Chương 1: Cơ sở lý luận. 5 - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu thiết kế bảng câu hỏi, tổ chức nghiên cứu và đánh giá thực trạng vấn đề. - Chương 3: Kết quả nghiên cứu.1 Những nghiên cứu trong nước Một trong số các nghiên cứu liên quan đến nội dung của đề tài, có thể kể đến như hội thảo quốc gia về vấn đề “Đào tạo nhân lực lĩnh vực tài chính - ngân hàng theo nhu cầu xã hội” do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp tổ chức năm 2010. Phát biểu tại hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân cho rằng nền kinh tế Việt Nam những năm gần đây phát triển mạnh mẽ với đầu tư trực tiếp nước ngoài, xuất khẩu đạt mức lớn nhất từ trước tới nay.
Tuy nhiên, nguồn nhân lực còn hạn chế, là một trong những thách thức của đất nước trong quá trình hội nhập và phát triển. Bộ Giáo dục & Đào tạo và các đối tác liên quan cần thành lập một khung chương trình đào tạo chung về tài chính ngân hàng để giảng dạy tại các trường đại học. [14] - Các nghiên cứu về kiểm định chất lượng và đánh giá: ĐG trong GD có lịch sử ra đời từ lâu với rất nhiều quan niệm, cách nhìn nhận về vấn đề này. Từ thế kỉ XVII, J.Comenxki là người đầu tiên đưa ra khái niệm về hệ thống lớp - bài trong thế giới cận đại.
Theo ông, quá trình dạy học được xem xét dưới lí thuyết hệ thống, gồm: mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức, các nguyên tắc dạy học với hai yếu tố quan trọng là người dạy và người học. Do đó, kết quả của quá trình dạy học cần được thông qua việc kiểm tra và ĐG [1]. Có thể kể đến các tác giả, tác phẩm tiêu biểu như Phạm Phụ trong "Về khuôn mặt mới của giáo dục đại học Việt Nam” (2005) hay Phạm Xuân Thanh trong cuốn "Giáo dục đại học: Chất lượng và đánh giá" (2005), và Lê Đức Ngọc "Bàn về nội hàm của chất lượng đào tạo đại học và sau đại học"… Qua các bài viết này, các tác giả cho rằng mức độ thích ứng của sinh viên tốt nghiệp đối với thị trường lao động là một trong những tiêu chí để đánh giá 7 chất lượng của các chương trình đào tạo. Các bài viết cũng đã đưa ra một số tiêu chí để đánh giá tình trạng việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Tác giả sẽ nghiên cứu tiếp thu các tiêu chí được đề cập đến trong các tác phẩm này để tham khảo trong xây dựng phiếu khảo sát và so sánh với kết quả thu được của tác giả để rút ra những nhận định mang tính khoa học nhất. Đề tài “Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giáo dục đại học”, Trường Đại học Sư Phạm Tp.HCM, (2007), đã tập trung lấy ý kiến của các tổ chức sử dụng lao động và ý kiến của sinh viên tốt nghiệp, các nhà giáo dục, về chất lượng của sản phẩm giáo dục đại học hiện nay và các tiêu chí mà sinh viên cần phải có khi tốt nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ hài lòng không cao các các nhà giáo dục, các tổ chức sử dụng lao động về chất lượng sinh viên tốt nghiệp[3]. Ngoài ra, những tiêu chí về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất mà một sinh viên tốt nghiệp cần phải có khi đi làm việc cũng được nhóm tác giả khái quát.
Tuy nhiên, những tiêu chí này là chung cho tất cả các ngành học, các chương trình đào tạo chứ chưa đi vào lĩnh vực ngân hàng. Đồng quan điểm với nhiều tác giả hiện nay, Phạm Thị Huyền (2007) trong tác phẩm: “Giáo dục đại học ở Việt Nam: Nhìn từ thị trường lao động”, năm 2007, cho rằng giáo dục đại học Việt Nam hiện nay cung không đáp ứng cầu về cả mặt số lượng và chất lượng. Theo tác giả, sau khi tuyển dụng, khoảng 60% lao động trẻ tốt nghiệp từ các cơ sở đào tạo cần được đào tạo lại ngay, trong đó có những ngành nghề cá biệt, có tới 80-90% người lao động cần phải được đào tạo lại. Ngoài việc đào tạo lại về chuyên môn, nghiệp vụ, thái độ làm việc, nhận thức trong công việc, người lao động cũng cần được đào tạo lại và đào tạo mới các kỹ năng như giao tiếp, thương lượng, sử dụng máy tính ngoại ngữ,… cũng là một trong những nhiệm vụ mà người sử dụng lao động phải huấn luyện cho nhân viên khi mới tuyển dụng [4].
Như vậy, có thể thấy mức độ đáp ứng về thái độ sinh viên tốt nghiệp nói chung và kỹ năng ngoại ngữ nói riêng đối với yêu cầu của thị trường lao 8 động là không nhiều. Với đề tài nghiên cứu mức độ đáp ứng về tiếng Anh của sinh viên đối với yêu cầu nhà tuyển dụng, tác giả hy vọng Luận văn sẽ góp phần khái quát về vấn đề này từ đó điều chỉnh, xây dựng chương trình đào tạo đáp ứng được yêu cầu thực tế của các nhà tuyển dụng. Những nghiên cứu nước ngoài Trên thế giới như ở Hoa Kỳ, Anh, Úc, Canada… việc khảo sát kỹ năng, kiến thức, việc làm, tiền lương,… của sinh viên tốt nghiệp được các trường đại học thực hiện định kỳ. Các khảo sát này có thể do các trường đại học hoặc các tổ chức đánh giá chất lượng đào tạo, các tổ chức nghề nghiệp thực hiện.
Một số cuộc điều tra, khảo sát tiêu biểu có thể kể đến như cuộc điều tra 3000 cựu sinh viên do Trường đại học Melbourne của Úc thực hiện năm 1999. Cuộc khảo sát cung cấp một bức tranh tổng thể về kiến thức, kỹ năng mà sinh viên cần phải có trong quá trình làm việc. Các trường có thể căn cứ vào đó để điều chỉnh các chương trình đào tạo, nội dung đào tạo cho phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động. [15] Trong giáo dục đại học ở các nước Bắc Mỹ và châu Âu, Hoa kỳ, hướng nghiên cứu đánh giá sản phẩm giáo dục được sử dụng rộng rãi.
Việc đánh giá này được thực hiện thông qua một bộ chỉ số. Khác với bộ tiêu chuẩn kiểm định, thông qua công tác thống kê, các chỉ số thực hiện (mà chủ yếu bao gồm các yếu tố định lượn) được thu thập và phân tích bằng các thuật toán, phần mềm thống kê chuyên dụng. Các phương pháp định lượng (điều tra, quan sát) dùng để đo đếm, đánh giá các yếu tố định tính (như thái độ, sự hài lòng). Thông qua bộ chỉ số thực hiện, chất lượng giáo dục đại học hàng năm được giám sát chặt chẽ mà không tốn quá nhiều thời gian và không quá phức tạp và được tiến hành đồng loạt trên quy mô cả nước.
Thông qua các cuộc điều tra, khảo sát trên, những nhận định bổ ích cho công tác quản lý chất lượng giáo dục đại học được đưa ra, giúp các nhà quản lý, các nhà hoạch định chiến lược có những hướng đi tốt nhất cho sự nghiệp giáo dục đại học của cơ sở mình. Tiếp nối những nghiên cứu về đánh giá, năm 1949, một trong những 9 người đầu tiên đưa ra khái niệm đánh giá trong giáo dục - Ralph Tyler, nhà giáo dục nổi tiếng Hoa Kì đã đưa ra sơ đồ thể hiện 03 yếu tố chính trong quá trình giáo dục là: “mục tiêu, đánh giá người học và kinh nghiệm học tập. Theo ông, quá trình đánh giá chủ yếu là xác định mức độ thực hiện mục tiêu trong các chương trình giáo dục. Mục tiêu của chương trình giáo dục yêu cầu người học đạt được hệ thống các kiến thức, kĩ năng và có thể vận dụng vào cuộc sống.” Như vậy, quan điểm đánh giá của ông là đánh giá theo kiến thức, kĩ năng [24].
Như vậy, qua việc tổng quan nghiên cứu, có thể thấy rằng đã có nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và công bố các công trình nghiên cứu về đánh giá năng lực, đánh giá năng lực ngoại ngữ hay đánh giá năng lực tiếng Anh. Tuy nhiên, các công trình mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu đánh giá thực trạng việc học và dạy chứ chưa có công trình nào đánh giá năng lực tiếng Anh dựa trên yêu cầu của nhà tuyển dụng. Do vậy, việc nghiên cứu và đưa ra giải pháp nâng cao năng lực tiếng Anh của sinh viên nhằm đáp ứng được với nhu cầu của nhà tuyển dụng là một công trình nghiên cứu có tính mới và có tính thực tiễn. Tác giả luận văn sẽ tham khảo những kết quả nghiên cứu của các công trình trước đó và nghiên cứu bổ sung, hoàn chỉnh để có một công trình có tính khoa học, phù hợp với chuyên ngành đo lường và đánh giá trong giáo dục.
Một số khái niệm cơ bản 1. Chất lượng giáo dục Chất lượng GD được mọi người quan tâm và trở nên quan trọng đối với các cơ sở đào tạo vì nhiều lý do như: Thứ nhất, cơ sở đào tạo nào cũng muốn đào tạo HSSV tốt nghiệp phù hợp với nhu cầu của xã hội, cung cấp sản phẩm đào tạo mà xã hội cần và tự hào về các HSSV tốt nghiệp; - Các doanh nghiệp, các nhà tuyển dụng lao động kỳ vọng Nhà trường cung cấp cho họ nguồn nhân lực có đủ kiến thức, kỹ năng và thái độ thích hợp với công việc; 10 Có 2 tiêu chí mà các cơ sở giáo dục phải đạt được đó là; đảm bảo được các yêu cầu theo tiêu chuẩn quy định của nhà nước, mặt khác phải thỏa mãn được yêu cầu của thị trường lao động. Trong đó thì yếu tố thứ 2 sẽ quyết định đến sự tồn tại lâu dài của Nhà trường, thu hút được người học và xây dựng nên uy tín của Nhà trường một cách bền vững tự nhiên. Chất lượng đào tạo được đánh giá qua mức độ đạt được mục tiêu đào tạo đã đề ra đối với một chương trình đào tạo (việc làm và thu nhập so với thời gian và trình độ đào tạo, đó là chất lượng bên ngoài).
Năng lực, kỹ năng Về năng lực: Có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi định nghĩa về năng lực. Theo cách tiếp cận truyền thống (hay còn gọi là tiếp cận hành vi), năng lực là khả năng đơn lẻ của cá nhân, được hình thành dựa trên sự kết hợp giữa kiến thức và kỹ năng cụ thể. Việc đánh giá năng lực được được dựa trên những kết quả có thể quan sát được. Dưới cách tiếp cận tích hợp, “năng lực là tổng hợp những thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của mọi hoạt động nhất định, nhằm đảm bảo việc hoàn thành có kết quả tốt trong lĩnh vực hoạt động ấy” [6].