Luận văn đánh giá kết quả công tác giải phóng mặt bằng khu tái định cư thị trấn phố lu huyện bảo thắng tỉnh lào cai

Đất đai là tài nguyên quan trọng, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là yếu tố hàng đầu của môi trường sống. 66 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Ngô Thùy Trang
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Giải Phóng Mặt Bằng Khu Tái Định Cư Thị Trấn Phố Lu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. PHẦN 1: MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.2. Cơ sở lý luận của công tác giải phóng mặt bằng
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.2.2. Các định nghĩa
• 2.3. Vai trò của giải phóng mặt bằng
• 2.3.1. Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng
• 2.3.2. Về mặt tiến độ hoàn thành của dự án
• 2.3.3. Về mặt kinh tế của dự án
• 2.3.4. Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 2.4. Chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam qua các thời kỳ
• 2.4.1. Thời kỳ trước năm 1945
• 2.4.2. Thời kỳ cách mạng tháng 8 - 1945 đến năm 1975
• 2.4.3. Thời kỳ sau năm 1975 đến trước sự ra đời Luật đất đai 1993
• 2.5. Đặc điểm của quá trình bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.5.1. Tính đa dạng
• 2.5.2. Tính phức tạp
• 2.6. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu
• 3.4.2. Phương pháp thống kê
• 3.4.3. Phương pháp phân tích so sánh
• 3.4.4. Phương pháp xử lý thông tin
• 3.4.5. Phương pháp chuyên gia
• 4. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên - kinh tế - xã hội của khu vực giải phóng mặt bằng
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên của thị trấn Phố Lu
• 4.1.2. Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Tình hình quản lý đất đai
• 4.2. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 4.3. Đánh giá quy trình giải phóng mặt bằng tại huyện Bảo Thắng và cụ thể là thị trấn Phố Lu
• 4.4. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khu tái định cư
• 4.4.1. Đánh giá bồi thường về đất và các tài sản gắn liền với đất
• 4.4.2. Đánh giá về chính sách hỗ trợ của dự án
• 4.4.3. Kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng
• 4.5. Đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ đến công tác giải phóng mặt bằng
• 4.5.1. Kết quả từ phiếu điều tra
• 4.5.2. Ý kiến của cán bộ giải phóng mặt bằng
• 4.6. Khó khăn, tồn tại và giải pháp trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 4.7. Một số nhận xét về kết quả đạt được, những khó khăn, tồn tại
• 4.8. Đề xuất các giải pháp và rút ra những bài học kinh nghiệm
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá GPMB Khu Tái Định Cư Phố Lu

Đất đai là tài nguyên quan trọng, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là yếu tố hàng đầu của môi trường sống. Trong quá trình hội nhập kinh tế, việc thu hút vốn đầu tư để phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt. Các dự án đầu tư vào đất ngày càng nhiều, kéo theo đó là nhu cầu giải phóng mặt bằng (GPMB). Công tác GPMB đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tiến độ dự án, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện và mất ổn định an ninh. Do đó, việc đánh giá hiệu quả GPMB khu tái định cư Phố Lu là vô cùng cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Cần có cái nhìn toàn diện về công tác bồi thường và GPMB, từ đó tìm ra những khó khăn và thuận lợi, đưa ra giải pháp khả thi để giải quyết những khó khăn đó một cách hiệu quả nhất, tạo sự chặt chẽ trong việc quản lý nhà nước về đất đai và phát triển nền kinh tế.

1.1. Mục Tiêu Của Đề Tài Đánh Giá GPMB Phố Lu

Mục tiêu tổng quát của đề tài là đánh giá công tác giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai. Cần tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng, qua đó đề xuất phương án có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác GPMB. Mục tiêu cụ thể bao gồm: Tình hình quản lý và sử dụng đất tại thị trấn Phố Lu, đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu, tìm hiểu những nguyên nhân gây chậm tiến độ giải phóng mặt bằng, đề xuất giải pháp, góp phần thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khác một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Về GPMB Khu TĐC Phố Lu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong cả học tập, nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Về mặt học tập và nghiên cứu khoa học, nó bổ sung kiến thức đã học, tiếp nhận kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB, để thực hiện công tác bồi thường GPMB tốt hơn.

II. Cơ Sở Lý Luận Về Giải Phóng Mặt Bằng Khu Tái Định Cư

Giải phóng mặt bằng là quá trình di dời nhà cửa, cây cối, công trình xây dựng và dân cư trên phần đất quy hoạch cho cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới. Quá trình này bắt đầu từ khi thành lập Hội đồng GPMB đến khi hoàn thành và giao cho chủ đầu tư. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người bị thu hồi. Cùng với hỗ trợ và tái định cư, chính sách bồi thường là một phần quan trọng trong chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất. Chính sách này giúp người bị thu hồi đất tái lập, ổn định cuộc sống mới, giải quyết khó khăn khi thay đổi nơi ở. Công tác GPMB quyết định tiến độ dự án, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhà nước, chủ đầu tư và người dân.

2.1. Vai Trò Của GPMB Trong Phát Triển Hạ Tầng Phố Lu

Hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển thích ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội. Hạ tầng kinh tế xã hội trở thành lực lượng sản xuất quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế xã hội mà trong đó giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết để dự án có được triển khai hay không. GPMB nhanh chóng giúp dự án triển khai đúng tiến độ, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư cho các công trình khác.

2.2. Ảnh Hưởng Của GPMB Đến Kinh Tế Xã Hội Phố Lu

Nếu công tác giải phóng mặt bằng không được thực hiện tốt sẽ xảy ra hiện tượng “treo” công trình làm cho chất lượng công trình bị giảm, các mục tiêu ban đầu không thực hiện được từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách nhà nước. Mặt khác, khi giải quyết không thỏa đáng quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi sẽ dễ dàng nổ ra những khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể làm cho tình hình chính trị - xã hội mất ổn định.

III. Quy Trình Đánh Giá Kết Quả GPMB Khu Tái Định Cư Phố Lu

Để đánh giá hiệu quả GPMB khu tái định cư Phố Lu, cần xem xét các yếu tố như: tiến độ thực hiện, chi phí bồi thường, mức độ hài lòng của người dân, tác động đến kinh tế - xã hội địa phương. Quy trình đánh giá bao gồm: thu thập thông tin, phân tích dữ liệu, so sánh với các tiêu chuẩn, đánh giá tác động và đề xuất giải pháp. Cần sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: điều tra khảo sát, phỏng vấn, phân tích thống kê để đảm bảo tính khách quan và chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Đánh Giá GPMB Phố Lu

Việc thu thập dữ liệu cần được thực hiện một cách bài bản và khoa học. Các phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm: điều tra khảo sát người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, phỏng vấn cán bộ địa phương và các chuyên gia trong lĩnh vực giải phóng mặt bằng, thu thập số liệu thống kê về chi phí bồi thường, tiến độ thực hiện dự án và các chỉ số kinh tế - xã hội liên quan.

3.2. Phân Tích Và Đánh Giá Dữ Liệu Về GPMB Khu TĐC

Sau khi thu thập dữ liệu, cần tiến hành phân tích và đánh giá một cách khách quan. Các phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm: phân tích thống kê để đánh giá các chỉ số định lượng, phân tích định tính để hiểu rõ hơn về quan điểm và trải nghiệm của người dân, so sánh với các tiêu chuẩn và quy định của pháp luật để đánh giá tính tuân thủ.

3.3. Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân Về GPMB Phố Lu

Cần đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ đến công tác giải phóng mặt bằng. Kết quả từ phiếu điều tra và ý kiến của cán bộ giải phóng mặt bằng sẽ cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá mức độ hài lòng và những vấn đề còn tồn tại trong quá trình thực hiện GPMB.

IV. Kết Quả Đánh Giá Bồi Thường GPMB Khu TĐC Thị Trấn Phố Lu

Kết quả đánh giá kết quả giải phóng mặt bằng khu tái định cư thị trấn Phố Lu cho thấy những thành công và hạn chế trong quá trình thực hiện. Cần phân tích cụ thể về công tác bồi thường về đất và các tài sản gắn liền với đất, chính sách hỗ trợ của dự án, kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng. Đồng thời, cần đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ về công tác GPMB để có cái nhìn toàn diện.

4.1. Đánh Giá Bồi Thường Về Đất Và Tài Sản Gắn Liền Với Đất

Việc đánh giá bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất cần dựa trên các quy định của pháp luật và giá trị thực tế của tài sản. Cần xem xét các yếu tố như: diện tích đất bị thu hồi, loại đất, vị trí, giá trị sử dụng, giá trị tài sản trên đất. Đảm bảo việc bồi thường được thực hiện công bằng, minh bạch và đúng quy định.

4.2. Đánh Giá Về Chính Sách Hỗ Trợ Của Dự Án Tái Định Cư

Chính sách hỗ trợ của dự án đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất. Cần đánh giá tính hiệu quả của các chính sách hỗ trợ như: hỗ trợ di dời, hỗ trợ tái định cư, hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ tìm kiếm việc làm. Đảm bảo các chính sách hỗ trợ đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân.

4.3. Kinh Phí Bồi Thường GPMB Khu Tái Định Cư Phố Lu

Kinh phí bồi thường GPMB là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả của dự án. Cần đánh giá tính hợp lý của kinh phí bồi thường, đảm bảo kinh phí được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Đồng thời, cần xem xét các nguồn vốn huy động cho công tác bồi thường GPMB.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả GPMB Khu Tái Định Cư Phố Lu

Để nâng cao hiệu quả giải phóng mặt bằng khu tái định cư Phố Lu, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp bao gồm: hoàn thiện chính sách bồi thường, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, giải quyết kịp thời các khiếu nại, tăng cường giám sát và kiểm tra. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ban ngành liên quan và người dân.

5.1. Hoàn Thiện Chính Sách Bồi Thường GPMB Phù Hợp

Chính sách bồi thường cần được hoàn thiện để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và phù hợp với thực tế. Cần xem xét các yếu tố như: giá đất, giá tài sản, chi phí di dời, chi phí tái định cư. Đồng thời, cần có cơ chế điều chỉnh chính sách linh hoạt để đáp ứng được các thay đổi của thị trường.

5.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Về Chính Sách GPMB

Công tác tuyên truyền đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự đồng thuận của người dân. Cần tăng cường tuyên truyền về chính sách bồi thường, quy trình GPMB, quyền và nghĩa vụ của người dân. Đồng thời, cần giải thích rõ ràng các thắc mắc và khiếu nại của người dân.

5.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thực Hiện GPMB

Cán bộ thực hiện GPMB cần có đủ năng lực và kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và giải quyết khiếu nại cho cán bộ.

VI. Bài Học Kinh Nghiệm Từ GPMB Khu Tái Định Cư Phố Lu

Từ quá trình đánh giá kết quả giải phóng mặt bằng khu tái định cư thị trấn Phố Lu, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác GPMB trong tương lai. Các bài học bao gồm: cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cần có sự tham gia của người dân, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, cần có sự giám sát và kiểm tra thường xuyên. Cần áp dụng các bài học kinh nghiệm này để nâng cao hiệu quả GPMB và đảm bảo quyền lợi của người dân.

6.1. Chuẩn Bị Kỹ Lưỡng Trước Khi Thực Hiện GPMB

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thực hiện GPMB là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công. Cần khảo sát kỹ lưỡng hiện trạng, lập kế hoạch chi tiết, dự trù kinh phí đầy đủ, chuẩn bị quỹ đất tái định cư và xây dựng phương án bồi thường hợp lý.

6.2. Đảm Bảo Sự Tham Gia Của Người Dân Trong GPMB

Sự tham gia của người dân là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận và giảm thiểu khiếu nại. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch, xây dựng phương án bồi thường và giám sát thực hiện.

6.3. Phối Hợp Chặt Chẽ Giữa Các Bên Liên Quan GPMB

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ban ngành liên quan và chủ đầu tư là yếu tố quan trọng để đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả để giải quyết các vấn đề phát sinh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế, nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất để phát triển kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian đô thị và xây dựng các khu dân cư tại Việt Nam gia tăng nhanh chóng. Công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng (GPMB) giữ vai trò then chốt, quyết định tiến độ thực thi của mọi dự án đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền lợi kinh tế, nơi ở và sinh kế của người dân, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài và gây mất ổn định an ninh - trật tự xã hội nếu chính sách bồi thường không được triển khai thỏa đáng.

Thị trấn Phố Lu là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội của huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Cùng với sự phát triển đô thị và hệ thống hạ tầng giao thông (đường sắt, đường bộ, đường thủy), việc xây dựng các khu tái định cư phục vụ công tác di dời dân cư trở thành yêu cầu cấp thiết. Dự án "Khu tái định cư thị trấn Phố Lu" được triển khai nhằm tạo quỹ đất ở và hạ tầng ổn định cho các đối tượng bị thu hồi đất trên địa bàn. Việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thực hiện công tác giải phóng mặt bằng tại dự án này có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, hiệu quả kinh tế - xã hội và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý đất đai tại địa phương.

Khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá toàn diện công tác giải phóng mặt bằng tại dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu (huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai); nhận diện các thuận lợi, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân làm ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm thực tiễn.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Làm rõ điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng quản lý, sử dụng đất đai tại thị trấn Phố Lu.
   • Phân tích, đánh giá quy trình giải phóng mặt bằng được áp dụng tại địa phương so với quy định pháp luật của Nhà nước.
   • Đánh giá chi tiết kết quả bồi thường về đất đai (đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp), tài sản gắn liền với đất (nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối hoa màu) và việc thực hiện các chính sách hỗ trợ, bố trí kinh phí của dự án.
   • Khảo sát, đánh giá nhận thức, mức độ đồng thuận của các hộ dân bị thu hồi đất và đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng.
   • Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả và đẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho các dự án tương tự trên địa bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng tại dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thị trấn Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai (cơ quan phối hợp khảo sát gồm UBND thị trấn Phố Lu và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bảo Thắng).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thu thập tài liệu, số liệu thống kê giai đoạn 2005 - 2013; thời gian thực tập và điều tra thực địa từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/04/2014.

---

Cơ sở pháp lý, lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung khái niệm

Nghiên cứu hệ thống hóa các khái niệm nền tảng trong quản lý nhà nước về đất đai theo quy định của pháp luật Việt Nam:

• Giải phóng mặt bằng: Quá trình di dời nhà cửa, cây cối, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên phần đất quy hoạch để bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư triển khai xây dựng.
• Thu hồi đất: Quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.
• Bồi thường khi thu hồi đất: Việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất và giá trị thiệt hại về tài sản gắn liền với đất đối với diện tích đất bị thu hồi.
• Hỗ trợ khi thu hồi đất: Sự trợ giúp của Nhà nước đối với người bị thu hồi đất thông qua việc ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp và bố trí việc làm mới.
• Tái định cư: Hoạt động bố trí chỗ ở mới và điều kiện sinh sống cho các hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở khi bị thu hồi toàn bộ đất ở hoặc phần diện tích còn lại không đủ điều kiện để ở.

Bên cạnh việc phân tích lịch sử chính sách bồi thường đất đai qua các thời kỳ tại Việt Nam (trước năm 1945, giai đoạn 1945 - 1975, giai đoạn 1975 - 1993, giai đoạn Luật Đất đai 1993 và Luật Đất đai 2003), đề tài còn tổng quan kinh nghiệm quốc tế về thu hồi đất và giải phóng mặt bằng tại một số quốc gia tư bản, Trung Quốc (cơ chế phân định quyền sở hữu đất đô thị và nông thôn, chính sách bảo hiểm dưỡng lão và việc làm) và Nhật Bản (cải cách ruộng đất, điều hòa giữa đất nông nghiệp và đất phát triển hạ tầng đô thị).

Cơ sở pháp lý

Nội dung nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và địa phương:

• Văn bản Trung ương: Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Nghị định số 17/2006/NĐ-CP về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư; Nghị định số 188/2004/NĐ-CP và Thông tư số 114/2004/TT-BTC về phương pháp xác định giá đất; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP bổ sung về cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, trình tự thủ tục bồi thường; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP và Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Văn bản của UBND tỉnh Lào Cai: Quyết định số 486/QĐ-UBND ngày 25/8/2005 ban hành quy trình bồi thường GPMB; Quyết định số 45/2009/QĐ-UBND ngày 15/12/2009 ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 55/2009/QĐ-UBND ngày 25/12/2011 quy định giá đất, phân loại đất năm 2012.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra thu thập tài liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo thống kê đất đai, hồ sơ bồi thường tại Phòng TN&MT huyện Bảo Thắng và UBND thị trấn Phố Lu. Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra xã hội học bằng bảng hỏi trực tiếp đối với 30 hộ dân trong vùng dự án và 06 cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn địa chính.
• Phương pháp thống kê: Phân loại, tổng hợp số liệu về diện tích, đơn giá, khối lượng kiểm kê tài sản và cơ cấu nguồn kinh phí bồi thường.
• Phương pháp phân tích so sánh: So sánh các bước thực hiện quy trình GPMB của huyện Bảo Thắng với quy định tại Nghị định 84/2007/NĐ-CP; đối chiếu mức giá bồi thường của Nhà nước với giá giao dịch thực tế trên thị trường.
• Phương pháp xử lý thông tin: Xử lý logic thông tin định tính và lượng hóa dữ liệu thống kê thành các bảng biểu so sánh, tỷ lệ phần trăm cơ cấu.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của cán bộ làm công tác GPMB về các vướng mắc pháp lý và tính khả thi của các giải pháp kỹ thuật.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của công tác bồi thường GPMB đối với tiến độ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng trong quá trình đô thị hóa. Xác định mục tiêu tổng quát, 03 mục tiêu cụ thể, 05 yêu cầu chuyên môn cần đạt được và ý nghĩa thực tiễn của khóa luận trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận, khoa học và vai trò của GPMB đối với kinh tế, kỹ thuật và ổn định xã hội. Phân tích quá trình phát triển chính sách bồi thường qua các mốc pháp lý từ trước năm 1945 đến Luật Đất đai 2003. Khảo cứu kinh nghiệm quốc tế tại Trung Quốc, Nhật Bản và rút ra 03 bài học cho Việt Nam (hoàn thiện định giá đất qua tổ chức tư vấn độc lập; công khai thông tin dự án; đầu tư đồng bộ hạ tầng tái định cư). Tổng kết thực trạng công tác GPMB trên địa bàn tỉnh Lào Cai và huyện Bảo Thắng trong năm 2013 (triển khai 20 dự án, thu hồi đất trên 850 hộ, bố trí 100 suất tái định cư, tổng kinh phí bồi thường gần 100 tỷ đồng, bàn giao mặt bằng 15 dự án).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định đối tượng nghiên cứu là Dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu; địa bàn khảo sát tại thị trấn Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Đề cương nghiên cứu tập trung vào 05 nhóm nội dung: điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội; quy trình GPMB; kết quả bồi thường chi tiết theo loại đất và tài sản; nhận thức của người dân và cán bộ; nhận diện tồn tại và đề xuất giải pháp. Trình bày chi tiết 05 phương pháp nghiên cứu chính kết hợp thu thập tài liệu sơ cấp (30 hộ dân, 6 cán bộ) và thứ cấp.

Phần 4: Kết quả đạt được

Đây là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, bao gồm 4 mảng phát hiện lớn:

1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và quản lý đất đai thị trấn Phố Lu

• Điều kiện tự nhiên: Thị trấn Phố Lu có diện tích 1.448,00 ha, là trung tâm huyện lỵ Bảo Thắng, nằm cách thành phố Lào Cai 30 km về phía Nam; nhiệt độ trung bình 22,9°C, độ ẩm 85%, có sông Hồng và mạng lưới suối Lu, suối My chảy qua.
• Hiện trạng sử dụng đất năm 2013:

STT	Loại đất	Diện tích (ha)	Tỷ lệ (%)
1	Đất nông nghiệp	1.134,44	78,35
2	Đất phi nông nghiệp	200,98	13,88
3	Đất chưa sử dụng	112,58	7,77
Tổng	Toàn thị trấn	1.448,00	100,00

• Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2005 - 2010: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 12%/năm. GDP tăng từ 40,36 tỷ đồng (2005) lên 156,08 tỷ đồng (2010). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng Công nghiệp - Xây dựng - Thương mại - Dịch vụ từ 60% lên 70%, giảm tỷ trọng Nông - Lâm - Thủy sản từ 40% xuống 30%. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 4,2 triệu đồng lên 17,0 triệu đồng/năm. Dân số năm 2010 đạt 9.040 người (2.781 hộ), mật độ 624 người/km², dân tộc Kinh chiếm 94,8%.
• Công tác quản lý đất đai: Đã hoàn thành đo đạc bản đồ địa chính tỷ lệ 1/500 (283,03 ha), 1/1.000 (98,46 ha) và tỷ lệ 1/5.000, 1/10.000 cho đất đồi núi, lâm nghiệp. Đến ngày 01/01/2010, đã cấp 913 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đất nông nghiệp 429 giấy, đất ở 429 giấy, đất lâm nghiệp 55 giấy, đất chuyên dùng 53 giấy).

2. Đánh giá quy trình giải phóng mặt bằng

So sánh quy trình thực tế 11 bước tại huyện Bảo Thắng với quy trình chuẩn 12 bước theo Nghị định 84/2007/NĐ-CP:

• Quy trình chuẩn theo Nghị định 84/2007/NĐ-CP gồm 12 bước: (1) Xác định và công bố chủ trương thu hồi; (2) Chuẩn bị hồ sơ địa chính; (3) Lập, thẩm định phương án tổng thể; (4) Thông báo thu hồi đất; (5) Quyết định thu hồi đất; (6) Giải quyết khiếu nại về quyết định thu hồi; (7) Kê khai, kiểm kê và xác định nguồn gốc đất; (8) Lập, thẩm định phương án bồi thường chi tiết; (9) Lấy ý kiến, hoàn chỉnh phương án; (10) Phê duyệt và công khai phương án; (11) Chi trả tiền và bố trí tái định cư; (12) Bàn giao đất/Cưỡng chế thu hồi.
• Quy trình áp dụng tại huyện Bảo Thắng gồm 11 bước: (1) Thỏa thuận địa điểm; (2) Lập phương án tổng thể; (3) Thông báo thu hồi đất; (4) Thu hồi đất; (5) Kiểm kê đất đai, tài sản; (6) Lập phương án chi tiết bồi thường; (7) Niêm yết công khai lấy ý kiến nhân dân; (8) Hoàn chỉnh phương án; (9) Phê duyệt phương án; (10) Tổ chức chi trả bồi thường; (11) Cưỡng chế thu hồi đất, bàn giao mặt bằng.
• Nhận xét: Quy trình tại Bảo Thắng đã lồng ghép, tinh giản bước chuẩn bị hồ sơ địa chính và bước chi trả bồi thường vào các khâu liên quan, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc công khai, dân chủ và quyền khiếu nại của người sử dụng đất.

3. Kết quả công tác bồi thường và hỗ trợ tại dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu

• Bồi thường đất phi nông nghiệp (Đất ở): Thu hồi 397 m² (Giai đoạn 1: 337 m², Giai đoạn 2: 60 m²); đơn giá bồi thường từ 2.000.000 đến 2.300.000 đồng/m²; tổng kinh phí chi trả là 1.149.000.000 đồng.
• Bồi thường đất nông nghiệp: Tổng diện tích thu hồi là 23.512 m² đất trồng cây lâu năm và hàng năm; tổng số tiền bồi thường là 562.000.000 đồng. Đất sản xuất cây hàng năm chiếm tỷ trọng lớn (97,77% diện tích đất nông nghiệp thu hồi).
• Bồi thường cây cối, hoa màu: Tổng kinh phí chi trả đạt 581.209.000 đồng. Các loại cây trồng được kiểm đếm, áp giá cụ thể: xoài, hồng xiêm (>4 năm: 317.000 đồng/cây; 1-3 năm: 217.400 đồng/cây); chuối (loại B: 26.600 đồng/khóm; đường kính >30 cm: 1.000 đồng/cây); nhãn, vải (>4 năm: 635.000 đồng/cây); quất, chanh (118.800 đồng/cây); tre, bương (19.200 đồng/cây); cây lấy gỗ (từ 7.000 đến 66.000 đồng/cây tùy đường kính).
• Bồi thường nhà cửa và vật kiến trúc:
  • Nhà cửa: Tổng kinh phí 1.196.000.000 đồng (gồm nhà xây cấp 4 mái bằng 320,32 m² với giá 3.920.000 đồng/m² thành tiền 988 triệu đồng; nhà gạch ba vanh 79,21 m² với giá 1.900.000 đồng/m² thành tiền 149 triệu đồng; nhà tạm vách nứa 60,76 m² với giá 577.000 đồng/m² thành tiền 35 triệu đồng; nhà vệ sinh lát gạch 29,91 m² giá 750.000 đồng/m² thành tiền 22 triệu đồng; 4 nhà vệ sinh tạm).
  • Vật kiến trúc: Tổng kinh phí 629.000.000 đồng (ống nước D160: 97 md; cửa sắt khung nhôm kính: 47,60 m²; ốp gạch men: 190,75 m²; bê tông mương: 50,68 m³; 02 mộ đất cải táng; chuồng chăn nuôi gỗ và chuồng xây gạch: 104,64 m²).
  • Tổng kinh phí nhóm tài sản, kiến trúc là 1.971.000.000 đồng.
• Chính sách hỗ trợ: Tổng kinh phí hỗ trợ cho 31 hộ dân là 1.432.000.000 đồng. Trong đó:
  • Hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư chiếm tỷ trọng lớn nhất với 591.000.000 đồng (áp dụng cho 12.321 m² x 24.000 đồng/m² giai đoạn 1 và giai đoạn 2).
  • Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: 160.000.000 đồng (hỗ trợ 67 nhân khẩu trong 6 tháng với định mức 400.000 đồng/khẩu/tháng).
  • Hỗ trợ gia đình chính sách: 2.000.000 đồng.
  • Hỗ trợ di chuyển nhà (5 hộ), di chuyển hạ tầng điện thoại, điện nước, di chuyển 2 ngôi mộ (3.000.000 đồng/mộ), thưởng tiến độ di chuyển 9 nhà tầng (2.000.000 đồng/nhà).

4. Đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ

• Khảo sát 30 hộ dân cho thấy phần lớn người dân đồng thuận với chủ trương thu hồi đất phục vụ mục tiêu chung, tuy nhiên một số hộ băn khoăn về khoảng cách giữa đơn giá bồi thường đất ở, vật kiến trúc của Nhà nước so với biến động giá thị trường tự do.
• Khảo sát 06 cán bộ chuyên trách phản ánh khó khăn lớn nhất là việc xác định nguồn gốc đất đai do hồ sơ lưu trữ lịch sử chưa đồng bộ, tình trạng tự ý xây dựng cơi nới công trình trước thời điểm kiểm kê và biến động trượt giá nguyên vật liệu xây dựng.

---

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp kinh phí giải phóng mặt bằng dự án

Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ và chi phí tổ chức GPMB tại dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu đạt 5.852.389.000 đồng, được phân bổ chi tiết như sau:

STT	Danh mục chi phí	Thành tiền (đồng)	Cơ cấu tỷ trọng (%)
1	Bồi thường đất phi nông nghiệp (đất ở)	1.149.000.000	19,63
2	Bồi thường đất nông nghiệp	562.000.000	9,60
3	Bồi thường tài sản, nhà cửa và vật kiến trúc	1.971.000.000	33,68
4	Bồi thường cây cối, hoa màu	581.209.000	9,93
5	Các chính sách hỗ trợ người dân	1.432.000.000	24,47
6	Chi phí tổ chức thực hiện, thẩm định	157.180.000	2,69
Tổng cộng	Toàn bộ dự án	5.852.389.000	100,00

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

• Về cơ chế chính sách và định giá: Đề xuất UBND tỉnh Lào Cai điều chỉnh khung giá bồi thường đất đai và tài sản hàng năm sát với biến động giá thị trường thực tế; xây dựng hệ số điều chỉnh giá phù hợp cho từng vị trí cụ thể nhằm giảm chênh lệch gây thắc mắc cho người dân.
• Về công tác tổ chức thực hiện: Tăng cường phối hợp liên ngành giữa Hội đồng bồi thường, Phòng TN&MT, UBND thị trấn và các tổ chức đoàn thể (Mặt trận Tổ quốc); thực hiện công khai, minh bạch hóa toàn bộ bảng áp giá, dự thảo phương án chi tiết tại nhà văn hóa tổ dân phố trước khi phê duyệt.
• Về chính sách an sinh và việc làm: Chú trọng giải quyết sinh kế lâu dài sau thu hồi đất bằng việc cấp phiếu học nghề miễn phí cho lao động trong độ tuổi, ưu tiên tuyển dụng con em các hộ bị thu hồi đất vào các cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn.
• Về hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai: Đẩy mạnh hoàn thiện hồ sơ địa chính, cấp đổi GCNQSDĐ, quản lý chặt chẽ hiện trạng sử dụng đất nhằm ngăn chặn tình trạng xây dựng trái phép đón đền bù.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa toàn bộ số liệu thực tế về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của một dự án tái định cư cụ thể tại thị trấn Phố Lu; chỉ rõ điểm tương thích và linh hoạt của quy trình GPMB 11 bước của huyện Bảo Thắng so với Nghị định 84/2007/NĐ-CP; cung cấp cơ sở thực tiễn phục vụ công tác điều hành quản lý đất đai tại địa bàn huyện Bảo Thắng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được giới hạn thực hiện trong phạm vi một dự án đơn lẻ (Khu tái định cư thị trấn Phố Lu) với thời gian khảo sát thực địa ngắn (từ tháng 01 đến tháng 04/2014); dung lượng mẫu điều tra xã hội học còn khiêm tốn (30 hộ dân và 6 cán bộ chuyên trách), chưa đánh giá được toàn diện diễn biến đời sống kinh tế của các hộ sau khi chuyển về nơi ở mới trong thời gian dài.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh liên dự án trên địa bàn huyện Bảo Thắng (như các dự án giải phóng mặt bằng quy mô lớn tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai qua địa bàn huyện); đánh giá tác động trung và dài hạn của chính sách tái định cư đối với sự chuyển dịch cơ cấu việc làm và mức sống của cộng đồng dân cư bị thu hồi đất nông nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và Môi trường, Kinh tế nông nghiệp khi thực hiện các đồ án, khóa luận tốt nghiệp về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quy hoạch sử dụng đất.
• Cán bộ địa chính xã/thị trấn, cán bộ Trung tâm Phát triển quỹ đất và Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện trong việc tham khảo cấu trúc lập phương án chi tiết bồi thường, kinh nghiệm kiểm kê áp giá và phương thức tuyên truyền, vận động giải quyết vướng mắc thực tế tại địa phương.
• Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm: bảng đối chiếu quy trình GPMB 11 bước so với quy chuẩn của Chính phủ; cấu trúc bảng biểu kiểm kê áp giá nhà cửa, vật kiến trúc theo Quyết định 45/2009/QĐ-UBND tỉnh Lào Cai; phương pháp tính toán mức hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ khu dân cư.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện trạng sử dụng đất của thị trấn Phố Lu tại thời điểm nghiên cứu có cơ cấu như thế nào?

Theo báo cáo thống kê đất đai năm 2013, tổng diện tích tự nhiên của thị trấn Phố Lu là 1.448,00 ha. Trong đó, nhóm đất nông nghiệp chiếm diện tích lớn nhất với 1.134,44 ha (tỷ lệ 78,35%); đất phi nông nghiệp có 200,98 ha (chiếm 13,88%); đất chưa sử dụng còn 112,58 ha (chiếm 7,77%).

2. Điểm khác biệt giữa quy trình giải phóng mặt bằng của huyện Bảo Thắng so với Nghị định 84/2007/NĐ-CP là gì?

Quy trình GPMB theo Nghị định 84/2007/NĐ-CP gồm 12 bước chi tiết, trong khi quy trình áp dụng tại huyện Bảo Thắng được rút gọn còn 11 bước. Sự khác biệt tập trung ở việc cơ quan chức năng huyện Bảo Thắng đã chủ động lồng ghép khâu chuẩn bị hồ sơ địa chính vào giai đoạn thỏa thuận địa điểm ban đầu và tinh giản bước chi trả bồi thường gắn liền với thủ tục bàn giao mặt bằng để phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương.

3. Trong tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ của dự án, danh mục nào chiếm tỷ trọng cao nhất?

Danh mục bồi thường tài sản, nhà cửa và vật kiến trúc chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.971.000.000 đồng (tương đương 33,68% tổng kinh phí), do khu vực thu hồi tập trung các công trình xây dựng kiên cố (nhà xây cấp 4 mái bằng, nhà gạch ba vanh, mương bê tông). Tiếp theo là các chính sách hỗ trợ người dân với 1.432.000.000 đồng (chiếm 24,47% tổng kinh phí).

4. Dự án đã áp dụng mức hỗ trợ ổn định đời sống cho các hộ dân bị thu hồi đất như thế nào?

Dự án đã áp dụng chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất cho 67 nhân khẩu thuộc diện bị thu hồi đất nông nghiệp với thời gian hỗ trợ 6 tháng, định mức 400.000 đồng/khẩu/tháng, tổng kinh phí chi trả là 160.000.000 đồng. Đồng thời, thực hiện hỗ trợ chuyển đổi cho 12.321 m² đất nông nghiệp xen kẽ khu dân cư với đơn giá 24.000 đồng/m², thành tiền 591.000.000 đồng.

5. Dữ liệu khảo sát thực địa của đề tài được thu thập từ những nguồn nào?

Dữ liệu khảo sát thực địa được thu thập qua phương pháp điều tra bảng hỏi trực tiếp đối với 30 hộ gia đình, cá nhân có đất và tài sản nằm trong ranh giới giải phóng mặt bằng của dự án, kết hợp lấy ý kiến chuyên môn của 06 cán bộ quản lý và địa chính thuộc Phòng TN&MT huyện Bảo Thắng và UBND thị trấn Phố Lu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thùy Trang đã phân tích toàn diện công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng tại dự án Khu tái định cư thị trấn Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Thông qua việc đối chiếu quy trình thực tế 11 bước với quy định pháp luật và tổng hợp chi tiết tổng kinh phí bồi thường hơn 5,85 tỷ đồng, đề tài đã phản ánh đúng thực trạng triển khai chính sách đất đai tại địa phương thời điểm năm 2014. Các đề xuất về điều chỉnh giá đất, công khai phương án áp giá và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp trong khóa luận mang giá trị thực tiễn cao đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Đăt vấn đề Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng của con người và mọi sự sống trên trái đất, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đất đai có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới Đảng và Nhà nước ta đã xác định đường lối đổi mới toàn diện nền kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của đất nước.

Trong đó quá trình thu hút vốn đầu tư từ nhiều nguồn phục vụ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế xã hội là điều kiện tiên quyết giúp nước ta có đủ mạnh để có thể tham gia vào thị trường rộng lớn này. Ngày nay các dự án đầu tư vào đất ngày càng nhiều, cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ trên cả nước. Với tốc độ phát triển kinh tế như thế, làm cho nhu cầu về thuế đất, chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn. Để cho các dự án đầu tư vào các công trình phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quôc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế có tính khả thi, đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng một vai trò hết sức quan trọng.

Vì nó là điều kiện ban đầu để triển khai nhanh, đúng tiến độ nhưng ngược lại nó cũng có thể trở thành rào cản và luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện, mất ổn định an ninh vì khi thực hiện công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, các cá nhân và hộ gia đình. Với dân số ngày càng tăng, xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn. Thực tế qua nhiều dự án cho thấy công tác GPMB vẫn còn nhiều bất cập, nhiều khó khăn. Mặc dù Nhà nước đã ban hành rất nhiều các văn bản pháp quy phục vụ cho công tác này như nghị định số 197/NP-CP về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi 2 đất, thông tư số 116/2004/TT-BTC hướng dẫn thực hiện nghị định trên.

Nghị định số 188/2004/NĐ-CP về phương pháp xác định giá đất, thông tư số 114/2004/TT-BTC hướng dẫn thực hiện nghị định số 188/2004/NĐ-CP. Nhưng để dung hoà giữa quyền lợi của người dân với lợi ích chung không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Do đó, cần có một cách nhìn nhận và đánh giá toàn diện hơn về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng, từ đó tìm ra những khó khăn và thuận lợi. Rồi đưa ra những giải pháp có tính khả thi để giải quyết những khó khăn đó một cách hiệu quả nhất tạo sự chặt chẽ trong việc quản lí nhà nước về đất đai và phát triển nền kinh tế của nước nhà.

Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, em tiến hành thực hiện chuyên đề:”Đánh giá kết quả công tác giải phóng mặt bằng khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai” 1. Mục tiêu của đề tài * Mục tiêu tổng quát của đề tài Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng, qua đó đề xuất phương án có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác GPMB. * Mục tiêu cụ thể của đề tài - Tình hình quản lý và sử dụng đất tại thị trấn Phố Lu - Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án khu tái định cư thị trấn Phố Lu – huyện Bảo Thắng – tỉnh Lào Cai.

Tìm hiểu những nguyên nhân gây chậm tiến độ giải phóng mặt bằng. - Đề xuất giải pháp, góp phần thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án khác một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật Đất đai, các Quyết định có liên quan đến công tác GPMB. 3 - Nắm chắc các Nghị định, thông tư, quyết định, văn bản hướng dẫn thi hành luật và khung giá đền bù của Chính phủ và của địa phương có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại.

- Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan. - Phân tích và nhận xét công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án - Đề xuất phương án giải quyết dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định và kinh nghiệm đã làm. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm ngoài thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB, để thực hiện công tác bồi thường GPMB tốt hơn.

4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Cơ sở lý luận của công tác giải phóng mặt bằng 2. Khái niệm Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.

Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành Hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và toàn thể xã hội. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. “Bồi thường” là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tương xứng, trong quy hoạch xây dựng thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất.

Trong giải phóng mặt bằng, cùng với chính sách hỗ trợ và tái định cư, chính sách bồi thường là một phần quan trọng trong chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất. Chính sách này nhằm giúp cho còn người bị thu hồi đất có thể tái lập, ổn định cuộc sống mới do những thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất do việc thu hồi đất gây ra, mặt khác giúp họ giải quyết được những khó khăn khi phải thay đổi nơi ở mới. Công tác giải phóng mặt bằng mang tính quyết định tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên thực hiện dự án. Có thể nói :” Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa dự án thành công”.

Việc này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhà nước, của chủ đầu tư mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của người thu hồi đất 2. Các định nghĩa + Thu hồi đất: Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân 5 dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của pháp luật. [3] + Bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. [3] + Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.

[3] +Giá trị quyền sử dụng đất: Giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định. [3] +Giá đất: Là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quy định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất. Vai trò của giải phóng mặt bằng. - Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng.

ở mỗi một giai đoạn phát triển kinh tế xã hội có một sự phát triển thích ứng của hạ tầng kinh tế xã hội. Với tư cách là phương tiện vật chất kỹ thuật, hạ tầng kinh tế xã hội lại trở thành lực lượng sản xuất quyết định đến dự phát triển của nền kinh tế xã hội mà trong đó giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết để dự án có được triển khai hay không. - Về mặt tiến độ hoàn thành của dự án : + Tiến độ thực hiện các dự án phụ thuộc vào điều kiện khác nhau như : Tài chính, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, tập quán của người dân trong diện bị giải tỏa… Nhưng nhìn chung, nó phụ thuộc nhiều vào thời gian tiến hành giải phóng mặt bằng. + Giải phóng mặt bằng thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả.

Ngược lại giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng. - Về mặt kinh tế của dự án: Giải phóng mặt bằng thực hiện tối giảm tối đa chi phí cho việc giải tỏa đền bù, có điều kiện tập trung vốn đầu tư cho các công trình khác. Giải phóng mặt bằng kéo dà dẫn đến chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ 6 dự án dẫn đến sự quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư.