Đánh giá hiệu quả các mô hình khuyến nông tại huyện Điện Biên giai đoạn 2012-2015

Luận văn phân tích hiệu quả các mô hình khuyến nông tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012-2015, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Đức Minh Nhuệ
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Sỹ Trung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Một Số Mô Hình Khuyến Nông Tại Huyện Điện Biên, Tỉnh Điện Biên Giai Đoạn 2012 - 2015
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Cơ sở pháp lý
• 1.3. Tổng quan nghiên cứu Khuyến nông trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.3.1. Trên thế giới
• 1.3.1.1. Mỹ (1914)
• 1.3.1.2. Ấn Độ (1960)
• 1.3.1.3. Thái Lan (1967)
• 1.3.1.4. Trung Quốc (1970)
• 1.3.2. Ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu. Quan điểm và cách tiếp cận đề tài. Phương hướng giải quyết vấn đề của đề tài
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu chung
• 2.3.2. Lựa chọn điểm và dung lượng mẫu điều tra
• 2.3.3. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.3.4. Hệ thống chỉ tiêu cần thu thập
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả xây dựng các mô hình khuyến nông (trồng trọt) tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên đã được triển khai
• 3.1.1. Thông tin cơ bản đối tượng điều tra
• 3.1.2. Lựa chọn mô hình và địa điểm nghiên cứu
• 3.1.3. Công tác tổ chức, thực hiện xây dựng mô hình và các biện pháp kỹ thuật áp dụng
• 3.1.4. Tổ chức triển khai, xây dựng và quản lý MH khuyến nông như sau
• 3.1.5. Quy mô, điều kiện để thực hiện các mô hình trình diễn và tham gia triển khai các mô hình khuyến nông
• 3.1.6. Mức độ hỗ trợ và đối tượng nhận hỗ trợ từ nguồn kinh phí trung ương, địa phương trong thực hiện mô hình khuyến nông trên địa bàn huyện Điện Biên
• 3.1.7. Quy trình triển khai mô hình khuyến nông
• 3.1.8. Các biện pháp kỹ thuật đã áp dụng trong xây dựng mô hình
• 3.1.9. Đánh giá kết quả chuyển giao
• 3.1.10. Kết quả thực hiện kế hoạch
• 3.1.11. Kết quả nghiên cứu về năng suất các loại cây trồng của mô hình Khuyến nông
• 3.1.12. Hiệu quả của mô hình Khuyến nông
• 3.1.12.1. Hiệu quả về kinh tế
• 3.1.12.2. Hiệu quả về xã hội
• 3.1.12.3. Tác động về nhận thức
• 3.1.13. Kết quả nhân rộng mô hình
• 3.1.13.1. Tác động về việc làm
• 3.1.13.2. Tác động về môi trường
• 3.1.14. Thị trường tiêu thụ
• 3.1.15. Thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức trong xây dựng mô hình khuyến nông
• 3.1.15.1. Thách thức
• 3.1.16. Đánh giá chung
• 3.1.17. Giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng mô hình khuyến nông trồng trọt
• 3.1.17.1. Giải pháp về tổ chức thực hiện xây dựng mô hình khuyến nông
• 3.1.17.2. Giải pháp về hoàn thiện tổ chức bộ máy khuyến nông
• 3.1.17.3. Giải pháp về phát triển nguồn lực
• 3.1.17.4. Giải pháp về kỹ thuật
• 3.1.17.5. Giải pháp về chính sách
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mô hình khuyến nông

Mô hình khuyến nông tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2012-2015 đã được triển khai nhằm mục đích nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Các mô hình này không chỉ đơn thuần là hình thức chuyển giao kỹ thuật mà còn bao gồm việc tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả mô hình. Đặc điểm của huyện Điện Biên là một khu vực có nhiều tiềm năng về nông nghiệp, với diện tích đất nông nghiệp lớn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Việc đánh giá hiệu quả của các mô hình khuyến nông sẽ giúp xác định được những điểm mạnh và yếu trong quá trình triển khai, từ đó có thể rút ra bài học kinh nghiệm cho các chương trình trong tương lai.

1.1. Tình hình thực hiện mô hình khuyến nông

Trong giai đoạn này, huyện Điện Biên đã triển khai 116 mô hình sản xuất nông nghiệp với tổng kinh phí khoảng 13 tỷ đồng. Các mô hình này chủ yếu tập trung vào các loại cây trồng chủ lực như lúa, ngô, và đậu tương. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới đã góp phần nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng. Đánh giá từ người dân cho thấy, những mô hình này đã giúp cải thiện đáng kể nhận thức về kỹ thuật canh tác, từ đó nâng cao thu nhập cho hộ nông dân. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến những khó khăn trong việc lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng, cũng như việc hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

II. Đánh giá hiệu quả mô hình khuyến nông

Đánh giá hiệu quả mô hình khuyến nông là một trong những mục tiêu chính của nghiên cứu này. Các mô hình đã được thực hiện không chỉ để tăng năng suất mà còn để cải thiện đời sống xã hội của người dân. Theo số liệu thu thập được, mô hình khuyến nông đã tạo ra sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của bà con nông dân. Nhiều hộ gia đình đã áp dụng thành công các kỹ thuật mới, dẫn đến tăng trưởng về kinh tế. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả kinh tế bền vững, cần có sự đồng bộ trong việc thực hiện các chính sách khuyến nông, đặc biệt là trong việc hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho nông dân.

2.1. Hiệu quả về kinh tế

Kết quả từ các mô hình khuyến nông cho thấy, năng suất cây trồng đã tăng rõ rệt. Cụ thể, mô hình lúa gieo thẳng đạt năng suất trung bình 49,29 tạ/ha, trong khi mô hình ngô lai đạt 46,11 tạ/ha. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho hộ nông dân mà còn góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc nhân rộng các mô hình này cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi và bền vững trong điều kiện thực tế của huyện Điện Biên.

III. Những thách thức và giải pháp

Mặc dù đã đạt được nhiều thành công, nhưng việc thực hiện các mô hình khuyến nông tại huyện Điện Biên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Một trong số đó là việc thiếu hụt nguồn lực và kinh phí cho các hoạt động khuyến nông. Ngoài ra, sự khác biệt về điều kiện tự nhiên và văn hóa giữa các vùng cũng ảnh hưởng đến việc áp dụng các mô hình. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong việc xây dựng và triển khai các chính sách khuyến nông phù hợp.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình

Để nâng cao hiệu quả mô hình khuyến nông, cần chú trọng vào việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ khuyến nông. Đồng thời, cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho nông dân để họ có thể tiếp cận các công nghệ mới. Việc xây dựng các mô hình trình diễn tại các thôn, bản cũng rất cần thiết để người dân có thể học hỏi và áp dụng. Tất cả những giải pháp này sẽ góp phần tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp tại huyện Điện Biên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 163.973 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 88,68%, là vùng trọng điểm phát triển nông nghiệp của khu vực Tây Bắc. Năm 2015, diện tích lúa đạt 13.204,8 ha với năng suất bình quân 49,29 tạ/ha, sản lượng 65.082,2 tấn; diện tích ngô 4.713 ha, năng suất 46,11 tạ/ha, sản lượng 21.444 tấn; diện tích đậu tương 450 ha, sản lượng 772,9 tấn. Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2015 đạt gần 1.000 tỷ đồng, tăng 23,5 tỷ đồng so với năm trước. Trong bối cảnh đó, huyện Điện Biên đã triển khai nhiều mô hình khuyến nông nhằm chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất và thu nhập cho nông dân, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Nghiên cứu tập trung đánh giá hiệu quả một số mô hình khuyến nông trồng trọt tại huyện Điện Biên giai đoạn 2012-2015, bao gồm mô hình lúa gieo thẳng bằng công cụ sạ hàng, mô hình sản xuất ngô lai và mô hình nhân giống đậu tương DT84. Mục tiêu chính là đánh giá phương pháp tổ chức thực hiện, hiệu quả kinh tế - xã hội, những khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển các mô hình phù hợp với điều kiện sinh thái và nhân văn của địa phương. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong huyện Điện Biên với 12 mô hình điển hình được lựa chọn từ 4 xã đại diện cho các vùng sinh thái khác nhau.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách khuyến nông, nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững nông nghiệp địa phương, đồng thời góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển nông thôn và khuyến nông hiện đại, trong đó:

• Lý thuyết chuyển giao công nghệ: Nhấn mạnh vai trò của việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới từ các tổ chức nghiên cứu đến người nông dân nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.
• Mô hình phát triển bền vững nông nghiệp: Tập trung vào cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và phát triển xã hội trong sản xuất nông nghiệp.
• Khái niệm hiệu quả kinh tế và xã hội của mô hình khuyến nông: Bao gồm các chỉ tiêu như năng suất cây trồng, lợi nhuận, thu nhập hộ gia đình, việc làm, nhận thức và thay đổi hành vi của người dân.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: mô hình khuyến nông, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát kết hợp với đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA). Dữ liệu được thu thập từ hai nguồn chính:

• Số liệu thứ cấp: Báo cáo tổng kết mô hình, số liệu năng suất, diện tích, chi phí, thu nhập từ Trung tâm Khuyến nông tỉnh Điện Biên và Trạm Khuyến nông - khuyến ngư huyện Điện Biên.
• Số liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp 90 hộ tham gia 12 mô hình khuyến nông tại 4 xã đại diện (Na Ư, Thanh Nưa, Thanh Luông, Thanh Hưng) bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên.

Phân tích số liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh đối chứng, phân tích hiệu quả kinh tế qua các chỉ tiêu như năng suất, tổng thu nhập, tổng chi phí, lợi nhuận và hiệu quả vốn đầu tư. Phần mềm Excel và Pivot Table được dùng để xử lý dữ liệu. Phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức trong triển khai mô hình.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2015, tập trung đánh giá các mô hình đã triển khai trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả năng suất và diện tích mô hình: Trong 4 năm, 31 mô hình khuyến nông với tổng diện tích 310,17 ha đã được triển khai. Tỷ lệ hoàn thành mô hình đạt 100%. Năng suất thực thu của các mô hình lúa gieo thẳng đạt trung bình 60-73,5 tạ/ha, cao hơn năng suất bình quân địa phương (49,29 tạ/ha) từ 20-30%. Mô hình ngô lai đạt năng suất 57,6-67,5 tạ/ha, tăng 15-30% so với năng suất ngô bình quân (46,11 tạ/ha). Mô hình đậu tương DT84 đạt năng suất 14,7-28 tạ/ha, vượt trội so với sản lượng đậu tương địa phương (khoảng 7-8 tạ/ha).

2. Hiệu quả kinh tế: Lợi nhuận thu được từ mô hình lúa gieo thẳng đạt khoảng 19 triệu đồng/ha, mô hình ngô lai đạt trên 19 triệu đồng/ha, mô hình đậu tương DT84 có lợi nhuận cao nhất, khoảng 19,5 triệu đồng/ha. Hiệu quả vốn đầu tư của các mô hình đều vượt mức 30% so với phương pháp canh tác truyền thống, cho thấy các mô hình khuyến nông mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

3. Tác động xã hội: Các mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức kỹ thuật canh tác cho người dân, tạo thêm việc làm với khoảng 500 nghìn công lao động mới được tạo ra trong giai đoạn nghiên cứu. Người dân tham gia mô hình có xu hướng áp dụng kỹ thuật mới, cải thiện thu nhập và đời sống.

4. Khó khăn và thách thức: Việc lựa chọn vùng sản xuất, quy mô mô hình còn hạn chế; kỹ thuật áp dụng chưa đồng đều; nguồn lực hỗ trợ còn thiếu; thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Các khó khăn này ảnh hưởng đến khả năng nhân rộng và bền vững của mô hình.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình khuyến nông tại Điện Biên đã đạt được hiệu quả tích cực về năng suất và kinh tế, phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về vai trò của khuyến nông trong phát triển nông nghiệp bền vững. So với các mô hình truyền thống, việc áp dụng kỹ thuật gieo sạ hàng, sử dụng giống ngô lai và đậu tương DT84 đã giúp tăng năng suất từ 15-30%, lợi nhuận tăng trên 30%, đồng thời cải thiện điều kiện lao động và nhận thức kỹ thuật cho nông dân.

Biểu đồ năng suất và lợi nhuận qua các năm cho thấy xu hướng tăng trưởng ổn định, minh chứng cho hiệu quả của việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Tuy nhiên, các khó khăn về quy mô, nguồn lực và thị trường cần được giải quyết để đảm bảo tính bền vững và mở rộng mô hình.

So sánh với các nghiên cứu ở các tỉnh miền núi khác, mô hình tại Điện Biên có điểm mạnh về sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, trung tâm khuyến nông và người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai và nhân rộng. Tuy nhiên, việc nâng cao năng lực cán bộ khuyến nông và cải thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật vẫn là yêu cầu cấp thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và tập huấn kỹ thuật cho nông dân và cán bộ khuyến nông nhằm nâng cao trình độ áp dụng tiến bộ kỹ thuật, cải thiện hiệu quả sản xuất. Thời gian thực hiện: hàng năm; chủ thể: Trung tâm Khuyến nông tỉnh, Trạm Khuyến nông huyện.

2. Mở rộng quy mô và đa dạng hóa mô hình khuyến nông phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng, ưu tiên các giống cây trồng có năng suất cao, chất lượng tốt. Thời gian: 3-5 năm; chủ thể: UBND huyện, các đơn vị triển khai dự án.

3. Tăng cường hỗ trợ về vốn và vật tư cho người dân tham gia mô hình, đặc biệt là các hộ nghèo và vùng khó khăn, nhằm giảm rủi ro và khuyến khích đầu tư sản xuất. Thời gian: liên tục; chủ thể: các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tín dụng.

4. Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp thông qua liên kết sản xuất - tiêu thụ, xây dựng thương hiệu sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng. Thời gian: 2-4 năm; chủ thể: các hợp tác xã, doanh nghiệp, chính quyền địa phương.

5. Hoàn thiện cơ chế chính sách và tổ chức bộ máy khuyến nông để đảm bảo nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và triển khai mô hình. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên khuyến nông: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh các chương trình khuyến nông phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Tham khảo để thiết kế chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông thôn.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo nông nghiệp: Sử dụng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu và phát triển các mô hình kỹ thuật mới.

4. Nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng các mô hình kỹ thuật tiên tiến, nâng cao năng suất và thu nhập, đồng thời hiểu rõ các chính sách hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình khuyến nông nào được đánh giá hiệu quả nhất tại Điện Biên?
   Mô hình nhân giống đậu tương DT84 cho hiệu quả năng suất và lợi nhuận cao nhất, với năng suất đạt tới 28 tạ/ha và lợi nhuận khoảng 19,5 triệu đồng/ha, vượt trội so với các mô hình khác.

2. Nguồn vốn hỗ trợ cho các mô hình khuyến nông đến từ đâu?
   Nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách Trung ương, địa phương và các dự án viện trợ như DANIDA, với mức hỗ trợ 100% chi phí giống và vật tư thiết yếu cho các vùng khó khăn.

3. Phương pháp chọn mẫu điều tra trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ danh sách hộ tham gia mô hình tại 4 xã đại diện, đảm bảo tính đại diện và khách quan trong thu thập số liệu.

4. Các khó khăn chính trong triển khai mô hình khuyến nông là gì?
   Bao gồm hạn chế về quy mô mô hình, kỹ thuật áp dụng chưa đồng đều, nguồn lực hỗ trợ còn thiếu và thị trường tiêu thụ chưa ổn định, ảnh hưởng đến khả năng nhân rộng.

5. Làm thế nào để nhân rộng các mô hình khuyến nông hiệu quả?
   Cần tăng cường đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ vốn, phát triển thị trường tiêu thụ và hoàn thiện chính sách, đồng thời nâng cao năng lực tổ chức thực hiện tại địa phương.

Kết luận

• Đã triển khai thành công 31 mô hình khuyến nông trồng trọt với tổng diện tích trên 310 ha tại huyện Điện Biên giai đoạn 2012-2015, đạt tỷ lệ hoàn thành 100%.
• Các mô hình lúa gieo thẳng, ngô lai và đậu tương DT84 đều cho năng suất và lợi nhuận vượt trội so với phương pháp truyền thống, lợi nhuận đạt trên 19 triệu đồng/ha.
• Mô hình khuyến nông góp phần nâng cao nhận thức kỹ thuật, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân địa phương.
• Cần khắc phục các khó khăn về quy mô, kỹ thuật, nguồn lực và thị trường để đảm bảo tính bền vững và mở rộng mô hình.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo kỹ thuật, mở rộng quy mô, hỗ trợ vốn, phát triển thị trường và hoàn thiện chính sách nhằm nâng cao hiệu quả khuyến nông tại Điện Biên.

Nghiên cứu này là cơ sở quan trọng để các cấp quản lý, nhà khoa học và người dân tiếp tục phát triển các mô hình khuyến nông phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống nông thôn. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tiếp cận toàn văn luận văn và các báo cáo liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học Trong những năm qua, công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư nhằm chuyển giao những tiến bộ kỹ thuật mới, những thông tin mới về quản lý sản xuất, kinh doanh và thị trường đến với hộ nông dân đã phát huy được tác dụng tích cực, góp phần phát triển sản xuất nông - lâm và ngư nghiệp và kinh tế nông thôn, được nông dân hoan nghênh và hưởng ứng. Tuy nhiên nền nông nghiệp nước ta từ nền nông nghiệp tự cấp, tự túc theo cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung trước đây chuyển sang nền nông nghiệp hàng hóa theo cơ chế thị trường, trong nông nghiệp lấy hộ nông dân làm đơn vị sản xuất kinh doanh tự chủ thì hoạt động khuyến nông như thế nào để đạt được hiệu quả cao hơn vẫn là vấn đề thời sự, vẫn là đề tài được sự thu hút quan tâm của các cấp, các ngành, các nhà khoa học và các cán bộ quản lý. Nói một cách khác, hiện nay trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, trong điều kiện xóa cơ chế bao cấp, tổ chức hoạt động khuyến nông như thế nào để giúp đỡ thiết thực được nông dân, nhất là nông dân nghèo ở những vùng xa xối, hẻo lánh, vùng dân tộc thiểu số và những người lao động ngành nghề sống ở nông thôn để họ biết cách làm ăn, sản xuất kinh doanh, biết cách tự giải quyết lấy vấn đề đặt ra ở làng xóm, quê hương để nông dân ta, nông thôn ta sớm thoát khỏi cảnh nghèo nàn lạc hậu, có đời sống ấm no hạnh phúc đang trở thành một nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước ta.

Cơ sở pháp lý - Chương IV Kinh phí hoạt động và chính sách khuyến nông, khuyến ngư; Điều 13, Điều 14, Điều 16, Điều 17 của Nghị định số 56/2005/ NĐ-CP ngày 26/4/2005 của chính phủ về Khuyến nông - Khuyến ngư; - Mục 1, 2, 3, 4, 5 phần II: Những quy định cụ thể của Thông tư số 30/2006/TTLT-BTC-BNN&PTNT-BTS ngày 06/4/2006 về việc hướng dẫn 5 việc quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp kinh tế đối với hoạt động khuyến nông, khuyến ngư; - Thông tư liên tịch số: 50/TTLT ngày 21/05/2007 về việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 30/2006/TTLT-BTC-BNN&PTNT ngày 06/4/2006 hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp đối với hoạt động Khuyến nông - Khuyến ngư; - Nghị quyết số 26 NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; - Điều 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 của Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ngày 08/01/2010 của Chính phủ về Khuyến nông; - Điều 4, 5, 6, 7 của Thông tư liên tịch số 183/2010/TTLT-BTC-BNN ngày 15 tháng 11 năm 2010. Hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước cấp đối với hoạt động Khuyến nông; - Mục 2a, b; mục 4; III. Định hướng quy hoạch sử dụng đất và phát triển sản xuất nông nghiệp của Quyết định 124/QĐ-TTg ngày 02/02/2012 của Thủ tướng Chính phủ, về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển sản xuất ngành nông nghiệp đến năm 2020 và tầm đến 2030; - Quyết định số 212/QĐ-UBND ngày 25/3/2015 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Điện Biên về việc phê duyệt Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững đến năm 2020, trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Tổng quan nghiên cứu Khuyến nông trên Thế giới và ở Việt Nam 1.

Trên thế giới Các hoạt động khuyến nông, kết quả sản xuất nông nghiệp và vai trò khuyến nông của một số nước trên thế giới. * Mỹ (1914) - Một trong những điều kiện hoạt động khuyến nông là cần có nguồn kinh phí tài trợ giúp đỡ nông dân, Mỹ là một trong những nước hoạt động khuyến nông của Nhà nước khá sớm. 6 - Năm 1914, Mỹ ban hành đạo luật Khuyến nông và thành lập Hệ thống Khuyến nông Quốc gia, giai đoạn này có 8.861 hội nông dân, với khoảng 3. - Năm 1843, Sớm nhất ở NewYork nhà nước cấp nguồn kinh phí khá lớn cho phép Uỷ Ban Nông nghiệp bang thuê tuyển những nhà khoa học nông nghiệp có năng lực thực hành tốt làm giảng viên khuyến nông xuống các thôn, xã đào tạo những kiến thức về khoa học và thực hành nông nghiệp cho nông dân [10].

- Năm 1853, Edward Hitchcoch, là chủ tịch trường Đại học Amherst và là thành viên của UBNN bang Massachuisetts đã có nhiều công lao đào tạo khuyến nông cho nông dân và học sinh, sinh viên. Ông cũng là người sáng lập ra Hội nông dân và Học viện nông dân. - Từ cuối những năm 80 của thế kỷ trước Nhà nước đã quan tâm đến công tác đào tạo khuyến nông trong trường Đại học, năm 1891 bang NewYork đã hỗ trợ 10.000 USD cho công tác đào tạo khuyến nông Đại học. - Mỹ là quốc gia có 6% dân sống bằng nghề nông nghiệp nhưng nền nông nghiệp Mỹ được xếp vào nhóm những nước nông nghiệp phát triển.

Nhiều sản phẩm nông nghiệp của Mỹ chiếm lĩnh thị trường thế giới như ngô, đậu tương; (Sản lượng đậu tương năm1985 đạt 55 triệu tấn, năm 2001 đạt 70 triệu tấn, tăng 15 triệu tấn /6 năm, xuất khẩu lớn nhất TG: 16,9 triệu tấn/năm, đạt khoảng 54 % lượng đậu tương xuất khẩu của thế giới. Ngô 2000 - 2001 đạt 335 triệu tấn, xuất khẩu 70 triệu tấn = 69 % TG) [17]. * Ở Ấn Độ (1960) - Hệ thống khuyến nông Ấn Độ được thành lập tương đối sớm vào năm 1960. Vào thời điểm này tình hình sản xuất nông nghiệp nói chung, lương thực nói riêng của Ấn Độ đang là vấn đề rất bức xúc, trước thực trạng này Chính phủ Ấn Độ có chủ trương quyết tâm giải quyết vấn đề lương thực; sự ra đời của hệ thống khuyến nông, Ấn Độ lúc này là cần thiết và tất yếu, thành công của nông nghiệp Ấn Độ những năm sau đó có vai trò đóng góp đáng kể 7 của khuyến nông.

Đã nói đến nông nghiệp Ấn Độ phải nói tới thành tựu 3 cuộc cách mạng. (i) Cách mạng xanh: Đây là cuộc cách mạng tiêu biểu nhất. Đã nói đến nông nghiệp Ấn Độ phải nói đến cuộc cách mạng xanh; đã nói đến cách mạng xanh phải nói đến nông nghiệp Ấn Độ. Thực chất của cuộc cách mạng xanh là cuộc cách mạng về giống cây trồng nói chung, và đặc biệt là cách mạng về giống cây lương thực: lúa nước, lúa cạn, lúa mỳ, ngô khoai.

Hàng loạt các giống lúa thấp cây, năng suất cao ra đời. đã làm tăng vọt năng suất và sản lượng lương thực của quốc gia này. (ii) Cách mạng trắng: Là cuộc cách mạng sản xuất sữa bò, sữa trâu. Nơi trên đất Ấn Độ đều có nhà máy sữa, Khuyến nông có vai trò cực kỳ quan trọng như vấn đề giải quyết đầu vào: Vốn sản xuất, giống trâu bò sữa, kỹ thuật chăn nuôi và giải quyết đầu ra: Thu gom tiêu thụ sản phẩm, chế biến sản phẩm sữa.

* Ở Thái Lan (1967) - Thái Lan là quốc gia nông nghiệp với trên 60% dân số sống bằng nghề nông nghiệp. Điều kiện đất đai, khí hậu nóng ẩm gần tương đồng với Việt Nam. Thái Lan là quốc gia hoạt động khuyến nông cũng khá tiêu biểu, hệ thống khuyến nông Nhà nước được thành lập năm 1967. Về mặt thành tựu của khuyến nông Thái Lan thể hiện ở mấy điểm sau: + Hàng năm nguồn vốn cho khuyến nông khá lớn khoảng 120 - 150 và thậm chí 200 triệu USD, lượng kinh phí này gấp hơn 20 lần kinh phí khuyến nông hàng năm của nước ta.

+ Nhiều năm nay Thái Lan là quốc gia đứng hàng thứ nhất xuất khẩu lương thực trên thế giới (xuất khẩu khoảng 7 triệu tấn gạo/năm). + Hiện nay Thái Lan rất coi trọng chất lượng giống cây trồng, sản xuất rau quả an toàn, phát triển nuôi trồng thủy sản. 8 * Ở Trung Quốc (1970) - Năm 1928 Viện Đại học Nông nghiệp tỉnh Triết Giang thành lập phân khoa khuyến nông. - Năm 1929 Chính phủ Trung Quốc đã xác định: “Ngành khuyến nông do các cơ quan nông nghiệp phụ trách, đặt tiêu chuẩn cải thiện phương pháp sản xuất nông nghiệp, gia tăng năng suất, cải thiện tổ chức nông thôn và sinh hoạt nông dân, phổ biến kiến thức về khoa học nông nghiệp, thành lập các HTX nông dân sản xuất và tiêu thụ”.

- Trung Quốc tổ chức HTX và Công xã nhân dân từ 1951 - 1978 nên giai đoạn này công tác khuyến nông chỉ triển khai đến HTX, nội dung khuyến nông giai đoạn này coi trọng phổ biến đường lối chủ trương nông nghiệp của Đảng và Chính phủ cũng như chuyển giao TBKT (tiến bộ kỹ thuật) nông nghiệp, xây dựng các mô hình điểm trình diễn đến thăm quan học tập và áp dụng. - Sau 1978 tổ chức sản xuất nông nghiệp Trung Quốc có thay đổi theo hướng phát triển kinh tế nông hộ song song với kinh tế tập thể quốc doanh. - Năm 1991, thực hiện công nghiệp hoá và hiện đại hoá nông thôn, Nghị quyết của BCH TW Đảng khóa VIII rất coi trọng khoa học công nghệ nông nghiệp và giáo dục khuyến nông; xây dựng khu sản xuất trình diễn; đưa cán bộ nông nghiệp xuống nông thôn, thực hiện thực tế sản xuất nông nghiệp. - Có thể nói những năm gần đây nông nghiệp Trung Quốc khá phát triển.

Hiện nay Trung Quốc có 3 mũi nhọn về nông nghiệp được thế giới thừa nhận: + Lúa lai: Khi mà sản xuất nông nghiệp cây lúa đạt năng suất thấp dưới 5 tấn thóc/ha thì thành công của “Cách mạng xanh” đã giúp các nước tăng năng suất sản lượng lúa bằng các giống lúa thấp cây, chống đổ, chịu thâm canh, tăng năng suất và sản lượng. Khi mà năng suất lúa nhiều nước đạt 5-8 tấn/ha, để tăng năng suất cao hơn nữa trên 8 tấn/ha thì hiệu quả áp dụng những giống lúa tiến bộ thông thường không thể có được, công nghệ sản xuất lúa lai cho phép chúng ta có thể nâng cao năng suất lúa nước đạt trên 8 tấn/ha không phải là vấn đề khó khăn [7]. Ở Việt Nam * Trước năm 1993 - Đã từ xa xưa Tổ tiên ta đã có những hoạt động khuyến nông, tục truyền vua Hùng Vương nước Văn Lang đã dạy dân xã Minh Nông (Vĩnh Phúc) cấy lúa, sau đó không lâu cây lúa đã là cây trồng chủ lực, người Văn Lang thờ Thần Nông, vị thần nông nghiệp của người Việt cổ. - Năm 981, thời Đinh - Lê đã có phong tục “Lễ hạ điền” của nhà vua, nhà vua chọn ngày, giờ khắc đẹp đầu năm xuống đồng cày sá đất đầu tiên, Hoàng hậu ngồi quay tơ dệt lụa.