ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---------------------- LƢƠNG KIM NHỊ Tên đề tài: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN XÃ TÂN VIỆT HUYỆN VĂN LÃNG TỈNH LẠNG SƠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lí đất đai Khoa : Quản lí Tài nguyên Khóa : 2011 - 2015 Giảng viên hƣớng dẫn : PGS. Trần Văn Điền Thái Nguyên - 2015 e i LỜI CẢM ƠN Đƣợc sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trƣờng, thầy cô giáo khoa Quản Lý Tài Nguyên trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, sau khi hoàn thành khóa học ở trƣờng tôi đá tiến hành thực tập tốt nghiệp tại xã Tân Việt Huyện Văn lãng Tỉnh Lạng Sơn với đề tài: “ Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Tân Việt Huyện Văn Lãng Tỉnh Lạng Sơn” Khóa luận đƣợc hoàn thành nhờ sự quan tâm giúp đỡ của các đơn vị, cơ quan và nhà trƣờng. Tôi xin chân thanh cảm ơn trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, nơi đã đào tạo, giảng dạy, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, và nghiên cứu tại nhà trƣờng. Tôi vô cùng cảm ơn thầy giáo – cán bộ giảng dạy PGS.S Trần Văn Điền giảng viên của trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi tận tình trong xuốt thời gian nghiên cứu đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Quản Lý Tài Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của UBND xã Tân Việt, phòng Địa chính xã Tân Việt, các ban ngành đoàn thể cùng nhân dân trong xã đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp và ngƣời thân đã động viên, cộng tác giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này. Thái nguyên, ngày 10 tháng 12 năm 2014 Sinh viên Lƣơng Kim Nhị e ii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.
Hiện trạng sử dụng đất đai của cả nƣớc (01/01/2014) .1: Tình hình biến động dân số qua các năm. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013.3 Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Tân Việt. Các loại hình sử dụng đất chính của xã Tân Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn .5: Mức đầu tƣ chi phí cho các loại cây trồng chính. Diện tích, năng suất và sản lƣợng các loại cây trồng chính .7: Hiệu quả kinh tế của LUT cây trồng hằng năm .8 Hiệu quả kinh tế của các loại cây ăn quả chính.9: Hiệu quả kinh tế của LUT cây ăn quả hằng năm .10: Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất chính .11: Đánh giá hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn xã Tân Việt.12: Hiệu quả môi trƣờng của các kiểu sử dụng đất.
40 e iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Cơ cấu đất đai của xã Tân Việt. Cơ cấu đất nông nghiệp xã Tân Việt 2013. 32 e iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nghĩa 1 RRA Rural rapid appraisal – đánh giá nông thôn 2 T Tổng giá trị sản phẩm 3 N Thu nhập thuần 4 H Hiệu quả đồng vốn 5 Csx Chi phí sản xuất 6 Q Khối lƣợng 7 P Giá 8 LUT Land use type – loại hình sử dụng đất 9 L Thấp 10 M Trung bình 11 H Cao 12 VH Rất cao 13 TB Trung bình 14 FAO Food and agriculture organization – tổ chức lƣơng thực và nông nghiệp của liên hợp quốc e v MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.
i DANH MỤC CÁC BẢNG. ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.
iv MỤC LỤC. v PHẦN 1: ĐẶT VẪN ĐỀ. Tính cấp thiết đề tài .2 Mục đích, yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu.
Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. 3 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Cơ sở khoa học của đề tài .1 Cơ sở lý luận của đề tài .3 Đánh giá hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp. Những nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng tới việc sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất.
Quan điểm sử dụng đất bền vững. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất của xã Tân Việt. 14 PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tƣợng phạm, vi nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Thời gian tiến hành.
Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập thông tin, tài liệu thứ cấp và kế thừa có chọn lọc. Phƣơng pháp điều tra, thu thập thông tin, tài liệu sơ cấp.
Phƣơng pháp đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất. Phƣơng pháp tính toán và phân tích số liệu. Phƣơng pháp thống kê, so sánh, tổng hợp, xử lý số liệu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Tân Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Điều kiện tự nhiên. Các nguồn tài nguyên. Điều kiện kinh tế xã hội .4 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi trƣờng của xã. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp, các loại hình sử dụng đất nông.
28 nghiệp của xã Tân Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Tình hình sử dụng đất đai của xã Tân Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Tân Việt. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã Tân Việt huyện Văn Lãng tỉnh Lạng Sơn.
Thực trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của xã Tân Việt. Mô tả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Tân Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của các hộ nghiên cứu. Hiệu quả kinh tế.
Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trƣờng. Đề xuất định hƣớng sử dụng đất nông nghiệp bền vững xã Tân Việt. Lựa chọn loại hình sử dụng đất:.
Hƣớng lựa chọn các loại hình sử dụng đất. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp bền vững trên địa bàn xã Tân Việt. Định hƣớng sử dụng đất nông nghiệp. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Tân Việt.
45 PHẦN 5: KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ. 50 e 1 PHẦN 1 ĐẶT VẪN ĐỀ 1. Tính cấp thiết đề tài Đất đai là yếu tố quan trọng hàng đầu, không thể thay thế đối với tất cả các hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp. Việc nghiên cứu cải tiến, phát triển các hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp đều phải bắt đầu từ việc đánh giá tiềm năng tài nguyên đất, từ đó xác định đƣợc những ƣu thế, cũng nhƣ những hạn chế của đất đai và hiện trạng hoạt động canh tác là rất quan trọng.
Ở nƣớc ta, vấn đề sử dụng đất nông nghiệp luôn nhận đƣợc sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nƣớc. Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, sản phẩm nông sản thu đƣợc đều thông qua chức năng sản xuất của đất. Hiện nay, dƣới sức ép về sự gia tăng dân số, kinh tế xã hội phát triển mạnh, nhu cầu của ngƣời dân về lƣơng thực, thực phẩm và đời sống văn hoá tinh thần tăng lên không chỉ về mặt số lƣợng mà cả về chất lƣợng. Chính vì vậy, để đáp ứng nhu cầu lƣơng thực, thực phẩm, ngành sản xuất nông nghiệp phải đi theo hƣớng thâm canh, tăng vụ, tăng năng suất và chất lƣợng sản phẩm và phải duy trì đƣợc độ phì nhiêu đất.
Do đó việc đánh giá số lƣợng và chất lƣợng đất đai là hết sức cần thiết để phục vụ cho việc sử dụng hợp lý tài nguyên đất cho hiệu quả và bền vững. Khai thác tiềm năng đất đai ở nƣớc ta còn nhiều hạn chế kể từ khi đất nƣớc giành đƣợc độc lập từ tay thực dân Pháp và đế Quốc Mỹ, giải pháp sử dụng đất nông lâm nghiệp ở Việt Nam đƣợc khởi sắc kể từ khi Đảng và Nhà nƣớc ban hành chính sách khoán sản phẩm đến nhóm và ngƣời lao động trong hợp tác xã nông nghiệp theo Chỉ thị số 100/CT-TW ngày 13/01/1981 của Ban Bí Thƣ trung ƣơng, Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị [tháng 4 -1988] về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp đã giải phóng sức sản xuất của ngƣời lao động trong sản xuất nông nghiệp. Nghị định 64 NĐ/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ về e 2 việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp khi thi hành Luật Đất đai 1993, ba mốc son đánh dấu sự thành công trong việc ban hành và thực thi các chính sách quan trọng trong nông nghiệp của Đảng và Nhà nƣớc đã là liều thuốc hữu hiệu đƣa hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp tăng lên rõ rệt. Từ khi thực hiện Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị đã nhanh chóng đƣa nƣớc ta ra khỏi thời kỳ khủng hoảng lƣơng thực, trở thành nƣớc xuất khẩu gạo, năm 2012 Việt Nam xuất khẩu 7,8 triệu tấn gạo, đứng hàng thứ 2 trên thế giới sau Ấn Độ [Trần Huỳnh Thuý Phƣợng, 2013] [6] Nƣớc ta là nƣớc có tỷ lệ diện tích đất tự nhiên trên đầu ngƣời thấp (3.808 m2/ngƣời); diện tích đất sản xuất nông nghiệp thấp (1.100 m2/ngƣời); đất trồng cây hàng năm 708 m2/ngƣời, trong đó đất trồng lúa 470 m2/ngƣời; đất trồng cây lâu năm 381 m2/ngƣời; đất lâm nghiệp 1.698 m2/ngƣời), nhu cầu sử dụng đất cho phát triển kinh tế – xã hội ngày càng cao [Tổng cục Thống kê, 2013] [16] Tân Việt là một xã vùng cao thuộc huyện Văn lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Trong phát triển kinh tế xã hội và đặc biệt là trong ngành sản xuất nông nghiệp, Tân Việt cũng đã đạt đƣợc một số thành tựu nhất định trong sản xuất nông nghiệp, nhƣng vẫn chƣa khai thác hết tiềm năng và lợi thế, nông nghiệp chủ đạo hiện nay vẫn là sản xuất lƣơng thực lúa gạo và chiếm tỷ trọng rất lớn trong sản xuất nông nghiệp của xã.