ĐẶT VẤN ĐỀ Chẳng có gì hấp dẫn ngƣời ta bằng màu sắc! Màu sắc tạo nên sự chú ý, nó thể hiện một tình cảm, nói lên một thông điệp. Con ngƣời lấy màu sắc để tô điểm cho cuộc sống thêm tƣơi đẹp hơn, yêu đời hơn. Song hành cùng sự phát triển của xã hội là nhận thức của con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao. Cảm nhận về cái đẹp cũng ngày càng tinh tế hơn.
Ngôi nhà là nơi gắn bó với mỗi ngƣời trong suốt cuộc đời vì vậy việc trang trí nội thất cho căn nhà là hết sức quan trọng. Một ngôi nhà với đầy đủ tiện nghi, cách bài trí sang trọng sẽ mang lại sự thoải mái cho chủ nhân cũng là thể hiện sự hiếu khách của mình. Trong một căn hộ hiện đại có sự ngăn cách giữa các không gian nhƣ: phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, phòng sinh hoạt chung, phòng vệ sinh… Mỗi phòng lại có đặc trƣng riêng về trang trí nội thất. Phòng ngủ là nơi gắn bó với chúng ta suốt một phần ba đời ngƣời vì vậy phòng ngủ thể hiện rất rõ tính cách, sở thích và những gì sâu kín nhất của ngƣời sở hữu nó.
Với mỗi phong cách ta lại có một không gian phòng ngủ riêng với những màu sắc rất riêng nhƣng sự riêng đó đều phải dựa trên một cái chung nhất là cơ sở vận dụng luật phối màu. Màu sắc luôn tồn tại xung quanh ta, thế nhƣng liệu đã có mấy ngƣời trong chúng ta biết đƣợc, màu sắc đƣợc hình thành nhƣ thế nào, hay sử dụng nó ra sao để đạt đƣợc hiệu quả cao nhất? Xuất phát từ những lí do trên, cũng nhƣ đƣợc sự gợi ý của thầy giáo hƣớng dẫn em mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng màu sắc trong nội thất phòng ngủ” 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Chúng ta tiếp xúc với màu sắc mỗi ngày, trong thế giới vật chất màu sắc thật muôn hình muôn vẻ với màu xanh của trời, biển, cây cối; màu đỏ của hoa trái, màu vàng của nắng chiều, màu trắng của mây trời… Nhƣng hiểu và dùng nó để thể hiện hết ý tƣởng của mình thì không phải dễ dàng chút nào. Màu sắc luôn tác động đến cuộc sống của chúng ta.
Màu sắc có ngôn ngữ riêng của nó mà chúng ta phải tự cảm nhận. Màu sắc có sức mạnh làm tâm hồn của chúng ta rung động. Ngƣời ta có thể sử dụng nghệ thuật phối màu để nói lên ý tƣởng của mình mà không cần đến lời nói hay câu văn. Màu sắc ngoài cái đẹp trời cho còn có một chiều sâu kín đáo, chính cái điều kì diệu ấy làm rung động lòng ngƣời.
Tất nhiên không phải màu sắc lúc nào cũng đẹp, màu sắc không phải lúc nào cũng hài hòa. Vì vậy chúng ta cần tìm hiểu về màu sắc, tìm ra cái đẹp cái hài hòa đó để đƣa ra những phƣơng án phối màu mang lại hiệu quả tối ƣu nhất cho sức khỏe cũng nhƣ tâm sinh lý của ngƣời sử dụng. Vậy màu sắc là gì? Theo các nhà khoa học màu sắc đƣợc định nghĩa nhƣ sau: cái gọi là màu sắc chính là cảm giác của mắt tạo ra khi có sự kích thích của ánh sáng. Nhƣ vậy, màu sắc không phải là những cái có thể nắm đƣợc, bắt đƣợc hay sờ thấy mà ta chỉ có thể nhìn thấy, cảm nhận đƣợc nhờ sự kích thích của ánh sáng.
Chính vì thế mà mỗi ngƣời lại có thể cảm nhận màu là khác nhau, có thể là sự tƣơi trẻ, hay sự quy phái sang trọng, sự mất mát đau thƣơng, hay sự căng tràn sức sống, yêu đời.v… Thế nhƣng, chƣa chắc đã có mấy ngƣời trong chúng ta hiểu đƣợc tại sao mình lại có cảm giác ấy? Do đó, rất cần có những nghiên cứu khoa học về màu sắc cung cấp cho nhân loại. Màu sắc tự nó là một thế giới kỳ bí và đầy hấp dẫn làm con ngƣời phải tìm tòi, khám phá. Ngay từ rất sớm các nhà nghệ thuật gia nhạy cảm đã tiến hành nghiên cứu sự vận dụng và biểu đạt của màu sắc. Nó có ảnh hƣởng rất 2 sâu sắc tới đời sống tâm lý lẫn vật chất của con ngƣời.
Tuy nhiên, có rất ít tài liệu, công trình nghiên cứu về lĩmh vực màu sắc. Do đó, lĩnh vực màu sắc còn là vấn đề rất nan giải gây nhiều sự tranh cãi. Cùng với sự phát triển của xã hội, màu sắc đƣợc ứng dụng ngày càng nhiều vào đời sống của con ngƣời. Từ các vật dụng trong nhà cho tới màu sơn tƣờng hay đồ trang trí đều có màu thật hài hoà, đẹp mắt, phù hợp với không gian nội thất.
Khi trang trí nội thất phòng ngủ, có nhiều màu sắc khác nhau để trang trí cho căn phòng. Thế nhƣng mỗi tông màu lại nói lên những ý nghĩa khác nhau, nó thể hiện tính cách, cá tính hay sở thích của mỗi ngƣời và sự ảnh hƣởng đến mỗi ngƣời sẽ là khác nhau. Vì vậy, khi thiết kế không gian phòng ngủ đòi hỏi ngƣời thiết kế phải nắm vững đƣợc luật phối màu và có thể ứng dụng nó trong trang trí nội thất phòng ngủ. Tuy nhiên, cho đến nay có rất ít những nghiên cứu hay tài liệu viết về lĩnh vực này.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu về lĩnh vực màu sắc là rất quan trọng và cần thiết cho cuộc sống của mỗi chúng ta đặc biệt là luật phối màu trong nội thất phòng ngủ - nơi gắn liền với chính mỗi chúng ta, có tác động rất mạnh mẽ tới chất lƣợng sống của ta. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới Trong thế giới màu sắc, ngay từ rất sớm các nhà nghệ thuật gia nhạy cảm đã tiến hành nghiên cứu sự vận dụng và biểu đạt của màu sắc. Trong hội hoạ phƣơng Tây, ở thời kỳ chủ nghĩa cổ điển, Davinci đã dùng những lớp màu rất nhỏ để vẽ.
Còn Rembrandt thì đƣợc coi là nhà họa gia kinh điển của phƣơng pháp vẽ đối chiếu sáng tối. Các họa gia theo trƣờng phái Ấn tƣợng cũng đã tiến hành rất nhiều các nghiên cứu đối với thế giới tự nhiên, từ đó đã đạt đƣợc một giai đoạn hoàn toàn mới trong biểu hiện màu sắc giữa vật thể và ánh sáng. Đặc biệt là Monet “ông không những đã mở rộng việc vận dụng loại màu sắc đơn thuần, mà còn sử dụng những nét vẽ nhỏ và ngắn ở tất cả các bộ phận, từng điểm từng điểm một đƣợc vẽ ở trên chất liệu vải, từ đó đạt đƣợc sự sinh động giữa các đƣờng 3 nét và ánh sáng”. Các họa gia sau này thì đề sƣớng ra hình thức nghệ thuật từ cảm nhận chủ quan và cảm nhận của bản thân, tiêu biểu nhƣ: Paul Cezanne, Van Gogh, P.Gauguin, họ đã làm cho kết cấu màu sắc phát triển đạt đến giai đoạn có tính logic.
Klee, Dail, Joan Miro là những ngƣời đại diện cho trƣờng phái chủ nghĩa siêu hiện thực. Klee đã nói, “nghệ thuật không phải là mô tả những thứ mà có thể nhìn thấy, mà nó phải đƣợc kiến tạo từ những thứ không thể nhìn thấy”. Các tác phẩm của ông là đem những nhân tố hội họa nhƣ điểm, đƣờng, mặt và không gian, dựa vào tri giác của bản thân cũng nhƣ phƣơng pháp logic để tổ thành một thế giới phi hiện thực. Các họa gia theo chủ nghĩa trừu tƣợng có tính đại diện nhất là nhà họa gia Piet Mondrian, ông cho rằng, hội họa cũng giống nhƣ âm nhạc, không nên vẽ những hình tƣợng cụ thể, mà thông qua những nhân tố hình thức của mình - màu sắc, đƣờng, mặt, hình thể và sơ đồ để truyền đạt đƣợc những tình tiết có ảnh hƣởng đến tâm linh của con ngƣời, kích thích sự tƣởng tƣợng của con ngƣời.
Những tác phẩm đại diện có “Màu xanh thiên không”, hay “Những vòng tròn”,… Hội họa truyền thống của Trung Quốc cũng biểu hiện đƣợc các mặt nhƣ thể tích, chất cảm, cảm nhận không gian, của vật thể. Màu sắc trên các bức tranh vẽ trên tƣờng thì tƣơng đối thô, màu sắc truyền thống thƣờng là màu của đá và màu của cỏ cây, cộng với các công cụ đặc thù nhƣ bút, giấy, mực, nghiên,… đã tạo thành một phong cách mang đặc sắc về màu sắc trong hội họa truyền thống của Trung Quốc. Ở Trung Quốc, các nhà khoa học và các nhà thiết kế hết sức quan tâm đến phối màu cho nội thất. Có nhiều tài liệu của các nhà khoa học viết về phối màu trong nội thất.
Tuy nhiên, với đặc thù văn hóa của Trung Quốc chúng ta chƣa thể áp dụng ngay vào thiết kế của Việt Nam, mà cần còn tiếp tục nghiên cứu triển khai. Hiện nay trên thế giới đã và đang sử dụng các hệ thống màu nhƣ: 4 - Hệ thống màu Munsell: Năm 1905 nhà mỹ thuật Mỹ Munsell đã phát minh ra hệ thống màu Munsell. Hiện nay, nó đang đƣợc sử dụng rộng rãi trên thế giới làm phƣơng pháp phân loại và xác định màu sắc bề mặt. Đặc biệt là đã có nhiều thành quả nghiên cứu trên phƣơng diện phối màu trong thiết kế kiến trúc và nội thất.
- Hệ thống màu Ostwald: Màu sắc lập thể do nhà hoá học ngƣời Đức tên Ostwald kiến lập năm 1920. - Hệ thống màu L*a*b*: Vào năm 1931, Hiệp hội chiếu sáng quốc tế CIE đã đƣa ra phƣơng pháp biểu diễn màu sắc theo 3 chỉ số XYZ. Sau đó, vào năm 1958 Hunter đƣa ra hệ màu Lab. Năm 1976, CIE đƣa ra hệ thống màu chuẩn L*a*b*, L*hC* và đƣợc sử dụng chính thức trong hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ngày nay.
- Hệ thống màu của Sở nghiên cứu Nhật Bản: Năm 1951, Sở nghiên cứu Nhật Bản đã chế định ra một hệ màu tiêu chuẩn đƣợc gọi là “tiêu chuẩn của màu sắc”. - Hệ màu HSB: Hệ màu này phản ánh 3 giá trị đặc trƣng của màu là: Sắc màu (Hue), độ bão hoà (Saturation), độ sáng ( Brightnees). - Hệ màu RGB: Trong công nghệ máy tính, nó đƣợc phát triển cho việc hiển thị màu sắc máy tính số hóa trên cơ sở 3 màu cơ bản: Đỏ, xanh lục, xanh lam. - Hệ màu CMYK: Đƣợc sử dụng trong công nghệ in kỹ thuật số tạo thuận lợi cho quá trình tính toán, pha màu, tổng hợp màu từ các màu riêng lẻ… 1.
Trong nƣớc Ở Việt Nam có một số tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực màu sắc đặc biệt phối màu trong nội thất. Cho đến nay, nƣớc ta cũng chƣa có một hệ màu tiêu chuẩn nào cho riêng mình mà chúng ta vẫn kế thừa, ứng dụng các hệ màu tiêu chuẩn của thế giới nhƣ: Hệ màu Munsell, hệ màu HSB, hệ màu RGB, hệ màu CMYK,.