Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các dự án tại Khu kinh tế Hòn La

Luận văn phân tích toàn diện hiệu quả sử dụng đất tại KKT Hòn La, Quảng Bình. Đánh giá về kinh tế, xã hội, môi trường và đề xuất giải pháp bền vững.

• Tác giả: Lê Công Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Ngữ
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Tài Nguyên Đất và Môi Trường Nông Nghiệp
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các dự án tại Khu kinh tế Hòn La, tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan hiệu quả sử dụng đất tại KKT Hòn La Quảng Bình

Khu kinh tế (KKT) Hòn La được thành lập theo Quyết định số 79/2008/QĐ-TTg, đóng vai trò là một trung tâm kinh tế trọng điểm của tỉnh Quảng Bình và khu vực Bắc Trung Bộ. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại KKT Hòn La là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm xác định những thành tựu và hạn chế trong quá trình khai thác quỹ đất, từ đó đề ra các chiến lược phát triển phù hợp. Nghiên cứu này tập trung phân tích toàn diện các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường, cung cấp một cái nhìn tổng thể về giá trị mà nguồn tài nguyên đất mang lại. Quá trình phân tích dựa trên các số liệu thực tế giai đoạn 2009-2013, làm rõ mức độ đóng góp của KKT vào sự phát triển kinh tế - xã hội Quảng Bình. Hiệu quả sử dụng đất không chỉ đo lường bằng các chỉ số tài chính mà còn xem xét đến việc tạo việc làm, cải thiện hạ tầng và bảo vệ môi trường. Một hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất khoa học là nền tảng để các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác, hướng tới quản lý tài nguyên đất một cách tối ưu. Việc khai thác quỹ đất một cách hợp lý sẽ là đòn bẩy giúp KKT Hòn La thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn, đồng thời đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững. Thông qua việc phân tích sâu sắc, bài viết làm rõ vai trò của quy hoạch sử dụng đất KKT Hòn La trong việc định hình cơ cấu kinh tế và tối ưu hóa lợi ích lâu dài.

1.1. Mục tiêu và vai trò chiến lược của Khu kinh tế Hòn La

KKT Hòn La được thành lập với mục tiêu cốt lõi là khai thác tối đa lợi thế về vị trí địa lý, đặc biệt là cảng biển nước sâu Hòn La, để trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng của hành lang kinh tế Đông - Tây. Vai trò của KKT không chỉ giới hạn ở việc thúc đẩy công nghiệp địa phương mà còn tạo động lực phát triển cho cả khu vực Bắc Trung Bộ. Các mục tiêu chính bao gồm: xây dựng một khu kinh tế tổng hợp đa ngành, thu hút đầu tư tại KKT Hòn La với các dự án quy mô lớn, tạo ra các sản phẩm công nghiệp và dịch vụ có khả năng cạnh tranh cao. Đồng thời, KKT được kỳ vọng sẽ tạo ra hàng ngàn việc làm, góp phần chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất và lao động, nâng cao thu nhập và chất lượng sống cho người dân. Các chính sách đất đai cho khu kinh tế được xây dựng theo hướng ưu đãi, minh bạch để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, biến Hòn La thành một điểm đến đầu tư hấp dẫn.

1.2. Các điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội ảnh hưởng

Hiệu quả sử dụng đất chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội. KKT Hòn La sở hữu vị trí địa lý thuận lợi, giáp biển Đông, gần Quốc lộ 1A và hành lang kinh tế đường 12A, tạo điều kiện kết nối vùng và quốc tế. Địa hình đa dạng từ đồng bằng ven biển đến đồi núi thấp cho phép phát triển nhiều loại hình kinh tế. Tuy nhiên, khu vực này cũng đối mặt với thách thức từ khí hậu khắc nghiệt như bão và gió Tây Nam khô nóng. Về kinh tế - xã hội, hiện trạng quản lý đất đai Quảng Bình và chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố then chốt. Dân cư trong vùng chủ yếu làm nông nghiệp và ngư nghiệp, việc chuyển đổi sang lao động công nghiệp đòi hỏi quá trình đào tạo bài bản. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật, dù đã được đầu tư, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của các dự án lớn.

II. Thách thức trong thực trạng sử dụng đất KKT Hòn La hiện nay

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực trạng sử dụng đất KKT Hòn La vẫn còn tồn tại nhiều thách thức đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chung. Một trong những vấn đề nổi cộm là tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp Hòn La chưa đạt như kỳ vọng. Nhiều dự án đã được cấp phép nhưng triển khai chậm tiến độ hoặc đầu tư dở dang, dẫn đến lãng phí tài nguyên đất. Việc quản lý sau cấp phép còn bộc lộ hạn chế, chưa có cơ chế giám sát chặt chẽ và chế tài đủ mạnh để xử lý các chủ đầu tư vi phạm. Thêm vào đó, suất đầu tư trên một ha đất ở một số dự án còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của khu vực. Việc thiếu các dự án động lực, có sức lan tỏa lớn cũng là một rào cản, làm giảm sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư thứ cấp. Các vấn đề về giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân vẫn còn phức tạp, đôi khi gây chậm trễ cho việc triển khai dự án. Bên cạnh đó, tác động môi trường của việc sử dụng đất cũng là một thách thức cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt là với các ngành công nghiệp nặng như sản xuất vật liệu xây dựng và nhiệt điện, đòi hỏi phải có giải pháp xử lý ô nhiễm đồng bộ và hiệu quả để hướng tới phát triển bền vững tại KKT Hòn La.

2.1. Hiện trạng quản lý đất đai và những bất cập còn tồn tại

Công tác quản lý tài nguyên đất tại KKT Hòn La đã có những bước tiến, tuy nhiên vẫn còn một số bất cập. Hệ thống hồ sơ địa chính chưa được cập nhật đồng bộ, gây khó khăn trong việc theo dõi biến động và lập kế hoạch sử dụng đất chi tiết. Việc phối hợp giữa Ban Quản lý KKT và chính quyền địa phương đôi khi chưa thực sự nhịp nhàng, dẫn đến chồng chéo trong quản lý. Một số chính sách đất đai cho khu kinh tế dù đã ban hành nhưng việc triển khai trong thực tế còn vướng mắc, chưa tạo ra đột phá mạnh mẽ trong thu hút các dự án chiến lược. Tình trạng một số nhà đầu tư giữ đất nhưng không triển khai dự án vẫn còn xảy ra, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến môi trường đầu tư chung.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất sử dụng đất khu kinh tế

Hiệu suất sử dụng đất khu kinh tế bị chi phối bởi nhiều yếu tố. Thứ nhất là chất lượng quy hoạch và mức độ tuân thủ quy hoạch. Một bản quy hoạch sử dụng đất KKT Hòn La thiếu tầm nhìn dài hạn sẽ dẫn đến việc bố trí các khu chức năng không hợp lý. Thứ hai là chất lượng cơ sở hạ tầng. Hệ thống giao thông, điện, nước và xử lý nước thải chưa đồng bộ sẽ làm tăng chi phí đầu tư và giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Thứ ba là năng lực của chủ đầu tư và trình độ quản lý của ban quản lý. Cuối cùng, môi trường pháp lý và các thủ tục hành chính cũng là yếu tố quan trọng. Các thủ tục rườm rà, thiếu minh bạch sẽ làm nản lòng các nhà đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng đất của các dự án.

III. Phương pháp phân tích hiệu quả sử dụng đất KKT Hòn La

Để có một cái nhìn khách quan và toàn diện, việc phân tích hiệu quả sử dụng đất tại KKT Hòn La cần dựa trên một hệ thống phương pháp và chỉ tiêu khoa học. Nghiên cứu này áp dụng phương pháp tổng hợp, so sánh và phân tích số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo của Ban Quản lý KKT Quảng Bình và các cơ quan liên quan trong giai đoạn 2009-2013. Phương pháp luận tập trung vào ba trụ cột chính: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Cách tiếp cận này không chỉ lượng hóa được các giá trị tài chính mà còn phản ánh được những tác động đa chiều của việc sử dụng đất đến đời sống cộng đồng và hệ sinh thái. Việc sử dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất cụ thể cho từng khía cạnh giúp kết quả phân tích trở nên rõ ràng và có tính thuyết phục cao. Các chỉ tiêu này được lựa chọn dựa trên cơ sở lý luận về quản lý đất đai và thực tiễn phát triển các khu kinh tế tại Việt Nam. Kết quả của phương pháp này là cơ sở vững chắc để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất một cách khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, hướng tới mục tiêu cuối cùng là phát triển bền vững tại KKT Hòn La.

3.1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả về mặt kinh tế

Hiệu quả kinh tế được xem là thước đo quan trọng hàng đầu. Các chỉ tiêu chính được sử dụng bao gồm: suất đầu tư trên một ha đất, giá trị sản xuất kinh doanh (doanh thu) trên một đơn vị diện tích, lợi nhuận thu được trên một ha, và đóng góp của KKT Hòn La vào ngân sách tỉnh. Các chỉ số này phản ánh trực tiếp khả năng sinh lời và mức độ đóng góp tài chính của các dự án. Việc phân tích biến động của các chỉ tiêu này qua các năm cho thấy xu hướng phát triển và mức độ hiệu quả của các chính sách thu hút đầu tư. So sánh các chỉ số này giữa các khu chức năng khác nhau cũng giúp nhận diện những ngành, lĩnh vực có tiềm năng phát triển vượt trội.

3.2. Tiêu chí phân tích hiệu quả về xã hội và môi trường

Hiệu quả xã hội được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như: số lượng lao động được giải quyết việc làm, thu nhập bình quân của người lao động, và mức độ cải thiện cơ sở hạ tầng xã hội (trường học, trạm y tế). Việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất phải đi đôi với việc đảm bảo an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương. Về hiệu quả môi trường, nghiên cứu xem xét các tác động môi trường của việc sử dụng đất. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: tỷ lệ diện tích cây xanh, việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, tình trạng xử lý nước thải, chất thải rắn của các doanh nghiệp. Phân tích các mẫu nước thải và khí thải (nếu có dữ liệu) cũng là một phần quan trọng để đảm bảo quá trình phát triển không gây tổn hại đến hệ sinh thái, hướng tới quản lý tài nguyên đất bền vững.

IV. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất KKT Hòn La 2009 2013

Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại KKT Hòn La trong giai đoạn 2009-2013 cho thấy những tín hiệu tích cực nhưng vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. Về kinh tế, KKT đã có những đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước, với tổng số thu trong giai đoạn này đạt 286,5 tỷ đồng. Giá trị sản xuất kinh doanh và lợi nhuận của các dự án đi vào hoạt động có xu hướng tăng trưởng, khẳng định tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng đất và tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp Hòn La vẫn còn ở mức khiêm tốn, cho thấy việc khai thác quỹ đất chưa đạt hiệu suất tối đa. Về mặt xã hội, KKT đã tạo ra việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Thu nhập của người lao động trong KKT cao hơn so với mặt bằng chung, giúp cải thiện đời sống. Về môi trường, công tác quản lý đã được chú trọng, nhưng vẫn cần tăng cường giám sát để kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải. Quá trình phân tích hiệu quả sử dụng đất này là cơ sở thực tiễn quan trọng để Ban Quản lý KKT và tỉnh Quảng Bình đưa ra các điều chỉnh chính sách kịp thời.

4.1. Phân tích hiệu quả kinh tế Doanh thu và đóng góp ngân sách

Trong giai đoạn 2009-2013, các dự án tại KKT Hòn La đã tạo ra tổng doanh thu 1.768 tỷ đồng và lợi nhuận đạt 169,4 tỷ đồng. Mức đóng góp của KKT Hòn La vào ngân sách tỉnh tăng dần qua các năm, từ 25 tỷ đồng năm 2009 lên đến 165 tỷ đồng vào năm 2013. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của KKT đối với nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, khi phân tích sâu hơn về suất đầu tư trên một ha đất, có thể thấy sự chênh lệch lớn giữa các dự án. Những dự án trong lĩnh vực công nghiệp vật liệu xây dựng, cảng biển có hiệu quả kinh tế cao hơn so với các lĩnh vực khác. Đây là dữ liệu quan trọng để định hướng thu hút đầu tư tại KKT Hòn La trong giai đoạn tiếp theo.

4.2. Đánh giá hiệu quả xã hội và tác động đến lao động địa phương

Việc hình thành KKT Hòn La đã tạo ra một bước chuyển biến tích cực về xã hội. Tính đến năm 2013, KKT đã giải quyết việc làm cho khoảng 2.500 lao động, trong đó phần lớn là người dân địa phương. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn góp phần nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động thông qua các chương trình đào tạo. Sự phát triển của KKT cũng kéo theo sự phát triển của các dịch vụ phụ trợ, tạo thêm nhiều việc làm gián tiếp. Quá trình phát triển kinh tế - xã hội Quảng Bình được hưởng lợi trực tiếp từ những tác động tích cực này, góp phần ổn định an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới tại các xã trong vùng dự án.

4.3. Hiện trạng môi trường và công tác quản lý bảo vệ

Công tác bảo vệ môi trường tại KKT Hòn La luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm song song với phát triển kinh tế. Các dự án đầu tư đều phải có báo cáo đánh giá tác động môi trường và cam kết thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm. Ban Quản lý KKT đã phối hợp với các cơ quan chức năng để tiến hành thanh tra, kiểm tra định kỳ. Theo kết quả phân tích chất lượng nước thải năm 2014 tại KCN cảng biển Hòn La và KCN Hòn La II, các chỉ số phần lớn nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, nguy cơ ô nhiễm vẫn tiềm ẩn, đòi hỏi phải tiếp tục đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải tập trung và tăng cường giám sát. Việc đảm bảo phát triển bền vững tại KKT Hòn La yêu cầu sự cân bằng hài hòa giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo vệ môi trường.

V. Top 6 giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất KKT Hòn La

Để tối ưu hóa nguồn lực và thúc đẩy KKT Hòn La phát triển bứt phá, cần triển khai đồng bộ một hệ thống các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các giải pháp này phải giải quyết được những tồn tại cốt lõi đã được chỉ ra qua quá trình phân tích thực trạng. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế chính sách, cải thiện môi trường đầu tư, và đầu tư đồng bộ cho cơ sở hạ tầng. Việc đổi mới công tác xúc tiến đầu tư theo hướng chủ động, có chọn lọc sẽ giúp thu hút các dự án chất lượng cao, có suất đầu tư lớn và công nghệ hiện đại. Song song đó, cần tăng cường năng lực quản lý của Ban Quản lý KKT, đặc biệt trong công tác hậu kiểm, giám sát tiến độ dự án. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào khía cạnh kinh tế mà còn phải đảm bảo các mục tiêu về xã hội và môi trường. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư là yếu tố then chốt để các giải pháp đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, tạo nền tảng cho định hướng phát triển KKT Hòn La một cách bền vững và toàn diện.

5.1. Giải pháp về quy hoạch và chính sách đất đai

Cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất KKT Hòn La cho phù hợp với tình hình phát triển mới, đảm bảo tính dài hạn và khả thi. Quy hoạch cần xác định rõ các khu vực ưu tiên phát triển, các ngành nghề mũi nhọn để tập trung nguồn lực. Đồng thời, cần hoàn thiện các chính sách đất đai cho khu kinh tế, tạo cơ chế linh hoạt trong việc giao đất, cho thuê đất, và có chế tài mạnh mẽ để thu hồi đất đối với các dự án chậm triển khai. Công khai, minh bạch hóa quy hoạch và chính sách là điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin cho nhà đầu tư và sự đồng thuận của người dân.

5.2. Giải pháp về xúc tiến đầu tư và cải cách hành chính

Đổi mới và tăng cường công tác xúc tiến đầu tư là giải pháp đột phá. Thay vì chờ đợi, cần chủ động tiếp cận các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, logistics và du lịch dịch vụ chất lượng cao. Cần xây dựng danh mục dự án kêu gọi đầu tư cụ thể, hấp dẫn. Song song đó, phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa, tại chỗ”, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, cạnh tranh. Đây là chìa khóa để cải thiện tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp Hòn La và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư.

5.3. Giải pháp về hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường

Nhà nước cần tiếp tục ưu tiên nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật - xã hội đồng bộ, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối cảng Hòn La với các tuyến quốc lộ, hệ thống cấp điện, cấp nước và xử lý nước thải tập trung. Việc đầu tư vào hạ tầng không chỉ phục vụ các doanh nghiệp mà còn cải thiện đời sống người dân trong khu vực. Về môi trường, cần yêu cầu các dự án áp dụng công nghệ sạch, thân thiện với môi trường và tăng cường công tác giám sát, quan trắc môi trường tự động. Đây là giải pháp nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững tại KKT Hòn La.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu kinh tế Hòn La được thành lập theo Quyết định số 79/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sở hữu tổng diện tích tự nhiên đạt 10.000 ha, bao gồm khoảng 8.900 ha phần đất liền và 1.100 ha phần đảo cùng mặt nước biển. Tọa lạc trên địa giới hành chính của 6 xã ven biển thuộc huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình gồm Quảng Đông, Quảng Phú, Cảnh Dương, Quảng Tùng, Quảng Hưng và Quảng Xuân, khu kinh tế này giữ vị trí đầu mối giao thương phía Đông, mở ra cửa ngõ hướng biển ngắn nhất cho tuyến hành lang kinh tế Quốc lộ 12A, kết nối Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo với nước bạn Lào và vùng Đông Bắc Thái Lan trong cự ly khoảng 150 km đến 300 km.

Vấn đề cốt lõi đặt ra trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại địa phương là sự chuyển dịch mạnh mẽ quỹ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phục vụ xây dựng hạ tầng, phát triển các khu công nghiệp tập trung. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất của các dự án tại Khu kinh tế Hòn La dựa trên 3 trụ cột cơ bản: kinh tế, xã hội và môi trường.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích thực trạng sử dụng đất trước và sau khi triển khai các dự án trong giai đoạn 2009 - 2013, xác định các yếu tố cản trở tiến độ đầu tư, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu suất khai thác quỹ đất theo định hướng phát triển bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp cung cấp bức tranh dữ liệu về 44 dự án đầu tư trên địa bàn, làm rõ nguồn đóng góp ngân sách nhà nước đạt hơn 286 tỷ đồng trong 5 năm, đồng thời tạo cơ sở khoa học hỗ trợ các nhà quản lý điều chỉnh chính sách giao đất, cho thuê đất và xúc tiến đầu tư hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển bền vững do Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới khởi xướng năm 1987, nhấn mạnh sự cân bằng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái qua các thế hệ. Tiếp cận theo góc nhìn của nhà kinh tế học David Pearce, việc thu hồi đất và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đòi hỏi cơ chế bồi thường thỏa đáng cho người dân chịu ảnh hưởng, đảm bảo nguyên tắc điều kiện sống sau dự án không thấp hơn trước khi thu hồi đất, áp dụng hệ số phúc lợi xã hội ưu tiên nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Đồng thời, đề tài tích hợp khung đánh giá quản lý đất đai bền vững của Dumanski (1993) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) với 5 nguyên tắc trụ cột: duy trì năng lực sản xuất, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên tự nhiên, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và đạt được sự chấp nhận của cộng đồng xã hội.

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm:

• Khu kinh tế ven biển: Không gian kinh tế riêng biệt với thể chế ưu đãi vượt trội theo Nghị định số 29/2008/NĐ-CP của Chính phủ.
• Chuyển đổi mục đích sử dụng đất: Quá trình phân bổ lại tài nguyên đất đai từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.
• Quy hoạch sử dụng đất: Hệ thống biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp lý nhằm tổ chức sử dụng đất hợp lý theo Luật Đất đai năm 2013.
• Hiệu quả sử dụng đất đa chiều: Tổng hòa các giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đất, khả năng giải quyết việc làm cho lao động địa phương và mức độ an toàn môi trường sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đầy đủ từ Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Bình, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quảng Trạch, Ủy ban nhân dân 6 xã ven biển, kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đất đai, tài chính và quy hoạch giai đoạn 2009 - 2013. Dữ liệu sơ cấp được tập hợp thông qua khảo sát thực địa, quan sát trực quan, chụp ảnh hiện trạng và đối soát dữ liệu địa chính.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 44 dự án đã được cấp phép đầu tư trong Khu kinh tế Hòn La, tập trung chuyên sâu vào 2 phân khu chức năng cốt lõi là Khu công nghiệp cảng biển Hòn La với diện tích quy hoạch chi tiết hơn 109 ha và Khu công nghiệp Hòn La II quy mô hơn 177 ha. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát tuyệt đối, phản ánh chính xác thực trạng sử dụng đất của toàn khu kinh tế mà không bỏ sót bất kỳ nhóm ngành sản xuất nào.

Phương pháp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp mã hóa dữ liệu trên phần mềm chuyên dụng kết hợp phương pháp so sánh liên hệ được áp dụng xuyên suốt. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa các chỉ tiêu giá trị kinh tế trên mỗi hecta đất, đối chiếu mức độ đạt chuẩn môi trường qua các đợt quan trắc nước thải năm 2014, từ đó nhận diện rõ mối tương quan giữa tiến độ cấp đất và hiệu quả vận hành thực tế. Thời gian thực hiện nghiên cứu được triển khai liên tục từ tháng 8/2014 đến tháng 3/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về hiện trạng và tiến độ triển khai dự án: Trong tổng số 10.000 ha diện tích tự nhiên, quỹ đất công nghiệp đã thu hút 44 dự án đầu tư đăng ký. Tuy nhiên, tính đến hết năm 2013, chỉ có 14 dự án chính thức đi vào vận hành sản xuất kinh doanh ổn định (chiếm tỷ lệ 31,8%), 20 dự án đang trong quá trình xây dựng cơ bản (chiếm 45,5%), còn lại khoảng 22,7% dự án chậm triển khai hoặc đang hoàn thiện thủ tục pháp lý. Tỷ lệ lấp đầy thực tế và hiệu suất sử dụng đất tại một số doanh nghiệp chưa đạt kỳ vọng do hiện tượng đầu tư dở dang và phân kỳ vốn kéo dài.

Thứ hai, về hiệu quả kinh tế: Giai đoạn 2009 - 2013 ghi nhận bước tăng trưởng đáng kể về đóng góp tài chính. Tổng giá trị nộp ngân sách nhà nước của các dự án tại Khu kinh tế Hòn La lũy kế 5 năm đạt 286 tỷ đồng. Các nhóm ngành có hiệu quả sử dụng đất vượt trội bao gồm chế biến gỗ dăm nguyên liệu giấy, sản xuất vật liệu xây dựng và hoạt động dịch vụ kho bãi logistics gắn với cảng biển Hòn La, đem lại doanh thu bình quân trên mỗi hecta đất cao hơn nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp truyền thống trước đây.

Thứ ba, về tác động xã hội và việc làm: Sự hình thành của khu kinh tế đã tạo việc làm trực tiếp cho hàng nghìn lao động địa phương tại 6 xã vùng bãi ngang huyện Quảng Trạch. Cơ cấu lao động có sự chuyển biến tích cực, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề tại các doanh nghiệp tăng trưởng qua từng năm, đạt mức hơn 60% vào năm 2013. Mức thu nhập bình quân của công nhân trong khu kinh tế duy trì ổn định hơn so với lao động thuần nông.

Thứ tư, về khía cạnh môi trường: Kết quả phân tích chất lượng nước thải đợt 1 năm 2014 tại Khu công nghiệp cảng biển Hòn La và Khu công nghiệp Hòn La II cho thấy đa số các chỉ tiêu quan trắc nằm trong ngưỡng cho phép. Dẫu vậy, một số thông số cục bộ về chất rắn lơ lửng và hàm lượng hữu cơ tại các cơ sở chế biến bột cá, dăm gỗ cần được kiểm soát nghiêm ngặt hơn để tránh nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và vùng biển ven bờ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch giữa diện tích đất đã giao và diện tích đưa vào khai thác thực tế bắt nguồn từ khó khăn trong huy động vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Phần lớn hạ tầng khung vẫn phụ thuộc vào nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ hàng năm vốn còn hạn chế. Bên cạnh đó, Khu kinh tế Hòn La còn thiếu vắng các dự án quy mô cực lớn đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt để kích thích chuỗi cung ứng vệ tinh cùng phát triển. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại 2 xã trọng điểm Quảng Đông và Quảng Phú đôi lúc gặp vướng mắc về xác định nguồn gốc đất và định mức hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

So sánh với Khu kinh tế mở Chu Lai tại Quảng Nam (nơi đóng góp trên 50,2% tổng thu ngân sách tỉnh nhờ cụm liên hợp sản xuất cơ khí ô tô) hoặc Khu kinh tế Dung Quất tại Quảng Ngãi (với hạt nhân nhà máy lọc dầu), Khu kinh tế Hòn La có quy mô doanh thu và tỷ suất nộp ngân sách trên mỗi hecta đất còn ở mức khiêm tốn. Tuy nhiên, Hòn La sở hữu lợi thế cạnh tranh riêng biệt nhờ vị trí kết nối cảng nước sâu đón tàu tải trọng lớn, nằm cách Cửa khẩu quốc tế Cha Lo 150 km và sân bay Đồng Hới 80 km, tạo điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa cho toàn tiểu vùng sông Mê Kông.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan sự gia tăng hiệu quả kinh tế thông qua biểu đồ đóng góp ngân sách nhà nước giai đoạn 2009 - 2013, thể hiện đường cong tăng trưởng đều đặn qua các năm. Bảng cơ cấu sử dụng đất đối chiếu giữa đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp giai đoạn này minh chứng rõ nét xu thế chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất theo đúng quy hoạch tổng thể được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quản lý quy hoạch và rà soát quỹ đất công nghiệp: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình cùng Ban Quản lý Khu kinh tế cần tiến hành thanh tra, phân loại toàn diện 44 dự án đang hoạt động và đăng ký đầu tư. Thực hiện kiên quyết thu hồi đất đối với các dự án chậm tiến độ kéo dài quá 24 tháng mà không có lý do chính đáng, nhằm nâng tỷ lệ sử dụng đất thực tế tại các khu chức năng lên trên 80% trong giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ hai, đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư và ưu tiên dự án động lực: Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Bình cần chuyển dịch từ xúc tiến đầu tư thụ động sang xúc tiến có trọng điểm. Đặt mục tiêu thu hút từ 2 đến 3 dự án công nghiệp nặng, năng lượng hoặc trung tâm logistics quy mô vốn trên 5.000 tỷ đồng vào Khu công nghiệp Hòn La II, tạo hiệu ứng lan tỏa thu hút các doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ trong giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ ba, đẩy mạnh đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông và dịch vụ cảng biển: Sở Giao thông Vận tải phối hợp với các bộ, ngành trung ương tập trung hoàn thiện 100% các trục giao thông đối ngoại kết nối Quốc lộ 1A với cảng Hòn La và đường Quốc lộ 12A trước năm 2018. Đa dạng hóa nguồn vốn theo hình thức đối tác công tư để nâng cấp hệ thống kho bãi, luồng hàng hải đáp ứng công suất bốc dỡ hàng triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Thứ tư, tăng cường quản lý môi trường và an sinh xã hội bền vững: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình chỉ đạo kiểm tra định kỳ 100% hệ thống xả thải của các nhà máy sản xuất, bắt buộc các cơ sở có lượng xả thải lớn lắp đặt trạm quan trắc tự động kết nối dữ liệu liên tục. Đồng thời, các doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với cơ sở dạy nghề địa phương triển khai chương trình đào tạo kỹ thuật, cam kết nâng tỷ lệ tiếp nhận lao động bản địa có đất bị thu hồi lên trên 85% trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất, các nhà quản lý nhà nước và Ban Quản lý các Khu kinh tế ven biển: Công trình cung cấp khung phương pháp luận đánh giá hiệu quả sử dụng đất 3 chiều toàn diện, hỗ trợ trực tiếp cho công tác thẩm định hồ sơ thuê đất, xây dựng tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư và tối ưu hóa diện tích giao đất cho doanh nghiệp.

Nhóm thứ hai, chuyên gia quy hoạch không gian và quản lý tài nguyên đất đai: Nghiên cứu mang lại góc nhìn chuyên sâu về sự tương tác giữa địa hình ven biển, nguy cơ ngập lụt theo kịch bản nước biển dâng và việc bố trí phân khu chức năng hợp lý cho đô thị công nghiệp phụ trợ cảng biển.

Nhóm thứ ba, giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học ngành Quản lý đất đai, Địa chính và Kinh tế phát triển: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thu thập, phân tích số liệu địa chính kết hợp báo cáo tài chính dự án, đóng vai trò như một case study điển hình về quản trị đất đai tại vùng duyên hải Bắc Trung Bộ giai đoạn 2009 - 2013.

Nhóm thứ tư, các doanh nghiệp phát triển hạ tầng và nhà đầu tư sản xuất kinh doanh: Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm bắt chi tiết điều kiện tự nhiên, địa chất công trình, hạ tầng giao thông cùng các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm và miễn giảm tiền thuê đất theo quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại Khu kinh tế Hòn La dựa trên những nhóm tiêu chí nào? Đề tài xây dựng hệ thống chỉ tiêu toàn diện trên 3 nhóm: hiệu quả kinh tế (doanh thu trên hecta, lợi nhuận, mức nộp ngân sách đạt 286 tỷ đồng giai đoạn 2009 - 2013); hiệu quả xã hội (số lượng việc làm tạo mới, tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 60%, thu nhập bình quân); và hiệu quả môi trường (mức độ tuân thủ tiêu chuẩn xả thải qua số liệu phân tích chất lượng nước thải năm 2014).

Tỷ lệ triển khai thực tế của các dự án tại Khu kinh tế Hòn La trong giai đoạn nghiên cứu đạt bao nhiêu? Trong tổng số 44 dự án đã được cấp phép, có 14 dự án đã hoàn thành và đi vào sản xuất kinh doanh ổn định (tương ứng 31,8%), 20 dự án đang trong quá trình xây dựng cơ bản (45,5%), và phần còn lại thuộc nhóm chuẩn bị đầu tư hoặc chậm tiến độ, phản ánh nhu cầu cấp bách phải rà soát và nâng cao tỷ lệ lấp đầy.

Các nhà đầu tư vào Khu kinh tế Hòn La được hưởng những chính sách ưu đãi đất đai và thuế nổi bật nào? Doanh nghiệp được áp dụng thời hạn thuê đất lên tới 50 năm, miễn tiền thuê đất trong 3 năm xây dựng cơ bản và miễn tiếp từ 11 đến 15 năm khi đi vào hoạt động. Về thuế, dự án được áp mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm đầu có thu nhập chịu thuế và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo.

Vị trí địa lý mang lại lợi thế cạnh tranh đặc thù nào cho Khu kinh tế Hòn La so với các khu kinh tế khác? Khu kinh tế Hòn La sở hữu cảng biển nước sâu tự nhiên, là cửa ngõ ra biển Đông ngắn nhất của tuyến Quốc lộ 12A nối Khu kinh tế cửa khẩu Cha Lo, cách Lào và vùng Đông Bắc Thái Lan khoảng 150 km đến 300 km, đồng thời cách sân bay Đồng Hới 80 km, tạo lập ưu thế vượt trội về logistics vận tải đa phương thức.

Luận văn kiến nghị giải pháp trọng tâm nào để bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững môi trường? Nghiên cứu đề xuất đầu tư hoàn thiện đồng bộ trạm xử lý nước thải tập trung tại Khu công nghiệp cảng biển Hòn La và Khu công nghiệp Hòn La II, kiểm soát nghiêm ngặt các nguồn thải chế biến dăm gỗ, bột cá theo chuẩn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, đồng thời thiết lập dải cây xanh phòng hộ ven biển nhằm ngăn chặn xâm nhập mặn và xói lở cát.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện hiện trạng quản trị và khai thác 10.000 ha đất tự nhiên tại Khu kinh tế Hòn La với cơ sở dữ liệu chi tiết của 44 dự án đầu tư giai đoạn 2009 - 2013.
• Ghi nhận đóng góp tài chính tích cực với tổng số thu nộp ngân sách đạt 286 tỷ đồng, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động tại 6 xã ven biển huyện Quảng Trạch.
• Nhận diện các điểm nghẽn then chốt về tỷ lệ dự án vận hành thực tế mới đạt 31,8% và tình trạng thiếu hụt nguồn vốn hạ tầng kỹ thuật phụ trợ.
• Thiết lập hệ thống giải pháp đa tầng kết hợp giữa rà soát thu hồi đất chậm tiến độ, thu hút dự án động lực quy mô lớn và kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu xả thải môi trường.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho công tác điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và hoạch định chính sách kinh tế biển tại tỉnh Quảng Bình định hướng đến năm 2020.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cấp quản lý cần khẩn trương số hóa dữ liệu địa chính, hoàn thiện trục giao thông kết nối liên vùng và triển khai đồng bộ các cam kết an sinh xã hội cho người dân vùng dự án. Quý cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết báo cáo toàn văn công trình nghiên cứu để phục vụ công tác chuyên môn và triển khai dự án đầu tư hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Những vấn đề cơ bản về Khu kinh tế 1.1 Khái niệm KKT là khu vực có không gian kinh tế riêng biệt với môi trường đầu tư và kinh doanh đặc biệt thuận lợi cho các nhà đầu tư, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ. KKT được tổ chức thành các khu chức năng gồm: khu phi thuế quan, khu bảo thuế, khu chế xuất, khu công nghiệp, khu giải trí, khu du lịch, khu đô thị, khu dân cư, khu hành chính và các khu chức năng khác phù hợp với đặc điểm của từng khu kinh tế.

Theo quy định, KKT có quy mô diện tích từ 10.000 ha trở lên và đáp ứng yêu cầu phát triển tổng hợp của khu kinh tế. Thực tế cho thấy hiện nay ở Việt Nam các KKT chủ yếu nằm ở ven biển, cách xa các trung tâm đô thị, nên được gọi là KKT ven biển để phân biệt với KKT cửa khẩu ở Việt Nam [1]. Một số đặc trưng cơ bản của khu kinh tế KKT thường là KKT tổng hợp hay KKT chuyên ngành gắn với cảng biển hoặc một hải đảo có tiềm năng kinh tế lớn, có những đặc trưng như sau: -Các KKT đều được thành lập theo Quyết định của Nhà nước với một số mục tiêu rõ ràng. Thông thường Quốc hội là cơ quan quyết định thành lập các KKT vì các quy định pháp luật liên quan đến KKT thường có những điểm khác biệt, thậm chí một số trường hợp cá biệt có thể vượt lên trên quy định pháp luật hiện hành tại các vùng khác trong nội địa.

- Việc quản lý các KKT có thể thực hiện bởi chính quyền trung ương hoặc chính quyền địa phương, hoặc chính quyền khu. Cơ quan quản lý KKT thường được giao, phân cấp một số quyền hạn nhất định trong điều hành kinh tế và có tính độc lập tương đối; ở một số nước chính quyền quản lý khu còn có quyền ban hành một số chính sách xã hội và quản lý hành chính khu hoặc trong một số trường hợp đặc biệt chính quyền quản lý KKT được trao quyền lập pháp trên một số lĩnh vực nhất định. - Các KKT được đặt ở các vị trí địa lý thuận lợi cho việc hoạt động sản xuất - kinh doanh, giao lưu thương mại quốc tế và các khu vực kinh tế khác trong nước. Những vị trí này thường hội đủ các điều kiện địa lý thuận lợi như gần bến cảng, sân bay và có đầu mối giao thông đường bộ, đường sắt nối với các địa phương khác.

Quy mô diện tích của KKT phụ thuộc vào điều kiện địa lý của địa bàn xây dựng KKT và mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội của nước chủ nhà. Nhằm giới hạn phạm vi ảnh PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 hưởng của các chính sách đặc biệt áp dụng trong KKT, ngăn chặn các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và các hoạt động phi pháp khác, các KKT phải có phạm vi và không gian kinh tế riêng biệt, ngăn cách với các vùng lãnh thổ nội địa. - Các KKT được ưu tiên đầu tư một hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại, đồng bộ, nhằm mục tiêu thu hút các dự án đầu tư trong và ngoài nước, đảm bảo các điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất - kinh doanh của các nhà đầu tư. Vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng KKT được huy động từ nhiều nguồn khác nhau, nhưng trong giai đoạn đầu nguồn vốn NSNN giữ vai trò hết sức quan trọng.

- Hoạt động trong KKT có tính hướng ngoại cao, chú trọng phát triển sản xuất phục vụ xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy các hoạt động thương mại giữa khu vực với các vùng nội địa khác, được xem là “cầu nối” giúp nước sở tại phát triển kinh tế với bên ngoài. - Môi trường pháp luật kinh tế trong KKT được xây dựng trên cở sở khuôn khổ pháp lý chung của cả nước, nhưng có tính tự do và thông thoáng cao hơn nhiều so với khu vực nội địa. Các ưu đãi đầu tư áp dụng trong KKT rất đa dạng, có liên quan đến nhiều lĩnh vực như thuế, đất đai, hành chính, lao động, ngoại hối.Chính sách áp dụng cho khu phi thuế quan thuộc KKT có chế độ mậu dịch và thuế quan riêng theo phương thức tự do, trong đó các giao dịch kinh tế thương mại giữa các tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan với vùng lãnh thổ còn lại của Việt Nam được coi là giao dịch giữa nước ngoài với trong nước, phải tuân theo các quy định pháp luật hiện hành của nước sở tại về quản lý hàng hoá xuất, nhập khẩu; các giao dịch kinh tế thương mại giữa các tổ chức cá nhân trong khu phi thuế quan đó với các nước và vùng lãnh thổ nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam được coi là giao dịch giữa nước ngoài với nước ngoài. Trong khu phi thuế quan hàng hoá xuất nhập khẩu không phải chịu thuế xuất nhập khẩu, nhưng các hàng hoá, vật tư nhập vào thị trường nội địa phải chịu thuế nhập khẩu của nước sở tại.

- KKT là nơi áp dụng các cơ chế, chính sách mới ưu đãi, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, phù hợp với thông lệ quốc tế để thu hút các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước. Vai trò của khu kinh tế đối với sự phát triển kinh tế - xã hội - Thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước Các nước nói chung, nhất là các nước đang phát triển thì thường có các nguồn tài nguyên chưa được khai thác, lao động rẻ, nhưng thiếu vốn, kỹ thuật công nghệ lạc hậu. Phát triển rộng khắp thì chưa đủ lực, nên phải có trọng tâm, trọng điểm, phải có đặc thù để thí điểm thu hút đầu tư. Các KKT đóng góp vai trò tích cực vào việc tăng vốn đầu tư để đạt sự tăng trưởng kinh tế và được coi là một nền công nghiệp thu nhỏ.

Các đặc khu kinh tế Trung Quốc là một điển hình, rất thành công trong lĩnh vực thu hút đầu tư. Một trong những khó khăn lớn nhất của Trung Quốc khi tiến hành công PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 cuộc cải cách mở cửa là thiếu vốn và công nghệ sản xuất tiên tiến. Với ưu thế của mình cùng với những chính sách cơ chế thông thoáng và hiệu quả trên nhiều lĩnh vực như: thuế, tài chính, đất đai, thủ tục hành chính đơn giản, thuận lợi, cơ sở hạ tầng hiện đại.các ĐKKT Trung Quốc đã tận dụng mọi khả năng và điều kiện cho phép, thu hút mạnh mẽ nguồn đầu tư bên ngoài, nhanh chóng làm thay đổi diện mạo và thúc đẩy hiệu quả quá trình hiện đại hoá của đặc khu. Đáng chú ý là các ĐKKT đã trở thành những bài học thí điểm đầy kinh nghiệm đối với các vùng kinh tế khác ở Trung Quốc trong lĩnh vực thu hút nguồn vốn đầu tư.

- Khắc phục những yếu kém về kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội trong nước Các nước kém và đang phát triển thường có kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội lạc hậu, yếu kém, không đáp ứng được những yêu cầu phát triển trong quá trình công nghiệp hoá và hội nhập kinh tế. Trong điều kiện chưa xây dựng được trên phạm vi cả nước, việc thành lập KKT trên một không gian địa lý nhất định được ưu tiên tập trung các nguồn lực để đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội, thuận lợi, hiện đại, đi trước một bước, nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, cho phép khắc phục những yếu kém về kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội hiện có, đẩy nhanh quá trình thu hút vốn, công nghệ, đầu tư sản xuất tăng xuất khẩu, tạo ra sự đột phá về phát triển kinh tế. - Tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của các khu vực nội địa lân cận Mở cửa nền kinh tế, thực hiện hội nhập, đẩy mạnh phát triển thương mại với nước ngoài đòi hỏi phải xây dựng và thực hiện các thể chế và định chế của nền kinh tế thị trường. Mô hình KKT gắn liền với việc thực hiện chính sách mở cửa, thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế; là cơ sở cho việc thu hút đầu tư phát triển.

Việc thực hiện thành công các KKT sẽ khai thác lợi thế về địa lý, điều kiện thiên nhiên, tài nguyên trong quan hệ kinh tế quốc tế và trong nước để thúc đẩy phát triển kinh tế trong KKT đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các khu vực nội địa lân cận, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các miền, các vùng. Mô hình KKT không những có tác dụng trợ lực cho chiến lược phát triển đất nước mà còn có khả năng tạo mối liên kết ảnh hưởng tới các lĩnh vực kinh tế khác, qua việc mua bán hàng hoá trên thị trường trong nước, để cung cấp nguyên vật liệu cho nhu cầu sản xuất của các KKT, các đơn vị trong nước phải thiết lập và có những thay đổi về chất lượng, giá cả, các luồng và nguồn phân phối, điều này sẽ kích thích hoạt động và gia tăng các mối liên hệ kinh tế giữa các đơn vị trong nước và trong KKT. Chẳng hạn khu mậu dịch tự do Penang (Malaixia) lúc mới bắt đầu khởi công (năm 1972) thì không ít người hoài nghi về triển vọng của nó. Song ngày nay, Penang đã nổi lên như là mô hình thành công nhất của việc mở cửa nền kinh tế Malaixia, ở đây các mục tiêu của nước chủ nhà và các tập đoàn kinh tế thế giới đã hội tụ, gắn kết và thoả mản lợi ích.

PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 - Tăng cường năng lực xuất khẩu và dự trữ ngoại tệ Các quốc gia đều phải thực hiện chiến lược xuất khẩu, mở rộng thị trường ngoài nước, thu ngoại tệ để phục vụ yêu cầu tích luỹ, đầu tư của nền kinh tế, nhập khẩu các loại máy móc thiết bị, vật tư nguyên liệu và hàng tiêu dùng thiết yếu. Phát triển các KKT nói chung và các khu chế xuất đều là các hình thức phù hợp với chiến lược hướng về xuất khẩu. Một vấn đề khác là trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, các đơn vị trong nước mặc dù có tài nguyên, nguyên liệu tại chỗ nhưng cũng rất khó khăn khi xuất khẩu hàng hoá vì hạn chế về trình độ công nghệ, chất lượng, giá cả, công tác thâm nhập thị trường.