Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Tràng Định, Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng.

• Tác giả: Hà Thị Bích Diệp
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Chính
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Tràng Định, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.12. Tổng quan tài liệu
• 1.12.1. Những lý luận cơ bản về sử dụng đất nông nghiệp
• 1.12.2. Khái quát về đất nông nghiệp
• 1.12.3. Nguyên tắc và quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả
• 1.12.4. Tiêu chí đánh giá sử dụng đất bền vững
• 1.12.5. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam
• 1.12.5.1. Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới
• 1.12.5.2. Sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam
• 1.12.6. Một số công trình đã nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.12.6.1. Một số công trình nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trên thế giới
• 1.12.6.2. Một số công trình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.12.7. Một số kết quả nghiên cứu về đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở tỉnh Lạng Sơn, huyện Tràng Định
• 1.12.8. Đánh giá chung về tổng quan định hướng nghiên cứu
• 1.13. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.13.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.13.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.14. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Tràng Định
• 1.14.1. Hiện trạng sử dụng đất huyện Tràng Định
• 1.14.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định
• 1.15. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.15.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.15.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 1.15.3. Phương pháp chọn điểm và mẫu điều tra
• 1.15.4. Xử lý số liệu bằng Excel
• 1.15.5. Phương pháp phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả
• 1.15.6. Phương pháp so sánh
• 1.16. Kết quả và thảo luận
• 1.16.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Tràng Định
• 1.16.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.16.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 1.16.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Tràng Định
• 1.16.2. Hiện trạng sử dụng đất huyện Tràng Định
• 1.16.2.1. Hiện trạng sử dụng đất theo mục đích sử dụng đất huyện Tràng Định
• 1.16.2.2. Hiện trạng và biến động sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định
• 1.16.2.3. Các loại hình sử dụng đất hiện trạng của huyện (diện tích và phân bố)
• 1.16.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định
• 1.16.3.1. Xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.16.3.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất
• 1.16.3.3. Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất
• 1.16.3.4. Hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất
• 1.16.3.5. Đánh giá tổng hợp hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 1.17. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.17.1. Đề xuất định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 1.17.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở Tràng Định
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Tràng Định

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất. Tại huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất cây trồng mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp tại đây có vai trò thiết yếu trong việc cung cấp lương thực và thu nhập cho người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất và đề xuất các giải pháp cải thiện.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Tràng Định

Huyện Tràng Định có tổng diện tích tự nhiên lớn, với nhiều loại hình sử dụng đất khác nhau. Việc phân tích tình hình sử dụng đất nông nghiệp sẽ giúp hiểu rõ hơn về các loại cây trồng và phương pháp canh tác hiện tại.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Nhiều yếu tố như điều kiện tự nhiên, chính sách quản lý và thói quen canh tác của người dân ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp xác định các vấn đề cần giải quyết.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng huyện Tràng Định vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên kém và thiếu thông tin chính xác đang cản trở sự phát triển bền vững.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Đất Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến đất nông nghiệp là cần thiết để có các biện pháp ứng phó hiệu quả.

2.2. Thiếu Thông Tin Và Quản Lý Tài Nguyên Kém

Thiếu thông tin về tình hình sử dụng đất và quản lý tài nguyên kém là những thách thức lớn. Cần có các giải pháp cải thiện thông tin và quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này bao gồm điều tra, phân tích số liệu và so sánh các chỉ tiêu hiệu quả.

3.1. Phương Pháp Điều Tra Và Thu Thập Dữ Liệu

Phương pháp điều tra và thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân là rất quan trọng. Việc này giúp có được thông tin chính xác về tình hình sử dụng đất và hiệu quả sản xuất.

3.2. Phân Tích Số Liệu Và Đánh Giá Hiệu Quả

Phân tích số liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá hiệu quả sử dụng đất một cách chính xác. Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, giá trị gia tăng và hiệu quả đồng vốn sẽ được xem xét.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả sử dụng đất giữa các loại hình canh tác. Một số loại hình như trồng lúa và cây ăn quả cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại hình khác.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Các loại hình sử dụng đất như trồng lúa mùa và cây ăn quả cho thấy hiệu quả kinh tế cao. Cần có các chính sách hỗ trợ để phát triển các loại hình này.

4.2. Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Ngoài hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và môi trường cũng cần được xem xét. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý sẽ giúp bảo vệ môi trường sống.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Các giải pháp này bao gồm cải thiện kỹ thuật canh tác, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nâng cao nhận thức của người dân.

5.1. Cải Thiện Kỹ Thuật Canh Tác

Cải thiện kỹ thuật canh tác sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần có các chương trình đào tạo cho nông dân về kỹ thuật mới.

5.2. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như hệ thống tưới tiêu và giao thông sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Tràng Định là một nhiệm vụ quan trọng. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đảm bảo phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Cần có sự quan tâm từ các cấp chính quyền và cộng đồng.

6.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân. Các chính sách hỗ trợ cần được triển khai đồng bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Tràng Định là địa bàn miền núi biên giới phía Bắc thuộc tỉnh Lạng Sơn với tổng diện tích tự nhiên 101.671,3 ha, tổ chức thành 23 đơn vị hành chính gồm 1 thị trấn Thất Khê và 22 xã. Nông nghiệp giữ vị trí then chốt trong cấu trúc kinh tế khi khu vực nông - lâm - thủy sản đóng góp 31,74% cơ cấu kinh tế với tổng giá trị sản xuất toàn ngành đạt 605,2 tỷ đồng vào năm 2015. Tuy nhiên, áp lực chuyển dịch mục đích sử dụng đất cùng tập quán canh tác quảng canh trên đất dốc đang khiến quỹ đất sản xuất nông nghiệp bình quân đầu người suy giảm, trong khi mức thu nhập bình quân mới đạt khoảng 11,00 triệu đồng/người/năm.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các đánh giá định lượng, đa chiều về hiệu quả sử dụng đất, dẫn đến tình trạng chuyển đổi cây trồng tự phát và suy thoái thổ nhưỡng. Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, phân tích toàn diện 7 loại hình sử dụng đất chính với 23 kiểu sử dụng đất trên cả 3 khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tái cơ cấu cây trồng theo hướng bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quỹ đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định qua chuỗi dữ liệu thực chứng giai đoạn 2010 - 2015. Kết quả đánh giá cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác, hỗ trợ chuyển đổi hiệu quả hơn 38 vạn ha đất nương rẫy vùng Trung du miền núi phía Bắc và tối ưu hóa hệ số sử dụng đất cho các tiểu vùng sinh thái.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Thế giới (FAO) kết hợp hệ thống 5 nguyên tắc sử dụng đất bền vững theo Smith và Dumanski (1993), bao gồm: duy trì nâng cao sản xuất, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên tự nhiên, bảo đảm tính khả thi kinh tế và đạt được sự chấp thuận của xã hội. Đồng thời, luận văn kế thừa quan điểm phát triển bền vững 3 trụ cột của Đào Châu Thu và Nguyễn Khang (1995) cùng lý thuyết đa canh cây trồng của Altieri và Susanna (1990) nhằm chứng minh vai trò của việc luân canh trong giảm thiểu sâu bệnh và xói mòn đất dốc.

Hệ thống khái niệm nền tảng được định hình theo Điều 6 Luật Đất đai 2013 và các văn bản quy phạm liên quan, tập trung vào 5 chỉ tiêu trọng yếu: Loại hình sử dụng đất (LUT), Kiểu sử dụng đất (chế độ luân canh cây trồng cụ thể), Giá trị sản xuất (GTSX = Năng suất x Giá bán), Hiệu quả đồng vốn (HQĐV = Giá trị gia tăng / Chi phí trung gian), và Giá trị ngày công (GTNC = Giá trị gia tăng / Tổng số công lao động).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa tầng: dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2015 thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Tràng Định; dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp thông qua bộ phiếu phỏng vấn nông hộ.

Quy trình chọn mẫu tuân thủ phương pháp phân tầng đại diện: địa bàn huyện được phân thành 2 tiểu vùng sinh thái đặc thù gồm Tiểu vùng 1 (vùng thung lũng bằng phẳng trung tâm, đại diện là thị trấn Thất Khê) và Tiểu vùng 2 (vùng đồi núi dốc, đại diện là xã Hùng Việt). Cỡ mẫu khảo sát gồm 100 hộ nông dân sản xuất nông nghiệp trực tiếp (50 hộ/xã), phân bổ theo 3 nhóm quy mô diện tích: Lớn (> 5000 m2), Vừa (2000 - 5000 m2) và Nhỏ (< 2000 m2). Phương pháp này bảo đảm tính khách quan, phản ánh chính xác tác động của địa hình và năng lực thâm canh.

Dữ liệu được làm sạch và xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel. Luận văn áp dụng phương pháp phân cấp ma trận đa tiêu chí 8 chỉ tiêu (GTSX, GTGT, TNT, HQĐV, CLĐ, GTNC, Phân bón, Thuốc BVTV) trên thang điểm 1 - 3, tổng hợp tối đa 24 điểm theo 3 mức Cao (18 - 24 điểm), Trung bình (12 - 17 điểm), Thấp (< 12 điểm), đối chuẩn trực tiếp với định mức kỹ thuật của Trạm Khuyến nông huyện Tràng Định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa xác định huyện Tràng Định hiện có 7 loại hình sử dụng đất chính với 23 kiểu canh tác cụ thể. Tại Tiểu vùng 1, diện tích phân bổ cho 5 loại hình với 15 kiểu canh tác; Tiểu vùng 2 có sự đa dạng hơn với 7 loại hình và 18 kiểu canh tác. Hiệu quả tổng hợp giữa các loại hình có sự phân hóa sâu sắc giữa phương thức thâm canh đa vụ và canh tác nương rẫy truyền thống.

Tiểu vùng	Loại hình sử dụng đất (LUT)	Kiểu canh tác tiêu biểu	GTSX (triệu đ/ha)	Lao động (công/ha)	GTNC (nghìn đ/ngày)
Tiểu vùng 1	2 Lúa + Cây vụ đông	Lúa xuân - Lúa mùa - Bí xanh	120,24	485	142,30
Tiểu vùng 1	Chuyên màu	Ngô xuân - Đậu tương - Ngô đông	88,50	579	115,20
Tiểu vùng 1	1 Lúa + 2 Màu	Lạc xuân - Lúa mùa - Khoai tây	105,60	460	151,77
Tiểu vùng 2	Cây ăn quả	Trồng chuối chuyên canh	401,97	520	148,60
Tiểu vùng 2	Cây công nghiệp ngắn ngày	Thạch đen thuần loài	95,40	390	135,10
Tiểu vùng 2	Canh tác nương rẫy	Lúa nương nhờ nước trời	22,80	162	68,50

Về mặt kinh tế, LUT 2 vụ lúa kết hợp cây vụ đông tại Tiểu vùng 1 (Lúa xuân - Lúa mùa - Bí xanh) mang lại giá trị sản xuất 120,24 triệu đồng/ha, cao hơn đáng kể so với mô hình 2 vụ lúa thuần. Đột phá lớn nhất thuộc về LUT cây ăn quả tại Tiểu vùng 2 với kiểu canh tác trồng chuối, xác lập GTSX lên tới 401,97 triệu đồng/ha, vượt trội gấp nhiều lần so với các cây trồng hàng năm.

Về mặt xã hội, kiểu canh tác Ngô xuân - Đậu tương - Ngô đông tại Tiểu vùng 1 tạo việc làm cao nhất với 579 công lao động/ha. Về thu nhập ngày công, mô hình Lạc xuân - Lúa mùa - Khoai tây dẫn đầu với 151,77 nghìn đồng/ngày. Trái lại, đất nương rẫy nhờ nước trời ở Tiểu vùng 2 chỉ thu hút 162 công lao động/ha và mang lại giá trị ngày công thấp nhất.

Về môi trường, việc sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật tại cả hai tiểu vùng cơ bản tuân thủ quy trình khuyến nông, hạn chế dư lượng ô nhiễm trên 1.220,06 ha đất phù sa sông suối (Py) và 54.292,47 ha đất đỏ vàng trên đá sét (Fs). Tuy vậy, phương thức canh tác lúa nương trên đất dốc vẫn đối mặt nguy cơ xói mòn và suy kiệt dinh dưỡng tầng mặt.

So sánh Giá trị sản xuất (GTSX) và Nhu cầu lao động giữa các mô hình:

Trồng chuối (TV2)          ████████████████████████ 401,97 tr.đ | 520 công
Lúa - Lúa - Bí xanh (TV1)  ███████ 120,24 tr.đ                  | 485 công
Lạc - Lúa - Khoai tây (TV1)██████ 105,60 tr.đ                   | 460 công
Thạch đen (TV2)            █████ 95,40 tr.đ                     | 390 công
Ngô - Đậu - Ngô (TV1)      █████ 88,50 tr.đ                     | 579 công
Lúa nương rẫy (TV2)        █ 22,80 tr.đ                         | 162 công

Thảo luận kết quả

Dữ liệu tổng hợp từ bảng ma trận điểm chỉ ra rằng mô hình Lúa xuân - Lúa mùa - Bí xanh và mô hình Cây ăn quả (chuối) đều đạt ngưỡng điểm chất lượng Cao (từ 18 đến 24 điểm). Sự vượt trội của nhóm cây vụ đông và cây ăn quả phản ánh rõ lợi thế địa phương trong việc tận dụng nguồn nước tưới từ hệ thống 19 hồ đập cùng 3 con sông lớn (sông Bắc Khê, Kỳ Cùng, Bắc Giang).

Ngược lại, loại hình nương rẫy chỉ đạt mức Thấp (dưới 12 điểm) do năng suất bấp bênh và suất sinh lợi trên đồng vốn thấp. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công trình nghiên cứu của Bùi Nữ Hoàng Anh (2013) tại vùng Trung du miền núi phía Bắc và dự án quy hoạch 38 vạn ha đất nương rẫy của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Địa hình chia cắt mạnh với hơn 42% diện tích có độ dốc từ 25 - 30 độ đòi hỏi phải thay thế ngay phương thức đốt nương làm rẫy bằng các biện pháp canh tác bền vững trên đất dốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực chứng và định hướng quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất như sau:

• Mở rộng nguồn vốn tín dụng ưu đãi: Ủy ban nhân dân huyện Tràng Định phối hợp Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai các gói vay ưu đãi theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP và Quyết định 68/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu hỗ trợ 100% hộ dân chuyển đổi đất nương rẫy sang trồng chuối, hồi và cây vụ đông tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi trong giai đoạn 2016 - 2020.

• Chuyển giao khoa học kỹ thuật và giống mới: Trạm Khuyến nông huyện chủ trì cung ứng các giống lúa ngắn ngày chất lượng cao, giống khoai tây sạch bệnh đạt năng suất mục tiêu trên 12,465 tấn/ha, và giống ngô lai năng suất cao. Đồng thời, tổ chức tập huấn kỹ thuật làm đất tiểu bậc thang, tủ gốc giữ ẩm bằng tàn dư thực vật nhằm giảm thiểu xói mòn rửa trôi trên 80% cho vùng đồi dốc.

• Quy hoạch vùng sản xuất tập trung và phát triển chuỗi giá trị: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Phòng Kinh tế - Hạ tầng thiết lập vùng chuyên canh Thạch đen tập trung quy mô trên 1.640 ha, vùng trồng Hồi 6.000 ha và Thông 1.000 ha. Đẩy mạnh liên kết bao tiêu nông sản với các doanh nghiệp thông qua khu kinh tế cửa khẩu Nà Nưa và Bình Nghi, nâng tỷ lệ nông sản chế biến sâu đạt trên 40% vào năm 2020.

• Tăng cường quản lý và giám sát môi trường đất: Phòng Tài nguyên và Môi trường quản lý nghiêm ngặt 18.995,15 ha rừng phòng hộ và 65.736,16 ha rừng sản xuất, duy trì độ che phủ chống rửa trôi. Thiết lập trạm kiểm soát việc thu gom vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật và dư lượng phân bón vô cơ tại các tiểu vùng thâm canh lúa màu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý quy hoạch đất đai và nông nghiệp: Các chuyên viên tại Sở Tài nguyên & Môi trường, Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Lạng Sơn cùng Phòng ban chuyên môn huyện Tràng Định khai thác dữ liệu thực chứng để xây dựng kế hoạch phân bổ sử dụng đất và quy hoạch nông thôn mới cấp huyện, xã.

• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Tài liệu tham khảo chuẩn mực cho chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học môi trường và Nông nghiệp học, cung cấp khung phương pháp luận đánh giá 8 chỉ tiêu tích hợp theo tiêu chuẩn FAO trên địa bàn vùng cao.

• Hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp bao tiêu nông sản: Các tổ chức kinh tế nắm bắt dữ liệu định lượng về năng suất, thời vụ và tiềm năng thương mại của các loại cây đặc sản giá trị cao như chuối, Thạch đen, bí xanh để thiết lập chuỗi cung ứng xuất khẩu.

• Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển nông thôn: Ứng dụng mô hình luân canh tăng vụ và kỹ thuật canh tác đất dốc nhằm thiết kế các chương trình sinh kế bền vững, xóa đói giảm nghèo cho cộng đồng dân tộc thiểu số miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mô hình chuyên lúa nước không mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại huyện Tràng Định?

Đất trồng lúa nước đòi hỏi chi phí vật tư và dịch vụ trung gian tương đối lớn nhưng giá bán lúa thương phẩm không cao. Trong khi đó, việc kết hợp lúa với cây vụ đông như bí xanh (GTSX đạt 120,24 triệu đồng/ha) hoặc chuyển đổi sang cây ăn quả (GTSX đạt 401,97 triệu đồng/ha) tạo ra giá trị thặng dư thương mại vượt trội hơn hẳn.

Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng đất của luận văn gồm những chỉ tiêu nào?

Luận văn thiết lập ma trận 8 chỉ tiêu lượng hóa trên thang điểm 24: Giá trị sản xuất (GTSX), Giá trị gia tăng (GTGT), Thu nhập thuần (TNT), Hiệu quả đồng vốn (HQĐV) cho kinh tế; Ngày công lao động (CLĐ), Giá trị ngày công (GTNC) cho xã hội; Lượng phân bón và Lượng thuốc BVTV đối chuẩn khuyến nông cho môi trường.

Hiện trạng tài nguyên đất tại huyện Tràng Định có đặc điểm thổ nhưỡng gì cần lưu ý?

Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 101.671,3 ha, trong đó đất đỏ vàng trên đá sét Fs chiếm đa số với 53,40% (54.292,47 ha) và đất đỏ vàng trên macma axit Fa chiếm 28,00% (28.467,96 ha). Địa hình núi dốc trên 25 độ chiếm hơn 42%, đòi hỏi kiểm soát xói mòn nghiêm ngặt khi canh tác.

Phương pháp chọn mẫu 100 nông hộ điều tra bảo đảm tính đại diện khoa học như thế nào?

Nghiên cứu chia địa bàn thành 2 tiểu vùng sinh thái đặc trưng: Tiểu vùng 1 (thị trấn Thất Khê - vùng thung lũng bằng) và Tiểu vùng 2 (xã Hùng Việt - vùng đồi núi). Mỗi điểm chọn 50 hộ phân đều theo 3 nhóm quy mô canh tác: Lớn (> 5000 m2), Vừa (2000 - 5000 m2) và Nhỏ (< 2000 m2).

Mô hình canh tác nào tối ưu nhất về thu hút lao động và giá trị ngày công?

Kiểu canh tác Ngô xuân - Đậu tương - Ngô đông tại Tiểu vùng 1 giải quyết việc làm tốt nhất với 579 công/ha. Trong khi đó, mô hình Lạc xuân - Lúa mùa - Khoai tây đem lại giá trị ngày công cao nhất với 151,77 nghìn đồng/ngày, bảo đảm nguồn thu nhập ổn định cho người lao động.

Kết luận

• Tổng kết cơ cấu sử dụng đất: Luận văn đã xác lập bức tranh tổng thể về 7 loại hình sử dụng đất và 23 kiểu canh tác tại huyện Tràng Định trên tổng diện tích tự nhiên 101.671,3 ha.
• Minh chứng hiệu quả đa vụ: Mô hình kết hợp 2 vụ lúa với cây vụ đông (Bí xanh) đạt GTSX 120,24 triệu đồng/ha và mô hình cây ăn quả đạt GTSX 401,97 triệu đồng/ha là những mô hình đạt hiệu quả tổng hợp tối ưu nhất.
• Khẳng định tính cấp thiết chuyển đổi nương rẫy: Canh tác lúa nương rẫy cho GTSX và giá trị ngày công thấp nhất (162 công/ha, 68,50 nghìn đồng/ngày), đặt ra yêu cầu bức thiết phải chuyển đổi sang nông lâm kết hợp.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Công trình hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu định lượng 8 chỉ tiêu, hỗ trợ trực tiếp công tác quy hoạch sử dụng đất cấp huyện theo Luật Đất đai 2013.
• Định hướng và hành động: Các cấp quản lý cần nhanh chóng lồng ghép chính sách hỗ trợ vốn theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP và chuyển giao kỹ thuật canh tác đất dốc trong giai đoạn 2016 - 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HÀ THỊ BÍCH DIỆP ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRÀNG ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Văn Chính NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hà Thị Bích Diệp i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Trần Văn Chính đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Trắc địa - Bản đồ, Khoa quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Tràng Định, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tràng Định, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tràng Định, Trạm khuyến nông huyện Tràng Định, Ủy ban nhân dân và cán bộ địa chính của 02 xã, thị trấn điều tra đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn, đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hà Thị Bích Diệp ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Những lý luận cơ bản về sử dụng đất nông nghiệp.

Khái quát về đất nông nghiệp. Nguyên tắc và quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả. Tiêu chí đánh giá sử dụng đất bền vững. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam.

Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Một số công trình đã nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Một số công trình nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trên thế giới.

Một số công trình nghiên cứu tại Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở tỉnh lạng sơn, huyện tràng định. Đánh giá chung về tổng quan định hướng nghiên cứu. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Tràng Định.

Hiện trạng sử dụng đất huyện Tràng Định. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định .24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra thu thập số liệu. Phương pháp chọn điểm và mẫu điều tra. Xử lý số liệu bằng Excel. Phương pháp phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả.

Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp huyện Tràng Định. Điều kiện tự nhiên.

Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Tràng Định. Hiện trạng sử dụng đất huyện Tràng Định. Hiện trạng sử dụng đất theo mục đích sử dụng đất huyện Tràng Định.

Hiện trạng và biến động sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định. Các loại hình sử dụng đất hiện trạng của huyện (diện tích và phân bố). Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Tràng Định. Xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất. Hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất. Đánh giá tổng hợp hiệu quả các loại hình sử dụng đất.

Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đề xuất định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở Tràng Định. Kết luận và kiến nghị .88 Tài liệu tham khảo .93 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CLĐ Công lao động CNHN Công nghiệp hàng năm CNLN Công nghiệp lâu năm CPTG Chi phí trung gian GTGT Giá trị gia tăng GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn KC Khuyến cáo LM Lúa mùa LUT Loại hình sử dụng đất LX Lúa xuân NXB Nhà xuất bản TBVTV Thuốc bảo vệ thực vật TCP Tổng chi phí TNT Thu Nhập thuần TN & MT Tài nguyên và Môi trường UBND Ủy ban nhân dân FAO Tổ chức nông nghiệp và lương thực thế giới v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Phân cấp hiệu quả kinh tế sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phân cấp hiệu quả xã hội sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Bảng tổng hợp đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các LUT. Bảng thống kê nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm huyện Tràng Định năm 2015.

Diện tích, cơ cấu của các loại đất trên địa bàn huyện Tràng Định. Diện tích và đặc điểm các loại rừng huyện Tràng Định. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Tràng Định. Tình tình dân số, lao động, thu nhập huyện Tràng Định giai đoạn 2010 - 2015.

Hiện trạng sử dụng đất huyện Tràng Định năm 2015. Biến động sử dụng đất sản xuất nông nông nghiệp huyện Tràng Định giai đoạn 2010 - 2015. Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính của huyện Tràng Định. Các loại hình sử dụng và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 1.

Các loại hình sử dụng và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp vùng 1. Đánh giá xếp loại hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2.

Đánh giá xếp loại hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Mức sử dụng phân bón cho từng loại cây trồng ở tiểu vùng 1.

Mức sử dụng phân bón cho từng loại loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 1. Mức sử dụng thuốc BVTV cho từng loại cây trồng ở tiểu vùng 1. Mức sử dụng thuốc BVTV cho từng loại loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 1. Bảng tổng hợp hiệu quả môi trường qua lượng phân bón và thuốc BVTV tiểu vùng 1 .69 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Mức sử dụng phân bón cho từng loại cây trồng ở tiểu vùng 2. Mức sử dụng phân bón cho từng loại loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 2. Mức sử dụng thuốc BVTV cho từng loại cây trồng ở tiểu vùng 2. Mức sử dụng thuốc BVTV cho từng loại loại hình sử dụng đất ở tiểu vùng 2.

Bảng tổng hợp hiệu quả môi trường qua lượng phân bón và thuốc BVTV tiểu vùng 2. Bảng tổng hợp đánh giá các hiệu quả của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Bảng tổng hợp đánh giá các hiệu quả của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2 .78 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Vị trí địa lý huyện Tràng Định.

Cơ cấu sử dụng đất đai huyện Tràng Định năm 2015. Cảnh quan LUT chuyên lúa. Cảnh quan LUT 1 Lúa – 2 màu. Cảnh quan LUT chuyên màu.

Cảnh quan LUT Đất nương rẫy tưới nhờ nước trời .50 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hà Thị Bích Diệp Tên luận văn: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn” Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn; - Đề xuất các các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tràng Định. Phương pháp nghiên cứu của đề tài Luận văn đã sử dụng các phương pháp: - Phương pháp điều tra thu thập số liệu: + Điều tra, thu thập thông tin, số liệu thứ cấp: Gồm những thông tin, số liệu,bản đồ về tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện tại các phòng Nông nghiệp và PTNT, phòng Tài nguyên và môi trường, phòng Thống kê huyện.