ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC NĂM 2024 – TAQ EDUCATION MÔN: TIẾNG VIỆT CHUYÊN ĐỀ: LÝ THUYẾT MỤC LỤC A. CHUYÊN ĐỀ 1: NGỮ PHÁP TIẾNG VIỆT. CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA NGỮ PHÁP. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM KHÁI QUÁT CỦA TIẾNG VIỆT VỀ NGỮ PHÁP.
CÁC CẤP BẬC PHÂN LOẠI TRONG NGÔN NGỮ TIẾNG VIỆT. CÁC DẠNG NGỮ PHÁP THƯỜNG GẶP. BÀI TẬP VẬN DỤNG. CHUYÊN ĐỀ 2: CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ.
TÁC DỤNG CÙA BIỆN PHÁP TU TỪ. BIỆN PHÁP TU TỪ TỪ VỰNG. BIỆN PHÁP TU TỪ CÚ PHÁP. BÀI TẬP VẬN DỤNG.
CHUYÊN ĐỀ 3: DẠNG TÌM LỖI SAI. CÁC LOẠI LỖI NGỮ PHÁP VÀ CÁCH SỬA CHỮA. SAI VỀ QUAN HỆ NGỮ NGHĨA. SAI DẤU CÂU.
BÀI TẬP VẬN DỤNG. CHUYÊN ĐỀ 4: VĂN BẢN + DẠNG BÀI ĐỌC HIỂU. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM .PHONG CÁCH NGÔN NGỮ. CÁC THỂ LOẠI VĂN BẢN .PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT .PHÂN BIỆT VÀ CÁCH SỬ DỤNG VĂN BẢN TRONG VĂN HỌC.
THAO TÁC LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN. BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN. MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN. CÁCH THỨC TRÌNH BÀY ĐOẠN VĂN.
MỘT SỐ PHƯƠNG TIỆN VÀ PHÉP LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN. VĂN HỌC DÂN GIAN. CÁCH DẪN TRỰC TIẾP HAY GIÁN TIẾP. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM .THẾ NÀO LÀ HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ.
MỐT SỐ THỂ LOẠI VĂN HỌC: KỊCH, VĂN NGHỊ LUẬN. VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG ĐỀ THI THPT. CHUYÊN ĐỀ 1: NGỮ PHÁP TIẾNG VIỆT I. ĐỊNH NGHĨA Ngữ pháp của một ngôn ngữ tồn tại một cách khách quan trong ngôn ngữ đó, nó có thể được các nhà nghiên cứu phát hiện ra và miêu tả hoặc giải thích.
“Ngữ pháp là toàn bộ các quy luật, quy tắc hoạt động của các yếu tố ngôn ngữ có hai mặt ”. Các yếu tố ngôn ngữ có hai mặt bao gồm hình vị, từ, cụm từ, câu. CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA NGỮ PHÁP 1. Tính khái quát Như đã biết, ngôn ngữ có tính khái quát.
So với các bộ phận khác của ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng) thì ngữ pháp có tính khái quát cao hơn. Vì ngữ pháp là toàn bộ quy tắc, quy luật biến hình từ, đặc tính ngữ pháp của từ loại và các quy tắc kết hợp từ tạo nên cụm từ và câu. Tính hệ thống Nói đến hệ thống là nói đến các yếu tố lớn hơn hai và mối quan hệ giữa chúng. Ngữ pháp của mỗi ngôn ngữ là một hệ thống bao gồm các đơn vị, kết cấu và quan hệ ngữ pháp giữa các đơn vị đó.
Do đó, ngữ pháp có tính hệ thống. Tính bền vững So với ngữ âm và từ vựng thì ngữ pháp biến đổi ít hơn và chậm hơn. Trong nhiều thế kỉ, ngữ pháp của một ngôn ngữ dù có ít nhiều biến đổi nhưng vẫn giữ được cái cốt lõi của nó. Chính vì vậy ngữ pháp có tính bền vững.
NHỮNG ĐẶC ĐIỂM KHÁI QUÁT CỦA TIẾNG VIỆT VỀ NGỮ PHÁP 1. Đơn vị cơ sở của ngữ pháp học tiếng Việt Về ngữ pháp, tiếng được xem là “đơn vị cơ sở của cấu tạo ngữ pháp tiếng Việt”. Tiếng trong tiếng Việt là đơn vị dễ nhận diện vì nó có cấu tạo bằng một âm tiết, mỗi một tiếng (âm tiết) được phát âm tách rời nhau và được thể hiện bằng một chữ viết. Các phương thức ngữ pháp chủ yếu trong tiếng Việt Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập.
Từ của tiếng Việt không biến đổi hình thái. Các phương thức ngữ pháp bên ngoài từ chủ yếu trong tiếng Việt là: trật tự từ, hư từ và ngữ điệu. Phương thức trật tự từ là sự sắp xếp các từ theo một trật tự nhất định để biểu thị các quan hệ cú pháp. Trong phần lớn trường hợp, sự thay đổi trật tự từ tiếng Việt kéo theo sự thay đổi vai trò cú pháp của chúng trong cụm từ và câu.
Ví dụ: Bàn năm ≠ năm bàn. 3 Sân trước ≠ trước sân. Nó đi đến trường ≠ Đến trường nó đi. Phương thức hư từ cũng là phương thức ngữ pháp chủ yếu của tiếng Việt.
Hư từ không có chức năng định danh, không có khả năng độc lập làm thành phần câu, dùng để biểu thị các quan hệ ngữ nghĩa - cú pháp khác nhau giữa các thực từ. Nhờ hư từ mà “anh của em” khác với “anh và em“, “anh vì em”; hay “Bây giờ mới 8 giờ” ≠ “Bây giờ đã 8 giờ”. Phương thức ngữ điệu giữ vai trò trong việc biểu hiện quan hệ cú pháp của các yếu tố trong câu, nhờ đó nhằm đưa ra nội dung muốn thông báo. Trên văn bản, ngữ điệu thường được biểu hiện bằng dấu câu.
Nhờ ngữ điệu mà các câu sau có sự khác nhau trong nội dung thông báo: “Đêm hôm qua, cầu gãy”. ≠ “Đêm hôm, qua cầu gãy”. Các phương thức cấu tạo từ chủ yếu trong tiếng Việt Tất cả các từ trong mọi ngôn ngữ đều được tạo ra theo một phương thức nào đấy. Trong tiếng Việt, phương thức cấu tạo từ chủ yếu là phương thức ghép và phương thức láy.
Ghép là phương thức kết hợp các hình vị (tiếng) với nhau theo một trật tự nhất định để tạo ra từ mới - gọi là từ ghép. Ví dụ: Mua + bán = mua bán. Toán + học = toán học. Láy là phương thức lặp lại toàn bộ hay một bộ phận từ gốc để tạo ra từ mới - gọi là từ láy.
Ví dụ: Lạnh → lành lạnh. CÁC CẤP BẬC PHÂN LOẠI TRONG NGÔN NGỮ TIẾNG VIỆT. Ký tự Tiếng Hình vị Từ Cụm Câu Đoạn Bài từ/ngữ văn/Văn bản 4 1. Ký tự Kí tự là con chữ, số, kí hiệu, chữ cái trong tiếng việt, dấu câu,.
Kí tự là thành phần cơ bản nhất của văn bản. Kí tự là các âm, vần và thanh. - Âm: Trong tiếng việt có 22 phụ âm : b, c (k,q), ch, d, đ, g (gh), h, kh, l, m, n, nh, ng (ngh), p, ph, r, s, t, tr, th, v, x. Bên cạnh đó, có 11 nguyên âm: i, e, ê, ư, u, o, ô, ơ, a, ă, â.
- Vần: Vần gồm có 3 phần : âm đệm, âm chính, âm cuối. - Thanh: Tiếng Việt có 6 thanh: thanh ngang (còn gọi là thanh không), thanh huyền, thanh sắc, thanh hỏi, thanh ngã, thanh nặng. Ví dụ: Chữ cái trong tiếng việt, dấu câu : ?. ! ; : ” < > … , sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng,… 2.
Tiếng Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ. Tiếng có thể có nghĩa rõ ràng hoặc có nghĩa không rõ ràng. Khi người Việt phát âm các âm tiết để tạo nên chuỗi lời nói trong một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, đơn vị được dùng trong chuỗi lời nói là “tiếng”. Bao gồm cả âm, vần và thanh.
- Toàn bộ những từ phối hợp theo cách riêng của một hay nhiều nước, một hay nhiều dân tộc, biểu thị ý nghĩ khi nói hay khi viết: Tiếng Việt, Tiếng Tày-Nùng; Người Đức, người áo một số lớn người Thuỵ Sĩ nói tiếng Đức. - Toàn bộ những âm phát từ miệng người nói, kêu, hát. có bản sắc riêng ở mỗi người: Có tiếng ai đọc báo; Tiếng ca cải lương; Tiếng hò đò; Nhận ra tiếng người quen. Tiếng bấc tiếng chì.
Lời đay nghiến. Âm hoặc hỗn hợp âm, thường không có đặc tính đáng kể, do đó không có ý nghĩa đáng kể đối với người nghe: Tiếng gõ cửa; Tiếng ô-tô chạy ngoài đường. - Sự hưởng ứng hay phản ứng của quần chúng đối với một người, một vật, một hành động, một sự việc : Thuốc cao hay có tiếng. Tiếng cả nhà không.
Bề ngoài có vẻ phong lưu nhưng thực ra là túng thiếu. Ví dụ: Đất đai (Tiếng đai đã mờ nghĩa). Sạch sành sanh (Tiếng sành, sanh trong không có nghĩa). Định nghĩa Hình vị (hay từ tố) là đơn vị nhỏ nhất có nghĩa của ngôn ngữ, chúng tồn tại bằng cách lặp đi lặp lại dưới cùng một dạng hoặc dưới dạng tương đối giống nhau trong các từ.
5 Là đơn vị ngữ pháp nhỏ nhất có nghĩa của một ngôn ngữ. Hình vị thường có hình thức cấu tạo một âm tiết, tức là mỗi hình vị trùng với âm tiết, trên chữ viết mỗi hình vị được viết thành một chữ Ví dụ: “Ngày mai tôi nghỉ học” sẽ có 5 hình vị có ý nghĩa là “ngày / mai / tôi / nghỉ / họ”. Hình vị khác từ ở chỗ: có hình vị có thể đứng riêng một mình, và cũng có hình vị bị lệ thuộc. Trong khi đó một từ, theo định nghĩa, luôn có khả năng đứng độc lập một mình.
Phân loại hình vị Có 3 cách phân loại hình vị. Cách 1: Phân loại hình vị độc lập / hình vị không độc lập. - Hình vị độc lập. Là hình vị một mình có thể tạo nên từ.
Ví dụ : nhà, cửa, sông, núi, thương, ghét. - Hình vị không độc lập không thể một mình tạo nên từ mà phải kết hợp vưới các hình vị khác mới tạo nên từ. Ví dụ : quốc, gia, sơn, giang, hải. Cách 2: Phân loại theo nguồn gốc.
- Hình vị thuần Việt : xe, gạch, nhà, nước, sông, biển .; - Hình vị vay mượn : thường là vay mượn từ tiếng Hán, nhưng cũng có một số hình vị vay mượn ở tiếng Anh : Mít tinh , tiếng Pháp: xà bông, cà phê, ở tiếng Nga: Xô Viết. Cách 3: Có cách phân chia theo năng lực cấu tạo từ. Có những hình vị có khả năng cấu tạo nên rất nhiều từ bằng cách kết hợp với các hình vị khác như xe (xe hơi, xe đạp, xe tăng.), viên (giáo viên, học viên, nhân viên. Cũng có những hình vị hầu như cho đến nay không tạo nên từ nào khác.
Chẳng hạn, nheo (nheo mắt). Ở đây do đặc trưng ý nghĩa mà khả năng kết hợp có hạn chế. Có một loại hình vị tự bản thân không có nghĩa và là những hình vị duy nhất .Những hình vị tự bản thân không có nghĩa là những hình vị xuất hiện trong một từ mà trong từ đó đã có một hoặc một vài yếu tố rõ ràng là hình vị thì lúc này hình vị tự bản thân không có nghĩa chỉ được xem nnư hình vị có nghĩa phân biệt bổ sung. Chẳng hạn: xanh lè; đỏ au, thì lè ; au là những hình vị tự bản thân không có nghĩa , nghĩa của nó là góp phần làm phần làm phân biệt : xanh/xanh lè ; đỏ/đỏ au.
Ở trường hợp này, chúng ta cũng phải công nhận nó là hình vị mặc dù chúng ta không biết , hoặc tạm thời chưa biết nghĩa của nó là gì. Những hình vị duy nhất , tức là những hình vị tự bản thân không có nghĩa và chỉ xuất hiện trong một từ. Chẳng hạn: lè (xanh lè); au (đỏ au); hấu (dưa 6 hấu),.