Đánh giá năng suất sữa và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản nuôi tại trang trại bõ sữa số 1 thị trấn thống nhất yên định thanh hóa

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam đang trên đà phát triển, việc đánh giá năng suất sữa và chất lượng… 52 trang · Trường Đại Học Hồng Đức · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Thu Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi - Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Năng Suất Và Chất Lượng Sữa Bò Tại Trang Trại Bò Sữa Số 1 Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lí luận về quá trình tạo sữa của bò sữa. Đặc điểm hình thái và cấu tạo của bầu vú và tuyến sữa
• 2.2.1. Tuyến sữa
• 2.2.2. Mô liên kết
• 2.2.3. Hệ cơ tuyến vú
• 2.2.4. Mạch máu
• 2.2.5. Hệ thống lâm ba
• 2.3. Bầu vú
• 2.4. Sự hình thành và phát triển của tuyến vú
• 2.4.1. Giai đoạn bào thai
• 2.4.2. Giai đoạn ngoài thai
• 2.5. Sự thoái hóa của tuyến sữa
• 2.5.1. Sự thoái hóa tự động
• 2.5.2. Sự thoái hóa nhân tạo
• 2.6. Quá trình hình thành sữa
• 2.6.1. Sự tạo sữa
• 2.6.2. Sinh tổng hợp protein sữa
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Thời gian, địa điểm
• 3.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Thông tin sơ cấp
• 3.3.4. Các chỉ tiêu theo dõi, phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Chu kì thực tế và sản lượng sữa trên 1 chu kì
• 4.2. Sản lượng sữa theo tháng của chu kì
• 4.3. Chất lượng sữa
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN - ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Năng Suất Sữa Bò Thanh Hóa Hiện Nay

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam đang trên đà phát triển, việc đánh giá năng suất sữa và chất lượng sữa bò Thanh Hóa trở nên vô cùng quan trọng. Nhu cầu tiêu dùng sữa ngày càng tăng, đòi hỏi các trang trại phải nâng cao hiệu quả sản xuất. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng năng suất sữa bò Thanh Hóa, đặc biệt tại trang trại bò sữa số 1 Thanh Hóa, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp cải thiện. Việc đánh giá chất lượng sữa cũng là một phần không thể thiếu, đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thu Hiền (2019), việc đánh giá thực trạng đàn bò sữa là cấp thiết để đưa ra các biện pháp cải thiện khả năng sinh sản và sản xuất sữa.

1.1. Tầm quan trọng của việc đánh giá năng suất sữa bò

Việc đánh giá năng suất sữa giúp các trang trại xác định được tiềm năng sản xuất của đàn bò, từ đó có kế hoạch điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, quản lý sức khỏe và cải thiện giống. Đánh giá năng suất sữa định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về sức khỏe hoặc quản lý, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Điều này không chỉ tăng năng suất sữa mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho trang trại.

1.2. Vai trò của chất lượng sữa trong thị trường tiêu dùng

Chất lượng sữa là yếu tố then chốt quyết định giá trị sản phẩm và sự tin tưởng của người tiêu dùng. Sữa đạt tiêu chuẩn đánh giá sữa bò cao không chỉ đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết. Việc kiểm soát chất lượng sữa từ khâu sản xuất đến chế biến là vô cùng quan trọng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

II. Thách Thức Trong Nâng Cao Năng Suất Sữa Bò Tại Thanh Hóa

Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, ngành chăn nuôi bò sữa tại Thanh Hóa vẫn đối mặt với không ít thách thức. Các yếu tố như điều kiện khí hậu, giống bò chưa phù hợp, kỹ thuật chăn nuôi còn hạn chế và dịch bệnh ảnh hưởng lớn đến năng suất sữa. Bên cạnh đó, việc đảm bảo chất lượng sữa cũng gặp nhiều khó khăn do quy trình bảo quản và vận chuyển chưa đáp ứng yêu cầu. Theo Nguyễn Thu Hiền (2019), điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa chưa thích hợp với một số giống bò ôn đới, dẫn đến năng suất không ổn định.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sữa bò

Nhiều yếu tố ảnh hưởng năng suất sữa như giống bò, chế độ dinh dưỡng, điều kiện chuồng trại, sức khỏe và kỹ thuật chăm sóc. Việc lựa chọn giống bò phù hợp với điều kiện địa phương, cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và đảm bảo vệ sinh chuồng trại là những yếu tố quan trọng để tăng năng suất sữa.

2.2. Khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng sữa

Việc đảm bảo chất lượng sữa đòi hỏi quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu vắt sữa, bảo quản đến vận chuyển. Các yếu tố như nhiệt độ, thời gian bảo quản, vệ sinh dụng cụ và kỹ thuật vắt sữa đều ảnh hưởng đến chất lượng sữa. Việc thiếu trang thiết bị hiện đại và quy trình quản lý chất lượng đồng bộ là những khó khăn lớn đối với các trang trại.

2.3. Dịch bệnh thường gặp ở bò sữa và cách phòng tránh

Các bệnh thường gặp ở bò sữa như viêm vú, bệnh móng lở mồm long móng, và các bệnh ký sinh trùng có thể làm giảm năng suất sữa và chất lượng sữa. Việc phòng bệnh bằng cách tiêm phòng định kỳ, vệ sinh chuồng trại và kiểm soát dịch bệnh là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi và thú y để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề sức khỏe của bò.

III. Phương Pháp Đánh Giá Năng Suất và Chất Lượng Sữa Bò Hiệu Quả

Để đánh giá năng suất sữa và chất lượng sữa một cách chính xác, cần áp dụng các phương pháp khoa học và kỹ thuật hiện đại. Việc thu thập dữ liệu về sản lượng sữa, thành phần dinh dưỡng, vi sinh vật và các chỉ tiêu khác là rất quan trọng. Bên cạnh đó, cần có quy trình phân tích và đánh giá dữ liệu một cách khách quan để đưa ra kết luận chính xác. Theo Nguyễn Thu Hiền (2019), việc xác định các chỉ tiêu năng suất và chất lượng sữa là yêu cầu cần đạt của đề tài.

3.1. Các chỉ tiêu đánh giá năng suất sữa bò

Các chỉ tiêu đánh giá năng suất sữa bao gồm sản lượng sữa trung bình trên một chu kỳ, sản lượng sữa theo tháng, thời gian cho sữa và số lượng bò cho sữa. Việc theo dõi và ghi chép các chỉ tiêu này giúp đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại và so sánh với các trang trại khác.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng sữa bò

Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng sữa bao gồm hàm lượng chất béo, protein, lactose, khoáng chất, vi sinh vật và tế bào soma. Việc kiểm tra các chỉ tiêu này giúp đảm bảo sữa đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho người tiêu dùng.

3.3. Quy trình lấy mẫu và phân tích sữa

Việc lấy mẫu sữa phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo tính đại diện và chính xác của mẫu. Mẫu sữa cần được bảo quản và vận chuyển đúng cách để tránh ảnh hưởng đến kết quả phân tích. Các phương pháp phân tích sữa hiện đại như phân tích bằng máy quang phổ, sắc ký và PCR giúp xác định chính xác các thành phần và vi sinh vật trong sữa.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Năng Suất và Chất Lượng Sữa Bò Thanh Hóa

Để nâng cao năng suất sữa và chất lượng sữa bò Thanh Hóa, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc cải thiện giống bò, chế độ dinh dưỡng, kỹ thuật chăn nuôi đến quy trình bảo quản và chế biến sữa. Việc áp dụng công nghệ tiên tiến và quản lý trang trại hiệu quả cũng là yếu tố quan trọng. Theo Nguyễn Thu Hiền (2019), cần có biện pháp và kế hoạch cải thiện khả năng sản xuất của đàn bò sữa để nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Cải thiện giống bò sữa để tăng năng suất

Việc lựa chọn và lai tạo giống bò sữa có năng suất sữa cao, khả năng thích nghi tốt với điều kiện địa phương là rất quan trọng. Các giống bò như Holstein Friesian (HF) có năng suất sữa cao nhưng cần được chăm sóc đặc biệt. Việc lai tạo với các giống bò địa phương có khả năng chống chịu bệnh tốt có thể tạo ra các giống bò phù hợp với điều kiện Thanh Hóa.

4.2. Tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng cho bò sữa

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất sữa và chất lượng sữa. Cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết như protein, carbohydrate, chất béo, vitamin và khoáng chất. Việc sử dụng thức ăn ủ chua, thức ăn hỗn hợp và bổ sung các chất dinh dưỡng đặc biệt có thể giúp tăng năng suất sữa và cải thiện chất lượng sữa.

4.3. Áp dụng công nghệ trong chăn nuôi và quản lý trang trại

Việc áp dụng công nghệ như hệ thống vắt sữa tự động, hệ thống quản lý đàn bò bằng chip điện tử, hệ thống giám sát sức khỏe bò bằng cảm biến và hệ thống quản lý trang trại bằng phần mềm có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí. Công nghệ cũng giúp kiểm soát chất lượng sữa và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Năng Suất Sữa Tại Trang Trại Số 1

Nghiên cứu tại trang trại bò sữa số 1 Thanh Hóa cho thấy năng suất sữa trung bình của đàn bò sinh sản đạt [số liệu cụ thể]. Chất lượng sữa cũng được đánh giá cao với hàm lượng chất béo, protein và các chỉ tiêu khác đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề cần cải thiện như giảm tỷ lệ bệnh viêm vú và nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn. Theo Nguyễn Thu Hiền (2019), số liệu nghiên cứu là cơ sở bổ sung vào tài liệu tham khảo về năng suất sữa của bò sữa nuôi tại Thanh Hóa.

5.1. Phân tích sản lượng sữa theo chu kỳ và theo tháng

Phân tích sản lượng sữa theo chu kỳ cho thấy năng suất sữa cao nhất thường đạt được vào giai đoạn đầu của chu kỳ và giảm dần theo thời gian. Phân tích sản lượng sữa theo tháng giúp xác định các yếu tố thời tiết và mùa vụ ảnh hưởng đến năng suất sữa.

5.2. Đánh giá chất lượng sữa dựa trên các chỉ tiêu dinh dưỡng

Chất lượng sữa được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu dinh dưỡng như hàm lượng chất béo, protein, lactose và khoáng chất. Việc so sánh các chỉ tiêu này với tiêu chuẩn giúp đánh giá chất lượng sữa và xác định các vấn đề cần cải thiện.

5.3. So sánh năng suất và chất lượng sữa với các trang trại khác

Việc so sánh năng suất sữa và chất lượng sữa với các trang trại khác giúp xác định vị trí của trang trại và tìm ra các cơ hội cải thiện. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các trang trại thành công có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

VI. Phát Triển Bền Vững Ngành Chăn Nuôi Bò Sữa Tại Thanh Hóa

Để phát triển bền vững ngành chăn nuôi bò sữa tại Thanh Hóa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và người chăn nuôi. Việc xây dựng chuỗi giá trị sữa khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, áp dụng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường là rất quan trọng. Theo Nguyễn Thu Hiền (2019), kết quả nghiên cứu về năng suất sữa là cơ sở để ngành chăn nuôi bò sữa có biện pháp cải thiện khả năng sản xuất.

6.1. Chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi bò sữa

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ chăn nuôi bò sữa như hỗ trợ vốn vay, hỗ trợ kỹ thuật, hỗ trợ giống và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Các chính sách này giúp người chăn nuôi giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập và yên tâm đầu tư vào chăn nuôi.

6.2. Xây dựng chuỗi giá trị sữa khép kín

Việc xây dựng chuỗi giá trị sữa khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ giúp đảm bảo chất lượng sữa và tăng giá trị sản phẩm. Chuỗi giá trị này bao gồm các khâu như sản xuất thức ăn, chăn nuôi bò sữa, chế biến sữa, phân phối và tiêu thụ.

6.3. Bảo vệ môi trường trong chăn nuôi bò sữa

Chăn nuôi bò sữa có thể gây ra các vấn đề về môi trường như ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường như xử lý chất thải, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm thiểu sử dụng hóa chất giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển nông nghiệp giai đoạn 2010–2020 tại Việt Nam, ngành chăn nuôi bò sữa đóng vai trò quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng sữa ngày càng tăng của xã hội, đồng thời tận dụng lợi thế về đồng cỏ tự nhiên và phụ phẩm nông - công nghiệp (như rơm rạ, bã bia). Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam vốn không phải là môi trường bản địa lý tưởng cho các giống bò sữa cao sản có nguồn gốc ôn đới như giống bò Holstein Friesian (HF). Phương thức chăn nuôi phân tán tại các nông hộ và trang trại nhỏ lẻ thường dẫn đến tình trạng các chỉ tiêu sinh sản, sinh lý tiết sữa không ổn định, tuổi phối giống lần đầu cao và khoảng cách giữa hai lứa đẻ kéo dài. Do đó, việc theo dõi, khảo sát và đánh giá chính xác sức sản xuất cũng như chất lượng sữa của các nhóm giống bò sữa (bò HF thuần và các tổ hợp bò lai hướng sữa) trong điều kiện chăn nuôi tập trung, công nghệ cao là cơ sở thực tiễn để định hướng quản lý đàn và cải thiện năng suất.

Từ thực tiễn trên, tác giả Nguyễn Thu Hiền đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Đánh giá năng suất sữa và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản nuôi tại Trang trại bò sữa số 1 Thị trấn Thống Nhất, Yên Định, Thanh Hóa" thuộc ngành Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Hồng Đức (năm 2019).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá năng suất sữa và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản nuôi tại Trang trại bò sữa số 1 – Thị trấn Thống Nhất – Yên Định – Thanh Hóa.
2. Yêu cầu cần đạt: Xác định các chỉ tiêu năng suất sữa (chu kỳ tiết sữa thực tế, sản lượng sữa cả chu kỳ, sản lượng sữa phân bổ theo từng tháng trong chu kỳ) và các chỉ tiêu chất lượng sữa (tỷ lệ mỡ sữa, tỷ lệ protein tổng số, hàm lượng vật chất khô không mỡ) trên đàn bò nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò sữa sinh sản đang trong giai đoạn khai thác sữa, bao gồm 3 nhóm giống: nhóm bò Holstein Friesian thuần (HF), nhóm bò lai F2 (con lai giữa đực HF với bò cái lai F1) và nhóm bò lai F3 (con lai giữa đực HF với bò cái lai F2).
• Phạm vi không gian: Trang trại bò sữa số 1 thuộc Tổ hợp trang trại bò sữa công nghệ cao Vinamilk Thanh Hóa, đặt tại thị trấn Thống Nhất, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi và thu thập số liệu được thực hiện từ ngày 17/12/2018 đến ngày 07/4/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên các cơ sở khoa học về giải phẫu, mô học và sinh lý học tiết sữa của gia súc nhai lại:

• Cơ sở cấu tạo tuyến sữa: Cấu trúc hình thái của bầu vú gồm 4 tuyến vú độc lập; cấu tạo vi thể của mô tuyến gồm hệ thống nang tuyến (tuyến bào), hệ thống ống dẫn sữa phân nhánh và bể sữa (bể tuyến và bể đầu vú); hệ thống mô liên kết, hệ cơ trơn và cơ biểu mô bao quanh nang tuyến, mạng lưới mạch máu cung cấp dinh dưỡng (động mạch âm ngoài) và hệ thống mạch lâm ba.
• Cơ chế sinh lý tổng hợp và tiết sữa: Quá trình chuyển hóa các chất từ máu vào tuyến bào để tổng hợp các thành phần đặc thù của sữa gồm casein, albumin, globulin, đường lactose và lipid sữa. Cơ chế phản xạ thải sữa diễn ra qua hai pha: pha thần kinh (thời kỳ tiềm phục ngắn 1–4 giây) và pha thần kinh - thể dịch (thông qua hormone oxytocin từ tuyến yên kích thích co bóp tế bào cơ biểu mô đẩy sữa ra bể chứa, chịu sự ức chế của hormone adrenalin khi con vật bị stress).
• Quy luật chu kỳ tiết sữa: Diễn biến đường cong tiết sữa qua 10 tháng, hiện tượng suy giảm sinh lý do thoái hóa tự nhiên của tế bào tuyến bào, tỷ lệ sữa sót (15–20% dung lượng tuyến sữa) và nhu cầu dinh dưỡng tạo 1 kg sữa tiêu chuẩn (4% mỡ sữa).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và thu thập dữ liệu:

• Bố trí theo dõi: Khảo sát trên 3 nhóm bò sữa sinh sản (HF, F2, F3) với dung lượng mẫu theo dõi thống kê $n = 30$ cá thể cho mỗi nhóm giống ($N = 90$ cá thể).
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu sơ cấp: Trực tiếp theo dõi quy trình vắt sữa, phỏng vấn cán bộ kỹ thuật và công nhân tại trang trại.
  • Dữ liệu thứ cấp: Trích xuất hồ sơ cá thể, sản lượng sữa hằng ngày và dữ liệu theo dõi chu kỳ từ hệ thống phần mềm quản lý đàn Dairy Plan (tập đoàn GEA Farm Technologies, Hoa Kỳ) tại phòng kỹ thuật của trang trại.
• Phương pháp xác định các chỉ tiêu chất lượng sữa: Lấy mẫu sữa định kỳ theo tháng và phân tích các chỉ tiêu sinh hóa (tỷ lệ mỡ sữa, protein tổng số, vật chất khô không mỡ) trên thiết bị phân tích sữa tự động Ecomil-Pro.
• Phương pháp xử lý thống kê: Toàn bộ số liệu được phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel; tính toán các tham số thống kê mô tả (giá trị trung bình $\bar{X}$, độ lệch chuẩn $SD$, giá trị nhỏ nhất $Min$, giá trị lớn nhất $Max$); kiểm định so sánh phương sai một yếu tố (One-Way ANOVA) và kiểm định so sánh cặp mẫu ($t$-Test: Two-Sample Assuming Equal Variances) ở mức ý nghĩa thống kê $P < 0,05$.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam nói chung và tỉnh Thanh Hóa nói riêng; nêu rõ mục tiêu đánh giá năng suất và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản; xác định ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu nghiên cứu về bò sữa nhập nội và bò lai tại địa phương, đồng thời nêu ý nghĩa thực tiễn giúp trang trại có căn cứ kỹ thuật để tối ưu hóa năng suất và hiệu quả kinh tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong và ngoài nước về:

• Cấu tạo giải phẫu tuyến sữa, đặc điểm hình thái bầu vú tiêu chuẩn (hình bát úp, tĩnh mạch nổi rõ, giàu mô tuyến).
• Sinh lý sinh tổng hợp các chất trong sữa và phản xạ bài xuất sữa qua cơ chế thần kinh - thể dịch.
• Quy luật biến đổi năng suất sữa theo chu kỳ vắt sữa và theo lứa đẻ.
• Tình hình nghiên cứu chăn nuôi bò sữa trên thế giới (Châu Âu, Bắc Mỹ, các nước châu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ) và lịch sử phát triển đàn bò sữa tại Việt Nam từ năm 1958 đến giai đoạn 2010–2020.
• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của cơ sở thực tập: Trang trại bò sữa Thanh Hóa có quy mô 4.000 con, diện tích xây dựng 40 ha, vốn đầu tư 700 tỷ đồng, đạt chuẩn GlobalGAP và ứng dụng hệ thống quản lý Dairy Plan. Phần này cũng phân tích thuận lợi về công nghệ, quản lý và các khó khăn thực tế như thời tiết mùa hè nắng nóng (gió phơn Tây Nam), mùa đông rét đậm, đường giao thông độc đạo và nguồn nước ngầm khan hiếm vào mùa khô.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết đối tượng khảo sát (3 nhóm bò HF, F2, F3), địa điểm nghiên cứu tại Trang trại số 1 (Thị trấn Thống Nhất, Yên Định, Thanh Hóa) từ ngày 17/12/2018 đến ngày 07/4/2019. Định nghĩa các chỉ tiêu theo dõi: chu kỳ thực tế (ngày), sản lượng sữa chu kỳ (kg), sản lượng sữa phân bổ qua 10 tháng và các chỉ tiêu hóa lý của sữa đo bằng máy Ecomil-Pro. Trình bày phương pháp xử lý dữ liệu bằng toán thống kê sinh học (ANOVA, Student's $t$-test).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Tập trung phân tích các số liệu thực nghiệm thu được và so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây:

• Chu kỳ tiết sữa thực tế và sản lượng sữa trên 1 chu kỳ: Bò HF đạt chu kỳ khai thác dài nhất (293,1 ngày) và sản lượng sữa cao nhất (4.512 kg/chu kỳ), vượt trội rõ rệt so với nhóm bò lai F2 (280,2 ngày; 3.783 kg) và bò lai F3 (278,3 ngày; 3.657 kg).
• Sản lượng sữa theo tháng của chu kỳ: Năng suất sữa của các nhóm bò tăng dần từ tháng thứ nhất, đạt đỉnh cao nhất ở tháng thứ 5 đối với bò F2 (561,6 kg) và F3 (542,0 kg), đạt đỉnh ở tháng thứ 6 đối với bò HF (619,3 kg), sau đó giảm dần đến tháng thứ 10.
• Chất lượng sữa: Nhóm bò HF đạt tỷ lệ mỡ sữa (4,034%), tỷ lệ protein (3,880%) và vật chất khô không mỡ (9,747%) cao hơn so với bò lai F2 và F3. Tác giả đối chiếu kết quả với các nghiên cứu của Nguyễn Xuân Trạch (2004), Nguyễn Văn Thưởng (1995), Lê Đăng Đỉnh (1996), Nguyễn Quốc Đạt (1999) và Đặng Thị Dung (2002).

Phần 5: Kết luận - Đề nghị

Tổng hợp các chỉ số trung bình của toàn đàn và từng nhóm giống; đưa ra các kiến nghị về việc duy trì công tác ghi chép số liệu kỹ thuật chính xác, kịp thời và đề xuất tiếp tục mở rộng quy mô nghiên cứu khảo sát để hoàn thiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò sữa tại trang trại.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Số liệu thực nghiệm khảo sát trên 90 cá thể bò sữa sinh sản (30 con/nhóm giống) tại Trang trại bò sữa số 1 Thống Nhất được tổng hợp trong các bảng sau:

Bảng 1: Chu kỳ thực tế, sản lượng sữa cả chu kỳ và chất lượng sữa của các nhóm bò

Chỉ tiêu theo dõi	Nhóm bò HF ($\bar{X} \pm SD$)	Nhóm bò F2 ($\bar{X} \pm SD$)	Nhóm bò F3 ($\bar{X} \pm SD$)	Trung bình chung
Chu kỳ thực tế (ngày)	$293,1 \pm 15,78$	$280,2 \pm 15,19$	$278,3 \pm 16,68$	283,8
Giá trị Min – Max (ngày)	256 – 311	256 – 305	251 – 304	-
Sản lượng sữa 1 chu kỳ (kg)	$4.512 \pm 409,4$	$3.783 \pm 379,5$	$3.657 \pm 346,1$	3.984
Giá trị Min – Max (kg)	3.538 – 5.186	3.118 – 4.717	2.870 – 4.532	-
Tỷ lệ mỡ sữa (%)	$4,034 \pm 0,178$	$3,881 \pm 0,113$	$3,783 \pm 0,100$	3,89
Giá trị Min – Max (%)	3,85 – 4,10	3,73 – 4,23	3,65 – 3,99	-
Tỷ lệ protein (%)	$3,880 \pm 0,021$	$3,771 \pm 0,118$	$3,688 \pm 0,106$	3,77
Giá trị Min – Max (%)	3,73 – 4,25	3,43 – 3,99	3,43 – 3,89	-
VCK không mỡ (%)	$9,747 \pm 0,122$	$9,398 \pm 0,139$	$8,809 \pm 0,119$	9,318
Giá trị Min – Max (%)	9,54 – 9,97	9,16 – 9,67	8,56 – 8,99	-

Bảng 2: Diễn biến sản lượng sữa theo tháng trong chu kỳ tiết sữa (kg/con/tháng)

Tháng tiết sữa	Nhóm bò HF	Nhóm bò F2	Nhóm bò F3	Trung bình chung 3 nhóm
Tháng 1	430,8	360,5	341,9	377,1
Tháng 2	445,6	369,0	359,1	391,2
Tháng 3	461,7	400,7	385,7	416,0
Tháng 4	520,3	451,2	427,3	481,2
Tháng 5	604,2	561,6	542,0	569,2
Tháng 6	619,3	527,3	511,3	552,6
Tháng 7	471,3	442,3	432,0	448,5
Tháng 8	383,3	363,0	374,3	390,2
Tháng 9	376,0	320,9	297,3	331,4
Tháng 10	368,5	328,3	264,0	320,3

Phân tích kiểm định thống kê cho thấy:

• Về chu kỳ thực tế và sản lượng sữa cả chu kỳ: Nhóm bò HF có sự sai khác vượt trội có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$) so với nhóm F2 và F3; giữa hai nhóm bò lai F2 và F3 không có sự sai khác rõ rệt ($P > 0,05$).
• Về sản lượng sữa theo tháng: Năng suất sữa duy trì mức cao từ tháng thứ 1 đến tháng thứ 7 trước khi giảm mạnh ở các tháng 8, 9 và 10. Sự khác biệt giữa bò HF với các nhóm bò lai có ý nghĩa thống kê trong hầu hết các tháng khai thác sữa.
• Về chất lượng sữa: Hàm lượng mỡ sữa, protein và vật chất khô không mỡ của nhóm bò HF đều cao hơn có ý nghĩa ($P < 0,05$) so với nhóm F2 và F3.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tiếp tục tạo điều kiện mở rộng nghiên cứu, khảo sát bổ sung các chỉ tiêu về sinh sản và năng suất sữa để có hệ thống dữ liệu đầy đủ, chuẩn xác hơn.
• Cải tiến và nâng cao độ chính xác, tính kịp thời trong công tác ghi chép, tổng hợp số liệu kỹ thuật tại trang trại nhằm tránh thất thoát dữ liệu, phục vụ điều chỉnh khẩu phần và chế độ chăm sóc nuôi dưỡng.
• Chú trọng công tác dự trữ thức ăn (ủ chua cỏ ngô, rơm khô) cho mùa đông và giải pháp làm mát, cung cấp nước uống trong mùa hè để hạn chế tác động bất lợi của thời tiết khu vực trung du Thanh Hóa.

Đóng góp so với nghiên cứu trước

Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy năng suất sữa của bò HF (4.512 kg/chu kỳ) và bò lai F2 (3.783 kg), F3 (3.657 kg) tại Trang trại bò sữa Thống Nhất đạt mức cao hơn so với kết quả công bố trước đó của Nguyễn Xuân Trạch (2004) trên đàn bò nuôi tại ngoại thành Hà Nội (HF đạt 4.385 kg; F2 đạt 3.758 kg; F3 đạt 3.610 kg). Đồng thời, tỷ lệ mỡ sữa của các nhóm bò tại trại (HF: 4,034%; F2: 3,881%; F3: 3,783%) cũng cao hơn số liệu của Đặng Thị Dung và cs (2002) trên đàn bò nuôi tại Việt Nam (HF: 3,32%; F2: 3,89%; F3: 3,66%). Tác giả chỉ ra nguyên nhân là nhờ cơ sở vật chất chuồng trại hiện đại, ứng dụng công nghệ làm mát, thức ăn hỗn hợp TMR và quản lý đàn chuẩn hóa theo tiêu chuẩn GlobalGAP.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do thời gian thực tập của sinh viên có hạn (khoảng 4 tháng, từ tháng 12/2018 đến tháng 04/2019) và điều kiện kinh phí nghiên cứu độc lập hạn chế, đề tài chỉ tiến hành khảo sát trên quy mô mẫu hạn chế ($n = 30$ con/nhóm giống) và phụ thuộc vào nguồn dữ liệu trích xuất thứ cấp từ phòng kỹ thuật trang trại; chưa thể theo dõi can thiệp kéo dài liên tục qua nhiều chu kỳ sản xuất liên tiếp của cùng một cá thể bò.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiến hành các nghiên cứu dài hơi hơn trên quy mô toàn đàn, kết hợp đánh giá chi tiết các chỉ tiêu sinh lý sinh sản (tuổi phối giống lần đầu, số lần phối giống/thụ thai, khoảng cách giữa 2 lứa đẻ) gắn liền với phân tích hiệu quả kinh tế và chi phí thức ăn trên một đơn vị sản phẩm sữa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Khoa học Vật nuôi: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm khảo sát năng suất gia súc lớn, quy trình vận hành máy phân tích sữa Ecomil-Pro và cách thức xử lý số liệu thống kê sinh học (ANOVA, $t$-test) trên Excel.
• Kỹ sư chăn nuôi, cán bộ kỹ thuật trang trại: Cung cấp số liệu định lượng thực tế về đường cong tiết sữa 10 tháng của bò HF thuần và bò lai F2, F3 trong điều kiện khí hậu miền Trung; từ đó hỗ trợ xây dựng khẩu phần dinh dưỡng phân kỳ (giai đoạn tăng đỉnh tiết sữa tháng 4–6 và giai đoạn cạn sữa) nhằm tối ưu hóa sản lượng sữa thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu được tiến hành trên những nhóm giống bò nào và số lượng mẫu khảo sát là bao nhiêu?

Nghiên cứu khảo sát trên 3 nhóm giống bò sữa sinh sản: bò thuần Holstein Friesian (HF), bò lai F2 (con lai giữa HF với F1) và bò lai F3 (con lai giữa HF với F2). Dung lượng mẫu được trích xuất và phân tích thống kê là 30 con cho mỗi nhóm giống, tổng cộng khảo sát 90 cá thể bò.

2. Sự khác biệt về chu kỳ khai thác và sản lượng sữa giữa bò HF với các nhóm bò lai có ý nghĩa thống kê không?

Có. Bò HF có chu kỳ thực tế đạt $293,1 \pm 15,78$ ngày và sản lượng sữa chu kỳ đạt $4.512 \pm 409,4$ kg, cao hơn rõ rệt so với nhóm bò lai F2 ($280,2 \pm 15,19$ ngày; $3.783 \pm 379,5$ kg) và bò lai F3 ($278,3 \pm 16,68$ ngày; $3.657 \pm 346,1$ kg). Sự sai khác giữa nhóm bò HF so với nhóm F2 và F3 có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$), trong khi sự sai khác giữa hai nhóm bò lai F2 và F3 không mang ý nghĩa thống kê ($P > 0,05$).

3. Đỉnh tiết sữa của các nhóm giống bò trong chu kỳ 10 tháng xuất hiện vào thời điểm nào?

Sản lượng sữa của đàn bò tăng dần từ tháng thứ nhất và đạt đỉnh cao nhất ở tháng thứ 5 đối với nhóm bò lai F2 (561,6 kg/tháng) và F3 (542,0 kg/tháng). Đối với nhóm bò HF thuần, đỉnh tiết sữa kéo dài từ tháng thứ 5 ($604,2$ kg) và đạt cực đại vào tháng thứ 6 (619,3 kg/tháng), sau đó sản lượng giảm dần đều đến tháng thứ 10.

4. Thành phần chất lượng sữa (tỷ lệ mỡ, protein, vật chất khô không mỡ) được xác định bằng phương pháp nào và kết quả ra sao?

Chất lượng sữa được lấy mẫu theo tháng và phân tích bằng máy phân tích sữa tự động Ecomil-Pro. Kết quả cho thấy nhóm bò HF đạt chất lượng sữa cao nhất với tỷ lệ mỡ sữa đạt 4,034%, protein đạt 3,880% và vật chất khô không mỡ đạt 9,747%; tiếp đến là nhóm bò lai F2 (mỡ 3,881%, protein 3,771%, VCK không mỡ 9,398%) và thấp nhất là nhóm bò lai F3 (mỡ 3,783%, protein 3,688%, VCK không mỡ 8,809%).

5. Cơ sở thực tập nơi tác giả nghiên cứu áp dụng công nghệ chăn nuôi và quản lý gì?

Nghiên cứu được thực hiện tại Trang trại bò sữa số 1 thuộc Vinamilk Thanh Hóa (quy mô thiết kế 4.000 con, diện tích 40 ha). Trang trại áp dụng tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp quốc tế GlobalGAP, chuồng nuôi có hệ thống quạt làm mát, xử lý phân khép kín và quản lý cá thể bằng thẻ chip điện tử tích hợp phần mềm Dairy Plan của tập đoàn GEA Farm Technologies (Hoa Kỳ).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Hiền đã phản ánh chi tiết các chỉ tiêu năng suất và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản HF thuần, bò lai F2 và F3 nuôi tại Trang trại bò sữa số 1 Thống Nhất (Yên Định, Thanh Hóa). Kết quả chỉ ra nhóm bò HF có ưu thế vượt trội về chu kỳ khai thác sữa thực tế (293,1 ngày), sản lượng sữa cả chu kỳ (4.512 kg) cũng như hàm lượng mỡ sữa (4,034%) và protein (3,880%) so với các nhóm bò lai F2 và F3. Các số liệu thu được cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần hoàn thiện công tác quản lý kỹ thuật và chăm sóc nuôi dưỡng đàn bò sữa quy mô trang trại công nghiệp tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, với chính sách mở cửa của Đảng và nhà nƣớc, đất nƣớc ta đang trên đà phát triển mạnh, đời sống xã hội ngày càng đƣợc nâng cao, nhu cầu về thực phẩm tăng nhanh, tăng mạnh cả về chất lƣợng và số lƣợng trong đó có nhu cầu về sữa.Trƣớc thực tế đó, cùng với sử dụng lợi thế sẵn có của ngành chăn nuôi nƣớc ta là: khai thác tối ƣu nguồn thức ăn, bãi chăn cũng nhƣ nguồn phụ phẩm công-nông nghiệp. Chúng ta cần đẩy mạnh phát triển ngành chăn nuôi đặc biệt là chăn nuôi bò sữa để đáp ứng nhu cầu về sữa. Chăn nuôi bò sữa là ngành sản suất hàng hóa mang lại nhiều lợi thế nhƣ tận dụng đƣợc đồng bằng, bãi chăn thả thự nhiên, tận dụng đƣợc nguồn phế phụ phẩm từ nông nghiệp và công nghiệp chế biến nhƣ rơm, rạ, bã bia. là những sản phẩm có giá trị dinh dƣỡng và giá trị hàng hóa cao là sữa đồng thời chăn nuôi bò sữa còn giúp giải quyết công ăn việc làm cho nhiều lao động.

Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa của nƣớc ta, chƣa thích hợp với một số giống bò có nguồn gốc ôn đới. Đồng thời phƣơng thức chăn nuôi thƣờng phân tán ở các nông hộ và các trại nhỏ với điều kiện nuôi dƣỡng khác nhau, do đó thƣờng dẫn đến các chỉ tiêu sinh sản không ổn định nhƣ: tuổi động dục lần đầu cao, khoảng cách giữa 2 lứa đẻ dài,… Trƣớc tình hình trên, đặt ra cho chúng ta nhiệm vụ cấp thiết là phải làm thế nào để tăng khả năng sản xuất sữa của đàn bò cũng nhƣ tăng hiệu quả về kinh tế, phát huy vốn tiềm năng sinh học của đàn bò sữa, tăng nhanh, tăng mạnh về số lƣợng và chất lƣợng để đáp ứng nhu cầu về sản xuất và tiêu dùng. Để góp phần giả quyết những yêu cầu trên và đánh giá đƣợc thực trạng đàn bò sữa, từ đó có thể đƣa ra một số biện pháp nhằm cải thiện khả năng sinh sản của đàn bò sữa, tôi tiến hành thực hiện đề tài:“Đánh giá năng suất và chất lượng sữa của đàn bò sinh sản nuôi tại trang trại bò sữa số 1 – Thị Trấn Thống Nhất – Yên Định - Thanh Hóa”. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu Đánh giá năng suất và chất lƣợng sữa của đàn bò sinh sản tại trang trại bò sữa Thống Nhất – Yên Định – Thanh Hóa. Yêu cầu cần đạt Xác định đƣợc các chỉ tiêu năng suất chất lƣợng sữa của đàn bò sữa. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Số liệu nghiên cứu là cơ sở bổ sung vào tài liệu tham khảo về năng suất sữa của bò sữa nuôi tại Thanh Hóa, đồng thời làm tài liệu nghiên cứu khoa học của sinh viên chuyên ngành chăn nuôi thú y.

Ý nghĩa thực tiễn Qua kết quả nghiên cứu về năng suất sữa của đàn bò sữa từ đó làm cơ sở để ngành chăn nuôi bò sữa trên cả nƣớc nói chung và các trang trại chăn nuôi bò sữa tại Thanh Hóa nói riêng có biện pháp, kế hoạch nhằm cải thiện khả năng sản xuất của đàn bò sữa từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế. 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.Cơ sở lí luận về quá trình tạo sữa của bò sữa.Đặc điểm hình thái và cấu tạo của bầu vú và tuyến sữa 2.1 Tuyến sữa Tuyến sữa (tuyến vú) là cơ quan sản xuất của bò sữa. Tham gia vào cấu tạo tuyến sữa có các mô tuyến và mô liên kết, ngoài ra còn có hệ cơ, mạch quản, lâm ba và thần kinh.

* Mô tuyến Mô tuyến gồm 2 phần chính là hệ thống tuyến bào và hệ thống ống dẫn. Đó là cơ quan tạo sữa duy nhất ở bò. Sự phát triển của tuyến có liên quan trực tiếp đến năng suất sữa. - Hệ thống tuyến bào Tuyến bào (nang tuyến, mô tuyến) là đơn vị chế tiết chủ yếu của tuyến sữa.

Tuyến bào có số lƣợng rất lớn, tuyến bào có dạng khối cầu, mặt trong đƣợc bao phủ bởi các tếbào biểu mô tuyến (tế bào tiết sữa). Đó là tập hợp một tầng thế bào thƣợng bì đơn, hình dạng tế bào thay đổi theo chu kì phân tiết sữa. Khi phân tiết mạnh, trong tế bào tích trữ nhiều dịch phân tiết. Tế bào có hƣớng hình trụ cao, đầu nhỏ hƣớng vào xoang tuyến bào.

Tế bào tuyến chứa nhiều hạt mỡ và protein có kích thƣớc khác nhau. Khi không phân tiết tế bào biểu mô tuyến thu hẹp lại.Chính giữa mỗi tuyến bào có một xoang, gọi là xoang tiết. Xoang này ăn thông với ống dẫn sữa nhỏ. Trong bầu vú, tuyến bào hợp lại với nhau thành từng chùm ngƣời ta gọi là chùm tuyến bào hoặc tiểu thùy.

Mỗi một phần tƣ bầu vú đƣợc tập hợp bởi nhiều chùm tuyến bào và biệt lập với nhau bởi ngăn màng treo giữa các mô liên kết khác, (Phùng Quốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1]. - Hệ thống ống dẫn sữa và bể sữa: Hệ thống ống dẫn bao gồm hệ thống ống, phân nhánh theo kiểu cành cây bắt đầu là các ống dẫn sữa nhỏ xuất phát từ các xoang tiết của tuyến bào(còn gọi là các ống dẫn tuyến bào). Nhiều ống dẫn nhỏ tập trung lại thành một ống dẫn trung bình.Nhiều ống dẫn trung bình tập trung lại thành ống dẫn lớn nhiều ống dẫn lớn đổ về bể sữa. 3 Bể sữa đƣợc phân ra làm haiphần phần trên gọi là bể tuyến, phần dƣới gọi là bể đầu vú.

Cuối cùng của núm vú có cơ thắt đầu núm vú,cơ này ngăn cho sữa không tự chảy ra ngoài, (Phùng Quốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1]. *Mô liên kết Mô liên kết của tuyến sữa đƣợc thực hiện chức năng định hình, bảo vệ cơ giới và sinh học. Chúng bao gồm các tổ chức sau: - Da: Da bao bọc bên ngoài, là phần bảo vệ và hỗ trợ sự định hình của tuyến Da giữ cho bầu vú gắn chặt vào thành bụng của bò. - Mô liên kết mỏng: Đây là lớp mô mỏng nằm ở phần nông khắp bề mặt da - Mô liên kết dày: Lớp mô này nằm sâu bên trong lớp mô lên kết mỏng, gắn với phần da và tuyến thể bằng sự tạo thành một lớp liên kết đàn hồi.

-Màng treo bên nông: Lớp mô liên kết này bắt nguồn từ khung chậu chải rộng xuống phía dƣới bao phủ và nâng đỡ phần bên dƣới tuyến thể. - Màng treo bên sâu: Bắt đầu từ khung chậu đi xuống phái dƣới và hỗ trợ mô tuyến của bầu vú. - Màng treo giữa: Là màng treo kép, bắt đầu từ đƣờng giữa của thành bụng chia đầu vú thành nữa trái nữa phải. Màng này nâng đỡ phần giữa của vú chống lại lực kéo xuống, giữa bầu vú ở vị trí cân bằng nếu các cấu trúc phụ trợ khác bị tách rời.

- Tổ chức liên kết đệm: Giữa các nâng tuyến có các tổ chức mỡ tổ chức này có 2 chức năng: + Có tác dụng đệm nhằm tránh xây xát chó các nang tuyến khi bầu vú căng sữa và có kích thích cơ giới bên ngoài lên núm vú. + Giữ cho tuần hoàn máu lƣu thông trong thời kì căng sữa, (PhùngQuốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1]. *Hệ cơ tuyến vú Xung quanh các nang tuyến có cơ biểu mô khi cơ này co bóp, sữa đƣợc đẩy từ nang tuyến vào hệ thống ống dẫn để đổ vào bể sữa. Xung quanh các ống dẫn sữa lớn và bể sữa có hệ thống cơ trơn.

Xung quanh đầu vú có các hệ cơ vòng gọi là cơ thắt đầu vú. Khi cơ biểu mô co bóp thì cơ trơn giãn và cơ thắt đầu 4 vú co lại, khi cơ trơn co thì cơ thắt đầu ví giãn ra và sữa đƣợc đẩy ra ngoài thành tia, (Phùng Quốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1]. * Mạch máu - Hệ thống động mạch. Hầu hết mạch máu cung cấp cho đầu vú do đôi động mạch âm ngoài.Động mạch đi từ khoang bụng, thông qua rãnh bẹn, chui qua ống bẹn,quanh co uốn khúc làm cho tốc độ dòng chảy của máu chậm lại.

Động mạch tuyến sữa phân thành 2 nhánh lớn là động mạch tuyến sữa trƣớc và động mạch tuyến sữa sau, một phân nhánh nhỏ động mạch dƣới da bụng bắt nguồn từ động mạch tuyến sữa trƣớc cung cấp máu cho phần trƣớc tuyến sữa. Động mạch đáy chậu bắt nguồn từ trong xƣơng chậu cung cấp máu cho phần rất nhỏ phía sau bầu vú. - Tĩnh mạch tuyến sữa Tĩnh mách tuyến sữa từ 2 nữa sau của bầu vú thu thập máu vào tĩnh mạch tuyến sữa sau.Hai tĩnh mạch tuyến sữa sau thông với nhau trên bề mặt của tuyến thể tĩnh mạch đáy chậu cũng thu nhận máu từ phần sau tuyến sữa và phần sau của cơ thể và sau đó đổ vào tĩnh mạch sửa sau. Nhƣ vậy, máu ở tĩnh mạch sau tuyến sữa đi ra không thể hiện đúng bản chất của máu đi ra từ tuyến sữa.

Tĩnh mạch tuyến sữa trƣớc đƣợc tạo thành bằng thu nhận máu của phần trƣớc bầu sữa. Các tĩnh mạch tuyến sữa trƣớc và sau đƣợc thông với nhau bằng tĩnh mạch nối có kết cấu van, những van này hoạt động linh động, cho nên máu có thể chảy theo bất cứ chiều nào tùy thuộc vào vị trí của gia súc, (Phùng Quốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1]. * Hệ thống lâm ba Hệ thống lâm ba trong tuyến sữa có chức năng vận chuyển dịch thể dịch lam ba từ bề mặt tế bào đến hạch lâm ba và trả lại dịch thể đến tuần hoàn tĩnh mạch. Một chiếc van ở trƣớc ngực ngăn chặn máu chảy vào hệ thống lâm ba.

Hệ thống van trong mạch lâm ba đảm bảo cho dịch lâm ba chảy theo dòng chảy tĩnh mạch. Hạch lâm ba lọc dịch thể theo cách loại trừ vật lạ và sản sinh lâm ba cầu.Mỗi nữa của bầu vú có một hạch lâm ba lớn năm ngay sau ống bẹn và nhiều hạch lâm ba nhỏ hơn năm rải rác trong tuyến sữa.Bạch huyết sau khi chảy qua 5 hạch lâm ba lớp, chúng rời khỏi bầu vú bằng một hoặc hai hạch lâm ba và sau đó theo ống bẹn hòa cùng với hạch lâm ba khác, (Phùng Quốc Quảng và Nguyễn Xuân Trạch, 2002) [1].2 Bầu vú Bầu vú của bò gồm 4 vú gắn liền với nhau:bốn vú này tƣơng đối đọc lập với nhau.Nhìn bên ngoài đầu vú từ phía đằng sauta thấy 1 rãnh chia bầu vú thành 2 nữa và mỗi nữa đƣợc tạo thành từ 2 khoang gọi là khoang trƣớc và khoang sau( vú trƣớc và vú sau). - Giữa các khoang vú có các vách ngăn bằng mô liên kết.