HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ HÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 88 50103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Nguyên Hải NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và để bảo vệ một học vị chưa được sử dụng lần nào. Tôi xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Thị Hà i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ Nguyên Hải đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Trắc địa bản đồ, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Phòng Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn, phòng Thống kê, Phòng Tài nguyên và Môi trường, UBND các xã, thị trấn và bà con nông dân huyện Điện Biên Đông – tỉnh Điện Biên đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Thị Hà ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục hình. viii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Những đóng góp mới. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất nông nghiệp. Đất nông nghiệp và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả về sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam.
Các nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Trung Quốc. Các nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Thái Lan. Các nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Đài Loan. Các nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Nhật Bản.
Tình hình nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên. Đánh giá tình hình quản lí đất đai và hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên.
Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Điện Biên Đông. Lựa chọn các LUT và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của huyện Điện Biên Đông. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.
Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp so sánh.
Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện có liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.
Đánh giá chung điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Điện Biên Đông. Đánh giá hiện trang sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Các loại sử dụng đất nông nghiệp của huyện. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Đánh giá hiệu quả kinh tế. Đánh giá hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá hiệu quả chung của các LUT trên địa bàn huyện.
Định hướng sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả và đề xuất các giải pháp theo hướng sử dụng bền vững đất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng. Một số giải pháp theo hướng sử dụng bền vững đất nông nghiệp.
Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo. 83 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CAQ Cây ăn quả CHXNCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CPTG Chi phí trung gian DT Diện tích GTSX Giá trị sản xuất GTNC Giá trị ngày công HQĐV Hiệu quả đồng vốn LĐ Lao động LUT Loại sử dụng đất LX - LM Lúa xuân - lúa mùa NTTS Nuôi trồng thủy sản SL Sản lượng STT Số thứ tự SXNN Sản xuất nông nghiệp TB Trung bình TNHH Thu nhập hỗn hợp vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế.
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Dân số theo độ tuổi tại thị trấn Điện Biên Đông. Hiện trạng dân số và lao động của huyện Điện Biên Đông năm 2017.
Hiện trạng sử dụng đất huyện Điện Biên Đông năm 2017. Diện tích, cơ cấu sử dụng đất NN huyện Điện Biên Đông 2017. Biến động diện tích đất NN huyện Điện Biên Đông giai đoạn 2013 -2017. Diễn biến kết quả thâm canh một số cây trồng chính Huyện Điện Biên Đông giai đoạn 2015 - 2017.
Tình hình phát triển chăn nuôi của huyện Điện Biên Đông giai đoạn 2015 - 2017. Các loại sử dụng đất nông nghiệp huyện Điện Biên Đông. Hiệu quả kinh tế ở tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế ở tiểu vùng 2.
Đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT ở tiểu vùng 1. Đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT ở tiểu vùng 2. So sánh mức độ phân bón thực tế tại tiểu vùng 1 với hướng dẫn của Sở NN và PTNN. So sánh mức độ phân bón thực tế tại tiểu vùng 2 với hướng dẫn của Sở NN và PTNN.
Thời gian cây trồng che phủ đất của các LUT/năm. Một số loại thuốc BVTV sử dụng cho cây trồng ở huyện Điện Biên Đông. So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 1 với khuyến cáo của Sở NN và PTNN. So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 2 với khuyến cáo của Sở NN và PTNN.
Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả KT – XH – MT của các loại sử dụng đất huyện Điện Biên Đông .71 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên.
Biểu đồ diện tích, cơ cấu đất đai huyện Điện Biên Đông năm 2017 .39 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Hà Tên luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Điện Biên Đông tỉnh Điện Biên. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên. - Đề xuất các giải pháp sử dụng đất nông nghiệp hợp lý, góp phần cải thiện, nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại vùng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu Nội dung nghiên cứu - Điều kiện tự nhiên và thực trạng phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp - Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp Điện Biên Đông - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Điện Biên Đông - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả và đề xuất các giải pháp theo hướng sử dụng bền vững đất nông nghiệp Phương pháp nghiên cứu Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất: - Hiệu quả kinh tế - Hiệu quả xã hội - Hiệu quả môi trường Phương pháp so sánh Kết quả chính và kết luận Kết quả đánh giá hiệu quả các LUT của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện biên cho thấy: ix - Về hiệu quả kinh tế: Nhìn chung cả 2 vùng đều có các LUT đặc trưng mang lại hiệu quả kinh tế ở mức cao và trung bình.
Vùng 1 phát triển nhất là LUT chuyên rau màu đặc biệt là kiểu sử dụng Su hào – cà chua – bắp cải cho GTSX đạt 298 triệu đồng/ha và TNHH là 214,83 triệu đồng/ha; vùng 2 LUT chuyên rau màu với kiểu sử dụng đất Su hào – cà chua – bắp cải cho GTSX cao nhất là 324,12 triệu đồng/ha và TNHH là 221,48 triệu đồng/ha, bên cạnh đó LUT 2 lúa – màu và LUT nuôi trồng thủy sản ở tiểu vùng 2 cũng cho hiệu quả kinh tế cao. - Về hiệu quả xã hội: Các loại sử dụng đất có ý nghĩa rất lớn trong đời sống xã hội của người dân trên toàn huyện. Những LUT này không chỉ đảm bảo lương thực cho toàn huyện, mà còn tăng thu nhập cho người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo.