ở độ sâu 1,5 -3,4m, nguồn nước có thể dùng quanh năm ít khi bị cạn, chất lượng nước tốt, không chua, tuy nhiên về mùa khô có hiện tượng nhiễm mặn. Hiện nay các con sông trên địa bàn của phường đang được triển khai vùi lấp, xây dựng tuyến đường ven sông dưới dự án của Tỉnh.