Luận văn đánh giá công tác quản lý môi trường xưởng khai thác và chế biến than đá tại cẩm phả theo tiêu chuẩn iso 14001

Chuyên khảo môi trường phân tích Luận văn đánh giá công tác quản lý môi trường xưởng khai thác và chế biến than đá tại cẩm phả theo, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Trà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Lâm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Quản Lý Môi Trường Tại Xưởng Khai Thác Và Chế Biến Than Đá Theo Tiêu Chuẩn ISO 14001
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Quản lý môi trường
• 2.2. Công tác quản lý môi trường
• 2.2.1. Công tác quản lý môi trường của Việt Nam
• 2.2.2. Công tác quản lý môi trường của ngành than
• 2.2.2.1. Những thuận lợi
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.5.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.4. Phương pháp so sánh
• 3.5.5. Phương pháp thảo luận nhóm
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Tình hình sản xuất của công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than
• 4.2.1. Quá trình hình thành và phát triển công ty
• 4.2.2. Tổ chức quản lý của công ty
• 4.2.3. Tình hình sản xuất của công ty
• 4.3. Hiện trạng môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường
• 4.3.1. Môi trường không khí
• 4.3.2. Môi trường nước
• 4.4. Công tác quản lý môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than
• 4.4.1. Các quy định về quản lý môi trường
• 4.4.2. Tổ chức quản lý môi trường
• 4.4.3. Các hoạt động môi trường công ty đã thực hiện tại khu vực khai thác và chế biến than
• 4.5. Đề xuất mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001
• 4.5.1. Phân tích, đánh giá khả năng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 cho công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường
• 4.5.2. Đề xuất mô hình
• 4.5.3. Tiến trình áp dụng và giải pháp để hoàn thiện mô hình
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Ngành Than 55 ký tự

Quản lý môi trường hiệu quả là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của ngành than. Các tổ chức ngày càng nhận thức rõ tầm quan trọng của việc kiểm soát các tác động môi trường từ hoạt động khai thác và chế biến than. Điều này phù hợp với chính sách và mục tiêu của tổ chức, đồng thời đáp ứng các yêu cầu pháp luật ngày càng khắt khe. Tiêu chuẩn ISO 14001 đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các tổ chức triển khai và thực hiện chính sách môi trường, có tính đến các khía cạnh môi trường có ý nghĩa. Thành công của hệ thống phụ thuộc vào sự cam kết của tất cả các cấp, đặc biệt là cấp quản lý cao nhất. Quản lý môi trường không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cơ hội để nâng cao hiệu quả hoạt động và uy tín của doanh nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của quản lý môi trường ngành than

Ngành than đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Việc quản lý môi trường hiệu quả giúp giảm thiểu các tác động này, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và sức khỏe cộng đồng. Theo trích yếu luận văn, các tổ chức thuộc mọi loại hình ngày càng quan tâm đến việc đạt được và chứng minh kết quả hoạt động môi trường hợp lý thông qua kiểm soát các tác động đến môi trường của các sản phẩm, dịch vụ và hoạt động của mình.

1.2. Giới thiệu về tiêu chuẩn ISO 14001 trong quản lý môi trường

ISO 14001 là một tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu đối với một hệ thống quản lý môi trường. Tiêu chuẩn này giúp các tổ chức xác định, kiểm soát và giảm thiểu các tác động môi trường từ hoạt động của mình. Việc áp dụng ISO 14001 mang lại nhiều lợi ích, bao gồm nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và cải thiện uy tín của doanh nghiệp. Theo trích yếu luận văn, bộ tiêu chuẩn ISO 14001 quy định các yêu cầu của một hệ thống quản lý môi trường nhằm hỗ trợ cho tổ chức triển khai và thực hiện chính sách cùng các mục tiêu có tính đến các yêu cầu pháp luật và thông tin về các khía cạnh môi trường có ý nghĩa.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Môi Trường Tại Xưởng Than 58 ký tự

Các xưởng khai thác và chế biến than đá đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý môi trường. Từ việc kiểm soát phát thải bụi và nước thải mỏ đến quản lý chất thải và phục hồi môi trường, các doanh nghiệp cần có giải pháp toàn diện và hiệu quả. Việc tuân thủ pháp luật môi trường và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của xã hội cũng là một áp lực lớn. Bên cạnh đó, chi phí quản lý môi trường có thể là một gánh nặng đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, việc đầu tư vào quản lý môi trường không chỉ là chi phí mà còn là đầu tư vào sự phát triển bền vững.

2.1. Các vấn đề ô nhiễm môi trường thường gặp tại xưởng than

Các xưởng khai thác và chế biến than đá thường gây ra các vấn đề ô nhiễm môi trường như phát thải bụi, nước thải mỏ, ô nhiễm tiếng ồn và chất thải rắn. Phát thải bụi gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động và cộng đồng xung quanh. Nước thải mỏ chứa các chất độc hại có thể gây ô nhiễm nguồn nước. Chất thải rắn, nếu không được quản lý đúng cách, có thể gây ô nhiễm đất và nước. Theo tài liệu gốc, việc khai thác than để phát triển kinh tế gây nên những áp lực về môi trường do khói bụi, chất thải, nước thải từ các hoạt động giao thông, khai thác than.

2.2. Khó khăn trong việc tuân thủ pháp luật môi trường

Việc tuân thủ pháp luật môi trường là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp khai thác và chế biến than đá. Các quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ và phức tạp, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư nguồn lực đáng kể để đáp ứng. Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin và năng lực về quản lý môi trường cũng là một rào cản lớn. Theo Điều 37, Luật Bảo vệ Môi trường (2014), nội dung công tác quản lý nhà nước về môi trường của Việt Nam bao gồm ban hành và tổ chức việc thực hiện các văn bản pháp quy về bảo vệ môi trường, ban hành hệ thống tiêu chuẩn môi trường.

III. Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Theo ISO 14001 Cách Tiếp Cận 59 ký tự

Để đánh giá hiệu quả quản lý môi trường tại xưởng khai thác và chế biến than đá theo ISO 14001, cần thực hiện một quy trình bài bản và toàn diện. Bắt đầu bằng việc xác định các khía cạnh môi trường quan trọng, đánh giá tác động của chúng và thiết lập các mục tiêu và chỉ tiêu môi trường phù hợp. Tiếp theo, xây dựng và triển khai các chương trình quản lý môi trường để đạt được các mục tiêu đã đề ra. Cuối cùng, thường xuyên kiểm tra, đánh giá và cải tiến hệ thống quản lý môi trường để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp.

3.1. Xác định và đánh giá khía cạnh môi trường tại xưởng than

Việc xác định và đánh giá khía cạnh môi trường là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001. Các khía cạnh môi trường là các yếu tố trong hoạt động của doanh nghiệp có thể gây tác động đến môi trường. Việc đánh giá tác động của các khía cạnh này giúp doanh nghiệp xác định các vấn đề ưu tiên và tập trung nguồn lực vào việc giải quyết chúng. Theo trích yếu luận văn, ISO 14001 specifies requirements for an environmental management system to enable an organization to develop and implement a policy and objectives which take into account legal requirements and information about signigicant environmental aspects.

3.2. Thiết lập mục tiêu và chỉ tiêu quản lý môi trường

Sau khi xác định và đánh giá các khía cạnh môi trường, doanh nghiệp cần thiết lập các mục tiêu và chỉ tiêu quản lý môi trường cụ thể, đo lường được và có tính khả thi. Các mục tiêu và chỉ tiêu này phải phù hợp với chính sách môi trường của doanh nghiệp và hướng đến việc giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Theo trích yếu luận văn, the success of the system depend on commitment from all levels and function of the organization, and especially from top management.

IV. Giải Pháp Quản Lý Môi Trường Hiệu Quả Cho Xưởng Than 57 ký tự

Để giải quyết các thách thức trong quản lý môi trường, các xưởng khai thác và chế biến than đá cần áp dụng các giải pháp toàn diện và hiệu quả. Điều này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ xử lý ô nhiễm, áp dụng các biện pháp quản lý chất thải tiên tiến, tăng cường giám sát môi trường và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người lao động. Bên cạnh đó, việc hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng địa phương cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của các giải pháp quản lý môi trường.

4.1. Ứng dụng công nghệ xử lý môi trường tiên tiến

Việc ứng dụng công nghệ xử lý môi trường tiên tiến là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm từ các xưởng khai thác và chế biến than đá. Các công nghệ này có thể giúp xử lý phát thải bụi, nước thải mỏ và chất thải rắn một cách hiệu quả. Ví dụ, công nghệ lọc bụi tĩnh điện có thể giúp giảm thiểu phát thải bụi từ các nhà máy chế biến than. Công nghệ xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học có thể giúp loại bỏ các chất ô nhiễm từ nước thải mỏ.

4.2. Tăng cường giám sát môi trường và báo cáo định kỳ

Việc tăng cường giám sát môi trường và báo cáo định kỳ là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả của các giải pháp quản lý môi trường. Doanh nghiệp cần thiết lập một hệ thống giám sát môi trường chặt chẽ để theo dõi các thông số môi trường quan trọng như phát thải bụi, chất lượng nước và tiếng ồn. Kết quả giám sát môi trường cần được báo cáo định kỳ cho các cơ quan quản lý nhà nước và công khai cho cộng đồng địa phương.

V. Ứng Dụng ISO 14001 Tại Xưởng Than Nghiên Cứu Điển Hình 59 ký tự

Nghiên cứu điển hình về việc áp dụng ISO 14001 tại một xưởng khai thác và chế biến than đá cụ thể sẽ cung cấp cái nhìn thực tế về quá trình triển khai, các thách thức gặp phải và những lợi ích đạt được. Phân tích chi tiết về các hoạt động quản lý môi trường, kết quả giám sát môi trường và hiệu quả kinh tế sẽ giúp các doanh nghiệp khác học hỏi kinh nghiệm và áp dụng ISO 14001 một cách hiệu quả hơn. Nghiên cứu này cũng sẽ đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật môi trường và đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành than.

5.1. Phân tích quá trình triển khai ISO 14001 tại xưởng than

Phân tích chi tiết quá trình triển khai ISO 14001 tại một xưởng than cụ thể, từ việc lập kế hoạch, xây dựng hệ thống tài liệu, đào tạo nhân viên đến việc đánh giá nội bộ và chứng nhận. Xác định các yếu tố thành công và thất bại trong quá trình triển khai, cũng như các bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho các doanh nghiệp khác. Theo tài liệu gốc, công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường bắt đầu xây dựng xưởng khai thác và chế biến than đá tại Cẩm Phả từ năm 2005, hiện tại xưởng vẫn đang hoạt động với sản lượng khoảng 15.

5.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế và môi trường sau áp dụng ISO 14001

Đánh giá hiệu quả kinh tế và môi trường sau khi áp dụng ISO 14001, bao gồm giảm chi phí xử lý ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên, cải thiện hiệu quả hoạt động và nâng cao uy tín của doanh nghiệp. So sánh các chỉ số môi trường trước và sau khi áp dụng ISO 14001 để đánh giá mức độ cải thiện. Theo tài liệu gốc, môi trường xung quanh khu vực khai thác đang có dấu hiệu xuống cấp trong khi công tác quản lý môi trường của công ty còn nhiều hạn chế và tiêu chuẩn ISO 14001 chưa được áp dụng.

VI. Kết Luận Quản Lý Môi Trường Bền Vững Ngành Than 55 ký tự

Quản lý môi trường bền vững là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành than. Việc áp dụng ISO 14001 và các giải pháp quản lý môi trường hiệu quả không chỉ giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường mà còn mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội. Các doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào quản lý môi trường, tuân thủ pháp luật và hợp tác với các bên liên quan để xây dựng một ngành than xanh và bền vững.

6.1. Tầm quan trọng của phát triển bền vững trong ngành than

Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu của ngành than trong tương lai. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải cân bằng giữa lợi ích kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14001 là một bước quan trọng để đạt được mục tiêu này. Theo tài liệu gốc, chiến lược bảo vệ môi trường là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là cơ sở quan trọng để phát triển đất nước bền vững.

6.2. Đề xuất và kiến nghị để cải thiện quản lý môi trường

Đề xuất các giải pháp và kiến nghị cụ thể để cải thiện quản lý môi trường tại các xưởng khai thác và chế biến than đá, bao gồm tăng cường đầu tư vào công nghệ xử lý ô nhiễm, nâng cao năng lực quản lý môi trường cho nhân viên, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương và hoàn thiện hệ thống pháp luật môi trường. Theo tài liệu gốc, việc nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác quản lý môi trường xưởng khai thác và chế biến than đá tại Cẩm Phả theo tiêu chuẩn ISO 14001” là cần thiết để đảm bảo vấn đề môi trường, đồng thời đem lại giá trị kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, vùng trọng điểm năng lượng với trữ lượng than đá ước tính trên 3 tỷ tấn (chiếm hơn 35,7% trong tổng số 8,4 tỷ tấn than toàn tỉnh), áp lực từ hoạt động khai khoáng lên môi trường tự nhiên đang diễn ra vô cùng gay gắt. Xưởng khai thác và chế biến than đá thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Quan trắc và Mô hình hóa Môi trường sau 10 năm hoạt động đã ghi nhận quy mô sản lượng đạt khoảng 15.000 tấn than mỗi năm, tăng gấp 10 lần so với năm 2005. Hoạt động sản xuất liên tục 24/24 giờ làm phát sinh lượng bụi, nước thải và chất thải rắn đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sinh thái ven bờ vịnh Bái Tử Long và đời sống của 195.800 cư dân địa phương.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý môi trường tại xưởng, từ đó đề xuất mô hình hệ thống quản lý môi trường chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14001. Phạm vi đề tài tập trung tại xưởng khai thác và chế biến than Cẩm Phả trên địa bàn 486,45 km² của thành phố, với thời gian thu thập dữ liệu từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp giải pháp giảm thiểu 90% lượng bụi phát tán vượt ngưỡng, kiểm soát 100% dòng thải nguy hại và tối ưu 20% chi phí vận hành qua quy trình cải tiến liên tục, tạo tiền đề thúc đẩy mô hình khai thác khoáng sản bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng triết học về mối quan hệ thống nhất giữa Tự nhiên, Con người và Xã hội cùng lý thuyết Kinh tế môi trường hiện đại. Hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 được xây dựng theo mô hình chu trình PDCA kinh điển gồm Lập kế hoạch (Plan), Thực hiện (Do), Kiểm tra (Check) và Hành động (Act), thúc đẩy triết lý cải tiến liên tục trong sản xuất. Các khái niệm cốt lõi bao gồm: Hệ thống quản lý môi trường (EMS) theo tiêu chuẩn TCVN ISO 14001:2010; Khía cạnh môi trường (yếu tố trong hoạt động có thể tương tác với môi trường); Tác động môi trường (mọi biến đổi môi trường do doanh nghiệp gây ra); Kiểm soát điều hành và Hành động khắc phục phòng ngừa. Thống kê của tổ chức ISO cho thấy tính đến cuối năm 2014 đã có hơn 250.972 chứng chỉ ISO 14001 được cấp tại 155 quốc gia, khẳng định vai trò thiết yếu của bộ công cụ quản lý này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong suốt 12 tháng năm 2015. Về dữ liệu thứ cấp, tác giả thu thập chuỗi số liệu quan trắc từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2014 và báo cáo đánh giá tác động môi trường của doanh nghiệp. Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu thực hiện điều tra với cỡ mẫu 50 phiếu khảo sát, gồm 20 phiếu cho cán bộ công nhân viên tại xưởng và 30 phiếu cho các hộ dân lân cận trong bán kính 50m.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được lựa chọn nhằm phản ánh khách quan góc nhìn của cả đối tượng trực tiếp sản xuất lẫn cộng đồng chịu tác động môi trường. Tác giả đã tiến hành 12 đợt khảo sát thực tế và lấy mẫu nước ngày 21/7/2015 để phân tích các chỉ tiêu pH, COD, BOD, TSS tại phòng thí nghiệm chuyên ngành. Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel, kết hợp phương pháp so sánh đối chiếu chuẩn cứ ISO 14001 với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2013 và QCVN 40:2011, giúp nhận diện chính xác các khoảng trống quản trị của xưởng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nồng độ bụi không khí tại khu vực sản xuất từng ở mức báo động năm 2010 với hàm lượng bụi tại hố nhận than đạt 7.040 microgam/m³, vượt hơn 35 lần quy chuẩn. Dù đến năm 2014 đã giảm 95,8% xuống còn 290 microgam/m³, chỉ số này vẫn vượt 1,45 lần so với QCVN 05:2013 (ngưỡng 200 microgam/m³). Khảo sát thực tế cho thấy 100% cán bộ và người dân lân cận khẳng định môi trường bị ô nhiễm không khí do bụi than, trong đó 20% công nhân và 24% người dân đánh giá ở mức rất ô nhiễm.

Thứ hai, chất lượng nước mặt ven bờ có nguy cơ ô nhiễm cục bộ. Mẫu phân tích ngày 21/7/2015 tại cống xả chung ra biển ghi nhận chỉ số TSS đạt 171 mg/l (vượt 1,71 lần giới hạn 100 mg/l của QCVN 40:2011), COD đạt 154 mg/l và BOD đạt 64 mg/l, cao hơn cống nội bộ xưởng khoảng 23% đến 31%.

Thứ ba, công tác thu gom chất thải nguy hại còn tiềm ẩn rủi ro. Thống kê quý I năm 2016 ghi nhận xưởng phát sinh 657 kg dầu mỡ thải (tháng 1: 215 kg, tháng 2: 189 kg, tháng 3: 253 kg) và 37 bình ắc quy chì hỏng. Có tới 75% công nhân và 70% cư dân lo ngại về nguy cơ ô nhiễm thứ cấp từ chất thải.

Thứ tư, quản trị môi trường nội bộ còn nhiều lỗ hổng. Phòng Môi trường gồm 5 nhân sự (3 thạc sĩ, 1 kỹ sư, 1 cử nhân) chủ yếu mới làm nhiệm vụ theo dõi, quan trắc định kỳ 2 lần/năm, chưa thiết lập chính sách môi trường chính thức và thiếu các quy trình kiểm soát theo tiêu chuẩn ISO 14001.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến nồng độ bụi và chất rắn lơ lửng vượt chuẩn bắt nguồn từ công nghệ khai thác mỏ lộ thiên, dây chuyền sàng tuyển hở và nước mưa chảy tràn cuốn theo bột than mịn đổ thẳng ra biển. Hiện trạng này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu khai khoáng tại vùng than Đông Bắc, nơi bụi lắng và trầm tích than luôn là áp lực môi trường lớn nhất.

Dữ liệu quan trắc không khí và chất lượng nước giai đoạn 2010-2015 có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh thực trạng với giới hạn quy chuẩn và bảng ma trận đánh giá khía cạnh môi trường theo chu trình PDCA. Việc thiếu cam kết lãnh đạo giải thích vì sao dù 100% nhân viên biết có quy định nội bộ nhưng 90% người dân chỉ nhận biết công ty qua hoạt động trồng 15.000 cây trên 6 ha bãi thải. Áp dụng ISO 14001 là giải pháp tất yếu giúp chuyển đổi từ thế bị động sang chủ động kiểm soát rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, ban hành chính sách môi trường và lập ban chỉ đạo ISO: Ban Giám đốc phê duyệt chính sách môi trường chính thức và thành lập nhóm chuyên trách EST gồm 7 thành viên chủ chốt trong quý I năm 2016, hướng tới mục tiêu 100% cán bộ công nhân viên nắm vững cam kết ngăn ngừa ô nhiễm.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình kiểm soát khía cạnh môi trường: Phòng Môi trường phối hợp chuyên gia tư vấn BSI xây dựng 12 quy trình kiểm soát vận hành cụm sàng tuyển và hố nhận than trong 6 tháng (từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2016), đặt mục tiêu giảm 85% nồng độ bụi xuống dưới mức 200 microgam/m³ theo QCVN 05:2013.

Thứ ba, nâng cấp hệ thống xử lý nước mưa và chất thải: Đội cơ điện tiến hành nạo vét 100% hệ thống mương cống, lắp đặt bổ sung 2 hố lắng bùn than tại cửa xả tiểu ngạch từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2016, đảm bảo 100% mẫu nước thải sau lắng đạt chỉ tiêu TSS dưới 100 mg/l theo QCVN 40:2011.

Thứ tư, đào tạo nhận thức và triển khai đánh giá thử nghiệm: Nhóm chuyên trách ISO tổ chức 4 khóa đào tạo cho toàn bộ 96 cán bộ công nhân viên trong quý III năm 2016, đảm bảo 95% nhân sự đạt chuẩn nhận thức, hoàn thiện hồ sơ để đánh giá cấp chứng nhận với kinh phí dự kiến 4.700 USD trong quý IV năm 2016.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, ban lãnh đạo hơn 50 doanh nghiệp khai thác than tại Quảng Ninh: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý môi trường chuẩn mực, tiết kiệm từ 15% đến 20% chi phí xử lý sự cố và gia tăng năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu khoáng sản.

Thứ hai, các chuyên gia tư vấn và tổ chức đánh giá ISO 14001: Công trình là case study thực chứng về khai khoáng lộ thiên, hỗ trợ rút ngắn thời gian tư vấn từ 15 tháng xuống còn 8 đến 12 tháng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ quy mô dưới 150 lao động.

Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường địa phương: Nguồn dữ liệu thực nghiệm từ 50 phiếu điều tra và chuỗi quan trắc 5 năm tại Cẩm Phả giúp cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách giám sát và định hướng doanh nghiệp chuyển đổi xanh.

Thứ tư, học viên cao học, sinh viên và giảng viên chuyên ngành Môi trường: Đề tài cung cấp phương pháp luận nghiên cứu khoa học, hệ thống biểu mẫu khảo sát thực địa và bộ số liệu phân tích chuẩn mực phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 mang lại lợi ích kinh tế nào cho xưởng khai thác than? Hệ thống giúp tối ưu hóa định mức tiêu hao nhiên liệu, giảm thiểu thất thoát than và tiết kiệm tới 20% chi phí xử lý chất thải. Ngoài ra, việc vận hành chuẩn mực giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý và tránh các khoản phạt vi phạm hành chính về môi trường.

2. Nguyên nhân khiến hàm lượng bụi tại khu vực sản xuất vượt quy chuẩn là gì? Đặc thù khai thác lộ thiên và công đoạn sàng tuyển phát tán lượng bụi than lớn trong không gian mở. Báo cáo năm 2014 ghi nhận nồng độ bụi tại hố nhận than là 290 microgam/m³, vượt ngưỡng 200 microgam/m³ do thiếu hệ thống phun sương dập bụi tự động.

3. Doanh nghiệp quy mô dưới 100 lao động gặp khó khăn gì khi triển khai ISO 14001? Rào cản lớn nhất là chi phí tư vấn và chứng nhận khoảng 4.700 USD cùng sự thiếu hụt chuyên môn của nhân sự. Khảo sát cho thấy 96 cán bộ công nhân viên tại xưởng ban đầu còn bỡ ngỡ với các thủ tục tư liệu hóa và kỹ năng nhận diện khía cạnh môi trường.

4. Nước mưa chảy tràn tại mặt bằng chế biến than tác động thế nào đến môi trường nước? Nước mưa cuốn trôi bùn than làm gia tăng hàm lượng cặn lơ lửng. Kết quả phân tích mẫu nước ngày 21/7/2015 tại cống thải chung ghi nhận chỉ số TSS đạt 171 mg/l, vượt quy chuẩn 100 mg/l của QCVN 40:2011, làm tăng độ đục của nước biển ven bờ.

5. Thời gian cần thiết để một doanh nghiệp than xây dựng hoàn chỉnh ISO 14001 là bao lâu? Doanh nghiệp xây dựng mới cần khoảng 15 tháng. Tuy nhiên, với đơn vị đã có 10 năm hoạt động và ban hành sẵn một số quy chế nội bộ như xưởng than Cẩm Phả, tiến trình có thể rút ngắn xuống còn 8 đến 12 tháng.

Kết luận

• Đánh giá xác thực hiện trạng môi trường tại xưởng than công suất 15.000 tấn/năm, chỉ ra nồng độ bụi 290 microgam/m³ và chỉ số TSS 171 mg/l còn vượt quy chuẩn.
• Làm rõ năng lực quản lý và 6 điểm nghẽn của 96 cán bộ công nhân viên công ty theo các điều khoản tiêu chuẩn ISO 14001.
• Thiết lập mô hình hệ thống quản lý môi trường hoàn chỉnh theo chu trình PDCA phù hợp đặc thù ngành khai thác than.
• Đề xuất lộ trình 4 bước triển khai thực tiễn trong 12 tháng năm 2016 với ngân sách dự kiến khoảng 4.700 USD.
• Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho hơn 50 doanh nghiệp khoáng sản trên địa bàn thành phố Cẩm Phả.

Đóng góp cốt lõi của luận văn là chuyển đổi phương thức quản lý môi trường từ ứng phó thụ động sang kiểm soát chủ động. Doanh nghiệp cần khẩn trương kiện toàn nhóm chuyên trách EST trong giai đoạn 2016-2020 để vận hành hệ thống hiệu quả. Quý bạn đọc hãy tham khảo toàn văn công trình để ứng dụng mô hình quản trị môi trường tiên tiến ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ TRÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG XƯỞNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN THAN ĐÁ TẠI CẨM PHẢ THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001 Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thanh Lâm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kì học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Trà i LỜI CẢM ƠN Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với sự hỗ giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác.

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dã cũng như chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới TS.Nguyễn Thanh Lâm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt qua trình học tập và thực hiện đề tài. Nếu không có sự hướng dẫn và giúp đỡ của thầy, em nghĩ luận văn này của em rất khó có thể hoàn thiện được. Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn thầy.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn quản lý môi trường, khoa môi trường – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ nhân viên công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường cùng với sự tư vấn của nhóm tư vấn công ty BSI đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện cho thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Trân trọng! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Trà ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Quản lý môi trường.

Hệ thống quản lý môi trường. Cơ sở khoa học. Tổng quan về ISO. Quá trình hình thành và phát triển của ISO.

Chương trình xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001. Kinh nghiệm áp dụng iso 14001 trên thế giới và việt nam. Tình hình áp dụng ISO 14001 trên Thế Giới. Nhu cầu áp dụng ISO 14001 ở Việt Nam.

Thuận lợi và khó khăn trong việc áp dụng ISO 14001 ở Việt Nam. Kinh nghiệm đánh giá hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 trong ngành than. Các công nghệ khai thác và chế biến than. Khai thác mỏ lộ thiên.

Khai thác mỏ hầm. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp.

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Phương pháp thảo luận nhóm.

Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Tình hình sản xuất của công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than. Quá trình hình thành và phát triển công ty. Tổ chức quản lý của công ty. Tình hình sản xuất của công ty.

Hiện trạng môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường. Môi trường không khí. Môi trường nước. Công tác quản lý môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty tnhh quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than.

Các quy định về quản lý môi trường. Tổ chức quản lý môi trường. Các hoạt động môi trường công ty đã thực hiện tại khu vực khai thác và chế biến than. Đề xuất mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001.

Phân tích, đánh giá khả năng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 cho công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường. Đề xuất mô hình. Tiến trình áp dụng và giải pháp để hoàn thiện mô hình. Kết luận và kiến nghị.

72 Tài liệu tham khảo. 75 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng việt BOD Nhu cầu oxy sinh học (Bio oxygen demand) COD Nhu cầu oxy hóa học (Chemical Oxygen Demand) Co. Công ty trách nhiệm hữu hạn (Company, Limitted) ĐTM Đánh giá tác động môi trường EMS Hệ thống quản lý môi trường (Environmental Management System) EST Nhóm môi trường (Environment steering team) EU Liên minh Châu Âu HTQLMT Hệ thống quản lý môi trường ISO Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế KCMT Khía cạnh môi trường KPPN Khắc phụ phòng ngừa KSĐH Kiểm soát điều hành KSMT Kiểm soát môi trường MT Môi trường P-D-C-A Kế hoạch-Thực hiện-Kiểm tra-Hành động (Plan – Do – Check – Action) QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định SAGE Nhóm tư vấn chiến lược (Strategic advisory group of experts TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn TNMT Tài nguyên môi trường TSS Tổng rắn lơ lửng (Total suspended solid) UNDP Chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Kết quả hàm lượng bụi của công ty từ năm 2010 đến 2014.

Thống kê phiếu điều tra về hiện trạng môi trường không khí. Kết quả phân tích nước ngày 21/7/2015. Thống kê phiếu điều tra về hiện trạng môi trường nước. Bảng thống kê lương chất thải 3 tháng đầu năm 2016.

Thống kê phiếu điều tra về chất thải. Danh sách phân công nhiệm vụ của phòng môi trường. Thống kê phiếu điều tra về công tác quản lý môi trường. Đánh giá HTQLMT hiện có tại công ty theo tiêu chuẩn ISO 14001.

Chính sách môi trường của công ty. Tiêu chí đánh giá khía cạnh môi trường. Các khía cạnh môi trường của công ty. Diễn giải thực hiện quy trình kiểm soát các KCMT.

Diễn giải thực hiện quy trình đáp ứng yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác. Mục tiêu và chỉ tiêu quản lý môi trường của công ty. Chương trình quản lý môi trường để đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu trong bảng trên. Quyền hạn và trách nhiệm của các thành viên trong ban ISO.

Nội dung cần đào tạo của công ty. Hệ thống tài liệu về HTQLMT của công ty. Diễn giải thực hiện quy trình kiểm soát điều hành. Tiến trình đưa mô hình HTQLMT của công ty vào thực tiễn.

69 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Số lượng chứng chỉ ISO 14001 ở Việt Nam. Quy trình khai thác và chế biến than. Đầu vào và đầu ra của quy trình khai thác và chế biến than.

Sự phân bố diện tích đất tại Cẩm Phả. Mô hình hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 cho công ty. Quy trình kiểm soát các khía cạnh môi trường. Quy trình đáp ứng các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác.

Cơ cấu quản lý của ban ISO. Quy trình đào tạo, nhận thức, năng lực tại công ty. Quy trình kiểm soát điều hành. Sự không phù hợp và hành động khắc phục phòng ngừa.

Quy trình hành động khắc phục phòng ngừa. Quy trình đánh giá nội bộ HTQLMT của công ty. 68 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Các tổ chức thuộc mọi loại hình ngày càng quan tâm đến việc đạt được và chứng minh kết quả hoạt động môi trường hợp lý thông qua kiểm soát các tác động đến môi trường của các sản phẩm, dịch vụ và hoạt động của mình, phù hợp với chính sách và mục tiêu của tổ chức. Các tổ chức phải hành động như vậy trong một xu thế pháp luật ngày càng chặt chẽ, sự triển khai của các chính sách kinh tế và các biện pháp khác đều thúc đẩy việc bảo vệ môi trường, các bên hữu quan cũng ngày càng bày tỏ mối quan tâm của mình đến các vấn đề môi trường và phát triển bền vững.

Bộ tiêu chuẩn ISO 14001 quy định các yêu cầu của một hệ thống quản lý môi trường nhằm hỗ trợ cho tổ chức triển khai và thực hiện chính sách cùng các mục tiêu có tính đến các yêu cầu pháp luật và thông tin về các khía cạnh môi trường có ý nghĩa. Thành công của hệ thống phụ thuộc vào sự cam kết của tất cả các cấp và các bộ phận chức năng, đặc biệt là của cấp quản lý cao nhất. Mục đích của đề tài là đánh giá công tác quản lý môi trường xưởng khai thác và chế biến than đá tại Cẩm Phả, từ đó đề xuất mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 dựa trên hệ thống quản lý môi trường có sẵn thông qua các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp hình thức điều tra phỏng vấn, phương pháp khảo sát thực tế, phương pháp so sánh, phương pháp thảo luận nhóm và phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại khu vực khai thác than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường: Được thiên nhiên ưu ái, nơi đây có những mỏ than tự nhiên nên kinh tế khá phát triển.

Việc khai thác than để phát triển kinh tế gây nên những áp lực về môi trường do khói bụi, chất thải, nước thải từ các hoạt động giao thông, khai thác than.