Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa tại tỉnh Nghệ An nói chung cũng như thành phố Vinh nói riêng đã mang lại sự tăng trưởng kinh tế, gia tăng việc làm và nâng cao mức sống cho cư dân. Tuy nhiên, sự phát triển này đồng thời đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng đối với môi trường đô thị, trong đó vấn đề quản lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là một trong những áp lực cấp bách nhất. Tại thành phố Vinh, lượng CTRSH phát sinh ghi nhận khoảng 319 đến 350 tấn/ngày đêm, trong khi tỷ lệ thu gom trong giai đoạn nghiên cứu chỉ đạt dao động từ 70% đến 82,4%. Khối lượng chất thải tồn đọng chưa được thu gom triệt để ước tính khoảng 40 đến 60 tấn/ngày, tập trung tại nhiều khu vực nhạy cảm, gây ô nhiễm môi trường nước, không khí, đất và làm suy giảm cảnh quan đô thị. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Nguyễn Thị Trà đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Kĩ thuật Môi trường tại Trường Đại học Dân lập Hải Phòng (năm 2018) dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Thị Minh Thúy, với đề tài: "Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định theo 2 nội dung chính:

  1. Tìm hiểu thực trạng và đánh giá công tác quản lý CTRSH trên địa bàn thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An.
  2. Đề xuất một số giải pháp cải thiện công tác quản lý, xử lý CTRSH góp phần bảo vệ môi trường thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hiện trạng phát sinh, thành phần và hệ thống quản lý, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình, cơ quan, chợ, bệnh viện, nhà hàng, khách sạn trên địa bàn. Phạm vi không gian nghiên cứu bao gồm 25 phường, xã thuộc địa bàn thành phố Vinh (tổng diện tích tự nhiên 105 km²), cùng các điểm xử lý rác liên quan như Bãi chôn lấp rác Đông Vinh và Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên (huyện Nghi Lộc). Phạm vi thời gian tập trung phân tích chuỗi số liệu thứ cấp và thực địa trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2017, với các số liệu kinh tế - xã hội chi tiết cập nhật đến năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống khái niệm chuẩn mực về môi trường và chất thải rắn. Chất thải rắn được định nghĩa là chất thải ở thể rắn hoặc sệt (bùn thải) phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt; trong đó chất thải rắn sinh hoạt là chất thải phát sinh từ các hoạt động thường ngày của con người. Hoạt động quản lý chất thải rắn được tiếp cận theo chu trình vòng đời khép kín bao gồm: quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và tiêu hủy/xử lý cuối cùng nhằm giảm thiểu rủi ro đến sức khỏe cộng đồng và các thành phần môi trường tự nhiên.

Về phân loại chất thải, văn bản tiếp cận theo 4 tiêu chí: theo mức độ nguy hại (nguy hại và không nguy hại); theo nguồn phát sinh (sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, y tế, thương mại dịch vụ); theo trạng thái tồn tại (rắn, lỏng, khí); và theo bản chất thành phần hóa học (chất thải hữu cơ và vô cơ). Tác giả cũng tổng hợp cơ sở pháp lý và định hướng phát triển địa phương theo Quyết định số 2355/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án phát triển thành phố Vinh trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa vùng Bắc Trung Bộ.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai trong khóa luận gồm:

  • Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu: Thu thập tài liệu chuyên ngành, báo cáo tổng kết môi trường từ Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Nghệ An, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Vinh, Chi cục Bảo vệ Môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An), số liệu thống kê dân số, kinh tế - xã hội từ Niên giám thống kê thành phố Vinh giai đoạn 2014 - 2015.
  • Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Khảo sát các điểm phát sinh rác tập trung (27 chợ, hệ thống 19 bệnh viện, các nhà hàng, khách sạn, 25 phường/xã), các điểm tập kết xe gom rác, tuyến vận chuyển và thực địa tại Bãi chôn lấp rác Đông Vinh, Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên.
  • Phương pháp thống kê, xử lý và phân tích số liệu: Tính toán khối lượng phát sinh theo định mức bình quân đầu người, phân tích thành phần cơ học của rác thải, tổng hợp bảng biểu so sánh tỷ lệ thu gom qua các năm (2012 - 2017) và đối sánh chỉ số phát sinh CTRSH bình quân của thành phố Vinh với các đô thị loại 1 trên toàn quốc.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Một số khái niệm

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chất thải rắn, phân tích các nguồn phát sinh, đặc tính cơ học và tác động tiêu cực của CTRSH đến các thành phần môi trường. Về môi trường không khí, quá trình phân hủy hữu cơ trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm phát sinh các khí độc hại và mùi khó chịu như $H_2S$, $NH_3$, $CH_4$, $SO_2$, $CO_2$. Đối với nguồn nước và đất, nước rỉ rác mang tải lượng ô nhiễm cao, kim loại nặng thâm nhập làm thoái hóa đất, ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt, đe dọa đa dạng sinh học. Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được trích dẫn trong chương, tỷ lệ người mắc bệnh ung thư sinh sống xung quanh các bãi chôn lấp chất thải chiếm tới 15,2% dân số, và tỷ lệ mắc bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25%.

Bên cạnh đó, chương 1 tổng quan kinh nghiệm quản lý chất thải trên thế giới và tại Việt Nam:

  • Kinh nghiệm quốc tế: Tại CHLB Đức, hệ thống phân loại rác nghiêm ngặt từ năm 1991 áp dụng 4 thùng màu (vàng cho bao bì, xanh dương cho giấy, xanh lá cây cho rác hữu cơ, đen cho thủy tinh); công nghệ xử lý kỵ khí thu hồi 64% khí sinh học kết hợp sản xuất phân vi sinh. Tại Nhật Bản, trong 450 triệu tấn chất thải phát sinh hàng năm (387 triệu tấn chất thải công nghiệp), tỷ lệ chôn lấp chỉ chiếm 5%, tái chế đạt hơn 36%, phần còn lại xử lý bằng đốt hoặc chôn tại nhà máy, chi phí xử lý bình quân khoảng 300 USD/người. Tại châu Á, chôn lấp vẫn là phương pháp chính (Trung Quốc và Ấn Độ chiếm tỷ lệ chôn lấp tới 90%), trong khi Hàn Quốc có tỷ lệ tái chế đạt trên 40%.
  • Thực trạng tại Việt Nam: Lượng CTRSH đô thị tăng bình quân 10 - 15%/năm. Năm 2015, lượng CTRSH bình quân ở các đô thị lớn đạt 0,9 - 1,3 kg/người/ngày. TP. Hồ Chí Minh phát sinh rác đô thị lớn nhất cả nước (khoảng 45,25% tổng lượng CTRSH đô thị toàn quốc); khu vực Đông Nam Bộ phát sinh cao nhất (6.847 tấn/ngày), thấp nhất là vùng Tây Bắc Bộ (73.245 tấn/năm, chiếm 1,11%). Các phương pháp xử lý tại Việt Nam chủ yếu là chôn lấp (cả nước có 149 bãi chôn lấp cũ không hợp vệ sinh, gồm 21 bãi cấp tỉnh và 128 bãi cấp huyện/thị trấn), chế biến phân vi sinh (nhà máy Cầu Diễn 50.000 tấn/năm, Nam Định 250 tấn/ngày, công nghệ Dano tại Hóc Môn 240 tấn/ngày), và thiêu đốt chất thải y tế (lò đốt Tây Mỗ 3,2 tấn/ngày, TP. Hồ Chí Minh 7,5 tấn/ngày).
  • Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội TP. Vinh: Thành phố có tọa độ 18°38'50" đến 18°43'38" vĩ độ Bắc, 105°49'50" đến 105°56'30" kinh độ Đông, diện tích 105 km², dân số năm 2015 là 480.679 người (cư dân thành thị chiếm 80%). Cơ cấu kinh tế năm 2015: dịch vụ chiếm 65,57%, công nghiệp - xây dựng chiếm 32,77%, nông nghiệp chiếm 1,67%. Giá trị sản xuất đạt 30.822 tỷ đồng, giá trị gia tăng đạt 15.042,2 tỷ đồng.

Chương 2. Hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An

Chương 2 đi sâu khảo sát định lượng toàn bộ dòng thải và chu trình quản lý CTRSH trên địa bàn thành phố Vinh. Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt phân bổ tại hơn 57.000 hộ gia đình thuộc 25 phường/xã, 500 cơ quan xí nghiệp nhà nước, hơn 250 công ty tư nhân, 19 bệnh viện, 27 chợ và 152 cơ sở lưu trú.

Năm 2015, tổng khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh từ 25 phường, xã là 198,87 tấn/ngày, lượng thu gom được là 154 tấn/ngày. Trong đó, các phường có lượng phát sinh lớn nhất là phường Hưng Dũng (14,81 tấn/ngày; thu gom 12,07 tấn/ngày), phường Hà Huy Tập (13,55 tấn/ngày; thu gom 11,04 tấn/ngày), phường Bến Thủy (13,48 tấn/ngày; thu gom 10,98 tấn/ngày), và phường Hưng Bình (13,33 tấn/ngày; thu gom 10,86 tấn/ngày). Các xã ngoại thành có lượng phát sinh thấp hơn như xã Nghi Đức (3,6 tấn/ngày), xã Hưng Chính (4,36 tấn/ngày).

Khối lượng rác phát sinh tại các nguồn thương mại, dịch vụ và y tế đóng góp tỷ trọng đáng kể:

  • Chợ: Chợ Vinh là chợ đầu mối (hơn 3.000 hộ kinh doanh) phát sinh lượng rác lớn nhất với 12,6 tấn/ngày; tiếp theo là chợ Quang Trung (4,05 tấn/ngày), chợ Quán Lau (2,7 tấn/ngày), chợ Hưng Dũng (2,03 tấn/ngày), chợ Đại học (1,35 tấn/ngày), chợ Kênh Bắc (1,13 tấn/ngày).
  • Nhà hàng, khách sạn: Khách sạn Mường Thanh Thanh Niên phát sinh 2,1 tấn/ngày; Nhà khách Tỉnh Ủy 1,5 tấn/ngày; Nhà hàng Minh Hồng 1,1 tấn/ngày; Nhà hàng Cung Lễ Hội 0,9 tấn/ngày; Khách sạn Hữu Nghị và Kim Liên đều đạt 0,8 tấn/ngày; Khách sạn Phương Đông 0,7 tấn/ngày; Khách sạn Media 0,5 tấn/ngày. Vào mùa cưới hỏi, lượng rác tại các khách sạn tăng khoảng 40% so với ngày thường.
  • Bệnh viện: Lượng rác sinh hoạt phát sinh tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh là 3.000 tấn/năm; Bệnh viện Nhi 780 tấn/năm; Bệnh viện Ung Bướu 715 tấn/năm; Bệnh viện 115 là 507 tấn/năm; Bệnh viện Nội Tiết 460 tấn/năm; Bệnh viện Thành phố 388 tấn/năm; Bệnh viện Thành An 117 tấn/năm.

Diễn biến phát sinh và hiệu quả thu gom CTRSH của thành phố Vinh giai đoạn 2012 - 2017 do Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Nghệ An thực hiện được tổng hợp chi tiết:

Năm Khối lượng phát sinh (tấn/ngày) Khối lượng thu gom (tấn/ngày) Tỷ lệ thu gom (%)
2012 204 155 75,9
2013 222 171 77,0
2014 242 180 77,7
2015 264 220 79,5
2016 287 220 81,5
2017 319 263 82,4

Dù tỷ lệ thu gom tăng đều hàng năm (từ 75,9% lên 82,4%), lượng rác phát sinh gia tăng nhanh khiến lượng rác tồn đọng mỗi ngày vẫn ở mức 40 đến 60 tấn. Rác tồn đọng tập trung tại các vùng ven do người dân tự chôn lấp hoặc đốt trong vườn, cùng các điểm đen ô nhiễm như khu vực chợ Vinh và bờ sông Cửa Tiền (phường Hồng Sơn) tồn đọng khoảng 70 m³ rác, khu vực cuối kênh thoát nước Hồng Bàng (phường Vinh Tân) tồn đọng khoảng 150 m³ rác, trung bình mỗi phường tồn đọng khoảng 40 m³ rác trong các chu kỳ thu gom.

Chỉ số phát sinh CTRSH bình quân đầu người của thành phố Vinh đạt 0,65 kg/người/ngày. Khi so sánh với các đô thị loại 1 khác trong cả nước, chỉ số này ở mức trung bình thấp:

Đô thị loại 1 Chỉ số phát sinh bình quân (kg/người/ngày)
Hạ Long 1,38
Đà Lạt 1,06
Đà Nẵng 0,83
Buôn Ma Thuột 0,80
Hải Phòng 0,70
Huế 0,67
Vinh 0,65
Nha Trang 0,60
Quy Nhơn 0,60

Về thành phần cơ học, CTRSH thành phố Vinh có tỷ lệ thành phần hữu cơ chiếm ưu thế vượt trội:

STT Thành phần chất thải rắn Tỷ lệ (%)
1 Chất hữu cơ 61,58
2 Giấy, bìa carton 3,86
3 Nhựa, túi nilon 4,54
4 Cao su, da 1,52
5 Thủy tinh, gốm sứ 5,11
6 Kim loại, vỏ hộp 2,27
7 Đất đá, gạch, sành sứ 16,03
8 Chất thải nguy hại, pin, ắc quy 0,42
9 Thành phần khác 4,67
Tổng 100,00

Về tổ chức bộ máy, cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp là Phòng Tài nguyên và Môi trường thuộc UBND thành phố Vinh, chịu sự chỉ đạo nghiệp vụ của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An; tại cấp cơ sở là cán bộ địa chính xã/phường. Đơn vị dịch vụ sự nghiệp công ích là Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Nghệ An. Từ năm 2013, công tác thu phí vệ sinh được chuyển giao trực tiếp cho UBND các phường/xã thu từ từng hộ gia đình. Công ty cũng tiến hành thay thế dần lực lượng vệ sinh viên bằng công nhân chính thức của công ty.

Về cơ sở xử lý, khóa luận đề cập đến Bãi chôn lấp rác Đông Vinh, Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên (huyện Nghi Lộc) và Nhà máy xử lý và tái chế CTR Ecovi. Văn bản phản ánh các vấn đề ô nhiễm môi trường phát sinh tại Khu liên hợp Nghi Yên, đặc biệt là nồng độ các chất ô nhiễm trong nước rỉ rác (COD, BOD5, Tổng Nitơ, Amoni, Tổng Photpho) ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng nước mặt, nước dưới đất, đất và không khí khu vực lân cận.

Chương 3. Đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn tại thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An

Dựa trên phân tích hiện trạng, tác giả chỉ ra các ưu điểm và hạn chế tồn tại:

  • Ưu điểm: Bộ máy quản lý từ thành phố đến phường/xã hoạt động tương đối nền nếp; tỷ lệ thu gom rác tăng dần qua các năm; phương thức thu phí giao về xã, phường đã nâng cao hiệu quả tài chính; việc chuẩn hóa lực lượng công nhân môi trường giúp nâng cao tính chuyên nghiệp.
  • Nhược điểm và tồn tại: Công tác phân loại rác tại nguồn chưa được thực hiện đồng bộ (chỉ diễn ra tự phát ở một số khách sạn để bán thức ăn chăn nuôi hoặc thu gom vỏ lon); mạng lưới thu gom và điểm tập kết xe gom còn thiếu quy hoạch hợp lý, gây cản trở giao thông và mùi hôi; lượng rác chưa thu gom triệt để vẫn tồn đọng từ 40 đến 60 tấn/ngày; Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nước và không khí cao.

Tác giả đề xuất 2 nhóm giải pháp chính:

  1. Nhóm giải pháp quản lý: Đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng; triển khai chương trình phân loại rác tại nguồn thành 3 nhóm (hữu cơ, phế liệu tái chế, chất thải còn lại); tối ưu hóa mạng lưới tuyến thu gom và các điểm tập kết xe đẩy tay; hoàn thiện chính sách xã hội hóa để thu hút nguồn vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng môi trường; tăng cường kiểm tra, áp dụng chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi vứt rác bừa bãi.
  2. Nhóm giải pháp kỹ thuật và xử lý: Căn cứ vào đặc trưng CTRSH thành phố Vinh có tỷ lệ hữu cơ cao (61,58%), tác giả đề xuất định hướng công nghệ chủ đạo là chế biến rác hữu cơ thành phân vi sinh (compost); kết hợp với giải pháp thiêu đốt bằng công nghệ lò đốt đối với các thành phần trơ, khó phân hủy và rác y tế; nâng cấp hệ thống thu gom và xử lý nước rỉ rác tại bãi chôn lấp và các khu xử lý tập trung nhằm bảo vệ nguồn nước ngầm.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

  • Xác lập bức tranh đầy đủ về khối lượng phát sinh CTRSH tại thành phố Vinh: năm 2017 phát sinh 319 tấn/ngày, lượng thu gom đạt 263 tấn/ngày (đạt tỷ lệ 82,4%). Lượng rác tồn đọng mỗi ngày từ 40 đến 60 tấn.
  • Xác định chỉ số phát sinh CTRSH bình quân đầu người là 0,65 kg/người/ngày.
  • Phân tích chi tiết thành phần cơ học của CTRSH với tỷ lệ hữu cơ chiếm đa số (61,58%), đất đá sành sứ chiếm 16,03%, nhựa và nilon chiếm 4,54%, giấy carton 3,86%, kim loại 2,27%, thủy tinh 5,11%, cao su da 1,52%, và chất thải nguy hại 0,42%.
  • Thống kê định lượng phát sinh rác tại 25 phường/xã (năm 2015 đạt 198,87 tấn/ngày), các chợ trung tâm (Chợ Vinh đạt 12,6 tấn/ngày), bệnh viện (BV Đa khoa Tỉnh 3.000 tấn/năm), và khách sạn (Mường Thanh Thanh Niên 2,1 tấn/ngày).
  • Đóng góp khoa học và thực tiễn: Khóa luận cung cấp chuỗi số liệu thực tế về dòng chất thải và bộ máy vận hành CTRSH của thành phố Vinh trong giai đoạn chuyển đổi (2012 - 2017). Đây là cơ sở khoa học giúp cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp dịch vụ công ích lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp (ủ phân hữu cơ vi sinh kết hợp thiêu đốt) thay cho phương thức chôn lấp truyền thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế do điều kiện nghiên cứu:

  • Số liệu tính toán khối lượng CTRSH tại các phường, xã chủ yếu dựa trên các hệ số phát sinh bình quân, tỷ lệ thu gom ước tính và báo cáo tổng hợp của Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Nghệ An, chưa tiến hành cân đo thực nghiệm đồng loạt tại từng hộ gia đình.
  • Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào dòng chất thải rắn sinh hoạt đô thị, chưa đi sâu khảo sát định lượng chất thải công nghiệp và chất thải y tế nguy hại phát sinh trên địa bàn.

Hướng nghiên cứu tiếp được xác định từ phạm vi nghiên cứu:

  • Tính toán thiết kế chi tiết dây chuyền công nghệ nhà máy sản xuất phân hữu cơ vi sinh và hệ thống lò đốt phù hợp với quy mô công suất rác thải thực tế của thành phố Vinh.
  • Mở rộng khảo sát dự báo lượng CTRSH phát sinh theo định hướng quy hoạch mở rộng địa giới hành chính thành phố Vinh đến năm 2025 (diện tích 250 km², dân số 800.000 người, bao gồm Cửa Lò và các vùng phụ cận huyện Nghi Lộc, Hưng Nguyên).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích đối với:

  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Kĩ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường, Quản lý Đô thị tham khảo phương pháp luận đánh giá hiện trạng quản lý dòng thải và điều tra CTRSH đô thị.
  • Cán bộ làm việc tại Phòng Tài nguyên và Môi trường các huyện, thị xã, thành phố hoặc các công ty môi trường đô thị (URENCO) trong việc tham khảo bộ chỉ số phát sinh thực tế, cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và phương thức phân cấp thu gom rác thải.
  • Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm: Bảng tổng hợp số liệu phát sinh CTRSH chi tiết của 25 phường xã, bảng thống kê lượng rác tại các chợ, bệnh viện, cơ sở lưu trú và bảng phân tích thành phần cơ học rác thải đô thị loại 1.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bình quân đầu người tại thành phố Vinh là bao nhiêu và ở mức độ nào so với các đô thị loại 1 khác? Chỉ số phát sinh CTRSH bình quân đầu người tại thành phố Vinh là 0,65 kg/người/ngày. So sánh với các đô thị loại 1 trên toàn quốc, chỉ số này ở mức trung bình thấp: thấp hơn Hạ Long (1,38 kg), Đà Lạt (1,06 kg), Đà Nẵng (0,83 kg), Buôn Ma Thuột (0,80 kg), Hải Phòng (0,70 kg), Huế (0,67 kg), và chỉ cao hơn Nha Trang (0,60 kg) và Quy Nhơn (0,60 kg).

2. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Vinh có đặc điểm gì nổi bật? Thành phần CTRSH tại thành phố Vinh có đặc trưng là hàm lượng chất hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỷ lệ vượt trội với 61,58%. Các thành phần tiếp theo gồm đất đá, gạch, sành sứ (16,03%), thủy tinh và gốm sứ (5,11%), nhựa và túi nilon (4,54%), giấy và carton (3,86%), kim loại và vỏ hộp (2,27%), cao su và da (1,52%), chất thải nguy hại (pin, ắc quy) chiếm 0,42%, và các thành phần khác chiếm 4,67%.

3. Tỷ lệ thu gom CTRSH của thành phố Vinh biến động như thế nào trong giai đoạn 2012 - 2017 và lượng rác tồn đọng mỗi ngày là bao nhiêu? Tỷ lệ thu gom rác tăng trưởng liên tục từ 75,9% (thu gom 155/204 tấn/ngày năm 2012) lên 82,4% (thu gom 263/319 tấn/ngày năm 2017). Tuy nhiên, do khối lượng phát sinh tăng nhanh, lượng rác tồn đọng không giảm đáng kể và duy trì ở mức 40 đến 60 tấn/ngày, gây ô nhiễm cục bộ tại một số khu vực như bờ sông Cửa Tiền (tồn đọng khoảng 70 m³) và kênh Hồng Bàng (tồn đọng khoảng 150 m³).

4. Trong các nguồn thải thương mại, dịch vụ và y tế tại thành phố Vinh, những điểm nào phát sinh lượng rác lớn nhất? Chợ Vinh phát sinh lượng rác lớn nhất trong hệ thống chợ với 12,6 tấn/ngày do quy mô hơn 3.000 hộ kinh doanh. Trong nhóm cơ sở lưu trú, Khách sạn Mường Thanh Thanh Niên phát sinh nhiều nhất với 2,1 tấn/ngày. Trong hệ thống y tế, Bệnh viện Đa khoa Tỉnh có lượng rác sinh hoạt phát sinh cao nhất với 3.000 tấn/năm.

5. Cơ cấu tổ chức quản lý và đơn vị chịu trách nhiệm vận hành thu gom CTRSH tại thành phố Vinh được phân công như thế nào? Phòng Tài nguyên và Môi trường thuộc UBND thành phố Vinh là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp tại địa phương, dưới sự hướng dẫn của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An; cấp xã, phường do cán bộ địa chính phụ trách. Đơn vị dịch vụ trực tiếp thu gom, vận chuyển và xử lý là Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Nghệ An. Từ năm 2013, công tác thu phí vệ sinh được phân cấp trực tiếp cho UBND các xã, phường thực hiện đến từng hộ gia đình.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Trà đã phản ánh toàn diện hiện trạng phát sinh, thu gom và quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Vinh trong giai đoạn 2012 - 2017. Nghiên cứu xác định lượng phát sinh đạt 319 tấn/ngày với đặc trưng thành phần hữu cơ chiếm tỷ lệ áp đảo (61,58%), chỉ ra bất cập về lượng rác tồn đọng 40 đến 60 tấn/ngày dù tỷ lệ thu gom đã đạt 82,4%. Trên cơ sở dữ liệu thực địa tin cậy, tác giả đã đề xuất định hướng giải pháp đồng bộ kết hợp giữa kiện toàn cơ chế quản lý, phân loại tại nguồn và áp dụng công nghệ sản xuất phân hữu cơ vi sinh gắn với lò đốt hợp vệ sinh.