HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THỊ LUYẾN ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Vòng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 01 tháng 07 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Thị Luyến i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các Thầy, Cô giáo trong Khoa Quản lý Đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Vòng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng Nông nghiệp, Phòng Tài nguyên và Môi trường và các phòng, ban, ngành liên quan của huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin cảm ơn gia đình, người thân và bạn bè đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 01 tháng 07 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Thị Luyến ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng. v Danh mục hình.
vi Trích yếu luận văn. vii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất nông nghiệp.
Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất nông nghiệp. Sự cần thiết của nền sản xuất nông nghiệp bền vững. Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp bền vững. Tiêu chí đánh giá tính bền vững.
Đặc điểm, phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những vấn đề cơ bản về hiệu quả sử dụng đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Quan điểm về hiệu quả. Phân loại hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Đặc điểm, phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình sử dụng nông nghiệp ở Việt Nam.
Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Quỳnh Phụ. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Quỳnh Phụ. Phương pháp nghiên cứu. Thu thập số liệu.
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Các phương phápchỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu nghiên cứu và thảo luận.
Đặc điểm đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Thực trạng sử dụng đất của huyện quỳnh phụ.
Phần vùng sản xuất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Các loại hình sử dụng đất chính ở 2 tiểu vùng. Đề xuât lựa chọn các loại hình sử dụng đất và định hướng đề xuất sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ.
Những quan điểm để nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Quỳnh Phụ. Giải pháp về thủy lợi. Giải pháp về khoa học và công nghệ.
Giải pháp phát triển sản xuất. Kết luận và kiến nghị. 81 Tài liệu tham khảo. 85 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên cả nước từ năm 2005 - 2015 21 Bảng 2. Diện tích các nhóm đất Việt Nam 22 Bảng 2. Tình hình sử dụng đất năm 2016 của tỉnh Thái Bình 28 Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất 32 Bảng 3.
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội 33 Bảng 3. Các chỉ tiêu phân cấp đánh giá hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất 34 Bảng 4. Giá trị sản xuất và cơ cấu kinh tế huyện Quỳnh Phụ giai đoạn 2006 - 2016 39 Bảng 4. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp giai đoạn 2006 – 2016 40 Bảng 4.
Hiện trạng sử dụng đất huyện Quỳnh Phụ năm 2016 47 Bảng 4. Biến động đất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ từ năm 2011 - 2016 48 Bảng 4. Diện tích các loại hình sử dụng đất ở 2 tiểu vùng 52 Bảng 4. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất của huyện Quỳnh Phụ năm 2016 53 Bảng 4.
Phân cấp đánh giá hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất 55 Bảng 4. Phân cấp đánh giá hiệu quả xã hội các kiểu sử dụng đất 58 Bảng 4. Phân cấp đánh giá hiệu quả xã hội các kiểu sử dụng đất 60 Bảng 4. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn cân đối và hợp lý 63 Bảng 4.
Tình hình sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn huyện 66 Bảng 4. Phân cấp đánh giá hiệu quả môi trường các kiểu sử dụng đất 67 Bảng 4. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Quỳnh Phụ 70 Bảng 4. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ đến năm 2020 74 v DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Sơ đồ vị trí huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Cơ cấu kinh tế năm 2006 và 2016 huyện Quỳnh Phụ. Cơ cấu sử dụng đất năm 2016 huyện Quỳnh Phụ. Biến động sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2011-2016 huyện Quỳnh Phụ.
49 vi TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Thị Luyến Tên đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình”. Ngành: Quản Lý Đất Đai Mã số: 62 85 01 03 Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính tại huyện Quỳnh Phụ. - Định hướng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của địa phương. Phương pháp nghiên cứu Thu thập số liệu Thu thập tư liệu, số liệu có sẵn từ các cơ quan nhà nước như phòng Thống kê, phòng Tài nguyên môi trường, phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn, phòng Tài chính – kế hoạch huyện, các tài liệu liên quan ở các cơ quan lưu trữ, cơ quan nghiên cứu.
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu Tiểu vùng 1: gồm 18 xã địa hình vàn cao được bồi đắp bởi sông Luộc, sông Thái Bình,đề tài chọn xã Quỳnh Hải để nghiên cứu. Tiểu vùng 2: Địa hình vàn thấp, đề tài chọn xã An Dục để nghiên cứu. Chọn các hộ điều tra đại diện cho các xã theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên. Các hộ được điều tra là các hộ tham gia trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp trên 02 xã.
Tiến hành điều tra 30 hộ gia đình sản xuất nông nghiệp của mỗi xã, trong tổng số 60 phiếu điều tra. Các phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất - Hiệu quả kinh tế - Hiệu quả xã hội - Hiệu quả môi trường Phương pháp xử lý số liệu Các số liệu được thống kê được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel. Kết quả được trình bày bằng các bảng biểu số liệu. vii Kết quả chính và kết luận 1.
Quỳnh Phụ nằm ở ở phía Đông Bắc tỉnh Thái Bình, bao gồm 36 xã và 02 thị trấn. Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 20961,47 ha, trong đó đất nông nghiệp có 14894,54 ha, chiếm 71,06% diện tích tự nhiên. Cơ cấu kinh tế huyện Quỳnh Phụ năm 2016, nông nghiệp, thủy sản (22,82%) - công nghiệp và xây dựng (64,20%) - dịch vụ (12,98%), với dân số là 235. Huyện Quỳnh Phụ có đất đai phì nhiêu, nằm trong vùng có truyền thống và trình độ thâm canh trong sản xuất nông nghiệp với điều kiện tự nhiên sinh thái thuận lợi cho sự phát triển đa dạng về cây trồng vật nuôi cho năng suất, sản lượng cao.
Tuy nhiên, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của huyện chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của nền nông nghiệp hàng hóa. Thực trạng sử dung đất của các kiểu sử dụng đất: Tổng diện tích gieo trồng lúa của huyện năm 2016 là 23. Tiểu vùng 1 với diện tích là 21.305,03 ha với tổng sản lượng vụ xuân là 797.530,05 tấn, vụ mùa là 78. Tiểu vùng 2 với diện tích là 2.367,23 ha với tổng sản lượng vụ xuân là 88.614,45 tấn, vụ mùa là 8.
Cây thực phẩm chủ yếu là cây rau với diện tích gieo trồng đạt 3.781 ha, năng suất đạt 216,74 tạ/ha và cây đậu các loại với diện tích 10,0 ha, năng suất đạt 14,5 tạ/ha. Cây công nghiệp ngắn ngày bao gồm cây lạc với diện tích 147 ha. Diện tích cây đậu tương là 719 ha. Ngoài ra, trên địa bàn huyện cũng trồng một số loại cây hàng năm khác như cây thuốc là 30 ha, hoa cây cảnh 12 ha, cây khác 48 ha.
Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ: - Hiệu quả kinh tế: Tiểu vùng 1 gồm 5 LUT với 16 kiểu sử dụng đất, trong đó kiểu sử dụng đất lúa xuân – lúa mùa, GTSX chỉ đạt 95,8 triệu đồng/ha, TNHH đạt 58,70 triệu đồng/ha và HQĐV đạt 1,58 lần.