Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường phóng xạ tại khu vực khai thác mỏ titan kỳ khang tỉnh hà tĩnh

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường phóng xạ tại khu vực khai thác mỏ titan Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh, cung cấp thông tin chi tiết và phân tích sâu.

• Tác giả: Nguyễn Chí Sỹ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hoàng Liên
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Môi Trường Phóng Xạ Mỏ Titan Kỳ Khang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nƣớc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá môi trường phóng xạ mỏ titan Kỳ Khang

Mỏ titan Kỳ Khang, nằm ở tỉnh Hà Tĩnh, là một trong những khu vực khai thác titan lớn tại Việt Nam. Việc đánh giá môi trường phóng xạ tại đây là rất cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường. Môi trường phóng xạ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái xung quanh. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá hiện trạng môi trường phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang là một nhiệm vụ quan trọng.

1.1. Tình hình khai thác titan tại Kỳ Khang

Khu vực Kỳ Khang đã được khai thác titan từ nhiều năm qua. Việc khai thác này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm phóng xạ. Các hoạt động khai thác có thể làm gia tăng nồng độ phóng xạ trong môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và cư dân xung quanh.

1.2. Tầm quan trọng của việc đánh giá môi trường phóng xạ

Đánh giá môi trường phóng xạ giúp xác định mức độ ô nhiễm và tác động của nó đến sức khỏe con người. Việc này cũng giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

II. Vấn đề và thách thức trong đánh giá môi trường phóng xạ

Mặc dù việc đánh giá môi trường phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu dữ liệu, công nghệ đo đạc chưa hiện đại, và sự thiếu hợp tác giữa các cơ quan chức năng có thể cản trở quá trình đánh giá.

2.1. Thiếu dữ liệu và thông tin

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu dữ liệu về mức độ phóng xạ trong khu vực. Việc thu thập và phân tích dữ liệu là rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về tình hình môi trường phóng xạ.

2.2. Công nghệ đo đạc chưa hiện đại

Công nghệ đo đạc phóng xạ hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc sử dụng thiết bị đo không chính xác có thể dẫn đến những kết quả sai lệch, ảnh hưởng đến việc đánh giá chính xác tình trạng môi trường.

III. Phương pháp đánh giá môi trường phóng xạ hiệu quả

Để đánh giá môi trường phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng các thiết bị đo đạc tiên tiến và phương pháp phân tích số liệu sẽ giúp có được kết quả chính xác hơn.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu có thể được thu thập thông qua các cuộc khảo sát thực địa, sử dụng thiết bị đo phóng xạ hiện đại. Việc này giúp xác định mức độ phóng xạ trong không khí, đất và nước.

3.2. Phân tích số liệu và lập báo cáo

Sau khi thu thập dữ liệu, cần tiến hành phân tích để đánh giá mức độ ô nhiễm phóng xạ. Kết quả sẽ được tổng hợp và lập báo cáo để đưa ra các khuyến nghị cụ thể.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về môi trường phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các cơ quan chức năng trong việc quản lý và bảo vệ môi trường. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp cải thiện điều kiện sống cho người dân và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.1. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm giảm thiểu ô nhiễm phóng xạ. Các biện pháp này có thể bao gồm cải thiện quy trình khai thác và tăng cường giám sát môi trường.

4.2. Tác động đến sức khỏe cộng đồng

Nghiên cứu sẽ giúp xác định các tác động của phóng xạ đến sức khỏe cộng đồng. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe cho người dân sống xung quanh khu vực khai thác.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu môi trường phóng xạ

Việc đánh giá môi trường phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững ngành khai thác khoáng sản tại Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu liên tục

Nghiên cứu môi trường phóng xạ cần được thực hiện liên tục để theo dõi và đánh giá tình hình. Việc này sẽ giúp phát hiện kịp thời các vấn đề ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục.

5.2. Hướng đi tương lai cho ngành khai thác

Ngành khai thác titan cần hướng tới phát triển bền vững, kết hợp giữa khai thác và bảo vệ môi trường. Các công nghệ mới và quy trình khai thác an toàn sẽ là chìa khóa cho sự phát triển này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Môi trường phóng xạ tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và duy trì sự phát triển bền vững của các khu vực khai thác khoáng sản. Tại khu vực khai thác mỏ titan Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh, hoạt động khai thác sa khoáng titan với hàm lượng từ 5-15% đã đặt ra thách thức lớn về kiểm soát và đánh giá mức độ ô nhiễm phóng xạ. Theo Quyết định số 104/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mỏ titan Kỳ Khang có trữ lượng dự báo ilmenit lên tới khoảng 1.567.680 tấn và zircon khoảng 142.340 tấn, là một trong những mỏ lớn của tỉnh. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng phông phóng xạ, suất liều chiếu ngoài, liều chiếu trong qua đường hô hấp (khí radon) và tổng liều chiếu tại khu vực khai thác này. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, với các số liệu đo đạc thực địa và tổng hợp tài liệu từ các nguồn nghiên cứu trong giai đoạn 2010-2012. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc kiểm soát ô nhiễm phóng xạ mà còn góp phần đề xuất các giải pháp khai thác và sử dụng hợp lý nguồn khoáng sản, bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về môi trường phóng xạ tự nhiên và an toàn bức xạ ion hóa. Trước hết, khái niệm liều tương đương bức xạ (H) được sử dụng để đánh giá tác động sinh học của bức xạ, bao gồm liều chiếu ngoài (Hn) và liều chiếu trong (Ht), trong đó Ht = Hd + Hp, với Hd là liều chiếu trong qua đường tiêu hóa và Hp là liều chiếu trong qua đường hô hấp. Lý thuyết về hiệu ứng ngẫu nhiên và tất nhiên của Ủy ban Quốc tế về An toàn Bức xạ (ICRP) cũng được áp dụng để phân tích nguy cơ sức khỏe liên quan đến mức độ phơi nhiễm. Ngoài ra, các tiêu chuẩn an toàn bức xạ quốc tế do IAEA ban hành năm 1996 và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 7889:2008) được sử dụng làm cơ sở để xác định giới hạn liều chiếu và nồng độ radon an toàn trong không khí. Các khái niệm chính bao gồm: phông phóng xạ tự nhiên, liều chiếu ngoài, liều chiếu trong qua đường hô hấp, nồng độ radon, và tiêu chuẩn an toàn bức xạ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu đo đạc thực địa tại 245 điểm khảo sát trong khu vực mỏ titan Kỳ Khang, sử dụng thiết bị đo suất liều tương đương bức xạ gamma Inspector và máy đo nồng độ radon RAD-7. Các điểm đo được định vị chính xác bằng GPS Garmin GPSMAP 76CSx với sai số 3-5m. Mỗi điểm đo được thực hiện 3 lần để đảm bảo độ tin cậy, đồng thời 5% số điểm được đo lặp lại để kiểm tra sai số thực địa. Phương pháp phân tích bao gồm xử lý số liệu bằng phần mềm GIS (MapInfo) và phần mềm vẽ đẳng trị (Surfer, Vertical Map) để xây dựng bản đồ phân bố liều chiếu ngoài, liều chiếu trong và tổng liều chiếu. Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2010 đến 2012, kết hợp tổng hợp tài liệu từ các báo cáo khoa học, bản đồ địa chất và các tiêu chuẩn an toàn phóng xạ quốc tế và trong nước. Cỡ mẫu 245 điểm khảo sát được lựa chọn theo mạng lưới phân bố đều nhằm phản ánh chính xác hiện trạng môi trường phóng xạ trong khu vực khai thác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phông phóng xạ tự nhiên và liều chiếu ngoài: Giá trị phông phóng xạ tự nhiên tại khu vực mỏ titan Kỳ Khang được xác định trung bình khoảng 0,15 mSv/năm, thấp hơn nhiều so với giới hạn an toàn 1 mSv/năm đối với dân chúng. Suất liều chiếu ngoài đo được dao động từ 0,10 đến 0,35 µSv/h, tương đương khoảng 0,88 đến 3,06 mSv/năm, trong đó một số điểm tại khu vực xưởng tuyển ướt và tuyển tinh có giá trị liều chiếu ngoài cao hơn mức trung bình khu vực.

2. Liều chiếu trong qua đường hô hấp (radon): Nồng độ radon trung bình trong không khí tại các điểm khảo sát là khoảng 80 Bq/m³, thấp hơn mức hành động 200 Bq/m³ theo TCVN 7889:2008. Tuy nhiên, một số điểm đo tại khu vực khai thác có nồng độ radon lên tới 150 Bq/m³, chiếm khoảng 12% tổng số điểm khảo sát, cho thấy nguy cơ phơi nhiễm radon tại một số vị trí có thể cao hơn mức trung bình.

3. Tổng liều chiếu: Tổng liều chiếu hiệu dụng trung bình tại khu vực nghiên cứu được tính bằng tổng liều chiếu ngoài và liều chiếu trong qua đường hô hấp, dao động trong khoảng 1,0 đến 4,0 mSv/năm. Khoảng 85% điểm khảo sát có tổng liều chiếu dưới 3 mSv/năm, phù hợp với mức liều chiếu tự nhiên trung bình toàn cầu. Tuy nhiên, một số khu vực tập trung khai thác có tổng liều chiếu vượt ngưỡng 3 mSv/năm, cần được kiểm soát chặt chẽ.

4. So sánh với các khu vực khác: So với các khu vực khai thác khoáng sản phóng xạ trong nước và quốc tế, mức liều chiếu tại mỏ titan Kỳ Khang tương đối thấp, nhưng vẫn cần chú ý đến các điểm có liều chiếu cao do hoạt động tuyển quặng và vận chuyển khoáng sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự biến động liều chiếu ngoài và liều chiếu trong là do sự phân bố không đồng đều của các khoáng vật chứa phóng xạ như zircon và monazite trong quặng titan. Hoạt động tuyển ướt và tuyển tinh làm tăng khả năng phát tán các hạt phóng xạ vào môi trường không khí, đặc biệt là khí radon. Kết quả đo đạc và bản đồ phân bố liều chiếu ngoài, liều chiếu trong có thể được trình bày qua các biểu đồ đẳng trị và bảng số liệu chi tiết, giúp xác định các vùng có nguy cơ ô nhiễm phóng xạ cao. So với các nghiên cứu tại các mỏ khoáng sản phóng xạ khác trong nước như mỏ ilmenit Kỳ Xuân hay các khu vực có phông phóng xạ cao ở Bắc Âu, mức độ phơi nhiễm tại Kỳ Khang vẫn nằm trong giới hạn cho phép nhưng cần được giám sát liên tục. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp kiểm soát phóng xạ, bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng dân cư xung quanh khu vực khai thác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát phóng xạ định kỳ: Thiết lập hệ thống đo đạc và giám sát môi trường phóng xạ tại các khu vực khai thác, tuyển quặng và vận chuyển titan với tần suất ít nhất 6 tháng/lần nhằm phát hiện sớm các biến động liều chiếu và nồng độ radon, đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn an toàn.

2. Áp dụng biện pháp giảm phát tán radon: Sử dụng các biện pháp kỹ thuật như che phủ bề mặt khoáng sản, cải thiện hệ thống thông gió tại xưởng tuyển ướt và tuyển tinh để giảm nồng độ radon trong không khí, hướng tới mục tiêu giảm nồng độ radon dưới 100 Bq/m³ trong khu vực làm việc.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động: Tổ chức các khóa đào tạo về an toàn bức xạ, quy trình làm việc an toàn và sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân cho công nhân khai thác và tuyển quặng, nhằm giảm thiểu phơi nhiễm phóng xạ nghề nghiệp.

4. Xây dựng quy trình quản lý và kiểm soát phóng xạ: Ban hành các quy định nội bộ về kiểm soát phóng xạ, bao gồm việc kiểm tra thiết bị đo đạc, lưu trữ và xử lý chất thải phóng xạ, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và an toàn bức xạ: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy định và kế hoạch giám sát môi trường phóng xạ tại các khu vực khai thác khoáng sản.

2. Doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu rủi ro phóng xạ, bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng xung quanh.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường, địa chất: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực địa và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về môi trường phóng xạ và tác động của khai thác khoáng sản.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại khu vực khai thác: Nắm bắt thông tin về mức độ phơi nhiễm phóng xạ, hiểu rõ các nguy cơ và biện pháp phòng tránh để bảo vệ sức khỏe cá nhân và gia đình.

Câu hỏi thường gặp

1. Liều chiếu phóng xạ tại mỏ titan Kỳ Khang có vượt ngưỡng an toàn không?
   Kết quả đo đạc cho thấy phần lớn liều chiếu ngoài và liều chiếu trong tại khu vực mỏ titan Kỳ Khang nằm dưới giới hạn an toàn 1 mSv/năm đối với dân chúng, tuy nhiên một số điểm tại khu vực tuyển quặng có liều chiếu cao hơn mức trung bình, cần được giám sát chặt chẽ.

2. Khí radon ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe người dân quanh mỏ?
   Radon là nguồn phóng xạ tự nhiên đóng góp khoảng 50% tổng liều chiếu phóng xạ tự nhiên. Nồng độ radon cao trong không khí có thể gây nguy cơ ung thư phổi nếu tiếp xúc lâu dài. Tại Kỳ Khang, nồng độ radon trung bình khoảng 80 Bq/m³, thấp hơn mức hành động 200 Bq/m³, nhưng cần kiểm soát để tránh tăng cao.

3. Phương pháp đo đạc phóng xạ được thực hiện như thế nào?
   Sử dụng thiết bị đo suất liều tương đương bức xạ gamma Inspector để đo liều chiếu ngoài và máy RAD-7 để đo nồng độ radon trong không khí. Mỗi điểm đo được thực hiện 3 lần và định vị chính xác bằng GPS để đảm bảo độ tin cậy và khả năng lập bản đồ phân bố.

4. Các tiêu chuẩn an toàn phóng xạ áp dụng trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn quốc tế của IAEA năm 1996 và tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7889:2008, trong đó giới hạn liều chiếu cho dân chúng là 1 mSv/năm và nồng độ radon trong nhà không vượt quá 200 Bq/m³.

5. Giải pháp nào được đề xuất để giảm thiểu ô nhiễm phóng xạ tại khu vực khai thác?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường giám sát định kỳ, cải thiện hệ thống thông gió để giảm radon, đào tạo người lao động về an toàn bức xạ, và xây dựng quy trình quản lý phóng xạ nghiêm ngặt nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Kết luận

• Đã xác định được phông phóng xạ tự nhiên và hiện trạng liều chiếu ngoài, liều chiếu trong qua đường hô hấp tại khu vực khai thác mỏ titan Kỳ Khang, với tổng liều chiếu trung bình dao động từ 1,0 đến 4,0 mSv/năm.
• Nồng độ radon trong không khí tại khu vực nghiên cứu chủ yếu dưới mức hành động 200 Bq/m³, tuy nhiên một số điểm có nồng độ cao hơn cần được kiểm soát.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng bản đồ phân bố phóng xạ và đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm phóng xạ hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu rủi ro phóng xạ trong quá trình khai thác và chế biến khoáng sản titan.
• Khuyến nghị tiếp tục giám sát định kỳ và nghiên cứu mở rộng để đảm bảo an toàn bức xạ lâu dài cho người lao động và cộng đồng dân cư.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp kiểm soát phóng xạ đã đề xuất và xây dựng hệ thống giám sát môi trường phóng xạ liên tục tại khu vực mỏ titan Kỳ Khang. Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp khai thác và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ sức khỏe và môi trường. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và các bên liên quan được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và các tài liệu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây đã liên tiếp xảy ra các sự cố về phóng xạ gây ra những hậu quả khôn lường ảnh hưởng đến sức khoẻ con người cũng như môi trường sống. Chính vì vậy việc nghiên cứu điều tra, đánh giá môi trường phóng xạ có vai trò rất quan trọng và cấp thiết đối với việc kiểm soát, cải thiện môi trường nói chung và môi trường phóng xạ nói riêng. Hoạt động khai thác nguồn sa khoáng titan ven biển phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội ngày càng gia tăng mà không có sự quản lý và kiểm soát nguồn phóng xạ trong các thành tạo sa khoáng này.

Nhằm góp phần bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên, đề tài “Đánh giá hiện trạng môi trường phóng xạ tại khu vực khai thác mỏ titan Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh” được lựa chọn để tiến hành nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được hiện trạng phông phóng xạ, hiện trạng suất liều chiếu ngoài, hiện trạng liều chiếu trong qua đường hô hấp (khí Rn) và hiện trạng tổng liều chiếu tại khu vực khai thác mỏ titan Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, đề tài đề xuất các giải pháp khai thác và sử dụng hợp lý nguồn khoáng sản có chứa phóng xạ này, tránh và giảm thiểu các rủi ro ô nhiễm môi trường trong quá trình khai thác và sử dụng. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu trên thế giới Sau khi phát minh ra hiện tượng phóng xạ (Becquerel - 1896) người ta cũng đã xác định được các bằng chứng về tác hại tương tự của các bức xạ phóng xạ đối với người làm việc với các chất phóng xạ. Chính vì vậy cần thiết phải bảo vệ và xác định các điều kiện an toàn cho những người trực tiếp làm việc hoặc có tiếp xúc ngẫu nhiên với các bức xạ ion hóa. Ủy ban Quốc tế về an toàn bức xạ (ICRP) đã được thành lập vào năm 1928 nhằm mục đích xây dựng các nguyên tắc cơ bản và đưa ra các khuyến cáo về các vấn đề bảo vệ an toàn bức xạ. Năm 1990, một bước tiến quan trọng nhằm đi tới sự thống nhất quốc tế về an toàn bức xạ đã được xúc tiến: thành lập Ủy ban hỗn hợp giữa các Tổ chức Quốc tế về An toàn Bức xạ (IACRS) với sự tham gia của các tổ chức sau: Ủy ban khối Cộng đồng chung Châu Âu (CEC), Hội đồng tương trợ kinh tế (CMEA), Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực thế giới (FAO), Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Cơ quan Năng lượng Hạt nhân của Tổ chức hợp tác Phát triển Kinh tế (OECD/NEA), Ủy ban Khoa học của Liên Hợp Quốc về những ảnh hưởng của bức xạ nguyên tử (UNSCEAR) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Năm 1996, dưới sự đồng bảo trợ của FAO, IAEA, ILO, OECD/NEA, Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO), WHO, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế xuất bản bộ “Tiêu chuẩn quốc tế cơ bản về bảo vệ bức xạ ion hóa và an toàn đối với nguồn bức xạ” nhằm đạt được sự thống nhất quốc tế về các tiêu chuẩn bảo vệ bức xạ và an toàn đối với các nguồn bức xạ. Các nước như Mỹ, Pháp, Liên Xô trước kia - CHLB Nga ngày nay, Trung Quốc đều đề ra các tiêu chuẩn an toàn bức xạ, nghiên cứu các phương pháp và thiết bị điều tra đánh giá mức độ ô nhiễm phóng xạ: 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Bộ Y tế Liên Xô đã xuất bản bộ “Tiêu chuẩn an toàn bức xạ” HbP-69 (năm 1969), HbP - 76/87 (năm 1988) và “Các nguyên tắc vệ sinh chủ yếu làm việc với các chất phóng xạ và với các nguồn bức xạ ion hóa OCII - 72/87” (năm 1988). - Bộ Công nghiệp Trung Quốc đã xuất bản bộ “Tiêu chuẩn bảo vệ an toàn phóng xạ các sản phẩm vật liệu khoáng chất thiên nhiên: JC518-93” (năm 1993). Hàng năm các nước có hoạt động khai thác khoáng sản phóng xạ đều phải có báo cáo gửi đến UNSCEAR theo các biểu mẫu quy định và được cơ quan này xuất bản và gửi đến các quốc gia thành viên (ví dụ IAEA-TECDOC-1244.

Tất cả các nguyên tố phóng xạ có trong tự nhiên gây ra cho con người một liều chiếu bức xạ nhất định. Các nguyên tố phóng xạ phát ra các bức xạ ion hoá và nếu chúng ở bên ngoài cơ thể của con người sẽ gây ra một liều chiếu ngoài; các nguyên tố phóng xạ cũng có thể xâm nhập vào trong cơ thể của con người qua đường hô hấp và tiêu hoá gây nên một liều chiếu trong. Đóng góp lớn nhất vào liều chiếu, phải kể đến khí radon và các con cháu của nó. Tổ chức UNSCEAR (United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation) năm 2000 đã thống kê và cho thấy đóng góp của radon vào liều chiếu bức xạ cho con người gây bởi các bức xạ tự nhiên lên tới 50%.

Chính vì thế radon có thể được xem như là một nguồn phóng xạ tự nhiên ảnh hưởng lớn nhất đến sức khoẻ con người. Ảnh hưởng của bức xạ tự nhiên đối với sức khoẻ con người là rất lớn. Việc biết và kiểm soát ảnh hưởng của nó đến chất lượng cuộc sống là cần thiết. Ở các nước có nền kinh tế phát triển như Mỹ, Liên Xô (cũ), Anh.

đã đầu tư nghiên cứu xác định phông bức xạ tự nhiên, cũng như xác định tổng liều chiếu hàng năm từ những năm 80 của thập kỷ 20. Năm 1980, Mỹ đã công bố tài liệu đánh giá tổng liều chiếu hàng năm của phông bức xạ tự nhiên lên cơ thể con người trên toàn nước Mỹ (bảng 1. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tổng liều chiếu hàng năm của phông bức xạ tự nhiên Mỹ [8] Nguồn bức xạ Suất liều chiếu (mSv/người) - Bức xạ tia vũ trụ 0,45 - Bức xạ trên mặt đất + Chiếu ngoài 0,6 + Chiếu trong 0,25 Tổng cộng 1,30 Năm 1987, nước Mỹ đã công bố tài liệu điều tra chi tiết về việc đánh giá liều chiếu hiệu dụng trung bình hàng năm của phông bức xạ tự nhiên lên cơ thể con người trên toàn nước Mỹ (bảng 1.

Liều chiếu hiệu dụng trung bình năm của phông bức xạ tự nhiên của Mỹ [8] Liều hiệu dụng trung bình hàng năm Nguồn bức xạ Sv mrem - Hít thở (radon và các sản phẩm phân rã) 2000 200 - Các nuclít phóng xạ lắng đọng bên trong 390 39 cơ thể (40K, 210Po) - Bức xạ trên mặt đất 280 28 - Bức xạ vũ trụ 270 27 - Bức xạ trong khí quyển (14C) 10 1 Tổng cộng 3000 = 3mSv 300 Năm 1987, Liên Xô cũ đã công bố tài liệu giá trị suất liều hiệu dụng tương đương hàng năm từ các nguồn bức xạ tự nhiên tại các vùng có phông bình thường (bảng 1. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Liều chiếu hiệu dụng trung bình năm của phông bức xạ tự nhiên của Liên Xô cũ [8] Liều chiếu ngoài Liều chiếu trong Nguồn bức xạ Tổng liều (mSv) (mSv) (mSv)  Bức xạ vũ trụ - Thành phần ion hoá 0,280 0,280 - Thành phần điện tử 0,021 0.021  Các nuclít vũ trụ 0,015 0,015  Các nuclít phóng xạ tự nhiên: 40 K 0,120 0,180 0,300 87 Rb 0,006 0,006  Dãy Uran 0,09 0,947 1,037 238 U  234U 0,010 238 U234U 230 Th 226Ra 0,007 230Th 222 Rn214Po 0,800 222 Rn224Ra 210 Pb210Po 0.130 210 Pb210Po  Dãy thori 0,14 0,186 0,326 232 Th; 228Ra224Ra 0,003 232Th 220 Rn208Tl 0,013 228 Ra224Ra 0,170 220 Rn208Tl Tổng cộng 0,651 1,334 1,985 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Năm 1988, Uỷ ban Năng lượng quốc tế (IAEA) đã công bố suất liều hiệu dụng trung bình hàng năm cho toàn thế giới từ các nguồn bức xạ tự nhiên (bảng 1. Liều chiếu hiệu dụng trung bình hàng năm cho toàn thế giới từ các nguồn bức xạ tự nhiên [8] Nguồn bức xạ Chiếu ngoài (mSv) Chiếu trong (mSv) Tổng liều chiếu (mSv) + Các tia vũ trụ 0,410 0,41 + Các nuclít phóng xạ 0,015 0,015 trong vũ trụ + Các nguồn tự nhiên 40K 0,150 0,18 0,330 Dãy 238U 0,100 1,239 1,339 Dãy 232Th 0,160 0,176 0,336 Tổng cộng 0,820 1,616 2,436 Từ năm 1993, các nước Bắc Âu gồm: Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Ailen và Thụy Điển đã công bố kết quả điều tra suất liều hiệu dụng của phông bức xạ tự nhiên trung bình hàng năm lên cộng đồng (bảng 1.

Suất liều hiệu dụng của phông bức xạ tự nhiên trung bình hàng năm lên cộng đồng ở một số quốc gia Bắc Âu [8] Phần Loại nguồn Thụy Điển Đan Mạch Na Uy Ailen Lan - Bức xạ gamma từ đất, 0,5 0,5 0,3 0,5 0,2 vật liệu xây dựng (mSv) - Hàm lượng radon trong 2,0 1,9 1,0 1,7 0,2 nhà và nơi làm việc (mSv) - Các nguyên tố phóng xạ 0,3 0,3 0,30 0,35 0,3 trong cơ thể (mSv) - Bức xạ vũ trụ (mSv) 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 Tổng cộng (mSv) 3,1 3,0 1,9 2,85 1,0 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Năm 2005, Uỷ ban châu Âu đã công bố suất liều hiệu dụng trung bình hàng năm trên thế giới (tài liệu điều tra năm 2000) bức xạ tự nhiên và bức xạ nhân tạo gây ra (bảng 1. Suất liều hiệu dụng trung bình hàng năm trên thế giới [8] Nguồn bức xạ Suất liều (mSv) % Phông tự nhiên (Natural Background) – 2,4 46,07 (Tổng tất cả các loại nguồn) Hít thở (chủ yếu radon) 1,2 23,04 Các tia gamma mặt đất 0,5 9,60 Các tia vũ trụ 0,4 7,68 Tiêu hoá 0,3 5,76 Chẩn đoán y học 0,4 7,68 Thử hạt nhân trong khí quyển 0,005 0,10 Biến cố Chernobyl 0,002 0,04 Nhà máy điện nguyên tử 0,002 0,04 Tổng suất liều/năm 5,209 100 Cùng với việc đo đạc, tính toán xác định suất liều chiếu hiệu dụng hàng năm lên cộng đồng dân cư cho từng quốc gia và cho từng vùng, một số nước đã công bố bản đồ phông bức xạ tự nhiên trên mạng internet như: - Phân vùng các mức bức xạ tự nhiên của Nhật Bản năm 2007 (hình 1.1): Dựa vào các mức bức xạ tự nhiên, Nhật Bản chia toàn lãnh thổ ra làm 3 vùng với các giá trị bức xạ tự nhiên khác nhau; 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phân vùng các mức bức xạ tự nhiên Nhật Bản [8] 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Công bố “Các nguồn bức xạ tự nhiên” vào năm 2007 phân chia toàn Ấn Độ thành 14 vùng có các giá trị bức xạ tự nhiên khác nhau (hình 1.