CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có nhiều nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ. Ở chương này tác giả hệ thống hóa và đánh giá các nghiên cứu có liên quan đến HTKSNB, tính hữu hiệu của HTKSNB. Qua đó xác định khe hổng nghiên cứu và đưa ra định hướng nghiên cứu.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài đã công bố Trong thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ. Các đề tài tập trung nghiên cứu sự ảnh hưởng của hệ thống KSNB đến các khía cạnh, khu vực, ngành nghề khác nhau cũng như các nhân tố có ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ tại các không gian nghiên cứu trên toàn thế giới hay một quốc gia, địa phương cụ thể.
Tác giả xin nêu ra một số công trình tiêu biểu như sau: 1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài Các nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ - Ssuuda Martyrs Mawanda (2008), “Effects of internal control systems on fi- nancial performance in an institution of higher learning in Uganda: a case of Uganda Martyrs University”. Mục tiêu của nghiên cứu là kiểm tra ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tài chính của các trường Đại học ở Uganda. Trong đó, KSNB được nhìn từ quan điểm môi trường kiểm soát, kiểm toán nội bộ và hoạt động kiểm soát trong khi đó hiệu suất tài chính được nhìn vào tính thanh khoản, trách nhiệm và báo cáo. Nghiên cứu cho thấy rằng các quản lý của các đơn vị có cam kết thực hiện hệ thống KSNB, tích cực tham gia giám sát và các hoạt động KSNB đều được khởi xưởng bởi các nhà quản lý cấp cao.
Tuy nhiên, bộ phận kiểm toán nội bộ hoạt động không hiệu quả, không đảm bảo, không tiến hành các hoạt động kiểm toán thường xuyên và không tạo ra các báo cáo kiểm toán thường xuyên. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng sự thiếu chia sẻ thông tin và các biện pháp an ninh không đủ để bảo vệ tài sản của đơn vị. Và nghiên cứu đã thiết lập và đưa ra một mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và hiệu quả của tài chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Majed Alsharayri et al (2012) với nghiên cứu “ The Impact of Using Com- puters at the BAU on the Effectiveness of Internal Control”.
Mục tiêu của nghiên cứu nhằm xác minh việc sử dụng máy tính trong các phòng kế toán và tác động của nó trong việc tăng tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ tại Đại học Ứng dụng Balqa (BAU). Để đạt được mục tiêu này, một bảng câu hỏi được thiết kế bao gồm hai phần; các đặc điểm của mẫu nghiên cứu và các câu hỏi về thu thập dữ liệu và cỡ mẫu là 38 nhân viên làm việc trong các phòng kế toán và kiểm soát nội bộ trong các trường Cao đẳng, Đại học tại Jordan. Các nhà nghiên cứu sử dụng thống kê SPSS để phân tích thu thập dữ liệu và thống kê mô tả và kiểm tra (T-Test) cho mục đích mô tả các biến và nhấn mạnh vào chỉ tiêu đạo đức. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng máy tính trong kế toán ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ và về độ tin cậy và tính phù hợp của thông tin kế toán được sử dụng trong kiểm soát nội bộ.
- Akosile Akindele Iyiola (2013) với nghiên cứu“ A Comparative Assessment of Internal Control System in Public and private Universities in South – West, Nige- ria”. Mục tiêu của nghiên cứu này là xem xét việc đánh giá và so sánh hệ thống kiểm soát nội bộ trong các trường đại học công và tư ở Nigeria. Bảng câu hỏi được thông qua và các trường đại học được lựa chọn bao gồm 6 trường đại học công lập và 6 trường đại học tư nhân ở Tây Nam Nigeria. Dữ liệu thu thập được phân tích bằng phân tích nhân tố và phân tích đa biến phương sai.
Nghiên cứu kết luận rằng hệ thống kiểm soát nội bộ là giống nhau ở các trường đại học công và tư ở Nigeria, nhưng sự hợp nhất về nhiệm vụ ở các Trường tư rõ rệt hơn so với các Trường công. Đồng thời, nghiên cứu cũng bác bỏ quan niệm rằng hệ thống kiểm soát nội bộ được kiểm soát chặt chẽ ở cả trường đại học công và tư. Kiểm tra tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong trường đại học tư cho thấy rằng ICS có hiệu quả trong việc giảm chi phí điều hành và tăng cường việc đạt được mục tiêu đã đề ra của trường đại học nhưng ICS không có hiệu quả đối với nghiệp vụ tương tự tại các trường công. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Shakirat Adepeju Babatunde và Kabiru Isa Dandago (2014) với nghiên cứu “Internal control system deficiency and capital project mismanagement in the Nige- rian public sector”.
Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân và ảnh hưởng của sự thiếu hụt hệ thống kiểm soát nội bộ đến việc quản lý các dự án vốn trong khu vực công Nigeria. Để đạt mục tiêu này tác giả đã sử dụng các phương pháp phân tích như ANOVA, chi-square X2…để xử lý các số liệu thu thập được qua 228 dự án vốn. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy việc thiếu hụt hệ thống kiểm soát nội bộ có tác động tiêu cực đến việc quản lý các dự án vốn trong khu vực công ở Nigeria và mức độ thiếu hụt kiểm soát nội bộ trong quản lý dự án vốn lớn ở mức đáng lo ngại. Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy sự thiếu hụt kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực tài chính.
Đây là bằng chứng cho các cơ quan tài trợ và chính phủ sử dụng trong việc ra quyết định tài chính của họ. Từ đó, tác giả cũng đã đưa ra một số kiến nghị để giúp nâng cao việc quản lý các dự án vốn. Đồng thời bài nghiên cứu còn nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt theo hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ đem lại nhiều lợi ích tốt nhất cho công dân. - Ibrahim Dauda Adagye (2015) với nghiên cứu “ Effective Internal Control System in the Nasarawa State tertiary Education Institutions for Efficiency: A case of Nasara State Polytechic, Lafia”.
Hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả trong đơn vị giáo dục của các cơ sở giáo dục đại học hướng đến việc đạt được môi trường giảng dạy, học tập và nghiên cứu chất lượng và cũng như hỗ trợ quản lý các tổ chức, đặc biệt là khi đưa ra quyết định. Trong khi hệ thống kiểm soát nội bộ tồn tại trong tất cả các tổ chức, các mục tiêu chưa hoàn toàn đạt được. Do đó, tác giả thực hiện nghiên cứu nhằm đánh giá tính linh hoạt của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các tổ chức giáo dục đại học ở bang Nasarawa, Nigeria, tập trung cụ thể vào Đại học Bách khoa bang Nasarawa, Lafia. Nghiên cứu này cho thấy rằng: Công việc không được giao đúng cho những người phù hợp; cấp trên không thường xuyên thực hiện việc kiểm tra các hoạt động của tổ chức.
Điều này làm cho cấu trúc kiểm soát nội bộ hiện tại của Trường là không hiệu quả và yếu. Do đó, nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 khuyến nghị rằng: tính minh bạch nên được xem là quan trọng nhằm đạt được các mục tiêu của nó.Abu Naser và cộng sự (2017), với nghiên cứu “Impact of Communi- cation and Information on the Internal Control Emvironment in Palestinian Univer- sities”. Nghiên cứu nhằm xác định tác động của thông tin và truyền thông đến môi trường kiểm soát nội bộ, nghiên cứu thực nghiệm về các trường đại học Palestine ở Dải Gaza, nơi các nhà nghiên cứu đã đối phó với năm trường đại học để xem tác động của truyền thông và thông tin về môi trường kiểm soát nội bộ trong các trường đại học. Các nhà nghiên cứu đã thông qua mô tả nghiên cứu của mình và phương pháp phân tích.
Kích thước mẫu nghiên cứu là 392 và dữ liệu thu thập được xử lý bằng (SPSS) để có kết quả. Nghiên cứu tìm thấy các kết quả sau: Tồn tại những thiếu sót trong liên lạc thông tin hành chính nói chung trong các trường đại học và do đó thiếu sót này sẽ phản ánh lên toàn bộ quy trình hoạt động truyền thông hằng ngày. Không có sự khác biệt đáng kể giữa các câu trả lời của người trả lời được quy cho biến (giới tính, tuổi và kinh nghiệm) và có sự khác biệt cơ bản giữa các phản ứng của người trả lời quy cho biến (đại học, trình độ giáo dục, cấp độ hành chính). Nghiên cứu tìm thấy một loạt các khuyến nghị bao gồm: tầm quan trọng của việc cập nhật hệ thống và hướng dẫn kiểm soát định kỳ song song với sự tiến bộ của công nghệ và khoa học.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vào vai trò tích cực của các nhà lãnh đạo hành chính, làm gương cho nhân viên trong tất cả các chức năng. Các Trường cần thiết phải tổ chức các khóa đào tạo cho nhân viên nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của quá trình kiểm soát và lợi ích của nó. - Benson Mugi Muhunyo và Dr. (2018) với nghiên cứu “ Effect of internal control systems on financial performance of public institutions of higher learing in Nairobi city country, Kenya”.
Tác giả nhận định rằng hầu hết các tổ chức công ở nhiều nơi trên thế giới có hiệu quả tài chính kém so với các tổ chức tư nhân. Thực hiện quản lý tài chính lành mạnh đòi hỏi có tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ. Tuy nhiên, chưa có những kết quả thực nghiệm liên quan đến mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và hiệu quả tài chính. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 lường mức độ ảnh hưởng của hệ thống kiểm soát nội bộ đến tính hiệu quả của các hoạt động tài chính trong các tổ chức giáo dục đại học công lập ở Thành phố Nai- robi.
Tác giả lấy 96 mẫu là các nhân viên khác nhau trong các khoa khác nhau của Trường công tại Thành phố Nairobi, Kenya. Nghiên cứu nhận ra rằng môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông là các nhân tố của hệ thống kiểm soát nội bộ có tác động đáng kể đến hiệu quả tài chính của các tổ chức giáo dục đại học ở Nairobi City County, Kenya. Các biến đã giải thích 99,1% thay đổi trong hoạt động tài chính của các tổ chức. Nghiên cứu khuyến nghị rằng các hệ thống kiểm soát nội bộ giữa các tổ chức cần phải được cải thiện và trách nhiệm của các nguồn lực tổ chức được duy trì.