HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ TRÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG XƯỞNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN THAN ĐÁ TẠI CẨM PHẢ THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001 Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thanh Lâm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kì học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Trà i LỜI CẢM ƠN Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với sự hỗ giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác.
Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dã cũng như chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới TS.Nguyễn Thanh Lâm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt qua trình học tập và thực hiện đề tài. Nếu không có sự hướng dẫn và giúp đỡ của thầy, em nghĩ luận văn này của em rất khó có thể hoàn thiện được. Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn thầy.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn quản lý môi trường, khoa môi trường – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ nhân viên công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường cùng với sự tư vấn của nhóm tư vấn công ty BSI đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện cho thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Trân trọng! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Trà ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Quản lý môi trường.
Hệ thống quản lý môi trường. Cơ sở khoa học. Tổng quan về ISO. Quá trình hình thành và phát triển của ISO.
Chương trình xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001. Kinh nghiệm áp dụng iso 14001 trên thế giới và việt nam. Tình hình áp dụng ISO 14001 trên Thế Giới. Nhu cầu áp dụng ISO 14001 ở Việt Nam.
Thuận lợi và khó khăn trong việc áp dụng ISO 14001 ở Việt Nam. Kinh nghiệm đánh giá hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 trong ngành than. Các công nghệ khai thác và chế biến than. Khai thác mỏ lộ thiên.
Khai thác mỏ hầm. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp.
Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Phương pháp thảo luận nhóm.
Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.
Tình hình sản xuất của công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than. Quá trình hình thành và phát triển công ty. Tổ chức quản lý của công ty. Tình hình sản xuất của công ty.
Hiện trạng môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường. Môi trường không khí. Môi trường nước. Công tác quản lý môi trường tại khu vực khai thác và chế biến than trực thuộc công ty tnhh quan trắc và mô hình hóa môi trường trong lĩnh vực khai thác than.
Các quy định về quản lý môi trường. Tổ chức quản lý môi trường. Các hoạt động môi trường công ty đã thực hiện tại khu vực khai thác và chế biến than. Đề xuất mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001.
Phân tích, đánh giá khả năng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 cho công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường. Đề xuất mô hình. Tiến trình áp dụng và giải pháp để hoàn thiện mô hình. Kết luận và kiến nghị.
72 Tài liệu tham khảo. 75 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng việt BOD Nhu cầu oxy sinh học (Bio oxygen demand) COD Nhu cầu oxy hóa học (Chemical Oxygen Demand) Co. Công ty trách nhiệm hữu hạn (Company, Limitted) ĐTM Đánh giá tác động môi trường EMS Hệ thống quản lý môi trường (Environmental Management System) EST Nhóm môi trường (Environment steering team) EU Liên minh Châu Âu HTQLMT Hệ thống quản lý môi trường ISO Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế KCMT Khía cạnh môi trường KPPN Khắc phụ phòng ngừa KSĐH Kiểm soát điều hành KSMT Kiểm soát môi trường MT Môi trường P-D-C-A Kế hoạch-Thực hiện-Kiểm tra-Hành động (Plan – Do – Check – Action) QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định SAGE Nhóm tư vấn chiến lược (Strategic advisory group of experts TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn TNMT Tài nguyên môi trường TSS Tổng rắn lơ lửng (Total suspended solid) UNDP Chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Kết quả hàm lượng bụi của công ty từ năm 2010 đến 2014.
Thống kê phiếu điều tra về hiện trạng môi trường không khí. Kết quả phân tích nước ngày 21/7/2015. Thống kê phiếu điều tra về hiện trạng môi trường nước. Bảng thống kê lương chất thải 3 tháng đầu năm 2016.
Thống kê phiếu điều tra về chất thải. Danh sách phân công nhiệm vụ của phòng môi trường. Thống kê phiếu điều tra về công tác quản lý môi trường. Đánh giá HTQLMT hiện có tại công ty theo tiêu chuẩn ISO 14001.
Chính sách môi trường của công ty. Tiêu chí đánh giá khía cạnh môi trường. Các khía cạnh môi trường của công ty. Diễn giải thực hiện quy trình kiểm soát các KCMT.
Diễn giải thực hiện quy trình đáp ứng yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác. Mục tiêu và chỉ tiêu quản lý môi trường của công ty. Chương trình quản lý môi trường để đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu trong bảng trên. Quyền hạn và trách nhiệm của các thành viên trong ban ISO.
Nội dung cần đào tạo của công ty. Hệ thống tài liệu về HTQLMT của công ty. Diễn giải thực hiện quy trình kiểm soát điều hành. Tiến trình đưa mô hình HTQLMT của công ty vào thực tiễn.
69 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Số lượng chứng chỉ ISO 14001 ở Việt Nam. Quy trình khai thác và chế biến than. Đầu vào và đầu ra của quy trình khai thác và chế biến than.
Sự phân bố diện tích đất tại Cẩm Phả. Mô hình hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 cho công ty. Quy trình kiểm soát các khía cạnh môi trường. Quy trình đáp ứng các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác.
Cơ cấu quản lý của ban ISO. Quy trình đào tạo, nhận thức, năng lực tại công ty. Quy trình kiểm soát điều hành. Sự không phù hợp và hành động khắc phục phòng ngừa.
Quy trình hành động khắc phục phòng ngừa. Quy trình đánh giá nội bộ HTQLMT của công ty. 68 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Các tổ chức thuộc mọi loại hình ngày càng quan tâm đến việc đạt được và chứng minh kết quả hoạt động môi trường hợp lý thông qua kiểm soát các tác động đến môi trường của các sản phẩm, dịch vụ và hoạt động của mình, phù hợp với chính sách và mục tiêu của tổ chức. Các tổ chức phải hành động như vậy trong một xu thế pháp luật ngày càng chặt chẽ, sự triển khai của các chính sách kinh tế và các biện pháp khác đều thúc đẩy việc bảo vệ môi trường, các bên hữu quan cũng ngày càng bày tỏ mối quan tâm của mình đến các vấn đề môi trường và phát triển bền vững.
Bộ tiêu chuẩn ISO 14001 quy định các yêu cầu của một hệ thống quản lý môi trường nhằm hỗ trợ cho tổ chức triển khai và thực hiện chính sách cùng các mục tiêu có tính đến các yêu cầu pháp luật và thông tin về các khía cạnh môi trường có ý nghĩa. Thành công của hệ thống phụ thuộc vào sự cam kết của tất cả các cấp và các bộ phận chức năng, đặc biệt là của cấp quản lý cao nhất. Mục đích của đề tài là đánh giá công tác quản lý môi trường xưởng khai thác và chế biến than đá tại Cẩm Phả, từ đó đề xuất mô hình quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 dựa trên hệ thống quản lý môi trường có sẵn thông qua các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp hình thức điều tra phỏng vấn, phương pháp khảo sát thực tế, phương pháp so sánh, phương pháp thảo luận nhóm và phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại khu vực khai thác than trực thuộc công ty TNHH quan trắc và mô hình hóa môi trường: Được thiên nhiên ưu ái, nơi đây có những mỏ than tự nhiên nên kinh tế khá phát triển.
Việc khai thác than để phát triển kinh tế gây nên những áp lực về môi trường do khói bụi, chất thải, nước thải từ các hoạt động giao thông, khai thác than.