Chương 1 - TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI ỨNG DỤNG Việc xây dựng hệ thống cho phép tích hợp các thông tin không gian thuộc các lĩnh vực khác nhau nhưng có sự liên quan, gắn bó mật thiết là nhu cầu cần thiết của công tác quản lý và quy hoạch phát triển tài nguyên và môi trường của vùng, lãnh thổ. Xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp tài nguyên và môi trường để phục vụ công tác quản lý và quy hoạch phát triển tài nguyên và môi trường là một định hướng lớn trong công tác hiện đại hóa công tác quản lý tài nguyên và môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường và đã được triển khai trong một số các dự án, chương trình lớn cấp quốc gia. Tại các tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường là đơn vị chuyên môn giúp Ủy ban nhân đân tỉnh thực hiện công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực tài nguyên môi trường. Để có thể hỗ trợ tốt công tác quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh đã xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên môi trường và cần thiết phải xây dựng một hệ thống công cụ phần mềm hỗ trợ công tác quản lý.
Cơ sở dữ liệu tài nguyên môi trường bao gồm hệ thống bản đồ địa hình nền và các nhóm thông tin chuyên đề về đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước, môi trường, khí tượng thủy văn. Tổng quan về nhu cầu tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai, tài nguyên và môi trường đối với công tác quản lý nhà nước - Ngành tài nguyên và môi trường với nhiều lĩnh vực nên lượng thông tin, tài liệu, dữ liệu rất lớn. Mỗi thông tin, dữ liệu đều luôn biến đổi trong quá trình quản lý đòi hỏi phải được theo dõi cập nhật một cách có hệ thống. Công việc quản lý nhà nước yêu cầu phải điều tra cơ bản, đo đạc xác định số liệu, phân tích số liệu làm cơ sở để tham mưu chỉ đạo điều hành nhiệm vụ ở các ngành, các cấp.
- Nhìn chung, lượng dữ liệu hiện có trong ngành là chưa nhiều, tài liệu chính và khá đầy đủ chỉ đạt được trong lĩnh vực đất đai. Các lĩnh vực khác như môi trường, khoáng sản còn rất hạn chế, các số liệu điều tra cơ bản ở các ngành này đang trong giai đoạn chuẩn bị. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Dữ liệu có được về tài nguyên đất chủ yếu là hệ thống hồ sơ địa chính khu vực đất phi nông nghiệp. Đây là hệ thống hồ sơ được xây dựng theo phương pháp số, phù hợp với tính chất của việc ứng dụng công nghệ thông tin.
Nội dung hồ sơ phù hợp với thực trạng và yêu cầu quản lý. Hạn chế lớn nhất của hệ thống này là hồ sơ địa chính được xác lập rời rạc từ nhiều chương trình mang tính giải quyết tình thế, nhiều thông tin biến động thiếu cập nhật, chồng chéo và chưa đồng bộ. - Dữ liệu hồ sơ địa chính khu vực đất nông nghiệp dù đã được xác lập từ nhiều năm trước nhưng tiêu chí quản lý không phù hợp với tinh thần của Luật Đất đai, thông tin biến động lớn nên không thể đưa vào sử dụng được. - Các tài liệu về quy hoạch đầy đủ nhưng được xây dựng ở nhiều thời kỳ, nhiều quy trình quy phạm nên thiếu sự đồng nhất về nội dung, cơ sở toán học nên sẽ rất khó khăn trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu này.
- Cơ sở dữ liệu nền chưa đạt tiêu chí về kỹ thuật và nội dung, tồn tại rất nhiều dữ liệu dạng giấy, dạng file số rời rạc được được xác lập bằng các tiêu chí kỹ thuật khác nhau nên sẽ là cản trở lớn cho việc chuẩn hóa để đưa vào sử dụng sau này. - Hệ thống dữ liệu, tài liệu hiện trạng chưa đủ đáp ứng yêu cầu quản lý, cần phải tiếp tục đầu tư thực hiện một cách đồng bộ. Tất cả những vấn đề mang tính chất thiết kế khung và chuẩn hóa các dữ liệu hiện tại đang quản lý và sử dụng cần tập trung giải quyết. Một số yêu cầu cơ bản đối với nhiệm vụ tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai và tài nguyên môi trường 1.
Nhu cầu tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai, tài nguyên môi phục và trang thiết bị đi kèm - Cấp tỉnh: Với trang thiết bị hiện có và thiết bị đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường đầu tư đáp ứng yêu cầu cho việc vận hành hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên về lâu dài, hệ thống máy chủ của cấp tỉnh cần được nâng cấp thêm để đáp ứng được nhu cầu lưu trữ, cập nhật dữ liệu của ngành. - Cấp huyện: Trang thiết bị ở các phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất đủ đảm bảo vận hành các chương trình. Hầu hết 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các huyện đều đã xây dựng mạng cục bộ và kết nối Internet băng thông rộng ADSL, việc vận hành hệ thống trao đổi thông tin giữa các cấp sẽ có nhiều thuận lợi.
Nhu cầu tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai, tài nguyên môi trường và xây dựng các phần mềm ứng dụng chuyên ngành Để đáp ứng yêu cầu cấp bách cho công việc, cũng như giải quyết tạm thời những thay đổi quy định về chuyên môn của Bộ Tài nguyên và môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh đã cho thiết kế và triển khai một số phần mềm ứng dụng tại văn phòng Sở và hệ thống phòng Tài nguyên Môi trường cấp huyện. Nhiều chương trình phát huy hiệu quả, giải quyết được cấp bách yêu cầu công việc trước mắt như: In giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo mẫu giấy mới, quản lý theo kiểu mỗi thửa mỗi giấy, in cả tên vợ chồng; đo vẽ bản trích đo địa chính, quản lý công việc tiếp nhận trả kết quả, quản lý văn thư hành chính, quản lý danh mục tài liệu. Tuy nhiên, các chương trình này chỉ mang tính chất tạm thời, không phù hợp với yêu cầu quản lý mới, chia sẻ thông tin trên mạng, thông tin phải được cập nhật bởi nhiều cổng với chức trách cụ thể được pháp luật quy định. - Các dạng thông tin, dữ liệu được lưu trữ bằng file số hoặc tài liệu giấy.
Các phần mềm ứng dụng của ngành đang được khai thác một cách rời rạc, chủ yếu sử dụng cục bộ. Chưa có sự phối hợp giữa các phần mềm trong quy trình thụ lý các hồ sơ. Các bộ phận thụ lý hồ sơ sử dụng phần mềm mang tính tự phát. Có nhiều khó khăn trong việc trao đổi dữ liệu giữa các phần mềm.
- Việc xây dựng hệ thống thông tin sẽ thống nhất việc sử dụng các phần mềm ứng dụng, xây dựng một mô hình nhằm gắn kết, khai thác các phần mềm ứng dụng hiện có một cách hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp cho người sử dụng khai thác hiệu quả hơn nữa các phần mềm trong hệ thống và hình thành các khuôn mẫu để có thể trao đổi dữ liệu giữa bộ phận và các cấp. Nhu cầu tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai, tài nguyên môi trường và vấn đề nhân lực Nhìn chung trong toàn ngành tài nguyên và môi trường đội ngũ nhân lực vẫn còn yếu và thiếu. Lạc hậu so với trình độ phát triển chung của công nghệ thông tin.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở cấp tỉnh lực lượng tương đối đồng đều có khả năng tiếp cận một số vấn đề mới. Tuy nhiên ở cấp huyện lực lượng này còn rất hạn chế. Phải chú trọng nâng cấp về công nghệ thông tin cho những cán bộ khá giỏi về chuyên môn và tạo điều kiện cho cán bộ giỏi tin học tiếp cận chuyên môn ở những vị trí hợp lý trong tổng thể hệ thống thông tin tài nguyên và môi trường ở các cấp. Một số vấn đề liên quan đến tích hợp cơ sở dữ liệu đất đai và tài nguyên môi trường Tại các nước tiên tiến đã có những nghiên cứu và triển khai cụ thể về những giải pháp tích hợp các hệ thống thông tin GIS nền và chuyên đề phục vụ quản lý chung, điển hình là mô hình cơ sở hạ tầng dữ liệu không gian quốc gia (National Spatial Data Infrastructure - NSDI) như Mỹ, Canada, Nhật Bản, Úc, Malaysia, Thái Lan.
Các mô hình được xây dựng ở cấp quốc gia, phủ trùm trên toàn bộ lãnh thổ của một nước. Tuy nhiên những mô hình đã nghiên cứu, triển khai ở nước ngoài chỉ có tính chất tham khảo, định hướng cho đề tài, luận văn chứ không thể áp dụng trực tiếp vào trong thực tế được do sự chênh lệch về trình độ khoa học công nghệ, tích đặc thù của công tác quản lý tài nguyên môi trường ở nước ta trong lĩnh vực quản lý đất đai, cũng như tính phức tạp của các nhóm thông tin cần tích hợp. Vấn đề xây dựng hệ thống tích hợp cơ sở dữ liệu thông tin địa lý nền với cơ sở dữ liệu đất đai đã được nghiên cứu trong một số đề tài và dự án trước đây, sau đây là một số các dự án, đề tài có liên quan. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước “Xây dựng mô hình cơ sở dữ liệu đất đai cấp tỉnh” do TS.
Lê Minh chủ nhiệm đề tài, thực hiện từ năm 2001 đến 2005. Sản phẩm của đề tài là phần mềm ViLIS vẫn tiếp tục được nâng cấp và sử dụng. Ngoài ra, hệ thống thông tin đất đai đã được nghiên cứu và triển khai trong Bộ Tài nguyên và Môi trường từ nhiều năm nay. Nhiều tỉnh trên cả nước, trong đó có các tỉnh vùng ĐBSCL đã và tiến hành xây dựng các cơ sở dữ liệu đất đai để phục 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vụ công tác quản lý đất đai và phát triển kinh tế xã hội.
Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có những quy định về hồ sơ địa chính số và cơ sở dữ liệu địa chính như: - Chỉ thị số 1474/CT-TTg ngày 24 tháng 8 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách để chấn chỉnh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản khác gắn liền với đất và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. - Thông tư 30/2009/TT-BTNMT ngày 31/12/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc quy định Quy trình và Định mức kinh tế - kỹ thuật xây dựng cơ sở dữ liệu Tài nguyên và Môi trường.